Voortgang banenafspraak publieke sectoren 2023

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202534 352Uitvoering en evaluatie ParticipatiewetNr. 328 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN ENKONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 december 2024Zoals afgesproken in het Bestuurlijk Akkoord van 20191 informeer ik u,mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)en de Staatssecretaris van OCW over de voortgang van de banenafspraakbij de overheids- en onderwijssectoren in 2023. In het sociaal akkoord van2013 hebben het kabinet en sociale partners afgesproken dat er 125.000extra banen bij reguliere werkgevers gecreëerd worden voor mensen meteen arbeidsbeperking, de doelstelling van de overheid is 25.000 banen2.De wet banenafspraak regelt de benodigde ondersteuning voor werkgeveren werknemer om een baan bij een reguliere werkgever mogelijk temaken voor deze doelgroep.Algemeen beeldDe Staatssecretaris Participatie en Integratie vermeldt in zijn Kamerbriefvan 16 juli 20243 dat er in 2023 in totaal ruim 85.000 extra banen zijngerealiseerd ten opzichte van de nulmeting. Een mooi aantal, maar dedoelstelling van 105.000 banen is hiermee niet behaald. Voor het eerstsinds de totstandkoming van de banenafspraak geldt dat zowel demarktwerkgevers als de overheidswerkgevers de jaarlijkse doelstellingniet hebben behaald. Aangezien de overheid een voorbeeldfunctie heeft,zijn blijvende inspanningen en investeringen nodig om zo steeds meerkwalitatieve en duurzame banen te creëren voor mensen met een afstandtot de arbeidsmarkt. Ik blijf dan ook in gesprek met alle sectoren om tezorgen dat er meer werkgelegenheid gerealiseerd wordt voor dezemensen.Voor de overheid is het ingroeipad voorbij, het uiteindelijke doel van25.000 banen had in 2023 gerealiseerd moeten zijn. Een algemeen1Kamerstuk 34 352, nr. 165 (2020)2De doelstelling van de markt (inclusief de zorgsector) is 100.000 banen3Kamerstuk 34 352, nr. 320 (2024) kst-34352-328ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3281 herkenbaar knelpunt bij veel overheidssectoren is de moeilijkheid omfuncties te creëren voor de doelgroep banenafspraak. Met name in hetonderwijs en bij de umc’s moeten kandidaten voor de meest voorko-mende functies voldoen aan strenge (bevoegdheids)eisen en zijn erweinig staffuncties te vervullen. Er wordt gezocht naar nieuwe mogelijk-heden om duurzame banen te creëren die waardevol zijn voor deorganisaties. De werkgevers moeten hier een prioriteit van maken encapaciteit vrijmaken voor baancreatie en voor voldoende begeleiding.Werkagenda’sHet Bestuurlijk Akkoord schrijft voor dat alle publieke sectoren eenwerkagenda opstellen. De werkagenda bevat een overzicht van deinspanningen die worden ondernomen, kwalitatief en waar mogelijkkwantitatief. De werkagenda wordt regelmatig bijgewerkt, iedere sectorheeft een werkagenda met unieke inhoud en een eigen tijdlijn.DoelgroepHet UWV houdt een dashboard4 bij met kerncijfers van de banenafspraak.Op 31 december 2023 bestaat de doelgroep uit 265.445 personen,waarvan 138.885 (52,3%) werkzaam is. Het gaat hier om het totaal, nietalleen de extra banen t.o.v. de nulmeting. Het aantal personen in hetdoelgroepregister nam gedurende het jaar 2023 met 12.376 toe t.o.v. eind2022. Per kwartaal nam dit aantal ook meer toe dan het aantal werkzamepersonen in het register.Het UWV heeft een aantal kenmerken van de doelgroep in kaart gebracht:Dit geeft een beeld van de mogelijkheden van de doelgroep. Wanneer eenwerkplek onvoldoende aansluit bij de talenten en mogelijkheden vanmensen kunnen er knelpunten ontstaan. Veel werkzaamheden bij deoverheid vereisen bijvoorbeeld een minimum opleidingsniveau waardooreen reguliere functie zonder aanpassingen onvoldoende aansluit.Onderzoek Nederlandse ArbeidsinspectieOp 16 juli jl. is het onderzoek van de Nederlandse Arbeidsinspectiegepubliceerd: «Op papier arbeidsvermogen, in de praktijk geen reële kans4Dashboard Banenafspraak (werk.nl)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3282 op werk»5. De Staatssecretaris van Participatie en Integratie stuurde uwKamer op 16 juli jl. een brief6 met een reactie op dit onderzoeksrapportover mensen uit de doelgroep banenafspraak die langdurig niet aan hetwerk komen.De Arbeidsinspectie stelt dat een substantieel deel van deze groep eenzodanige afstand tot de arbeidsmarkt heeft dat er sterke twijfels zijn of zijwel voldoen aan het uitgangspunt van de wet, namelijk dat er een reëlekans op werk bij een reguliere werkgever moet zijn. De Arbeidsinspectiegeeft daarom aan dat een deel van de doelgroep zich mogelijk beter kanrichten op andere vormen van participatie. Dit zorgt ervoor dat dedoelgroep niet constant belast wordt met een oneerlijke druk, verwach-tingen en meerdere mislukte pogingen om te werken.Een tweede kernpunt uit het onderzoek is dat de dienstverlening van UWVen gemeenten eraan bijdraagt dat mensen die wel reële kansen opregulier werk hebben aan het werk worden geholpen. Zij steken veelenergie in de begeleiding, maar door gebrek aan tijd geldt dat lang nietelke klant even actief begeleid wordt. Het is echter een grote succesfactorvoor het slagen als er voldoende tijd is voor o.a. het leveren vanmaatwerk en investeren in een vertrouwensband en continuïteit indienstverlening.Realisatie per sectorDe overheids- en onderwijssectoren hebben zelf eigen gegevensaangeleverd voor een kwalitatieve en kwantitatieve voortgangsrapportagevan de banenafspraak.Per sector is steeds eerst de cijfermatige realisatie opgenomen. Daarnavolgt een beschrijving met een algemeen beeld van de sector. Bij decijfermatige realisatie wordt het aantal banen weergegeven in fta.7 Hetrealisatiepercentage is gebaseerd op banen bij de werkgever zelf, met eencontract of via inleenverbanden. Banen via inkoop/Social Return onInvestment (SROI) worden buiten de realisatie gelaten; die banen tellenmee in de marktsector. Voor zover bekend, worden gegevens overinkoop/SROI wel separaat benoemd.OverheidssectorenRijksoverheidCijfermatige realisatie 2023Doel5.637 ftaRealisatie4.517 ftaRealisatiepercentage80% Het Rijk laat een stijging zien t.o.v. 2022 (realisatiepercentage van 74%).5Rapport Nederlandse Arbeidsinspectie Op papier arbeidsvermogen in de praktijk geen reëlekans op werk | Tweede Kamer der Staten-Generaal6Kamerstuk 34 352, nr. 320 (2024)7Fta staat voor Fulltime Arbeidsparticipant oftewel 25,5 uur. In 2012 was dit het gemiddeldeaantal uren dat een werkende Wajong’er werkte. Sindsdien is dit de maatstaf voor dedoelgroep banenafspraak.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3283 Algemeen beeldDe ministeries hebben ieder een eigen aanpak als het gaat om debanenafspraak. Rijksbreed wordt zo veel mogelijk samengewerkt, wordengoede voorbeelden gedeeld en wordt informatie met elkaar uitgewisseld.Vorig jaar is een hernieuwde focus afgesproken in het rijksbrede plan vanaanpak banenafspraak. De voortgang van het Rijk wordt separaat gedeeldin een brief aan uw Kamer die parallel met deze brief wordt verzonden.DefensieCijfermatige realisatie 2023Doel822 ftaRealisatie508,5 ftaRealisatiepercentage61,9% Defensie heeft 508,5 fta aan reguliere banen gecreëerd, waarmee derealisatie 61,9% bedraagt. Door middel van SROI zijn nog eens 235,8 ftagerealiseerd. Het realisatiepercentage inclusief SROI is dan 90,5%.Defensie beschouwt SROI als cruciaal voor het realiseren van debanenafspraak, investeert erin en hecht aan het zichtbaar maken van hetresultaat ervan.De quota voor Defensie worden berekend op basis van aan burgerper-soneel verloonde uren. Mensen uit de doelgroep banenafspraak wordenniet ingezet op militaire functies.Algemeen beeldDe voormalige projectafdeling inclusief het centraal loket voor deaansturing van de Wet banenafspraak binnen Defensie is inmiddelsstructureel ingebed in de organisatie. De afdeling is het aanspreekpuntvoor de gehele organisatie. Het centraal loket ontzorgt P&O en leidingge-venden bij het aanstellen van werknemers. Defensie blijft ook inzetten opSROI en monitort of leveranciers hun SROI verplichtingen nakomen.Mensen met een arbeidsbeperking worden bijvoorbeeld structureelingezet als begeleiders van en toezichthouders op bezoekers vankazerneterreinen. Leidinggevenden en werkbegeleiders krijgen workshopsen trainingen op het gebied van het omgaan met een collega met eenarbeidsbeperking, autisme en neurodiversiteit. Daarnaast bouwt Defensieaan een intern netwerk om belanghebbenden elkaar makkelijker te latenvinden. Tenslotte is binnen Defensie een kenniscentrum autisme ingerichten dit wordt uitgebreid naar neurodiversiteit in brede zin.GemeentenCijfermatige realisatie 2023Doel5.250 ftaRealisatie6.320 ftaRealisatiepercentage120,4% Tot en met 31 december 2023 hebben gemeenten 6.320 banen ingevuld.Hiermee is de doelstelling van 5.250 banen ruimschoots behaald. Zorgelijkis dat het vorig jaar nog 6.490 banen waren en er dus een daling te zien isvan 170 banen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3284 Algemeen beeldIn 2023 heeft de VNG meerdere inspanningen verricht, zoals:•De VNG heeft een aantal webinars georganiseerd voor gemeenten.Hierdoor werd het mogelijk gemaakt voor gemeenten om kennis enervaring uit te wisselen. De uitkomsten van de bijeenkomsten vormentevens input voor de nieuwe werkagenda en het opstellen vanvervolgactiviteiten.•Informatie over de banenafspraak en geplande webinars zijn geplaatstop het werkgeversforum en de VNG website en zijn gedeeld met hetCollege voor Arbeidszaken (CvA) en de P&O netwerken. De VNG heeftook berichten geplaatst op de website van Op naar de 25.000 banen.•De VNG heeft deelgenomen aan intersectorale projectleiders-overleggen t.b.v. samenwerking en delen van kennis en ervaring.•Door succesvolle voorbeelden te delen is zichtbaar gemaakt welkemogelijkheden er zijn en hoe die te implementeren zijn. Tevens treedter herkenning en begrip op voor nut en noodzaak.•Het onderwerp is regelmatig geagendeerd op de agenda van bestuur-ders (CvA) zodat ze de ontwikkelingen kunnen volgen, geïnformeerdworden over hoe de implementatie verloopt en of er bijgestuurd moetworden.•In de personeelsmonitor van het A&O fonds Gemeenten zijn statistie-ken opgenomen over de banenafspraak waardoor gemeenten inzichthebben in hun eigen prestaties.ProvinciesCijfermatige realisatie 2023Doel458,3 ftaRealisatie395,5 ftaRealisatiepercentage86,3% In 2022 bedroeg het aantal gerealiseerde fta 370,4 met een doel van 416,4fta. Veel provincies zijn de afgelopen tijd gegroeid en dat betekent dat hetdoelstelling ook meegroeit. Er is 25,1 fta meer gerealiseerd dan in 2022,maar de doelstelling wordt niet gehaald.Algemeen beeldDe provincies hebben evenals voorgaande jaren vacatures andersingevuld, extra functies gecreëerd en projecten opgestart. Er is veelcommitment van de besturen van de provincies, de provinciesecreta-rissen, het management en de teams van projectleiders/contactpersonenbanenafspraak bij de provincies.Naast de realisatie van banen voor mensen met een arbeidsbeperkingondernemen de provincies ook andere activiteiten om meer mensen meteen afstand tot de arbeidsmarkt aan werk of werkervaring te helpen. Eenvoorbeeld daarvan is de deelname aan SROI door de meeste provincies.Daarnaast bieden verschillende provincies o.a. traineeships voorstatushouders en werkervaringsplaatsen aan.Verder hebben meerdere provincies in 2023 collega’s een Harrie-training8laten volgen. Deze training is bedoeld voor medewerkers die bereid zijnom een collega met een ondersteuningsbehoefte te begeleiden.8www.ikbenharrie.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3285 In 2024 willen de provincies vooralsnog doorgaan met de acties die reedszijn ingezet op de volgende vijf sporen: (1) monitoren en delen, (2)innovatie, (3) consolideren, (4) uitdragen van inclusie en (5) landelijkebetrokkenheid. Deze sporen waren al afgesproken voor de periode2019–2024.WaterschappenCijfermatige realisatie 2023Doel552 ftaRealisatie329 ftaRealisatiepercentage56,6% Jaarlijks inventariseert A&O fonds Waterschappen de voortgang van debanenafspraak in de sector waterschappen. Hiervoor is in het voorjaar2024 een uitvraag gedaan onder alle 35 organisaties die lid zijn van deVereniging werken voorwaterschappen en hiermee ook de cao van desector waterschappen volgen. Van de 35 organisaties hebben 33 dataaangeleverd over het aantal gerealiseerde banen in 2023. Op 31 december2023 zijn door de organisaties in de sector waterschappen tezamen 329,4banen gecreëerd. Een stijging van 2,2 banen ten opzichte van 2023.Het te behalen doel in 2023 voor de totale sector bedroeg 552,3 banen.Met 329,4 daadwerkelijk gerealiseerde banen eind 2023 is 59,6% van hettotale doel van 2023 gehaald. Dit percentage is lager dan dat van 2022(62,4%). Van de 329,4 fta ging het bij 59% om een vaste aanstelling, bij23% om een tijdelijke aanstelling en bij 18% om inhuur.Algemeen beeldSinds 2017 is het aantal gerealiseerde banen in de sector waterschappengestaag gestegen. In 2020 vond een lichte afvlakking plaats. Na eenstijging in 2021 en 2022, vindt in 2023 weer een afvlakking van derealisatie plaats. De doelstelling voor de sector stijgt jaarlijks. Dit alsgevolg van de geleidelijke stijging van de doelstelling en een toename vanhet aantal medewerkers in de sector.Medewerkers uit de doelgroep banenafspraak zijn binnen de sectorwerkzaam in een grote diversiteit aan functies. Dit betreft niet alleenondersteunende functies, maar ook binnen het primaire proces vanorganisaties op verschillende afdelingen.Met het programma «Verschil mag er zijn!» ondersteunt A&O fondsWaterschappen organisaties op de volgende wijze bij het thema diversiteiten inclusie:•Creëren van bewustwording en agendering van diversiteit en inclusie.•Adviseren en ondersteunen bij de ontwikkeling, implementatie enevaluatie van beleid om diversiteit en inclusie te bevorderen.•Inspireren, motiveren en ondersteunen om een diverse en inclusievewerkcultuur te creëren.•Aanreiken van praktische handvatten en tools om diversiteit eninclusie te verankeren.Ondersteuning vindt plaats via platformbijeenkomsten, inspiratieimpulsen en in-company workshop «Verschil maken».Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3286 PolitieCijfermatige realisatie 2023Doel713 ftaRealisatie387 ftaRealisatiepercentage54,3% De politie heeft een realisatie van 387 fta in december 2023, waarvan 100via inhuur. Op 1 februari 2023 (cijfers december 2022 zijn niet beschikbaar)was er een totaal aantal van 426 dienstverbanden. Deze vermindering met39 fta had te maken met overschrijding van het budget in 2022, waardoorgedwongen vertrek, c.q. niet verlengen van inhuur gerealiseerd moestworden.Er zijn verschillende factoren die hierbij een rol spelen:•De acties binnen de politie in de afgelopen jaren hebben geleid tot eenstijging van het aantal dienstverbanden, voordat hier een kentering inkwam vanwege de bezuinigingsmaatregelen. Met name de inzet vanaccounthouders banenafspraak in de eenheid, en het ter beschikkingstellen van een centraal budget hebben een positief effect;•De verwachting is dat door de aanhoudende arbeidsmarktkrapte, ookmedewerkers uit deze doelgroep in de komende jaren sneller aan werkbinnen de politie worden geholpen.Algemeen beeldDe ambitie voor 2024 is het aannemen van 50 medewerkers met eenaanstelling en om hierna jaarlijks met minimaal 50 nieuwe medewerkerste groeien. Daarvoor is in 2023 een landelijk expertteam geformeerd (DeBlauwe Baan) die zich nu volledig richt op de uitvoering van de banenaf-spraak: nieuwe medewerkers werven, selecteren, begeleiden en strevenna maximaal drie jaar tijdelijke aanstelling, medewerker duurzaam lateninstromen op een vaste plek binnen de organisatie. Tevens is er in 2023een wijziging ingevoerd waardoor een kostenbesparing op het budgetbanenafspraak werd gerealiseerd en meer fta’s kunnen worden betrokken:het merendeel van de inhuur is omgezet naar tijdelijke aanstellingen ennieuwe medewerkers gaan middels een tijdelijke aanstelling aan de slag.Zowel de realisatie van het expertteam als het omzetten van inhuur naaraanstelling heeft ervoor gezorgd dat groei tijdelijk stagneerde. Vanaf detweede helft van 2024 zal de groei naar verwachting weer toe gaannemen.Anders dan in de voorafgaande jaren zal bij de politie verder de nadrukkomen te liggen op het proces van het verduurzamen van het aantalgecreëerde banen. De huidige populatie uit de doelgroep die in deorganisatie instroomt, wordt structureel ingebed en dus behouden.Wanneer medewerkers uit de Blauwe Baan doorstromen of uitstromen,dan zal de vacant geworden plaats door een andere persoon uit dedoelgroep kunnen worden bezet. Tevens wordt de verduurzamingbevorderd door het aanbieden van een gefundeerde ondersteuning enbegeleiding, waar de Mentorwijs training (vergelijkbaar met de Harrietraining genoemd bij provincies) deel van uitmaakt. Mentorwijs is eeninterne training voor alle direct leidinggevenden die bruikbare tools biedtvoor een optimale ondersteuning van de medewerkers.Voor de medewerkers zelf zijn er door de Blauwe Baan meerdereleerlijnen ontwikkeld waarbij zij zich kunnen scholen tot huismeester,buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA) of processen-verbaal lerenschrijven.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3287 Universitaire medische centra (umc’s)Cijfermatige realisatie 2023Doel2.483 ftaRealisatie506 ftaRealisatiepercentage20% Bij de umc’s is 506 fta aan banen gerealiseerd in 2023. De realisatie isgebaseerd op de gegevens van 7 van de 8 umc’s en is daarmee verge-lijkbaar met de realisatie 2022.Algemeen beeldHet algemene beeld is dat medewerkers met name in dienst zijn en dateen klein deel gedetacheerd is. Voor zover kan worden nagegaan gaat hetin 2023 om 42 detacheringen. In vrijwel alle umc’s wordt SROI ingezet bijeen deel van de aanbestedingen, maar er worden geen cijfers bijge-houden over de bijdrage die daardoor wordt gerealiseerd m.b.t. debanenafspraak.Eerdere activiteiten zijn in 2023 voortgezet. Er wordt toegewerkt naarduurzame dienstverbanden en regulier werk. De invulling van debanenafspraak wordt per umc nader ingevuld. Veelal wordt gewerkt metdedicated medewerkers die verantwoordelijk zijn voor de banenafspaak.Op centraal niveau worden informatie en best practices uitgewisseld.Naar de toekomst toe wordt de doelstelling per umc bepaald en varieertvan behoud tot lichte groei. De meeste umc’s werken met een vorm vancentrale financiering.Er is een wisselend beeld van in hoeverre wordt samengewerkt metsociale werkplaatsen en (voorlopige) detacheringen. Begeleiding vraagtveel van een leidinggevende en een buddy en centrale financiering éndetachering plus begeleiding via de sociale werkplaats kan daarbijbehulpzaam zijn. Enkele umc’s werken samen in een regionaal netwerk ensoms met een externe deskundige partij.De Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) heeftde opgave voor de umc’s als onrealistisch bestempeld. Zoals ook in deKamerbrief over de voortgang van 20229 is gemeld, leveren dezewerkgevers hooggespecialiseerde patiëntenzorg en wetenschappelijkonderzoek en onderwijs. De hoge standaarden van een umc werken ookdoor in de eisen die gesteld worden aan relatief eenvoudiger werkzaam-heden. Zo vraagt bijvoorbeeld schoonmaak op een operatiekamer, IC ofverpleegafdeling meer dan schoonmaak van kantoorpanden.De umc’s kijken momenteel naar het aangaan van een samenwerking metEmma at Work, waarin een aantal umc’s al een lange ervaring heeft.Emma at Work richt zich op jongeren van 15 tot en met 39 jaar, die ernstigfysiek beperkt zijn, maar veelal niet onder het doelgroepregister vallen.Een groot aantal van hen heeft soms ondanks een (goede) opleiding geenbaan en geen uitkering. De doelgroep heeft vanuit haar ziekte veel contactmet de kinderziekenhuizen van de umc’s en gekeken wordt hoe umc’s ookals potentiële werkgever een rol kunnen spelen, dan wel kunnen doorver-wijzen naar Emma at Work.9Kamerstuk 34 352, nr. 308 (2023)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3288 OnderwijssectorenVoor de onderwijssectoren, met name het primair onderwijs, voortgezetonderwijs en mbo, geldt dat banen voor de doelgroep vanwege debevoegdheidseisen voor onderwijzend personeel nagenoeg niet in hetprimaire proces van het lesgeven gerealiseerd kunnen worden. Daaromworden banen voor de doelgroep vrijwel uitsluitend bij de direct enindirect onderwijsondersteunende diensten gerealiseerd. Aangezien hetgrootste deel van totale personeelbestand uit onderwijzend personeelbestaat, is het vaak lastig voor schoolbesturen om voldoende banen terealiseren.Primair onderwijsCijfermatige realisatie 2023Doel5.845 ftaRealisatie1.290 ftaRealisatiepercentage22% In het primair onderwijs is voor het eerst voldoende inzicht in de cijfersover de realisatie van banenafspraak in de sector. Sinds vorig jaar moetenschoolorganisaties in het primair en voortgezet onderwijs een aantalvragen over de realisatie van de banenafspraak beantwoorden via dejaarverslaggeving. De cijfers over 2023 zijn betrouwbaarder dan die in2022 en schetsen een beeld van de sector.10De cijfers geven nu het volgende beeld:•In totaal zijn ongeveer 1.290 banen gerealiseerd. Dit komt neer op eenrealisatiepercentage van ongeveer 22%.•Via inkoop zijn ongeveer 130 banen gerealiseerd. Als die banenmeegerekend zouden worden, is het realisatiepercentage ongeveer24%.•Het aantal schoolorganisaties dat aangeeft dat er het afgelopen jaarwerknemers vanuit de banenafspraak werkten, is gestegen (van 38% in2022 naar 46% in 2023).•De meeste banen worden via de reguliere weg gerealiseerd (net als in2022).•Het aantal schoolorganisaties dat acties heeft ondernomen op debanenafspraak is gestegen (van 25% in 2022 naar 33% in 2023).•De actie die door besturen het meest werd ondernomen in 2023 iskijken naar welke functies er binnen de organisatie zijn voor dedoelgroep. In 2022 was dat deelnemen aan bijeenkomsten en benuttennetwerk.Algemeen beeldIn 2023 zijn op verschillende manieren impulsen gegeven aan debanenafspraak. De PO-Raad en VO-raad hebben in gezamenlijkheid actieondernomen in de communicatie naar de schoolorganisaties. Zo is onderandere door de PO Raad aandacht besteed aan nieuws en ontwikkelingen,voorbeelden en praktijkervaringen en wetgeving en verplichtingen.Ook is in 2023 werk gemaakt van een verbetering van de informatievoor-ziening voor schoolorganisaties. Dat heeft geleid tot de publicatie van deRoutekaart banenafspraak primair onderwijs in januari 2024. Verschillendeschoolorganisaties geven aan dat ze ondertussen al gebruik hebben10Naar aanleiding van een controle op de aantallen opgegeven gerealiseerde banen, zijn enkelecorrecties op deze aantallen uitgevoerd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3289 gemaakt van de routekaart. De routekaart is een project van de PO-Raaden het Vervangingsfonds/ Participatiefonds.Momenteel wordt er in de sector nagedacht over mogelijkheden om eenextra impuls te geven aan de realisatie van de banenafspraak in hetprimair onderwijs.Voortgezet onderwijsCijfermatige realisatie 2023Doel3.809 ftaRealisatie840 ftaRealisatiepercentage22% In het voortgezet onderwijs is er voor het eerst meer inzicht in derealisatie van banenafspraak in de sector via de jaarverslaggeving, net alsbij het primair onderwijs. De cijfers laten zien:•In totaal zijn ongeveer 840 banen gerealiseerd. Dit komt neer op eenrealisatiepercentage van ongeveer 22%.•Via inkoop zijn ongeveer 273 banen gerealiseerd. Als die banenmeegerekend zouden worden, is het realisatiepercentage ongeveer29%.•Het aantal schoolorganisaties dat aangeeft dat het afgelopen jaarwerknemers uit de doelgroep banenafspraak werken, is gestegen (van56% in 2022 naar 65,9% in 2023). De meeste banen worden via dereguliere weg gerealiseerd (net als in 2022).•Het aantal besturen dat acties heeft ondernomen op de banenafspraakis gestegen (van 46% in 2022 naar 53,6% in 2023). De actie die doorbesturen het meest werd ondernomen in 2023 is kijken welke functieser binnen de organisatie zijn voor de doelgroep. In 2022 was datdeelnemen aan bijeenkomsten.Algemeen beeldIn 2023 zijn op verschillende manieren impulsen gegeven aan debanenafspraak. Zoals eerder genoemd is door de PO-Raad en de VO-raadgezamenlijk aandacht besteed aan de communicatie. Ook is in 2023 werkgemaakt van een verbetering van de informatievoorziening voorschoolorganisaties. Dat heeft geleid tot de publicatie van een inspirerendeaanpak hoe scholen de PRO- en VSO-leerlingen naar een eigen baan opschool kunnen begeleiden.Middelbaar beroepsonderwijsCijfermatige realisatie 2023Doel+/- 1.900 ftaRealisatie+/- 700 ftaRealisatiepercentage+/- 37% In het mbo is circa 700 fta aan banen gerealiseerd in 2023. Het realisatie-percentage is in 2023 gedaald t.o.v. het percentage in 2022 (44%) en komtdichterbij het percentage van 2021 (35%). Door een uitvraag bijmbo-scholen en door het overnemen van cijfers uit de jaarverslagen heeftde MBO Raad geprobeerd een zo juist mogelijk beeld van het aantalgerealiseerde banen te schetsen. Mbo-scholen registreren niet expliciet ofmensen uit de doelgroep voor hen werkzaam zijn en ook niet van alleTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 32810 mbo-scholen is informatie ontvangen. Hierdoor is geen exacte weergavete geven van het aantal gerealiseerde banen en is ook de daling t.o.v. 2022niet goed te verklaren.Van de 51 mbo-scholen hebben er 14 (nog) geen banen voor mensen uitde doelgroep gerealiseerd, of is het niet bekend of zij dit hebben gedaan.Hoewel het grootste deel hiervan (10 scholen) bestaat uit vakscholen meteen beperkte doelstelling, is hier mogelijk nog winst te behalen. De MBORaad zet zich blijvend in om deze mbo-scholen en ook de 25 mbo-scholenwaar minder dan 50% van de doelstelling wordt gehaald, te stimuleren enkennis te delen. Mogelijk is daar nog ruimte voor groei.De mbo-scholen hebben naast de circa 700 banen in de eigen organisatiesook banen via inkoop gerapporteerd. Sectoraal is er geen inzicht in demate waarin dit leidt tot extra banen, omdat mbo-scholen en ook dedienstverleners hier geen gegevens van bijhouden. Uit onderzoek inopdracht van het Ministerie van SZW11 blijkt dat de sector overheid veelbanen realiseert door de inkoop van diensten. Met deze banen zou eenhoger percentage van de doelstelling gehaald worden.Algemeen beeldNaast werkgever voor de doelgroep zijn mbo-scholen ook opleider van detoekomstige doelgroep. In die rol zorgen mbo-scholen voor goedebegeleiding van alle studenten en hebben ze aandacht voor studenten dieextra ondersteuning nodig hebben.De MBO Raad heeft in 2023 een vernieuwde werkagenda banenafspraakvastgesteld. In 2023 is uitvoering gegeven aan deze werkagenda door:•Het organiseren van bijeenkomsten voor de projectleiders banenaf-spraak van de aangesloten mbo-scholen. Het doel van deze bijeenkom-sten is tweeledig. Naast het informeren van deze projectleiders overthema’s zoals het maken van inkoopafspraken voor diensten metmensen uit de doelgroep banenafspraak, het bespreken van devoordelen van centrale financiering en het kennis laten maken metgespecialiseerde bureaus, is een belangrijk deel de onderlinge kennis-en ervaringsuitwisseling.•In het kader van de maand van de 1000 voorbeelden die door «Op naarde 125.000 banen» is georganiseerd hebben mbo-scholen hunaansprekende voorbeelden met de andere mbo-scholen en andereoverheidsorganisaties gedeeld.•Mbo-scholen nemen deel aan het netwerk onderwijswerkgevers vande Normaalste Zaak. Dat netwerk wordt bij de aangesloten mbo-scholen onder de aandacht gebracht.•Waar in het verleden veelal tijdelijke banen voor mensen uit dedoelgroep werden gecreëerd nemen steeds meer mbo-scholen de stapom mensen uit de doelgroep na drie tijdelijke arbeidsovereenkomsteneen vaste aanstelling te geven.Hoger beroepsonderwijsCijfermatige realisatie 2023Doel1.685 ftaRealisatie498 ftaRealisatiepercentage30% 11Eindrapport-banenafspraak-bij-overheid-en-in-onderwijs.pdfTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 32811 Bij de 36 hogescholen is in totaal 498 fta gerealiseerd in 2023, dat is 30%van het gestelde doel. In vergelijking met 2022 is sprake van een daling,toen was de realisatie 37%12. Wel is het aantal vaste aanstellingengestegen t.o.v. het afgelopen jaar. Via SROI zijn verder 114 extra banengecreëerd, daarmee zou het realisatiepercentage op 36,6% komen (48,6%in 2022)13. Er is veel variatie te zien tussen de hogescholen, de hoogstscorende hogescholen realiseerden 96% en 75% van de doelstelling, maarer zijn ook hogescholen die geen banen hebben gecreëerd.Algemeen beeldZestor arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo heeft in de afgelopen jarenactiviteiten uitgevoerd om de banenafspraak op de kaart te zetten en teinvesteren in onderlinge kennisuitwisseling tussen de hogescholen, o.a.:•Het organiseren van workshops en pilots voor HRM en inkoop;•Het ontwikkelen van een e-learning voor werkbegeleiders;•Publicatie van een inspiratieboek;•Investeren in onderlinge kennisuitwisseling;•Het publiceren van interviews met hogescholen;•Het in kaart brengen van belemmeringen en oplossingen via eenroutekaart.Zestor heeft ook geïnventariseerd wat de inzet van de hogescholen wasom banen te creëren. De volgende activiteiten hebben in 2023 plaatsge-vonden bij hogescholen:•Een bestuurslid werd verantwoordelijk gemaakt voor de banenaf-spraak.•Er is capaciteit vrijgemaakt om invulling te geven aan de banenaf-spraak, bijvoorbeeld in de vorm van projectleiders.•Er is capaciteit vrijgemaakt voor de begeleiding van medewerkers uitde doelgroep. Veel van de begeleiders hebben hier een training voorgevolgd.•Via SROI zijn banen gecreëerd als gevolg van afspraken bijaanbestedingen.Momenteel wordt ook op andere manieren gewerkt aan het verhogen vande realisatiecijfers, bijvoorbeeld door brede samenwerking in de regio. Zoverkennen twee hogescholen samen met regionale mbo-instellingen, eenuniversiteit en een gemeente of het gezamenlijk inbesteden van degroenvoorziening voor al deze partijen haalbaar is. Er worden ook anderetaken verkend waarop medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarktkunnen worden ingezet. Te denken valt aan de taken van gastheer/gastvrouw op onderwijsinstellingen of andere taken binnen de facilitairedienstverlening. De onderwijsinstellingen in deze regio (mbo, hbo en wo)zetten, samen met gemeente en UWV, ook een zogenoemd ecosysteemop om kennis uit te wisselen en actief te werken aan matching tussenkandidaten voor participatiebanen en vacatures.12De cijfers van 2022 zijn gebaseerd op een rapportage waarin een deel van de hogescholen nietwas meegenomen.13Zes hogescholen hebben geen informatie aangeleverd over de omvang van SROI, die 114banen is dus mogelijk een onderschatting.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 32812 Wetenschappelijk onderwijsCijfermatige realisatie 2023Doel2.514 ftaRealisatie1.040 ftaRealisatiepercentage41% Het realisatiepercentage in 2023 (41%) is nagenoeg gelijk aan dat van 2022(41,5%). Het aantal via SROI gerealiseerde banen bedraagt 115 fta in 2023.Het realisatiepercentage inclusief SROI is dan 46% (44,9% in 2022).Algemeen beeldDe universiteiten hebben zich in 2023 ingespannen om meer mensen uitdeze doelgroep aan een baan te helpen. Ondanks dat de doelen voor 2023niet zijn gehaald, zien de universiteiten dat er een groei is in het aantalgecreëerde banen t.o.v. 2022 (963 fta). De stijging in het aantal banenwordt met name veroorzaakt door innovatieve projecten en functiecreatie.Het realisatiepercentage is nagenoeg gelijk gebleven omdat het doel ookhoger is geworden.Universiteiten zetten zich elk door eigen initiatieven in om duurzamebanen te creëren door de voorwaarden en omstandigheden te scheppendie ervoor zorgen dat nieuwe medewerkers van toegevoegde waarde zijnvoor de organisatie. Dit wordt o.a. gedaan door:•Verbeteren van monitoring en communicatie;•Intensievere samenwerking met inkooppartijen, dit houdt ook in datinclusieve voorwaarden en SROI verder worden geïntegreerd inaanbestedingen;•Aansluiting bij strategisch beleid, zoals diversiteit en inclusie,duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen;•Centrale ondersteuning en begeleiding, zoals het ServicepuntParticipatie en er zal meer aandacht zijn voor de training en begelei-ding van zowel participatiemedewerkers als hun leidinggevenden encollega’s;•Creatieve functiecreatie en jobcarving, waarbij taken die andersverspreid zijn over verschillende posities, worden samengevoegd totnieuwe functies;•Netwerkuitbreiding en samenwerking met jobcoaches, maatschappe-lijke organisaties en andere relevante partijen om een breder kandida-tenbestand te bereiken.OnderzoeksinstellingenCijfermatige realisatie 2023Doel113 ftaRealisatie49 ftaRealisatiepercentage44% In 2023 bedraagt het realisatiepercentage 44%. Ten opzichte van 2022(52,6%) is het percentage in 2023 gedaald. Het percentage is gedaald doorvertrekkende medewerkers en die daling kon niet worden gecompenseerdmet nieuwe instroom. Er is geen beeld van hoeveel banen er gerealiseerdzijn via inkoop in 2023.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 32813 Algemeen beeldBij één van de werkgevers is ondertussen de inzet om dit percentage teverhogen geïntensiveerd door middel van de samenwerking met«Onbeperkt aan de Slag». Er wordt een interne inventarisatie gedaan naarmogelijkheden, behoeften en struikelblokken als het gaat om het in dienstnemen van de doelgroep.Er is geen inzicht in het aantal banen dat is gecreëerd door SROI, maarvoor toekomstige inkoopopdrachten wordt altijd het vereiste opgenomenvan het stimuleren van arbeidsparticipatie van mensen met een afstandtot de arbeidsmarkt (SROI) in lijn met het streven naar een diverse eninclusieve samenleving.Voor alle overheids- en onderwijssectoren geldt dat blijvende inzet nodigis. Onderlinge uitwisseling en extra initiatieven worden zo veel mogelijkgefaciliteerd in overleg met de verschillende sectoren.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J.J.M. UitermarkTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 32814