Lijst van vragen en antwoorden over de publicatie van het Besluit houdende wijziging van het Tabaks- en rookwarenbesluit in verband met het verbieden van de verkoop van tabaksproducten en aanverwante producten in supermarkten en horeca- inrichtingen voor supermarkten en horeca-inrichtingen (Stb. 2024, 89) (Kamerstuk 32011-109)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202432 011TabaksbeleidNr. 116 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 12 augustus 2024 De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft eenaantal vragen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid,Welzijn en Sport over de brief van 6 juni 2024 inzake de publicatie van hetBesluit houdende wijziging van het Tabaks- en rookwarenbesluit inverband met het verbieden van de verkoop van tabaksproducten enaanverwante producten in supermarkten en horeca- inrichtingen voorsupermarkten en horeca-inrichtingen (Stb. 2024, 89) (Kamerstuk 32 011,nr. 109).De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van12 augustus 2024. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De fungerend voorzitter van de commissie,EerdmansAdjunct-griffier van de commissie,Heller kst-32011-116ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 1161 1Kunt u aangeven op welke punten het besluit en de toelichtingzijn aangepast om aan de kritiek van de Afdeling advisering vande Raad van State ten aanzien van de effectiviteit tegemoet tekomen?De Afdeling advisering van de Raad van State (hierna: de Afdeling) heeftgeadviseerd om nader in te gaan op de vraag of het verkoopverbod en deregistratieplicht voldoende effectief zullen zijn, of dat extra maatregelen(zoals een vergunningstelsel) nodig zijn om het aantal verkooppunten tebeheersen, en in de toelichting hierop in te gaan.In het nader rapport1 is ingegaan op het advies van de Afdeling en meerspecifiek op de effectiviteit van het verkoopverbod. Daarbij is kortsamengevat aangegeven dat er naar verwachting sprake zal zijn van eensignificante daling van het aantal verkooppunten. Pas na de inwerking-treding van het Besluit houdende wijziging van het Tabaks- en rookwaren-besluit in verband met het verbieden van de verkoop van tabaksproductenen aanverwante producten in supermarkten en horeca- inrichtingen voorsupermarkten en horeca-inrichtingen2 (hierna: het wijzigingsbesluit) zalduidelijk zijn of het verbod op de verkoop van tabaksproducten enaanverwante producten in supermarkten, voldoende effectief is in hetverminderen van het aantal verkooppunten. Vooralsnog kan alleenworden uitgegaan van de goed onderbouwde schattingen uit hetonderzoek van SEO Economisch Onderzoek (hierna: SEO). Het effect vandeze maatregel kan uiteindelijk worden gemeten met de gegevensverkregen vanuit de nog in te voeren registratieplicht. Zoals de Afdeling inhaar advies opmerkt, kan een vergunningstelsel gezien worden als eenalternatieve maatregel die tot doel heeft het aantal verkooppunten terugte dringen. Om die reden is paragraaf 3.4 aan de toelichting van hetwijzigingsbesluit toegevoegd. In deze paragraaf wordt ingegaan op eenvergunningenstelsel met een beperkt aantal uit te geven vergunningen alsalternatief voor een verkoopverbod en op de redenen waarom hier nietvoor is gekozen.2Hoeveel capaciteit heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenauto-riteit (NVWA) om toezicht te houden om het nieuwe verbod op deverkoop van tabaksproducten en aanverwante producten insupermarkten en horeca-inrichtingen?Vanaf 1 juli jl. zijn circa 15 inspecteurs aan de slag met het toezicht op hetverkoopverbod in supermarkten en horeca. Deze inspecteurs zullen in2024 circa 400 inspecties uitvoeren op het verkoopverbod bij super-markten en horeca-inrichtingen. Naast de controle op het verkoopverbodvoeren deze inspecteurs ook andere controles uit op basis van de Tabaks-en rookwarenwet, zoals leeftijdgrenscontroles en de controle op hetsmaakjesverbod voor e-sigaretten.3In hoeverre heeft de NVWA volgens u voldoende capaciteit omhet nieuwe verbod op de verkoop van tabaksproducten enaanverwante producten in supermarkten en horeca-inrichtingente kunnen handhaven?De NVWA heeft mij aangegeven dat de capaciteit voor het toezicht op hetverkoopverbod in supermarkten en horeca (reguliere verkooppunten)1Stcrt. 2024, 13720.2Stb. 2024, 89.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 1162 zoals beschreven in het antwoord op vraag 2 vooralsnog toereikend lijkt.Uit de handhavingspraktijk blijkt dat een deel van de bedrijven uit eigenbeweging nieuwe regels naleven. Daarnaast zijn er bedrijven waar dit niethet geval is en waar handhaving ingezet moet worden. De NVWA werktrisicogericht en zal de genoemde handhavingscapaciteit vooral inzettenop verkooppunten waar de naleving waarschijnlijk minder hoog is. Deinschatting van de NVWA is dat de naleving zo op acceptabel niveaugebracht kan worden. Daarbij moet rekening worden gehouden dat heteffect van handhaving pas na verloop van tijd zichtbaar wordt.4Hoeveel capaciteit is er volgens de NVWA noodzakelijk om hetnieuwe verbod op de verkoop van tabaksproducten en aanver-wante producten in supermarkten en horeca-inrichtingen tekunnen handhaven?De capaciteit, zoals beschreven in het antwoord op vraag 2 lijktvooralsnog toereikend.5Kunt u uitleggen waarom extra en strengere maatregelen om hetaantal verkooppunten te verminderen worden uitgesteld, terwijlzowel de Afdeling advisering van de Raad van State als recentedoorrekeningen van het RIVM benadrukken dat dit noodzakelijkis om de doelen van het Nationaal Preventieakkoord te bereiken?Waarom wordt er niet direct onderzoek verricht naar demogelijkheid van een vergunningstelsel als potentieel meestgeschikte instrument voor verdere reductie van het aantalverkooppunten?Mijn ambtsvoorganger heeft in zijn brief van 25 oktober 20233 uitgewerktwat nodig is een vergunningstelsel in te voeren. Ik hecht eraan tebenadrukken dat de invoering van een vergunningstelsel niet automatischde mogelijkheid biedt tot het maximeren van verkooppunten per wijk. Alshet vergunningenstelsel zo zou worden ingericht dat bestaande verkoop-punten een vergunning zouden krijgen en deze vergunning nietbeschikbaar is voor nieuwe verkooppunten, dan worden de bestaandeverkooppunten, zoals in eerdergenoemde brief aangegeven, onevenredigbevoordeeld door het voor nieuwkomers onmogelijk te maken tot demarkt toe te treden. Dit is in strijd met de Dienstenrichtlijn4. De verdelingvan deze schaarse rechten dient op een eerlijke en transparante manier tegeschieden, waarbij alle gegadigden (periodiek) evenveel kans maken.Met het oog op deze uitgangspunten is het mijn inschatting dat hetcategorisch uitsluiten van nieuwe verkooppunten juridisch onmogelijk is.Als het vergunningenstelsel zo zou worden ingericht dat bestaandeverkooppunten en nieuwe verkooppunten een gelijke kans op hetverkrijgen van een vergunning zouden hebben, binnen een maximaalaantal toegestane verkooppunten, dan ligt het voor de hand dat niet allebestaande verkooppunten bij de verdeling een vergunning krijgen endaarom moeten stoppen met de verkoop van tabaksproducten enaanverwante producten. Invoering van een vergunningplicht op eenzodanige wijze vergt, omdat dit een inbreuk op het eigendomsrechtvormt, een overgangstermijn van enkele jaren om bestaande verkoop-punten de gelegenheid te geven zich hieraan aan te passen. Dit inogenschouw nemende lijkt de meest efficiënte en eerlijke manier om hetaantal verkooppunten te verminderen het strenger maken van de3Kamerstukken II 2023/24, 32 011 en 32 793, nr. 107.4Richtlijn 2006/123/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betref-fende diensten op de interne markt.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 1163 algemeen geldende eisen waaraan een verkooppunt van tabaksproductenen aanverwante producten dient te voldoen. Met het volgen van dezestrategie, waarmee in 2032 de verkoop van tabaksproducten en aanver-wante producten voorbehouden zal zijn aan speciaalzaken, zullen er in2032 naar schatting nog rond de 1.500 verkooppunten over zijn.6Kunt u aangeven op welke punten het besluit en de toelichtingzijn aangepast om aan de kritiek van de Afdeling advisering vande Raad van State ten aanzien van de effectiviteit tegemoet tekomen?Het besluit zelf is niet aangepast. De toelichting is aangepast zoalsbeschreven in het antwoord op vraag 1.7Hoe gaat u voorkomen dat het aanbod zich niet op grote schaalzal verplaatsen naar de uitgezonderde winkels (tankstations,coffeeshops en gemakszaken) en naar het buitenland?Het is te verwachten dat het aanbod zich in enige mate zal verplaatsennaar andere winkels. SEO Economisch Onderzoek (hierna: SEO) heeftonderzoek gedaan naar de verwachte verplaatsing van het aanbod alsgevolg van het verbod op de verkoop van tabaksproducten en aanver-wante producten in supermarkten en horeca-inrichtingen. De onder-zoekers verwachten dat het verdwijnen van 6.400 supermarkten alsverkooppunt leidt tot ongeveer 800 nieuwe verkooppunten5. Samenge-nomen is dit een verwachte daling van 5.600 verkooppunten. Op termijn,in 2032, zijn tabaksproducten en aanverwante producten alleen nogbeschikbaar in speciaalzaken waar alleen de volwassen roker komt.8Waarom is het effectief om de uitzonderingen zes jaar langer inde gelegenheid te stellen om tabak te blijven verkopen?Vermindering van het aantal verkooppunten heeft vermindering van derookprevalentie tot gevolg, maar heeft ook economische gevolgen.Indertijd is de keuze gemaakt voor een gefaseerde aanpak om onder-nemers tegemoet te komen met als doel een mitigerend effect op deeconomische gevolgen te bewerkstelligen. Een ruimere overgangstermijnen getrapte invoering geeft ondernemers de kans zich aan te passen.9Kunt u aangeven hoe het risico op toename van grensoverschrij-dende verkoop (met name in grensregios) en de toename vanillegale handel is meegewogen bij deze wetswijziging?In de toelichting is toegelicht dat sinds 2020 Europese regels tegen illegaletabakshandel zijn ingevoerd. Verpakkingen van sigaretten en shagtabakhebben sindsdien een unieke code die de herkomst en locatie van eentabaksproduct aanduidt en een veiligheidskenmerk. Deze verplichtinggeldt sinds 20 mei 2024 ook voor overige tabaksproducten. Het veilig-heidskenmerk is een zegel dat aangeeft dat het geen vervalst product is, inde regel betreft dit het accijnszegel. In de brief die recentelijk door mijnambtsvoorganger en de beide toenmalige Staatssecretarissen vanfinanciën naar de Kamer is gestuurd, is verder uiteen gezet hoe wordtopgetreden tegen illegale handel6.5SEO Economisch Onderzoek, Beperken tabaksverkoop tot tabaksspeciaalzaken, december 2021.6Kamerstukken II 2023/24, 32 011, nr. 112.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 1164 In de bovengenoemde brief wordt tevens ingegaan op grensoverschrij-dende verkoop. Naast dat de meest recente accijnsverhoging rokers heeftdoen stoppen met roken, zijn ook de aankopen over de grens toegenomensinds deze accijnsverhoging. In de hierboven genoemde Kamerbrief wordthet belang benadrukt van het streven naar verdere Europese harmonisatievan tabaksprijzen.10Kunt u aangeven welke concrete en effectieve maatregelenworden ondernomen om faillissementen van supermarktonder-nemers te voorkomen, en om op de plekken (buurten, wijken,dorpen) waar supermarkten verdwijnen de impact op de directeomgeving en leefbaarheid te verminderen?Het verbieden van tabaksverkoop kan een effect hebben op de econo-mische weerbaarheid van supermarkten in met name kleine kernen. Deregering heeft oog voor de noden van deze ondernemers, maar heeftervoor gekozen het beschermen van jongeren en het belang van devolksgezondheid te laten prevaleren. Om ondernemingen ruimschoots detijd te bieden om hun bedrijfsvoering aan te passen, is het voornemen omde verkoop van tabak bij supermarkten in 2024 te verbieden sinds 2020aangekondigd. Daarnaast blijft het kabinet zich onverminderd inzettenvoor het behouden en verbeteren van de brede welvaart. Dit wordt onderandere gedaan in de vorm van Regio Deals. Met de Regio Deals gaan hetRijk, regionale overheden, kennis- en culturele instituten, ondernemers enmaatschappelijke organisaties een partnerschap met elkaar aan. In dezedeals staat het verbeteren van de kwaliteit van leven, wonen en werkenvan inwoners en ondernemers centraal. Het gaat om het versterken vanregionale economische kansen, sociale samenhang en kansengelijkheid,waarbij ook oog is voor de fysieke leefomgeving7.11Waarom zijn de shishalounges uitgezonderd van het verkoop-verbod?Shishalounges worden vooralsnog van het verkoopverbod uitgezonderdom te voorkomen dat het verkoopverbod leidt tot een de facto verbod opshishalounges, omdat een verkoopverbod ook van toepassing is opaanverwante producten, zoals kruidenrookproducten. Net als bezoekersvan tabaksspeciaalzaken zijn de bezoekers van shishalounges bewust opzoek naar deze producten, en komen er dan ook niet toevallig bij deaankoop van andere producten mee in aanraking. Verkoop (enconsumptie) vindt in de shishalounges buiten de openbare ruimte plaatswaardoor het verkopen hiervan minder bijdraagt aan het ondermijnen vande niet-rokennorm. Deze uitzonderingen komen voorts overeen met hethuidige beleid, waarbij wordt gestreefd in 2032 de verkoop van tabakspro-ducten en aanverwante producten uitsluitend te laten plaatsvinden inzaken die toegespitst zijn op de verkoop van tabaksproducten enaanverwante producten en waar geen minderjarigen komen. Hetmogelijke neveneffect dat kopers van tabaksproducten en aanverwanteproducten in shishalounges in aanraking komen met de verkoop van eenwaterpijp bestaat, maar een verbod op de verkoop van tabaksproductenen aanverwante producten in shishalounges heeft een dusdanige impactop de bedrijfsvoering van deze ondernemingen dat dat neerkomt op eende facto verbod op shishalounges. Een dergelijke verbod mag niet eenneveneffect zijn van een algemene maatregel maar vergt een explicietebeleidsafweging. Op dit moment wordt daar niet voor gekozen.7Kamerstukken II 2021/22, 29 697, nr. 109.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 1165 12Bent u ervan op de hoogte dat in sommige dorpen binnenkortgeen sigaret meer te krijgen is omdat tabak bij het enigeverkooppunt – de supermarkt – verboden wordt? Denkt u dat derokers hierom gaan stoppen met roken en niet over de grensgoedkopere tabakswaren gaan kopen?Ik ben op de hoogte over het verdwijnen van tabaksverkooppunten insommige dorpen. Voor rokers kan dit ongemak met zich meebrengen.Tegelijkertijd zorgt een vermindering van verkooppunten ervoor datbijvoorbeeld jongeren minder worden blootgesteld aan sigaretten envapes en draagt deze vermindering bij aan de norm dat roken of vapenniet normaal is, hetgeen het doel is van dit verbod. Een wetenschappelijkeoverzichtsstudie laat zien dat in verschillende landen is gebleken dat dedichtheid van tabaksverkopers een positief lineair verband heeft met hetaantal rokende adolescenten8. In deze studie is ook een hogere dichtheidvan verkooppunten in verband gebracht met meer volwassenen die roken,het minder stoppen met roken, een groter risico op terugval in het roken,en zwaarder roken onder adolescenten en volwassenen. Ook hetTrimbos-instituut beschreef in een systematisch literatuuronderzoek deimpact van een vermindering van het aantal verkooppunten van tabak. Deauteurs rapporteren een verband tussen de dichtheid van het aantalverkooppunten in de buurt van scholen en het aantal rokende jongeren. Inhet bijzonder lijkt een hogere dichtheid van het aantal verkooppunten dekans om te beginnen met roken onder jongeren te vergroten9. Daarnaaststellen de auteurs vast dat verschillende onderzoeken een positiefverband aantonen tussen de dichtheid van het aantal verkooppunten ende verschillende indicatoren voor roken onder volwassenen, zoalsrookprevalentie en het aantal sigaretten dat men per dag rookt10. Ook uitwetenschappelijk onderzoek, gebundeld door SEO in hun rapport over hetbeperken van tabaksverkoop tot speciaalzaken, blijkt dat het verminderenvan verkooppunten wordt geassocieerd met een vermindering van hetaantal rokers11.13Kunt u een reactie geven op het bericht uit het AD van 5 juni2024 «Geen 27, maar 12 euro voor een pak shag: Nederlandershalen net over de grens «winkelkarren vol tabak»?In de brief die recentelijk door mijn ambtsvoorganger en de beidetoenmalige Staatssecretarissen van Financiën naar de Kamer is gestuurd,wordt ingegaan op grensoverschrijdende verkoop12. In deze brief wordthet belang benadrukt van het streven naar verdere Europese harmonisatievan tabaksprijzen. Mijn ambtsvoorganger heeft aangekondigd dat hij zichin Europa hier verder voor inzet13. Ik zal dit voortzetten.148Marsh et al, Association between density and proximity of tobacco retail outlets with smoking:A systematic review of youth studies, 2020, pagina 2.9Monshouwer, K., Verdurmen, J. Ketelaars, T. & Laar, M.W. van (2014). Points of sale of tobaccoproducts: Synthesis of scientific and practice-based knowledge on the impact of reducing thenumber of points of sale and restrictions on tobacco product displays. Utrecht: Trimbos-instituut, p 147.10Idem noot 11, p 21.11SEO Economisch Onderzoek, Beperken tabaksverkoop tot tabaksspeciaalzaken,december 2021.12Kamerstukken II 2023/24, 32 011, nr. 112.13Kamerstukken II 2023/24, 32 011, nr. 112.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 1166 Overweegt u specifieke steunmaatregelen aan de 500 super-markten die mogelijk failliet gaan als gevolg van dit verbod? Hoeworden deze maatregelen gefinancierd?Overheidsbeleid verandert soms de kaders waarbinnen ondernemingenopereren. In dit geval worden de kaders veranderd om de volksge-zondheid te beschermen. De verwachting is dat het verbod op hetverkopen van tabaksproducten en aanverwante producten in super-markten het aantal rokers aanzienlijk zal doen verminderen en dat dit tot2030 zorgt voor ongeveer 120.000 minder rokers14. Dit betekent eenenorme gezondheidswinst en forse verlaging van de kosten veroorzaaktdoor ziekten die door roken veroorzaakt worden. De regering heeft dezegezondheidswinst laten prevaleren boven de eventuele economischeeffecten. Om de mogelijke economisch nadelige gevolgen zoveel mogelijkte mitigeren en ondernemers de kans te geven zich aan te passen, is hetverkoopverbod op tabaksproducten en aanverwante producten ongeveervier jaar voor de inwerkingtreding aangekondigd. Ik acht daaromeventuele steunmaatregelen niet noodzakelijk.15Waarom wordt de implementatie van het tabaksverkoopverbodbij tankstations, coffeeshops en shisha lounges uitgesteld en inhoeverre draagt deze gefaseerde aanpak bij aan het uiteindelijkestreven naar een rookvrije samenleving?Mijn ambtsvoorganger stelde in zijn brief van 20 november 202015 datvermindering van het aantal verkooppunten vermindering van derookprevalentie tot gevolg heeft, maar ook economische gevolgen.Indertijd is de keuze gemaakt voor een gefaseerde aanpak om onder-nemers tegemoet te komen en hen de kans te geven zich aan te passen enzodoende een mitigerend effect op de economische gevolgen te bewerk-stelligen. Uiteindelijk is de verkoop van tabaks- en aanverwante productenin 2032 voorbehouden aan speciaalzaken. Volgens de schattingen vanSEO blijven er dan nog ongeveer 1.500 verkooppunten over.16.16Waarom beperkt u de keuzevrijheid van burgers door de verkoopvan tabaksproducten in gebruikelijke winkelomgevingen zoalssupermarkten te verbieden, gezien het feit dat sigaretten alachter gesloten deuren worden verkocht en de verkoop wettelijkbeperkt is tot mensen ouder dan 18 jaar? Wat is de toegevoegdewaarde van deze maatregel in het beschermen van kinderen enhoe weegt dit op tegen de beperkingen op de keuzevrijheid vanvolwassenen?Het kabinet is van mening dat door het aanpakken van de zichtbaarheid énde beschikbaarheid van tabaksproducten en aanverwante producten eensubstantiële bijdrage wordt geleverd aan het realiseren van een rookvrijegeneratie per 2040. Het kabinet ziet de maatregelen dan ook alsaanvullend op en opvolgend aan elkaar. Een vermindering van verkoop-punten vermindert de blootstelling aan tabaksproducten en aanverwanteproducten en draagt bij aan de norm dat roken en vapen niet normaal is.Uit wetenschappelijke publicaties, gebundeld door SEO in hun rapportover het beperken van tabaksverkoop tot speciaalzaken, blijkt dat hetverminderen van verkooppunten is gecorreleerd met een vermindering14SEO Economisch onderzoek, Beperken van het aantal verkooppunten tabak, juli 2020,pagina 49.15Kamerstukken II 2020/21, 32 011 en 32 793, nr. 79.16SEO Economisch onderzoek, Beperken tabaksverkoop tot tabaksspeciaalzaken, december 2021Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 1167 van de rookprevalentie17. De verwachting is dat het verbod op hetverkopen van tabaksproducten en aanverwante producten in super-markten het aantal rokers aanzienlijk zal doen verminderen en dat dit tot2030 zorgt voor ongeveer 120.000 minder rokers18. Zo’n daling zal dekosten verminderen die worden gemaakt voor ziekten die door rokenworden veroorzaakt. Daarnaast geven we ook een signaal af aan denieuwe generaties: sigaretten zijn geen normaal product dat overalverkrijgbaar is, maar een product dat onder veel Nederlanders heeftgeleid tot een dodelijke verslaving en verantwoordelijk is voor 19.000Nederlandse doden per jaar19.Naast het beperken van het aantal tabaksverkooppunten zijn en wordenook alternatieve maatregelen genomen, zoals het reclameverbod, hetminder aantrekkelijk maken van tabaksproducten en aanverwanteproducten door neutrale verpakkingen voor te schrijven, accijnsverho-gingen en massamediale campagnes.17Hoe rechtvaardigt u verdere beperkingen op de verkoop vantabaksproducten in supermarkten wanneer deze al strikt wordengereguleerd, zoals verkoop achter slot en grendel en alleentoegankelijk voor consumenten boven de 18 jaar? Draagt hetweren van tabak uit supermarkten bij aan het significant vermin-deren van blootstelling van kinderen aan tabak, of zijn eralternatieve maatregelen die de keuzevrijheid van volwassenenminder beïnvloeden?Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het antwoord opvraag 16.18Welke noodplannen heeft u genomen gezien het risico datsommige winkels failliet kunnen gaan als gevolg van dit verbod?Welke noodplannen heeft u opgesteld om dergelijke economischeschade te minimaliseren?Er zijn geen noodplannen voorzien. Ondernemers is geruime tijd gebodenom zich op het verkoopverbod voor te bereiden. Voor het overige wordtverwezen naar het antwoord op vraag 14.19Hoeveel verkooppunten van tabak zijn er momenteel en wat is deverwachte afname van dit aantal na de wijziging van het Tabaks-en rookwarenbesluit?Voor de inwerkingtreding van het verkoopverbod op tabaksproducten enaanverwante producten in supermarkten waren er naar schattingongeveer 10.000 verkooppunten20. Onderzoekers van SEO verwachten datna het verkoopverbod er 6.400 supermarkten als verkooppuntenverdwijnen en dat er 800 nieuwe verkooppunten openen. Verwacht wordtdat er netto ongeveer 4.400 verkooppunten overblijven21.17SEO Economisch Onderzoek, Beperken tabaksverkoop tot tabaksspeciaalzaken,december 2021.18SEO Economisch onderzoek, Beperken van het aantal verkooppunten tabak, juli 2020,pagina 49.19Trimbos-instituut. Roken: een aantal feiten op een rij. 2024. Raadpleegbaar viahttps://www.trimbos.nl/kennis/roken-tabak/roken-een-aantal-feiten-op-een-rij/.20SEO Economisch onderzoek, 2021. Factsheet verkooppunten tabak ultimo 2021. Bijlage bijKamerstuk 32 793, nr. 646.21SEO Economisch onderzoek, Beperken tabaksverkoop tot tabaksspeciaalzaken,december 2021.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 1168 20Bij hoeveel tankstations wordt momenteel tabak verkocht?Volgens de laatste schatting van eind 2021 door onderzoekers van SEOgaat het om ongeveer 2.000 tankstations22.21Wat is het beleid omtrent de verkoop van tabaksproducten enaanverwante producten in onze buurlanden België en Duitslandals het gaat om de locaties waar deze producten daar verkochtmogen worden?De online verkoop van tabaksproducten en aanverwante producten is allangere tijd verboden in België. Daarnaast geldt sinds 2023 een verbodvoor tabaksautomaten. In 2025 wordt de verkoop van tabak en aanver-wante producten in tijdelijke verkooppunten zoals festivals, kermissen enmarkten verboden en zal tevens een verbod in grote supermarkten(>400m_) gaan gelden.In Duitsland is de verkoop door middel van automaten alleen toegestaanin verkooppunten waar geen toegang is voor jonger onder de 18.22Hoeveel budget is er voor de handhaving op het verbod vantabaksproducten en aanverwante producten in supermarkten enhoreca-inrichtingen?Het huidige budget voor de handhaving op de Tabaks- en rookwarenwet isin principe toereikend om het verbod op de verkoop van tabaksproductenen aanverwante producten in supermarkten en horeca-inrichtingen tehandhaven. Zie voor de benodigde capaciteit het antwoord op vraag 2.23Hoeveel capaciteit verwacht de NVWA dat handhaving van dezeregelgeving vergt?Zie antwoord op vraag 2.24Krijgt de NVWA extra capaciteit om deze regelgeving tehandhaven?Voor het toezicht op deze regelgeving in de reguliere verkoopkanalen isgeen extra budget verstrekt aan de NVWA. De NVWA heeft aangegevendat het verkoopverbod van tabaksproducten en aanverwante producten insupermarkten en horecabedrijven geen gevolgen heeft voor de benodigdehandhavingscapaciteit. Een aantal verbodsbepalingen komt te vervallen,waardoor het toezicht op die bepalingen vervalt. De vrijkomendecapaciteit zal worden benut voor het toezicht op de naleving van denieuwe verbodsbepaling.25Vindt er een evaluatie plaats van de wetswijziging en zo ja,wanneer?Het effect van het verbod op de verkoop van tabaksproducten enaanverwante producten, voor wat betreft het aantal en soort verkoop-punten na inwerking van het verbod, zal worden gemeten met de22SEO Economisch onderzoek, Beperken tabaksverkoop tot tabaksspeciaalzaken,december 2021.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 1169 gegevens die zullen worden verkregen vanuit de nog in te voerenregistratieplicht. Een registratieplicht is opgenomen in een wetsvoorsteltot wijziging van de Tabaks- en rookwarenwet in verband met deinvoering van een registratieplicht voor verkooppunten van tabakspro-ducten en aanverwante producten, dat bij de Tweede Kamer aanhangig isgemaakt23. Op basis van de registraties kan worden overwogen of eenverdere reductie van het aantal verkooppunten wenselijk is met het oogop het halen van de doelen uit het Preventieakkoord.26Hoeveel fte zet de NVWA momenteel in voor toezicht en nalevingvan de tabaks- en rookwarenwet? Kan dit aantal fte wordenafgezet tegen de aantallen van de afgelopen vijf jaar?In 2024 is het aantal fte inspecteurs dat zich bezig houdt met het toezichtop de Tabaks- en rookwarenwet 35. Dit aantal is de afgelopen jaren sinds2020 vergelijkbaar gebleven. In 2020 heeft de NVWA extra middelengekregen voor het implementeren van diverse wijzigingen van de Tabaks-en rookwarenwet, zoals het rookverbod op schoolterreinen en hetuitstalverbod.Naast de inspecteurs zijn er ook andere afdelingen binnen de NVWA diebijdragen aan het toezicht zoals de afdelingen Expertise (verantwoordelijkvoor de ontwikkeling van het toezicht), Juridische zaken, Communicatieen de Meldkamer.27Hoe ziet de inzet van de NVWA op het gebied van illegaletabakshandel eruit?Op illegale handel in tabaksproducten, zoals sigaretten, houdt de Douanetoezicht. De NVWA houdt toezicht op illegale e-sigaretten, bijvoorbeelde-sigaretten met een smaakje. Voor wat betreft het smaakjesverbod is per1 januari 2024 gestart met het toezicht bij de producenten, importeurs endistributeurs. Met dit toezicht zijn al 3,6 miljoen e-sigaretten uit de handelgehaald. De NVWA werkt daarbij ook samen met de Douane om meerzicht te krijgen op de import van e-sigaretten. Daarnaast controleert deNVWA de verkoop via de reguliere winkels en de webshops.Voorts worden er e-sigaretten verkocht via de niet-reguliere kanalen, zoalsvia social media. Hier ligt nog een grote uitdaging. De NVWA besteedthier in toenemende mate aandacht aan. De NVWA heeft sinds januari vandit jaar ruim 1.000 advertenties en posts voor vapes met smaakjes vansocial media en platformen laten verwijderen. Daarnaast is de NVWA ingesprek met social media platformen om hen zelf actiever dit soort postste laten opsporen en verwijderen. Overigens zou het nog effectiever zijnals de platforms voorkomen dat dit soort advertenties en posts geplaatstkunnen worden.Andere voorbeelden van niet-reguliere verkoopkanalen zijn jongeren dieop school een handeltje beginnen en branchevreemde bedrijfjes enpersonen die met de verkoop van e-sigaretten met smaakjes beginnen.Ook is er het gevaar dat de verkoop van illegale vapes via dealerstoeneemt en dat deze verkoopwijze meer en meer gaat lijken op hetdealen zoals we dat kennen bij drugs. Dit is een verkoopwijze waarop hettoezicht van de NVWA niet is ingericht. Het komt steeds vaker voor dat depolitie illegale vapes bij dealers aantreft en in dat geval weet de politie deNVWA goed te vinden. Bij vermoedens van criminele structuren achter deverkoop via niet-reguliere verkoopkanalen kan een zaak worden overge-23Kamerstukken II 2023/24, 36 541, nr. 2.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 11610 dragen aan de Inlichtingen- en Opsporingsdienst (IOD) van de NVWA. Ditzijn echter langdurige trajecten en er is een beperkte onderzoekscapaciteit.Er wordt aan gewerkt de NVWA extra handhavingsbevoegdheden tegeven om zo effectiever te kunnen handhaven. Zo krijgt de NVWAbijvoorbeeld meer mogelijkheden om verboden producten in beslag tenemen en te vernietigen. Er wordt op dit moment gewerkt aan eenwetsvoorstel dat dit mogelijk maakt. Dit is van belang om beter op tetreden tegen bewuste overtreders die «onder de toonbank» illegale vapesverkopen. Ook wordt op dit moment gewerkt aan een wijziging van hetboetesysteem. Op dit moment wordt bij een eerste overtreding van hetsmaakjesverbod per merk dat in de handel wordt gebracht een bestuur-lijke boete van € 450,– opgelegd. Bij een tweede, derde en vierdeovertreding loopt dit op naar respectievelijk € 1.350,–, € 2.250 en€ 4.500,–. Bij de wijziging van de regelgeving worden het boeteplafond ende op te leggen boetes verhoogd.28Hoeveel fte heeft de NVWA de afgelopen jaren ingezet voor hettoezichthouden op (illegale) tabakshandel op straat, websites ensocial media-platformen?De NVWA hield al toezicht op de online verkoop van tabaksproducten enaanverwante producten maar sinds het online verkoopverbod24 op 1 juli2023 van kracht werd, heeft de NVWA het toezicht op websites en socialmedia geïntensiveerd. Dit toezicht wordt uitgevoerd door circa 5 inspec-teurs. Zij voeren daarnaast ook nog andere werkzaamheden uit.Vanwege de complexiteit houdt de NVWA in beperkte mate toezicht op deniet-reguliere handel op straat in verband met de beschikbare middelenen handhavingsmogelijkheden. De politie treft vaker illegale vapes (metsmaakjes) aan, en zij melden dit dan aan de NVWA. Afhankelijk van debevindingen van de politie kan de NVWA dit soort meldingen oppakken.29Hoe ziet het toezichthouden en handhaven van de NVWA opstraat, websites en social mediakanalen er precies uit? Welkeconcrete afspraken zijn hierover gemaakt met social mediabe-drijven?De NVWA maakt in het toezicht op webshops gebruik van webscraping,oftewel het scannen van het internet op de verkoop van tabaksproductenen aanverwante producten. Op sociale media vindt het toezicht plaatsdoor het scannen van social media op reclame voor producten waarvooreen reclameverbod geldt. Ook wordt op websites en social media toezichtgehouden basis van meldingen en signalen.Met verschillende social-mediabedrijven heeft de NVWA afsprakengemaakt over het melden en verwijderen van illegale content (notice andtake down procedure). Dit houdt in dat als wordt geconstateerd dat erillegale producten worden aangeboden of dat er reclame wordt gemaakt,dit wordt gemeld bij het social-mediabedrijf. Het social-mediabedrijfwordt hierdoor (mede)verantwoordelijk voor deze uitingen en kan eenaccount of de content dan verwijderen. Daarnaast is de NVWA in gesprekmet deze bedrijven om hen zelf actiever dit soort posts te laten opsporenen verwijderen. Overigens zou het nog effectiever zijn als de social mediabedrijven voorkomen dat dit soort advertenties en posts geplaatst kunnenworden.Vanwege de complexiteit houdt de NVWA op de niet-reguliere handel opstraat in beperkte mate toezicht in verband met de beschikbare middelen24Stb. 2023, 141.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 11611 en handhavingsmogelijkheden. De politie treft vaker illegale vapes (metsmaakjes) aan, en zij meldden dit dan aan de NVWA. Afhankelijk van debevindingen van de politie kan de NVWA dit soort meldingen oppakken.30Hoe gaat de NVWA om met meldingen van illegale tabakshandelop straat, websites en sociale mediaplatforms? Welke actiesworden ondernomen na het melden van posts of advertentieswaarin (illegale) rookwaren worden aangeboden?Meldingen worden opgepakt door inspecteurs. De inspecteurs doenonderzoek en voeren waar nodig een controle uit. Als de inspecteur eenovertreding constateert, volgt een maatregel zoals een bestuurlijke boete.In het geval van social media wordt het betreffende account of de postsverwijderd door het social media bedrijf na een melding van de NVWA.Vanwege de complexiteit houdt de NVWA op de niet-reguliere handel opstraat in beperkte mate toezicht in verband met de beschikbare middelenen handhavingsmogelijkheden. De politie treft vaker illegale vapes (metsmaakjes) aan, en zij melden dit dan aan de NVWA. Afhankelijk van debevindingen van de politie kan de NVWA dit soort meldingen oppakken.31Hoeveel websites, social media-posts of -accounts die betrokkenwaren bij illegale tabakshandel zijn tot nu toe verwijderd?Het toezicht op het verkoopverbod voor websites en social media is op1 juli 2023 gestart. In 2023 heeft de NVWA ruim 800 advertenties of postslaten verwijderen. Voor de resultaten van de controles op het onlineverkoopverbod in 2023 verwijs ik naar de inspectieresultaten van hetonline verkoopverbod op de website van de NVWA25.De NVWA heeft sinds januari van dit jaar ruim 1.000 advertenties en postsvoor e-sigaretten met smaakjes van de social media en platformen latenverwijderen.32Hoe verhoudt de toezichts- en handhavingsinzet van de NVWA ophet gebied van illegale kanalen/verkoop zich tot de inzet oplegale kanalen/verkoop? Hoe uit zich dit uitgedrukt in fte?Het toezicht van de NVWA is primair gericht op bedrijven, zoals deproducenten en importeurs van tabaksproducten en aanverwanteproducten, winkeliers en reguliere websites. Daarnaast wordt er actiefgescreend op social media en platformen. Ook acteert de NVWA opmeldingen van de Douane en de Politie. Afhankelijk van hun bevindingenkan de NVWA een dergelijke melding oppakken.Het toezicht is daarentegen in beperkte mate gericht op de verkoop vianiet-reguliere verkoopkanalen wat verband houdt met de beschikbaremiddelen en handhavingsmogelijkheden. Dit geldt ook voor de verkoopvan illegale producten door straatdealers wat op dit moment toeneemt. Ineen brief aan uw Kamer van 21 juni is aangegeven dat het aan eenvolgend kabinet is om een intensivering van de aanpak van illegalee-sigaretten, en het vrijmaken of prioriteren van middelen hiervoor teoverwegen26.3325NVWA, 2024. Inspectieresultaten verkoopverbod op afstand voor rookwaren 2023. Beschikbaarvia: https://www.nvwa.nl/onderwerpen/roken-en-tabak/inspectieresultaten/inspectieresultaten-2023/inspectieresultaten-verkoopverbod-op-afstand-2023.26Kamerstukken II, 2023/24, 32 011, nr. 114.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 11612 Bent u voornemens de term «zwakzinnigeninrichtingen» teschrappen uit de wettekst? Zo nee, waarom niet?In een volgende wijziging van het Tabaks- en rookwarenbesluit ben ikvoornemens deze term aan te passen naar een term die meer past bij dehuidige tijdsgeest.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 011, nr. 11613