Verslag conferentie sanctienaleving

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 VVaststelling van de begrotingsstaat van hetMinisterie van Buitenlandse Zaken (V) voor hetjaar 2025Nr. 60 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 januari 2025Op 15 januari jl. organiseerde het Ministerie van Buitenlandse Zaken eeninternationale conferentie over sanctienaleving. Doel van de conferentiewas het verder verbeteren van sanctienaleving. Tijdens de conferentievond een ronde tafel plaats met vertegenwoordigers van de Nederlandseprivate sector en nationale toezichthouders en handhavingspartners overhet versterken van de onderlinge samenwerking. Het internationale deelvan de conferentie stond in het teken van het uitwisselen van geleerdelessen en best practices tussen EU Lidstaten en internationale partners ophet terrein van sanctienaleving en de ontwikkeling van een Europesesanctienalevingsagenda.Gastsprekers op de internationale conferentie waren de Ministers vanBuitenlandse Zaken van Finland Elina Valtonen en van Letland BaibaBrazˇe, de sanctiegezant van de Europese Unie (EU) David O’Sullivan en desanctie-adviseur van de Oekraïense president Zelensky, Vladyslav Vlasiuk.De conferentie werd bezocht door deelnemers afkomstig uit vrijwel alleLidstaten van de Europese Unie, het Verenigd Koninkrijk, de VerenigdeStaten, Canada, het Nederlandse bedrijfsleven, ngo’s, onderwijs-instellingen en overheidsorganisaties.Tijdens de conferentie presenteerde de Onafhankelijke Anti-CorruptieCommissie van Oekraïne (NAKO) een tentoonstelling van op Oekraïensgrondgebied neergekomen Russisch wapentuig met daarin Westerseonderdelen. Deze tentoonstelling onderstreepte het belang van effectievenaleving en het intensiveren van de inzet op het tegengaan van sanctie-omzeiling. Effectieve sanctiedruk op Rusland blijft van belang in het kadervan onze onverminderde steun voor Oekraïne, conform het Regeerpro-gramma (bijlage bij 36 471, nr. 96). kst-36600-V-60ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 V, nr. 601 Rondetafelsessie private- en publieke sectorDe conferentie werd afgetrapt met een besloten rondetafelsessie over«samenwerking, kennisdeling en informatie-uitwisseling tussen overheiden bedrijven in de sanctienalevingsketen». De volledige sanctienalevings-keten was daarbij aanwezig, met onder meer vertegenwoordigers uit deprivate sector (bedrijfsleven (branche- en werkgeversorganisaties), definanciële sector, de juridische beroepsgroepen) en de publieke sector(beleidsmakers, nationale toezicht- en handhavingsinstanties). Het doelvan de rondetafel was om nader te verkennen hoe overheid en bedrijven,maar ook bedrijven onderling, beter kunnen samenwerken om denaleving van sancties te versterken, bijvoorbeeld door informatiedeling.Hiermee geef ik uitvoering aan motie Van der Burg c.s. (Kamerstuk 36 410V, nr. 93).Van beide zijden werd geconstateerd dat de verdere verbetering vanonderlinge informatie-uitwisseling (privaat – privaat; publiek – privaat;publiek – publiek) bijdraagt aan de kwaliteit van de naleving en deeffectiviteit van de sancties en door verschillende deelnemers werd hiertot opgeroepen. Het kabinet deelt dat goede informatievoorzieningessentieel is voor het bedrijfsleven, en spant zich hiervoor in met onderandere een sanctieloket bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederlanden bijeenkomsten met de sector over sancties. Het aangekondigdeCentraal Meldpunt Sancties (zie onder) vormt in de ogen van dedeelnemers aan de rondetafel een belangrijke stap vooruit. Het non-papervan Nederland met de titel «Strengthening European cooperation toreinforce national efforts on the implementation and enforcement of EUrestrictive measures»1 werd door alle deelnemers verwelkomd omdat hetbijdraagt aan het bewerkstelligen van een gelijk speelveld in de EU, ietsdat door de deelnemers als essentieel werd gezien voor effectievenaleving.Het kabinet is voornemens om verder te investeren in contacten met deprivate sector om publiek-private samenwerking verder vorm te geven, enprivaat-private samenwerking te faciliteren. Een onderdeel daarvan zullenzijn werkbezoeken aan verschillende bedrijven om in gesprek te gaan overbest practices, samenwerking, kennisdeling en informatie-uitwisseling.Centraal Meldpunt SanctiesSinds de Russische inval in Oekraïne, bijna drie jaar geleden, hebben weals EU een groot aantal sancties opgelegd. Onderdeel van deze sanctieszijn verschillende meldpunten, die op dit moment decentraal zijnondergebracht bij verschillende ministeries en toezicht- en handhavings-instanties. Tijdens het proces van de modernisering van het Nederlandsesanctiestelsel (Wetsvoorstel internationale sanctiemaatregelen; Wis) isdoor vrijwel alle betrokkenen de wens geuit om deze meldpunten tecentraliseren. Ik heb daarom aangekondigd een Centraal MeldpuntSancties (CMS) op te richten bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken.Het CMS gaat het makkelijker maken voor het bedrijfsleven om te voldoenaan de diverse meldingsplichten die zijn neergelegd in Europesesanctieverordeningen. Daarnaast verwerft de overheid een sterkereinformatiepositie omdat veel informatie centraal gaat binnenkomen. Doordeze informatie te analyseren wordt het mogelijk om patronen enhandelwijzen, bijvoorbeeld met betrekking tot sanctieomzeiling, te1https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2024/11/30/strengthening-european-cooperation-to-reinforce-national-efforts-on-the-implementation-and-enforcement-of-eu-restrictive-measures.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 V, nr. 602 identificeren. Dit stelt het kabinet beter in staat om gerichte sanctiemaat-regelen te ontwikkelen, maar levert ook waardevolle informatie op voorde uitvoerings- toezicht- en handhavingsinstanties in Nederland. Ook kaneenvoudiger worden voldaan aan de verplichtingen tot rapportagerichting de EU en kan het meldpunt voorlichting geven over demeldingsplichten.Het kabinet zal de komende periode het CMS vormgeven bij het Ministerievan Buitenlandse Zaken. Het CMS kan pas volledig van start gaan als deWet internationale sanctiemaatregelen in werking treedt.Best practicesGedurende het middagprogramma voor (internationale) overheids-partners presenteerden de delegaties uit Finland, Letland, het VerenigdKoninkrijk, de Verenigde Staten, Nederland en de Europese Commissiehun best practices op het gebied van sanctienaleving. Door de delegatieswerd onder meer het belang van regelmatig overleg met de financiëlesector, strenge douanecontroles op de illegale invoer van gesanctioneerdegoederen, gelijkgestemde sanctiemaatregelen tussen internationalepartners, het periodiek delen van best practices, versterkte informatie-uitwisseling (zowel nationaal als over de grens) en internationaleconsultaties benoemd. Hiermee raakten de deelnemers verder bekendmet elkaars handhavingssystemen. Tijdens de conferentie kwam tevensaan de hoogte hoe het nalevingsniveau in de lidstaten verder kan wordenversterkt door collegiale toetsing (peer-reviews) tussen lidstaten, denalevingsarchitectuur van verschillende lidstaten te vergelijken met alsdoel van elkaar te leren, goede ervaringen (best practices) uit te wisselen,en elkaar scherp te houden.Inzet van de conferentie was tevens om Europese sanctienaleving hoogop de agenda te houden in Brussel. De Europese Commissie moet hierineen rol spelen. De steun van de huidige en aankomende voorzitters vande EU, respectievelijk Polen en Denemarken, voor deze beleidsinzet vanNederland zal hierbij helpen. Ik zal mij hier dan ook voortdurend voorblijven inzetten.Sanctienaleving is niet alleen gebaat bij goede afstemming met EUlidstaten, maar ook met partnerlanden die soortgelijk sanctieregimeshanteren. Daarom faciliteerde BZ op 16 januari een informatiedag voorbedrijven over de overeenkomsten en verschillen tussen de EU en VSsancties tegen Rusland, en hoe bedrijven de naleving van sancties kunnenoptimaliseren. Hierbij waren verschillende vertegenwoordigers van deAmerikaanse en Nederlandse overheid aanwezig. Ook deze dag is goedbezocht en gewaardeerd door het Nederlands bedrijfsleven.KennisnetwerkOp 16 januari 2025 vond de lancering van het kennisnetwerk sanctiesplaats op het Instituut Clingendael. Clingendael faciliteert dit kennis-netwerk namens BZ met als doel om een netwerk van experts te creërenter bevordering van expertise op het gebied van sancties en ter inspiratievoor een effectieve en innovatieve Nederlandse beleidsinzet. In het tekenvan de lancering van het kennisnetwerk sancties organiseerdeClingendael op 17 januari 2025 een Sanctions Network Conference waaracademici, denktanks, private partners, NGO experts en beleidsmakerssamenkwamen om te reflecteren op het (EU-) sanctiebeleid.De Minister van Buitenlandse Zaken,C.C.J. VeldkampTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 V, nr. 603