Actualisatie van de Beleidslijn grote rivieren

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202533 118Omgevingsrecht27 625WaterbeleidNr. 288 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 februari 2025Voor een laaggelegen delta als Nederland is waterveiligheid een basis-voorwaarde om ons land leefbaar te houden. Voor het rivierengebiedbetekent dit dat er voldoende ruimte moet zijn om hoogwater tijdig af tevoeren en te bergen, en dat er voldoende ruimte blijft voor toekomstigerivierverruimingen en dijkversterkingen. Daarom is er al vanaf 1996 eenbeleidslijn die tot doel heeft dat nieuwe activiteiten of objecten detoekomstige rivierverruimingen niet moeilijker of duurder maken en tevoorkomen dat er forse maatschappelijke schade ontstaat. Met de huidigeinzichten weten we dat aanpassing van deze Beleidslijn grote rivieren(Beleidslijn) en daarmee samenhangende regelgeving nodig is om dezedoelen te blijven bereiken.1 Tot deze regelgeving behoren de Beleids-regels grote rivieren (Bgr). Er is voor gekozen de Bgr per 1 februari 2025 tewijzigen en de overige regelgeving begin 2026 aan te passen. De redenhiervoor is dat wijziging van de Bgr sneller kan plaatsvinden danaanpassing van de overige regelgeving en het Ministerie van IenW het,net als de bestuurlijke partners, wenselijk vindt om snel duidelijkheid tebieden aan belanghebbenden.Met deze brief wordt de Kamer geïnformeerd over de wijzigingen.Aanleiding actualisatieVolgens de huidige inzichten worden de hoogwaterafvoeren van Rijn enMaas groter en treedt hoogwater frequenter op. Hierbij wordt uitgegaanvan 20 tot 30% hogere maximale jaarafvoeren in 2100, ook mede omdatNederland steeds vaker te maken krijgt met extreme neerslaghoeveel-heden. Daarnaast heeft de toenemende zeespiegelstijging gevolgen voorde waterstanden in de rivieren. De beschikbare ruimte in het riviersysteemis onvoldoende om dit op te vangen. Om Nederland ook voor de toekomst1Het betreft wijzigingen van de Beleidsregels grote rivieren, het Besluit kwaliteit leefomgeving,het Besluit activiteiten leefomgeving en de Omgevingsregeling kst-33118-288ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 118, nr. 2881 veilig en leefbaar te houden is actualisatie van de beleidslijn dusnoodzakelijk.Inhoud BeleidslijnHogere rivierafvoeren en een stijgende zeespiegel maken zorgvuldigbeleid noodzakelijk. In een deel van het rivierbed (stroomvoerend regime)is het uitgangspunt al «nee, tenzij» waar het gaat om nieuweniet-riviergebonden activiteiten. Dit uitgangspunt gaat nu overal in hetrivierbed gelden waar voor die activiteiten een omgevingsvergunning vande Minister van IenW nodig is.Ruimte voor riviergebonden activiteitenRiviergebonden activiteiten blijven mogelijk. Denk aan scheepswerven,overslagfaciliteiten, delfstoffenwinning en waterrecreatie. Op verzoek vanwaterwinbedrijven en gemeenten zijn ook activiteiten voor aquathermieen drinkwaterwinning toegevoegd.Voorzieningen van maatschappelijk belangBelangrijke maatschappelijke voorzieningen, zoals voor de energievoor-ziening, blijven toegestaan. Dit geldt ook voor uitbreiding van grondge-bonden agrarische bedrijven. Door een «zwaarwegend belang» niet meerals randvoorwaarde te stellen in de regels voor uitbreidingen vangrondgebonden agrarische bedrijven, wordt tegemoetgekomen aan dezorg dat de wijziging van de Beleidslijn tot een vergaande inperking vanhun ontwikkelmogelijkheden zou kunnen leiden.Kleine, tijdelijke en periodieke activiteitenKleine, tijdelijke en periodieke activiteiten die de waterafvoer en water-berging niet structureel beïnvloeden, blijven toegestaan. Voorbeelden zijn:•Sloop en herbouw van bestaande bouwwerken,•Jaarlijkse evenementen, en•Depots voor dijkversterkingsprojecten.Ontwikkelruimte voor bestaande bebouwingBestaande bebouwing kan eenmalig met maximaal 10% wordenuitgebreid. Dit blijft zo. Dit biedt ruimte voor ontwikkeling en aanpassingvan gebouwen.Om tegemoet te komen aan de zorgen dat de ontwikkelmogelijkheden inhet voormalige bergend regime onevenredig worden ingeperkt, is naaraanleiding van de internetconsultatie ervoor gekozen om de peildatumvoor de eenmalige 10%-uitbreiding in het voormalige bergende regime teverschuiven naar de ingangsdatum van de Bgr 2025. Deze verschuivingbiedt eigenaren na 1 februari 2025 de mogelijkheid om bestaandebebouwing eenmalig met maximaal 10% uit te breiden, ongeacht ofeerder gebruik is gemaakt van die uitbreidings-mogelijkheid.Geen vergunningsplicht voor bestaande woonschepenVoor nieuwe woonschepen en andere permanent afgemeerde drijvendeobjecten in het voormalige bergende regime is straks een vergunning vande Minister van IenW nodig. Voor bestaande woonschepen en anderepermanent afgemeerde drijvende objecten in het voormalige bergenderegime geldt die vergunningplicht niet. Zo blijven de regels helder enwordt rekening gehouden met bestaande situaties.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 118, nr. 2882 Eigen risicoVerder gaat de Beleidslijn al uit van eigen risico bij ontstane schade aanactiviteiten in het rivierbed als gevolg van hoogwater. Dit blijft zo. Vooreen gebruiker van het rivierbed is het dus in beginsel niet mogelijk omaanspraak te maken op een tegemoetkoming op basis van de Wettegemoetkoming schade bij rampen. Immers, het rivierbed is juistbedoeld voor waterafvoer en waterberging.OvergangsregelingOm ervoor te zorgen dat vergevorderde projecten en projecten waarbestuurlijke afspraken met het Rijk over zijn gemaakt door kunnen gaan,worden in de regelgeving overgangsregels opgenomen. Gebieden in deMaasvallei die binnen afzienbare tijd geen deel meer zullen uitmaken vanhet rivierbed vallen daar ook onder. Evenals de projecten en gebieden dieal onder de bestaande overgangsregels vielen. In de kern houden deovergangsregels in dat de nieuwe regels niet van toepassing zijn opprojecten of gebieden die met naam zijn genoemd in de overgangsregels.De beoordeling daarvan vindt plaats op basis van de oude regels of opbasis van maatwerkafspraken met het Rijk.ToepassingsgebiedDe Beleidslijn geldt alleen voor te verrichten activiteiten in delen van hetrivierbed waar een omgevingsvergunning voor een wateractiviteit voornodig is.2 In sommige delen van het rivierbed is geen vergunning nodig.Deze gebieden zijn vanuit het oogpunt van rivierbeheer minder belangrijk.Ze horen wel bij het rivierbed en kunnen bij hoogwater onderlopen.Gebouwen in deze gebieden staan hier op eigen risico. Het Rijk is inprincipe niet verantwoordelijk voor eventuele schade.De voorgestelde wijzigingen hebben geen betrekking op deze gebieden.Uit de resultaten van het kennisprogramma Zeespiegelstijging blijktechter dat deze gebieden in de toekomst kwetsbaarder kunnen wordenvoor hoogwater en wateroverlast. Om die reden wordt door IenW samenmet de betrokken decentrale overheden onderzocht hoe we de watervei-ligheid en wateroverlast in deze buitendijkse gebieden de komende jarenhet beste kunnen aanpakken. Bij dit onderzoek worden ook de situatie inde IJssel-Vechtdelta (inclusief het Kampereiland), de afgedamde Maas,Hollandse IJssel en de Zuid-Hollandse eilanden betrokken.In de komende jaren staan we voor belangrijke keuzes om ons rivier-systeem toekomstbestendig te maken. Met initiatieven zoals Ruimte voorde Rivier 2.0 en de herijking van de Deltabeslissingen in 2026 bereiden weons voor op extremere weersomstandigheden. Door nu te investeren inslim beheer en aanpassingen, bouwen we aan een veilig en robuustrivierengebied voor alle inwoners. De actualisatie van de Beleidslijn groterivieren is hierin een belangrijke stap.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,B. Madlener2Concreet betreft het de activiteiten als bedoeld in de artikelen 6.17, eerste lid, 6.29, 6.35, 6.40,6.54 en 6.58 van het Besluit activiteiten leefomgeving.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 118, nr. 2883