Onveilige werksituatie in azc’s als gevolg van overlastgevende asielzoekers

9Onveilige werksituatie in azc’s alsgevolg van overlastgevende asielzoe-kersAan de orde is de voortzetting van het debat over deonveilige werksituatie in azc's als gevolg van overlastge-vende asielzoekers.De voorzitter:We gaan verder met het debat over onveilige werksituatiesin asielzoekerscentra als gevolg van overlastgevendeasielzoekers. We zijn toegekomen aan de beantwoordingdoor de staatssecretaris. Ik wil met iedereen afspreken datwij in deze termijn maximaal twee keer interrumperen meteen vraag en een vervolgvraag en dat wij proberen destaatssecretaris de ruimte te geven om al die vragen tebeantwoorden. Het woord is aan de staatssecretaris.De voorzitter:Staatssecretaris Harbers:Voorzitter, dank u wel. Als ik zo naar de eerste termijn luis-ter, hoor ik een Tweede Kamer die grotendeels eensgezindis in het beschrijven van het probleem en in het aandragenvan extra suggesties voor maatregelen om dit probleem tebeteugelen. U treft in mij iemand die namens het kabinetde analyse en de ernst van het probleem in veel opzichtendeelt. We hebben de laatste jaren te maken met een heelhardnekkig probleem van een getalsmatig weliswaar klein,maar wel heel hardnekkig groepje overlastgevende asiel-zoekers. Het is een kleine groep ten opzichte van het totaleaantal bewoners van azc's, maar het is heel groot in deonrust die het veroorzaakt. Dat doet een beroep en legt eendruk op de medewerkers in de azc's en niet te vergetenmedebewoners en omwonenden.Het is een beperkte, maar ook wisselende groep asielzoekersdie betrokken zijn bij strafrechtelijke incidenten en dieoverlast veroorzaken op en buiten de COA-locaties. De matewaarin dit speelt, fluctueert. De aard en achtergrond vande overlast is vaak divers, maar het gevoel bij en de drukop de omgeving zijn er niet minder om. In gesprekken metmedewerkers van azc's in de afgelopen weken en maandentreft mij de opmerking van mensen die zeggen: ik werk nu20, 30 jaar bij het COA en wat we de laatste paar jaar zien,heb ik niet eerder gezien. Het gebeurde niet eerder in dejaren negentig of in de jaren nul dat zo'n groepje raddraaierszo weinig voor rede vatbaar lijkt en tot de orde te roepenis.Maatregelen die we de afgelopen jaren al hebben ingezet,bijvoorbeeld onder mijn voorganger de komst van de ebtlen de glijdende schaal, maar in de afgelopen anderhalf jaarook de invoering van snellere procedures voor echt kans-arme asielaanvragen en het eerder in vreemdelingenbewa-ring stellen van overlastgevers, zijn nog altijd niet genoegom de overlast te beteugelen. Het is de reden dat ik voort-durend op zoek ben naar verdere aanscherping van demaatregelen om het deze groep heel moeilijk te maken.In de brief van gisteren aan de Kamer heb ik een aantalmaatregelen uiteengezet. Ik zal er straks uitvoeriger opingaan, maar er wordt bijvoorbeeld gedacht aan een topX-aanpak om de mensen die de zwaarste overlast veroorza-ken op de huid te zitten. Ik noem de aanscherping van hetregime in de ebtl in Hoogeveen en de aanstelling van delandelijke ketenmarinier als schakel tussen alle betrokkenpartijen, maar vooral om te zorgen dat er geen nee, maareen ja komt als er weer een mogelijkheid is om het dezegroep moeilijk te maken.Het zijn allemaal maatregelen en vaak ook mogelijkhedendie er al zijn, maar die we verder aanscherpen. Het zijn geenmaatregelen die nooit eerder zijn benut. We moeten allesop alles zetten om het in samenhang aan deze groep duide-lijk te maken dat we ze dicht op de huid zitten en datNederland niet de aantrekkelijke plek is die het in de hoof-den van veel van deze met name jonge mannen vaak nogwel is. De heer Voordewind wees op de artikelen 56 en 59.Dat klopt. Waar mogelijk worden die maatregelen opgelegd.Het zijn bepalingen die mogelijkheden bieden, maar somsook beperkingen, omdat de motiveringseisen zwaar zijn.Dat is de reden dat er soms van wordt afgezien. Je bentdan namelijk uren bezig om het verder te onderbouwen,maar we zullen de maatregelen in toenemende mate welmoeten inzetten.Voorzitter. Na deze inleiding wil ik u even meenemen in dewijze waarop ik denk de verschillende onderwerpen tebehandelen. In de eerste plaats ga ik nog even in op degroep overlastgevenden zelf. Wat weten we daarover enwat zijn de kenmerken daarvan? Daarna ga ik verder mettwee zaken bij de bron die heel vaak genoemd worden. Kunje ze niet buiten de asielketen houden? En twee: dan zettenwe toch alles in op terugkeer? Vervolgens ga ik in op allemaatregelen die te maken hebben met beheersing en ver-dergaande maatregelen. In de eerste plaats is dat deketenmarinier, inclusief de top x-aanpak, registratie ensnelrecht. Daarbij betrek ik ook de suggesties die doordiverse Kamerleden gedaan zijn om het beleid nog verderaan te scherpen. Vervolgens behandel ik de vragen diegesteld zijn over de ebtl. Daarna komen nog enkele vragenover de aparte opvang voor veiligelanders, de mogelijkhe-den en onmogelijkheden waar het gaat om meer geslotenopvang, en het openbaar vervoer. Tot slot is er een blokjemet overige vragen, waaronder over Libië.Voorzitter. Eerst nog even over de groep overlastgevendenzelf. Ik zei het al: het is een hardnekkige groep en zelfs inhistorisch perspectief zijn ze uitzonderlijk in het wangedragdat ze vertonen. Het zijn veelal veiligelanders en dat bete-kent dat ze in een speciaal ontwikkelde procedure zitten,namelijk een snel spoor waarmee we proberen om veilige-landers binnen enkele weken door de hele procedure tekrijgen. Maar het kunnen ook Dublinclaimanten zijn, diedus al eerder in een ander land in Europa asiel hebbenaangevraagd. Dan is het de bedoeling dat ze zo snelmogelijk naar dat andere land teruggaan.Het is geen constante groep. De overlast krijgt helaasstructurele trekken en is constant, maar het gebeurt nietaltijd door dezelfde mensen. Ik zei al dat we alles op alleszetten om deze groep zo snel mogelijk door de hele asiel-procedure te krijgen. Bij 80% van de mensen uit een veiligland van herkomst slagen we erin om binnen twee wekende hele procedure af te ronden. Als de procedure is afge-rond en men hier geen asiel heeft gekregen, dan gelden77-9-118 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer een paar dingen. Dan is er een nuldagenvertrektermijn, danis er geen recht meer op opvang en als er uitzetmogelijkhe-den zijn, gloort de vreemdelingendetentie.Helaas is er nog steeds een voortdurende instroom vanmensen uit veilige landen van herkomst. Maar ook als ikstraks verder inga op een aantal maatregelen die voorge-steld zijn, moeten we wel in ons achterhoofd houden dathet het hoofddoel is om met aanvullende maatregelenNederland zo onaantrekkelijk mogelijk te maken voor dezegroep. Het is al door vele Kamerleden gezegd: het is eengroep die een beetje rondreist door Europa. Als ze uitNederland weggaan, gaan ze weer naar een ander land.Maar bij die groep spreekt zich ook rond: wat zijn nou delanden waar de opvang aantrekkelijk lijkt? Wat zijn de lan-den waar ze misschien lange achterstanden hebben in deprocedure, zodat je om die reden je verblijf wel weer kuntrekken? Voor deze groep hebben we één boodschap: weproberen Nederland zo onaantrekkelijk mogelijk te maken.Dat houdt dus bijvoorbeeld ook in dat we ons niet uitvoeriginspannen om deze mensen langer in Nederland te latenblijven, bijvoorbeeld in detentie. Ik ga straks in op hetvoorstel van mevrouw Van Toorenburg, maar ik hoordeergens in het debat: als we alles opstapelen, kunnen we zemisschien twee jaar in de cel zetten. Maar het doel is zeweg krijgen uit Nederland.Het begint natuurlijk bij de vraag: wat kun je doen om zebuiten de asielprocedure te houden? Ik denk dat hetbelangrijkste dat we kunnen doen, is met het hele pakketvan maatregelen laten zien dat het Nederland menens isom het deze groep hier zo moeilijk mogelijk te maken. Weweten dat ook de buurlanden er heel veel last van hebben.Het liefst zie ik dus dat in de buurlanden vergelijkbaremaatregelen worden genomen. Ik ga straks nog verder inop de internationale component.Buiten de asielprocedure houden lukt helaas niet. Op hetmoment dat mensen asiel vragen, zijn we verplicht om dieasielprocedure af te wikkelen. We doen dat voor deze groepzo snel mogelijk. Ik zei bijvoorbeeld al dat we een apartspoor hebben voor veiligelanders. Ook bij de Dublinclaiman-ten zitten we boven op de termijnen, zij het dat we daar ookafhankelijk zijn van wanneer de andere lidstaten de over-name goedkeuren. We willen die snelle afwikkeling viaspoor 2 nog verder bewerkstelligen door in de komendeweken uitwerking te geven aan het plan om ook de opvangen de groep als geheel bij elkaar te houden. Veiligelanderskomen dan in een aparte opvang, die vanzelfsprekend soberis en waar we ook goed kijken naar wat we nog aan maat-regelen kunnen nemen om te zorgen dat deze groep nietin het wilde weg kan rondlopen. Dan kom je dus ook opmaatregelen zoals een ebtl die we daarvoor in het achter-hoofd houden. Het belangrijkste is om de doorlooptijdenvoor zowel Dublinclaimanten als veiligelanders kort tehouden. Alle problematiek die er is bij de IND met oplo-pende wachttijden geldt niet voor deze twee groepen. Vol-gende week is er een algemeen overleg waarin we daarovernader in debat gaan.Ik betrek hier ook de vraag van de heer Jasper van Dijk bijhoe het staat met de motie. Hij weet dat het een financiëlecomponent heeft, dus het is op dit moment in beraad inhet kabinet. Op de momenten dat er over de begrotingwordt gerapporteerd — Voorjaarsnota, begroting,Najaarsnota — kom ik uitvoerig terug op de afdoening vande motie van de heer Jasper van Dijk. Het belangrijkste isdat we bij deze groep erbovenop blijven zitten dat de pro-cedure zo snel mogelijk wordt afgewikkeld.Een andere vraag is: hoe zorg je ervoor dat ze snel terugkunnen keren, als ze in Nederland zijn? Ik zei het net al. Alsde procedure is afgerond, dan is er een nuldagenvertrekter-mijn, is er geen opvang en kunnen we werken aan terugkeerdan wel de overdracht aan het andere Dublinland. In depraktijk zien we dat veel van deze mensen, en overigensook anderen, in de tussentijd met onbekende bestemmingvertrekken. Dat we de mensen daarna betrekkelijk weinigtegenkomen in het toezicht in Nederland, leert ons dat hetaannemelijk is om te veronderstellen dat veel mensenNederland verlaten als ze zien dat de procedure wordtafgerond en eindigt in een Dublinoverdracht of in debeslissing: ik krijg hier geen verblijfsvergunning. Dat isprecies wat we willen.Waar mogelijk zetten we natuurlijk in op vreemdelingen-detentie. Dat is niet onmogelijk, ook niet voor de groepenuit landen die weinig samenwerken. Zolang het wel luktom over te dragen, hebben we een grond om ook anderendie zich aan het toezicht dreigen te onttrekken in vreemde-lingendetentie te nemen.Verder komen we natuurlijk een aantal andere problementegen. Het is ook niet zo dat ieder land permanent altijd ...Misschien moet ik eerst gelegenheid geven voor ...De voorzitter:Nee, u moet eerst even uw verhaal afmaken.Staatssecretaris Harbers:Nee? Oké. Het is ook niet zo dat ieder land altijd constantis in het niet meewerken aan de terugkeer van eigenonderdanen. Een aantal landen is vanochtend hier in hetdebat genoemd. Bij Marokko is het op dit moment notoirmoeilijk, en dat is echt niet alleen bij Nederland het geval.Zelfs Spanje heeft daar onder de radar best problemen mee,maar de buurlanden ook. Het fluctueert ook een beetje inde tijd. Laat ik in zijn algemeenheid zeggen wat minderhelpt om Marokko te verleiden, zonder dat ik daar eenwaardeoordeel over heb. Op het moment dat ze het gevoelhebben dat ze door andere landen de maat wordt genomen,bijvoorbeeld op hun binnenlandse politiek, dan zien we deterugkeercijfers gelijk naar beneden kelderen.Een veel hardnekkiger probleem is bijvoorbeeld Algerije.We hebben dit voorjaar een aantal contacten gehad tussende regering van Algerije en de Nederlandse regering. Daaris echt ingezet, en ook vorig jaar al, op verbeterde afsprakenom laissez-passers af te geven. De huidige politieke situatiein Algerije helpt daar niet aan mee. Maar wat vooral nietmeewerkt, is dat vreemdelingen zelf natuurlijk ook wel doorhebben dat als je uit Marokko komt en je je uitgeeft alsAlgerijn, de kans dat een ambassade mee kan werkengeringer is. Het omgekeerde gebeurt ook. Dan kunnen wezoveel afspraken maken met een land van herkomst ommee te werken aan het verstrekken van papieren, maar alszij er vervolgens van overtuigd zijn "je presenteert eenAlgerijn, maar wij denken dat het een Marokkaan of eenTunesiër is", dan mislukt dat weer.Niettemin zetten we daar voortdurend op in. Ik noemde alAlgerije, maar recent bij een bezoek aan Tunesië, een land77-9-218 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer dat overigens goed meewerkt, en ook andere landen in dewereld zijn we permanent bezig om de contacten te verste-vigen. Een beetje buiten het bereik van de overlastgeven-den: bij Irak is recent een initiatief geweest met een flinkaantal omringende landen om in het kader van de weder-opbouw van Irak en de steun die de EU daaraan geeft ookhet thema migratie veel prominenter op de agenda te zettenen daarbij uit te stralen, om te beginnen richting de Euro-pese Commissie en richting andere lidstaten: "Prima als wedat doen, maar migratie telt daarin mee. Dat betekentomgekeerd dat als er geld geïnvesteerd wordt in Irak, Irake-zen die uitgeprocedeerd zijn, teruggenomen worden." Zozijn we met tal van landen bezig om die aanpak verder uitte rollen.De voorzitter:Een korte vraag van de heer Van Ojik.De heer Van Ojik (GroenLinks):Mijn vraag gaat over de terugkeerondersteuning. Daarkunnen we wel invloed op uitoefenen. Het WODC, hetonderzoeksinstituut van het ministerie zelf, zegt dat hetaannemelijk is dat het afschaffen en het later verminderdweer laten terugkeren van de terugkeerondersteuning heeftgeleid tot verminderd aantoonbaar vertrek. Dat wil destaatssecretaris niet. Mijn vraag is dus: wat gaat hij doenom die terugkeerondersteuning weer te verbeteren?Staatssecretaris Harbers:Het is minder zwart-wit dan de heer Van Ojik het voorstelt.Op zichzelf klopt de aanname, ook zoals het WODC het zegt.Als je een royale terugkeerondersteuning biedt, zijn mensenbest bereid om te vertrekken. De achtergrond van het eerstafschaffen en het later zeer beperkt terughalen van deterugkeerondersteuning naar een beperkt aantal landenwas dat we in de tussentijd ook zagen dat het een enormeaanzuigende werking had. Niet alleen de terugkeer zelf luktebeter. Het ging ook over een veel grotere groep mensendie mogelijk bewust naar Nederland waren gekomen omte profiteren van de terugkeerondersteuning. We hebbendie helemaal afgeschaft. Daarna zag je dat het inderdaadheel beroerd liep met de terugkeerondersteuning. Wat wevorig jaar hebben ingevoerd, is een zeer beperkte onder-steuning. Die valt in het niet bij de bedragen die mensenvroeger kregen. Het gaat alleen om datgene wat mendaadwerkelijk nodig heeft om in het land van bestemmingaan te komen en zich de eerste dagen te kunnen redden.Dat heeft al een behoorlijk positief effect gehad op deterugkeer, zonder dat we het hebben over mensen diespecifiek met dat oogmerk nog naar Nederland zijn geko-men. Het ligt dus een slag genuanceerder.De heer Van Ojik (GroenLinks):Het WODC zegt dat het aannemelijk is dat dat tot een ver-mindering van de aantoonbare terugkeer heeft geleid. Alsik het goed begrijp, zegt de staatssecretaris dat er inmiddelsgeen sprake is van een vermindering, omdat we het nuweer hebben ingevoerd. Het is heel interessant wat hij zegt.Het hoeft niet per se nu, maar misschien kan hij dat aan dehand van cijfers illustreren. We praten hier allemaal vanuithet idee dat het zo slecht gaat met die terugkeer, maar destaatssecretaris zegt nu dat het de laatste tijd eigenlijk welweer een stukje beter gaat. Misschien zou het goed zijn omdat nog eens onderbouwd te krijgen.Staatssecretaris Harbers:Dat laatste gaat ook gebeuren, want binnen een maand ofwat — laat ik het ruim nemen; ik schat binnen twee maan-den — verschijnt de beleidsdoorlichting over terugkeer.Daarin komen dit soort vraagstukken ook aan de orde. Maarin de kern is terugkeerondersteuning er wat mij betreft voordie mensen die daar echt rechtens een beroep op doen.Het gaat dan om mensen die denken dat zij op basis vanhet land waaruit ze komen, misschien recht hebben op asielin Nederland, die daar ook een reële kans op hebben, maardie niettemin de gronden ontberen om hier beschermingte krijgen en die dan terug moeten. We proberen echt dewaterscheiding te leggen bij veilige landen van herkomstwaar de terugkeerondersteuning op zichzelf mogelijk eenreden is om naar Nederland te komen. Dat proberen we teontmoedigen.De voorzitter:De vragen moeten kort zijn en de antwoorden ook.De heer Groothuizen (D66):Ik ga mijn best doen. Meerdere collega's hebben vragengesteld over het beëindigen van die opgang, vanwege hetrisico dat vervolgens de overlast ...Staatssecretaris Harbers:Daar kom ik zo meteen op.De heer Groothuizen (D66):De staatssecretaris zei er al iets over.De voorzitter:Hij komt erop terug.Staatssecretaris Harbers:Ik ga daar zo uitvoerig op in.De heer Groothuizen (D66):Dan schort ik mijn vraag nog even op.De voorzitter:Dat is goed.Staatssecretaris Harbers:Ik ben ondertussen ook op de vraag van de heer Krol inge-gaan. We zijn daar inderdaad mee bezig. In de afgelopenmaanden had dat betrekking op Tunesië, Algerije en Irak.Andere landen staan nog op de agenda. Meteen na dezomer gaan we naar sub-Sahara Afrika om ook daar methet pact in de hand gewoon eens te gaan bepleiten dat mende eigen onderdanen binnenhoudt en dat men hen ook vanpapieren voorziet in het geval dat ze terug moeten.77-9-318 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer De heer Bisschop had nog enkele vragen op het gebied vanterugkeer. Vertrekken overlastgevers altijd onder toezichten dwang? Dat is niet altijd het geval. Als er een titel is omze in vreemdelingenbewaring te nemen en daar aan deuitzetting te werken, dan doen we dat. Een deel verdwijntmet onbekende bestemming, maar zoals ik al aangaf, duikendie mensen meestal niet meer in Nederland op. Er zit ove-rigens ook een procedureel aspect aan waar we heel goedop letten. Als mensen voordat er een beslissing komt metonbekende bestemming vertrekken, zorgen we dat diebeslissing in ieder geval genomen wordt. Dat vermindertde kans dat als ze na enige tijd weer opduiken in Nederland,een herhaalde aanvraagt slaagt. Op het gebied van hetversnellen van herhaalde aanvragen kom ik later dit jaarnog met maatregelen conform het regeerakkoord, waaron-der het achterwege laten van het gehoor bij kansloze aan-vragen, waardoor we een herhaalde aanvraag heel snelkunnen afdoen.Omdat een deel van de mensen met onbekende bestem-ming vertrekt, valt niet met zekerheid te zeggen hoeveeloverlastgevende asielzoekers Nederland inmiddels hebbenverlaten. Dat was een vraag van de heer Bisschop.Rond terugkeer zijn wat ons betreft meer mogelijkhedennodig. Om die reden is Nederland zeer actief in de onder-handelingen over een nieuwe Terugkeerrichtlijn. Dat voor-stel is er überhaupt op Nederlandse voorspraak gekomen.Een jaar geleden waren we de enige lidstaat die zei: wehebben weliswaar dat hele GEAS, maar we moeten ookgaan kijken naar de Terugkeerrichtlijn en bijvoorbeeld demogelijkheden voor vreemdelingendetentie. Daar hebbenwe wat steun voor verzameld. Dat heeft ertoe geleid dat inhet najaar de Europese Commissie daar een voorstel opheeft geformuleerd. Met de behandeling daarvan gaat hetop zichzelf goed, zij het dat die nu stilligt vanwege de aan-staande Europese verkiezingen, waarna er een nieuweEuropese Commissie komt. Daaronder, in de ambtelijkewerkgroepen, zit behoorlijk wat voortgang. Overigens zittener aanpassingen in — dat hebben we ooit al in het fichegezet — waardoor het voorstel meer de Nederlandse kantop komt dan het oorspronkelijke voorstel. Dat zou ertoemoeten leiden dat meer overlastgevers in bewaring zoudenkunnen worden gesteld, juist ook omdat er meer grondenontstaan voor vreemdelingenbewaring in de herzieneTerugkeerrichtlijn, bijvoorbeeld op het gebied van deopenbare orde of de nationale veiligheid. We blijven er heelhard aan werken om die gewenste doelen te bereiken.Er is gevraagd wat we aan internationale samenwerkingdoen en hoe de informatie-uitwisseling tussen de lidstatenplaatsvindt. Dat betrek ik hier ook maar even bij, nu ik hettoch over Europa heb. Ook de overlastproblematiek, die inNederland zo manifest is, maar waarvan we weten dat diezich ook in buurlanden voordoet, hoewel die daar misschienwat minder manifest is in de publieke opinie, stellen wevoortdurend aan de orde in Europese besprekingen. Dieleidt in toenemende mate tot herkenning bij de regeringenin ons omringende landen. We vragen om die reden ookin de onderhandelingen over het GEAS vooral aandachtvoor het tegengaan van secundaire migratie. We steunenalle maatregelen die beogen dat te voorkomen. Je merktin toenemende mate in Noordwest-Europa dat het probleemvan secundaire migratie, dat ook weer onder die overlast-gevenden ligt, als misschien wel het grootste probleem vanEuropa op dit moment wordt herkend waar het gaat ommigratie.De heer Van Ojik vroeg naar de gegevensuitwisseling. VoorEU-onderdanen is er al een gegevensuitwisselingssysteem:het ECRIS-systeem. Dat maakt het mogelijk om bij de lid-staat van herkomst alle gegevens over veroordelingen opte vragen. Dat werkt nu vooral goed bij EU-onderdanen. Erliggen voorstellen in Europa om de werkingssfeer daarvanuit te breiden, bijvoorbeeld naar het vreemdelingenrechte-lijke domein. Dan zouden we in één keer de gewensteEuropese uitwisseling hebben. Vanzelfsprekend kijken wewel daaronder voordat dat hele systeem is gerealiseerd.Uit mijn hoofd gezegd staat op de agenda dat dit in 2021het geval moet zijn. We kijken nu ook al wat we met buur-landen meer aan gegevens kunnen uitwisselen. Zeker bijBelgië en Duitsland treffen we een welwillend gehoor.Inmiddels wordt ambtelijk verkend wat we verder van elkaarte weten kunnen komen op dat vlak.De heer Jasper van Dijk (SP):Mag ik nog even terug naar de landen van herkomst dieniet meewerken aan terugkeer: Marokko, Tunesië en Alge-rije? Het is volkomen ondoorzichtig hoe dat precies gaat.Ik krijg de indruk dat bijvoorbeeld Marokko hier de boven-liggende partij is die bepaalt in hoeverre zij meewerkt aanterugkeer. De hele Kamer heeft gezegd dat die terugkeerbeter moet, maar we hebben volstrekt geen zicht op deonderhandelingen. Hoe kan de Kamer daar meer zicht opkrijgen om de staatssecretaris een handje te helpen?Staatssecretaris Harbers:Ik herinner me dat we daarover hebben gesproken in hetafgelopen algemeen overleg over de JBZ-Raad, want daarinstond die terugkeersamenwerking prominent op de agenda.In de eerste plaats hecht ik eraan dat we dit vooral met deEU doen, want het heeft gewoon geen zin als alle lidstatenproberen bilateraal tot afspraken te komen. Dat hebben wemet name bij Marokko gemerkt. Het gaat een tijdje goeden dan op een gegeven moment niet meer. Dan staat zo'nlidstaat weer alleen. Nederland is echt niet de enige lidstaatdie een slechte terugkeer naar Marokko heeft. Dan zou hethelpen als we daar op het niveau van de Europese Unie alsgeheel afspraken over maken. Daar is de inzet nu in deeerste plaats op gericht, want er zijn ook weer besprekingenmet Marokko. Via de gebruikelijke route — AO's over deJBZ-Raad en de verslagen daarover — betrek ik de Kamerdaarbij. Als er bilateraal zaken zijn, zal ik daar vanzelfspre-kend op enig moment ook verder inzicht in geven. Maar ikzeg dit omdat ik echt vind dat het geen zin heeft om dataltijd alleen maar in ons eentje te blijven doen, want danis heel Europa suboptimaal bezig.De heer Jasper van Dijk (SP):Daar ben ik het op zich mee eens, maar als het Europeesniet gaat, dan moet Nederland toch zelf met de vuist optafel slaan? Ik krijg nu de indruk dat Marokko bepaalt hoe-veel mensen terugkeren, terwijl Nederland toch ook heteen en ander te bieden heeft. Ik heb de staatssecretaris ookweleens met een motie gevraagd om harder te gaanonderhandelen. Hoe kan ik er nou achter komen of datwordt uitgevoerd?77-9-418 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer Staatssecretaris Harbers:Nee, dat is het tweede punt. We zijn binnen het kabinetbezig om bij alle focuslanden, prioritaire landen op het puntvan migratie, ook dat terugkeeraspect verder uit te werken.Later in het jaar geven we ook inzicht in wat we nu per landaan het doen zijn. Op zichzelf klopt de veronderstelling vande heer Van Dijk: we denken altijd dat we over de helewereld van alles geven en nooit iets terugkrijgen. BijMarokko gaat dat niet op. We hebben bijvoorbeeld geenontwikkelingssamenwerkingsrelatie met Marokko. Ook optal van andere terreinen hebben we geen relatie. Dan wordthet veel lastiger om dingen te vragen.De voorzitter:Gaat u verder.Staatssecretaris Harbers:De zaken op het gebied van terugkeer heb ik gehad. Ik komnu op de maatregelen waarmee we deze problematiekproberen te beheersen. Dan begin ik met de nieuwe functi-onaris, de ketenmarinier. Ik kan me best de kritischegevoelens voorstellen die een enkeling in de Kamer daar-over heeft geuit, maar wat mij voor ogen stond, is het modeldat zeventien jaar geleden in Rotterdam begon bij de aanpakvan wijken waar de overlast op alle mogelijke manieren uitde hand gelopen was. Dat hebben we toen in Rotterdam— ik mag "we" zeggen, want ik zat daar toen in degemeenteraad — "de stadsmarinier" genoemd. Dat isiemand die in zo'n wijk aan de slag gaat, die liefst ookgewoon in die wijk zelf zijn bureau heeft en op straat loopten die bij allerlei situaties die we met z'n allen gewoon nietmeer willen, in de telefoon klimt, betrokkenen bij elkaarbrengt en geen nee accepteert maar net zolang doorbelttotdat hij een ja heeft, met de samenwerking van iedereendie betrokken is bij dit probleem. Daarmee gaan we aan deslag. Het was een idee dat ook uit de eigen regio kwam, inWesterwolde en Ter Apel — toen heette het nog voorzichtig"ketenregisseur" — namelijk: kan er niet iemand komen die,als we snelrecht willen, gewoon voor ons belt naar het OMmet de vraag om een aangifte boven op de stapel te leggen?Gegeven deze problematiek vind ik het belangrijk om niette beginnen met alleen een functionaris die daar vriendelijkbelt, maar om eigenlijk gelijk op te schalen, zodat we kun-nen proberen om het probleem echt een stuk harder aante pakken.Dat is niet het enige. We hebben zo'n functionaris gevon-den. Die gaat 6 mei, dus over tweeënhalve week, aan deslag. Die krijgt de landelijke verantwoordelijkheid om in ditprobleem door te pakken. Maar hij begint in de eerste tijdmet het opslaan van zijn bivak in Ter Apel om daar met allelokale betrokkenen te kijken hoe we daar kunnen beginnenmet het tackelen van dit probleem. Daar krijgt hij versterkingvan twee regionale ketenmariniers, die daar, in die regio,uiteindelijk ook zelf verdergaan met de aanpak van dit pro-bleem. Door de ervaringen die men daar in de komendemaanden gaat opdoen, willen we dat verder uitrollen enook in de andere COA-regio's in het land dergelijke functio-narissen aanstellen. Dat is dus de kern. Dat moet iemandzijn die kan doorpakken. Hij krijgt ook, geruggesteund dooralle organisaties die hierachter staan, de doorzettingsmachtom soms met onorthodoxe oplossingen, soms met oplos-singen die misschien al wel konden maar onvoldoendewerden benut, alles aan elkaar te knopen en deze groep opde huid te zitten.De heer Emiel van Dijk (PVV):Ik vind het een beetje moeilijk om niet in de lach te schieten,want dit is echt het meest belachelijke dat ik vandaag totnu toe heb gehoord: de asielketenmarinier, die als het eropaankomt in de telefoon klimt en niet zomaar nee tegen zichlaat zeggen. Nou, nou, daar zullen ze van onder de indrukzijn. Is dit echt het beste waar de staatssecretaris mee gaatkomen om tuig van de straat te halen en uit te zetten?Staatssecretaris Harbers:Ja, je kunt er lacherig over doen, maar ik heb in de praktijkgezien tot welke resultaten zo'n functionaris die voortdurendop pad gaat, kan leiden. Ik neem dat ook niemand kwalijk.Toen het zeventien jaar geleden in Rotterdam gestart werd,bemerkte ik dezelfde sfeer van "dat moeten we nog maareens zien". Maar uiteindelijk bleek het de oplossing te zijn.Wie vandaag de dag in de wijken komt waar deze mensentoen aan de slag gingen, herkent die wijken na twintig jaarniet meer terug.De heer Emiel van Dijk (PVV):Sorry, als het niet om te huilen zou zijn, zou ik erom lachen.Een groter brevet van onvermogen kunnen we haast nietkrijgen. Ze terroriseren de straat. In het openbaar vervoerworden mensen aangerand, bespuugd en in elkaar geramd.En hier krijgen we een voorstel voor een asielketenmarinier?Sorry, ik kan er echt niet over uit. Dit is echt een gebrek aandaadkracht.Staatssecretaris Harbers:Integendeel. Het is iemand die juist ook al die anderemaatregelen waar we mee aan de slag gaan, op een goedemanier aan elkaar kan verbinden. Zo nemen we niet eenmaatregel hier en een maatregel daar, maar zorgen weervoor dat deze groep in de volle breedte in beeld is en hetoverlastgevende gedrag op alle mogelijke manieren wordttegengegaan.Een van de eerste taken is om te komen tot een top x-aan-pak, zoals het in de brief staat. We kennen de voorbeeldenuit andere steden, bijvoorbeeld de Top 600-aanpak uitAmsterdam. Zo willen we ervoor zorgen dat deze groepmensen in beeld is en dat alle mogelijke informatie van alleketenpartners over die mensen bij elkaar terechtkomt. Datmaakt dat we deze groep over de volle linie kunnen volgenen dat alle vervelende feiten, overlast en strafbare feiten inhun dossier hun plek vinden. Dat helpt om de mensen zosnel mogelijk het land uit te krijgen.Enkele maanden geleden kreeg ik vanuit de Kamer de vraag:kijk eens even of er een beter registratiesysteem kan komenen of de gegevens van het COA en de politie beter en oppersoonsniveau aan elkaar gekoppeld kunnen worden. Ikheb toen al gezegd dat we al veel dingen doen op datgebied. Met deze top X-aanpak, deze veelplegersaanpak,gaan we er een tandje extra bij zetten. Op die manier kun-nen we de informatie van het COA en de politie beter delenen kunnen we overlastgevers beter monitoren. Daarmee77-9-518 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer kunnen we de effectiviteit van de aanpak van overlastgeversverbeteren.De heer Voordewind vroeg vervolgens nog of de strafmaatvoor overlastgevende asielzoekers kan worden verzwaardof dat het als strafverzwarende omstandigheid kan wordengebruikt. Het antwoord daarop is dat het strafrecht inNederland geldt voor iedereen die zich op Nederlandsebodem bevindt. Bij het bepalen van de vervolgingsmoge-lijkheden en de straf wordt uiteraard altijd rekeninggehouden met alle feiten en omstandigheden, zoals hetgedrag van de persoon, de omstandigheden van het mis-drijf, iemands leeftijd en iemands voorgeschiedenis. Alleende achtergrond, nationaliteit of etniciteit van de plegerspeelt daarbij geen rol. Het enkele zijn van asielzoeker kandenk ik niet een strafverzwarende omstandigheid zijn.Recidive, het herhaald plegen van strafbare feiten, kan datnatuurlijk wel zijn.De heer Voordewind (ChristenUnie):Dit verschijnsel kennen we toch al? Als mensen een voor-beeldfunctie hebben in de samenleving, weegt de rechterdat ook mee. Hij weegt mee wat voor impact het kan hebbenop de samenleving. Als mensen onze gastvrijheid vragenen dit soort delicten plegen, dan zou het ook een duidelijksignaal van de rechter, of in dit geval van de wetgever alsde wetgever hiertoe besluit, kunnen zijn als er gezegd wordt:"U bent hier gast, dus u moet zich aan de regels houden.Doet u dat niet, dan kunt u rekenen op een extra straf."Staatssecretaris Harbers:Maar dat is meegenomen in de aanscherping van de glij-dende schaal, die precies dat doet. Het gaat uiteindelijk ookom de intrekking van de asielvergunning op grond van deglijdende schaal en daarnaast natuurlijk om veilig werkenvoor publieke medewerkers. Dat lijkt mij straks ook hierbijvan toepassing. Maar het desbetreffende wetsvoorstel is,meen ik, nog aanhangig.De heer Voordewind (ChristenUnie):Ja, maar dat gaat over strafverzwarende omstandighedendie gelden bij een delict tegen ambtenaren, politieagenten,ambulancepersoneel et cetera. Daarvoor gaan we ook naareen strafverzwaring toe. In lijn daarmee zou je toch kunnenzeggen dat, als asielzoekers delicten plegen — misschiendan niet tegen ambtenaren, maar misschien wel tegenNederlandse burgers — er voor de rechter een extra argu-ment kan zijn om te zeggen: ja, maar zo bent u hier nietterechtgekomen.Staatssecretaris Harbers:Tot op zekere hoogte begrijp ik dit gevoel van de heerVoordewind wel, maar ik heb net wel uitgelegd wat de uit-gangspunten van het Nederlandse strafrecht zijn. Die gaangewoon over het strafbare feit zelf en over alles wat daarbijaan de hand is. Maar dat maakt van het enkele feit datiemand een asielzoeker is, niet op voorhand al een strafver-zwarende omstandigheid.De voorzitter:Ik zie u twijfelen, meneer Voordewind. U mag het verduide-lijken.De heer Voordewind (ChristenUnie):Ja, voorzitter. Dan ben ik wel benieuwd naar de uitwerkingvoor asielzoekers van die andere wetsvoorstellen. Want alser dan een delict wordt gepleegd tegen een bewaarder ineen azc of een ebtl, dan zouden die wet en de verzwarendeomstandigheid ook van toepassing zijn voor een asielzoeker,neem ik aan.Staatssecretaris Harbers:Dat moeten we allemaal in die wetsbehandeling verderopnemen. Voor mij is het belagen van iemand die in hetpublieke domein werkt, bijvoorbeeld bij het azc, vergelijk-baar met het belagen van een ambulancemedewerker, eenpolitiemedewerker et cetera.De heer Hiddema (FvD):Ik denk dat de staatssecretaris zegt dat je iemand vanwegezijn status als asielzoeker strafrechtelijk niet anders kuntbejegenen dan de andere burgers die ontvankelijk zijn voorhet strafrecht. Begrijp ik de staatssecretaris dan goed? Datzegt hij. Dan moet hij eens naar de rechtspraktijk kijken. Wehebben hier nog meer overlast brengende groeperingen.Ik noem de Roma. Die komen hier ook met families rond-hoppen. In alle desbetreffende strafvonnissen zult u ziendat de rechter bij de straftoemeting rekening houdt met hetfeit dat de betrokkene uit een Romafamilie komt. Met diestraf wil hij een signaal geven aan het land van herkomst,Albanië, namelijk dat men met deze bedoelingen beter nietdeze kant op kan komen. Wellicht kan de staatssecretarisin een advies aan het OM meegeven die omstandigheidook hier toe te passen.Staatssecretaris Harbers:Ik zie ook nog wel een verschil, want vaak zal dan ook hetonderliggende gedrag — de heer Hiddema noemt het"rondhoppen"; overal roven — worden meegenomen in destrafmaat. Los daarvan hebben we al iets, en dat is de glij-dende schaal. Dat legde ik zojuist aan de heer Voordewinduit. Dat is namelijk een schaal waarin staat bij welke straf-maat dit gevolgen heeft voor het al dan niet krijgen dan welintrekken van een asielvergunning. Op het moment dat jehier bent als asielzoeker, zit daar dus al een sanctie op.De heer Hiddema (FvD):Dat begrijp ik, maar die glijdende schaal geldt bij bijko-mende maatregelen, maar raakt niet de kern en de hoogtevan de straf. Het voorbeeld dat ik u geef, betreft wél dehoogte van de straf. Dat moet u hier ook doen, want dangaat die glijdende schaal ook meer opspelen. Naarmate destraf dan hoger wordt, pakt de glijdende schaal ook venijni-ger uit. Maar je moet ergens beginnen.Staatssecretaris Harbers:Met dat laatste ben ik het eens. Vanzelfsprekend geldt, ookvoor de glijdende schaal ... Dat is het probleem. Bij hetgedrag dat wij hier vandaag bespreken, hebben wij het over77-9-618 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer ontzettend irritant en overlastgevend gedrag: intimideren,een winkeldiefstal hier, een vergrijp daar. Maar we hebbenhet niet over strafbare feiten die in de buurt komen van eenhechtenis die kwalificeert voor de glijdende schaal. Ik benhet dus op zichzelf eens met de heer Hiddema dat je goedmoet kijken naar deze groep en of de strafmaat adequaatis, maar ik denk dat het strafrecht daarvoor voldoende biedt,namelijk door alle omstandigheden van een strafbaar feitmee te wegen. Maar ik denk niet dat het de oplossing isvoor de groep waarover we het vandaag hebben.De voorzitter:Tot slot.De heer Hiddema (FvD):Ik denk het wel, maar ik mag niet debatteren.De voorzitter:Jawel. Dat doet u toch?De heer Hiddema (FvD):Wat vind ik hier nou van? Ik ben het helemaal niet met destaatssecretaris eens. Het is precies te vergelijken met deRomafamilies, die hier maar met één bedoeling komen:winkels leeghalen. Dat geldt ook voor een heleboel kanslozeasielzoekers, die hier ook alleen maar komen en blijven inde hoop daar een voordeeltje uit te slaan. De rechter kandie omstandigheden, dus hun persoonlijke hoedanigheidals asielzoeker of Romalid, meenemen bij de hoogte vande straf. Ik denk dat die glijdende schaal dan ook beter uit-pakt — langduriger, om het maar zo te noemen — eniemand eerder in aanmerking komt voor een uitzettraject.Zie ik dat verkeerd?Staatssecretaris Harbers:Niet als aan de voorwaarden voor de glijdende schaal wordtvoldaan, maar dan is de kern van de vraag of het Wetboekvan Strafrecht aangescherpt moet worden voor deze groep.Ik denk dat we zover nog niet zijn en dat er mogelijkhedenzijn om de vergrijpen die deze mensen plegen in strafrech-telijke zin adequaat te bestraffen. Het komt er veel meer opaan — daar wil ik zo in mijn betoog op terugkomen — ofhet in alle gevallen van aangifte et cetera lukt om totopsporing en vervolging over te gaan. De heer Voordewindvroeg mij — dat is de kern van deze vraag — of het Wetboekvan Strafrecht moet worden aangescherpt voor deze groep.Zover denk ik niet dat we nu al hoeven te gaan.De voorzitter:Tot slot, de heer Hiddema.De heer Hiddema (FvD):Dat hoeft ook helemaal niet. Er bestaat ook geen afzonder-lijke wetgeving voor Romafamilies. Maar ze krijgen wel eenextra portie straf vanwege de bedoelingen waarmee ze hierzijn beland en vanwege de uitstralende werking van hetvonnis in Albanië. Dat staat gewoon in de vonnissen, hoor.Daar heeft de rechter de vrijheid toe.Staatssecretaris Harbers:Dat bestrijd ik ook niet, maar de kern van het debat gingover de vraag of het Wetboek van Strafrecht moet wordenaangescherpt. Ik denk dat dit niet hoeft en dat we nog heelveel maatregelen kunnen nemen. Dan zijn we het daarovereens.De heer Hiddema (FvD):Ja, daar zijn we het over eens.De voorzitter:Dat is ook fijn om te constateren. Ik stel voor dat de staats-secretaris verdergaat.De heer Hiddema (FvD):Ik heb nog een vraag. Vindt u dat erg?De voorzitter:U mag heel kort een laatste vraag stellen, en dan is hetinderdaad klaar.De heer Hiddema (FvD):Het is geen hobbyisme of wellustigheid van me dat ik weerterugkom op de marinier, maar dat vind ik zoiets moois.De marinier dient ertoe om een inventarisatie te krijgenover criminele asielzoekers. Is dat tot op heden dan nognooit gelukt?Staatssecretaris Harbers:Nee, natuurlijk hebben we daar een beeld bij. Het gaat mijerom dat de informatie die alle ketenpartners hebben actiefwordt uitgewisseld en dat iedereen — dus niet alleen binnende asielketen en niet alleen IND, COA en DT&V, maar bij-voorbeeld ook openbaarvervoersbedrijven, waarop ik straksnog kom — ook schakelt met het OM, de politie en alleandere betrokkenen over wat we allemaal weten, zodat wedeze groep op geen enkele manier meer loslaten.De heer Hiddema (FvD):Voorzitter?De voorzitter:Meneer Hiddema, ik wil voorstellen dat de staatssecretarisverdergaat en dat u misschien aan het eind een vraag als-nog stelt als die niet is beantwoord.Staatssecretaris Harbers:Ik grijp ook even terug op wat ik in het begin zei: heel veelmaatregelen zijn mogelijk en zijn benut, maar gelet op hethardnekkige, overlastgevende gedrag van deze groepmoeten we een tandje bijzetten met het in samenhang altijdopvolging geven aan alle maatregelen die mogelijk zijn.Een van de andere taken daarbij — de heer Bisschop vroegdaarnaar — is om politie en OM hoge prioriteit te latengeven aan aangiftes vanuit en rondom azc's. Ik begin metde vaststelling dat het OM onafhankelijk is in zijn vervol-77-9-718 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer gingsbeleid. Wel worden vanzelfsprekend op alle niveausgesprekken gevoerd, ook met lokale officieren van justitieen ook op bestuurlijk niveau, om te bekijken hoe desamenwerking kan worden verbeterd bij de aanpak vanoverlast en hoe we snelrecht vaker kunnen toepassen.Snelrecht heeft overigens alleen zin op het moment dat eenzaak zich ervoor leent, dus dat die geen vragen meeroproept en duidelijk is wat er gebeurd is. Dan heeft snel-recht zin. Maar ook hierbij is het belangrijk om aan te gevendat er helaas niet altijd sprake is van strafbare feiten,ondanks de hevige overlast die wordt veroorzaakt. Waardat wel het geval is, is het inderdaad de bedoeling om deketens meer sluitend te laten opereren. De heer Bisschopvroeg hoeveel overlastgevende asielzoekers inmiddels zijnvervolgd en veroordeeld. Die informatie krijgt u binnenkort,want er wordt nu gewerkt aan de rapportage Vreemdelin-genketen die altijd omstreeks april/mei verschijnt. In dierapportages staan ook deze cijfers, dus niet alleen over hetaantal incidenten in de COA-locaties maar ook over hetaantal veroordelingen.Een onderwerp waar velen in de Kamer een vraag of eenopmerking over hadden, is het ontzeggen van opvang. Datbetreft ook een van de maatregelen die we willen aanscher-pen in de maatregelenmix. Ik hoor hierover verschillendegeluiden vanuit de Kamer. De een zegt: is dat nou niethartstikke dom, want dan komen ze op straat en dan hebbenwe er nog meer overlast van. De ander zegt: misschienmoeten we het gewoon maar eens proberen. Diezelfdegeluiden hoor ik natuurlijk ook in het land. Ik weet ook dater burgemeesters zijn die zeggen: doe dat nou niet, zet zeniet op straat. Tegelijkertijd weten we ook iets anders,namelijk dat op dit moment mensen met onbekendebestemming vertrekken uit een azc, ook de groep overlast-gevenden. We zien ze betrekkelijk weinig terug in Neder-land. Dus dat veronderstelt al dat als je actief overgaat tothet ontzeggen van de opvang, je er mogelijk geen of weiniglast meer van hebt in Nederland en dat eigenlijk de bood-schap is aangekomen. Bij iemand die dacht dat hij een tijdjein een azc kon wonen met een fijn bed en zonder gedoe enondertussen zijn gang kon gaan met allerlei dingen die wijniet zo op prijs stellen, is die boodschap dan aangekomen.Moet je dat zomaar in het wilde weg doen? Nee, vanzelf-sprekend niet. Ook nu bestaat de maatregel van het ontzeg-gen van opvang en die wordt ook geregeld opgelegd, ove-rigens ook aan asielzoekers buiten deze groep waar we hetvandaag over hebben. Als we dat doen, moeten we ook deinformatievoorziening eromheen wel sluitend hebben. Danmoet ook de lokale driehoek weten dat zo'n maatregel isopgelegd. We moeten dan ook goed blijven volgen hoe hetin de praktijk gaat. Als het leidt tot meer overlast, moetenwe ons daar ook rekenschap van geven en moeten we onsmisschien herbezinnen. Als we de mensen vervolgens uithet vizier hebben en kwijt zijn en we het gevoel hebben datze niet meer in Nederland zijn en we ondertussen de proce-dure hebben afgedaan zodat een herhaalde aanvraag geenzin meer heeft, dan bereiken we mogelijk wel iets in hetbeperken van de overlast. Dat is de reden om ook diemaatregel van het ontzeggen van de opvang wat vaker toete passen.De voorzitter:Heeft u alle vragen die betrekking hebben op dit onderwerpafgerond?Staatssecretaris Harbers:Ja.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Mij baart het wel zorgen, want je hoort dat het een aanzui-gende werking heeft met die krakers in Nederland, in dezin dat mensen die uit de opvang zijn gekomen zich gewoondaarbij aansluiten. Hoe zorgen we er nou voor dat zodraiemand die uit de opvang is gezet en een delict pleegt, wedie persoon bij de kladden kunnen vatten en er iets meegaat gebeuren in een gesloten instelling?Staatssecretaris Harbers:Stel je voor dat die persoon in Nederland blijft en daarergens tegen de lamp loopt vanwege gedrag dat we nietwillen. Dan is met een druk op de knop duidelijk wie je voorje hebt. Er zijn wel gegevens van zo iemand. Het is dan ookbekend dat hem de opvang is ontzegd, wat weer een ver-zwarende grond is voor bijvoorbeeld vreemdelingendeten-tie, omdat iemand dan toch het echt land moet verlaten.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Dat zouden we willen, maar als er geen indicatie is dat hijhet land verlaat, staan we er met z'n allen dus naar te kijkenen lossen we niets op. Dus wat gaan we nu doen metiemand die uit de opvang is gezet, een delict pleegt en nietkan worden uitgezet?Staatssecretaris Harbers:Even afpellend: als iemand de opvang is ontzegd, dan isdat een maatregel die gewoon bekend is. Die persoon heeftdan ook geen recht meer op een opvangplek. Die persoonloopt dan vervolgens tegen de lamp. Dat is dan waarschijn-lijk omdat we hem aantreffen in het toezicht, waarbij hetduidelijk is dat hij geen status in Nederland heeft en daaromhet land moet verlaten. Dan kun je in ieder geval beginnenmet een tijd vreemdelingendetentie. Zolang de rechter datgoedkeurt, moet je aan de uitzetting blijven werken. Daarwaar er bijvoorbeeld een combinatie is met een strafrech-telijk vergrijp heb je een extra grond om de vreemdelingen-detentie langer te laten duren. Is het vervolgens reden datiemand bijvoorbeeld wel in de lvv kan? Nee, want ook inde lvv weten we precies wie daar zitten. Daar hebben wede registratienummers en de v-nummers van. Het is geengrond voor toelating in een lvv. Dus op een gegevenmoment ben je wel uit je mogelijkheden om het hier inNederland nog een tijd vol te houden en een dak boven jehoofd te hebben.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Dus trek je naar Amsterdam en ga je een pand kraken.Staatssecretaris Harbers:Ik denk eerder dat ze naar een ander land gaan.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Maar mijn vraag is: is dit dus de groep waar in die terug-keerrichtlijn alles op gericht is om die dan langer vast tekunnen zetten? Zit daar dan de enige oplossing?77-9-818 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer Staatssecretaris Harbers:Dit is een van de groepen waarvoor we meer mogelijkhedenkrijgen als die aangepaste Terugkeerrichtlijn er is, want dangaat het openbareordeaspect ook zwaarder tellen, ja.De heer Groothuizen (D66):Ik denk dat de staatssecretaris terecht ten opzichte van zijnbrief al wel wat nuance aanbrengt en zegt: we gaannatuurlijk, áls we mensen op straat zetten, dat goed bekijkenen het in overleg met de lokale partners doen. Dat is opzich geruststellend, maar ik blijf de zorgen van mevrouwVan Toorenburg wel een beetje delen. Mijn vraag is devolgende. Hij zegt: je zou verwachten, als je mensen nietterugziet in toezicht, dat ze daadwerkelijk het land hebbenverlaten. Maar is dat nou zo? Want hoe groot is de kans datje in dat toezicht opduikt? Of zelfs maar, als je strafbarefeiten pleegt of overlast veroorzaakt, dat je überhaupt wordtgepakt? Is het niet zo dat er ook een gerede kans is datmensen toch gewoon onder de radar blijven van de autori-teiten?Staatssecretaris Harbers:Die kans is er, maar als ik het gedrag wat we nu aantreffenbezie, dan zien we natuurlijk ook dat zich dit met namevoordoet in de omgeving, in de gemeente, in de wijken, inde winkelcentra, rond azc's. Op het moment dat mensendaar verdwijnen, is er natuurlijk een kans dat men eldersin het land nog ergens heen gaat. Alleen, op een gegevenmoment, als je echt denkt: ik wil weer een tijd vooruit inEuropa, dan is er heel weinig reden meer voor om dat inNederland te doen. Sterker, de kans wordt groter dat je, alsje in Nederland wordt aangetroffen, in vreemdelingendeten-tie eindigt of, in het geval van Dublinclaimanten, dat dieDublinclaim alsnog wordt uitgevoerd. Dus er is ook, ratio-neel gezien, niet zo heel veel reden voor mensen om danin Nederland te blijven. Maar is de kans uitgesloten dat zeniet ergens in Nederland blijven? Nee, dat vanzelfsprekendniet. Maar ik denk dat je de overlast waar we het vandaagover hebben hier wel mee kunt helpen bestrijden, juist indie omgeving, in die gemeenten, in die plaatsen met eenazc.De heer Groothuizen (D66):Een deel van deze mensen handelt denk ik niet altijd ratio-neel. Dat blijkt ook wel een beetje uit de rapportage van deinspectie. Maar mag ik dan de staatssecretaris zo begrijpendat hij zegt: ik ga dat in de gaten houden en op het momentdat wij constateren dat we vaker mensen de opvang weige-ren maar tegelijk het idee hebben dat het een waterbedef-fect is en mensen elders opduiken, dan ga ik die maatregelheroverwegen? Begrijp ik het dan zo goed?Staatssecretaris Harbers:Dat is in ieder geval de portee van wat in de brief staat: wegaan dat natuurlijk begeleid doen, we melden dat aan allebetrokken partners en het is maatwerk. Maar vanzelfspre-kend kijken we heel goed wie we voor ons hebben en watnou de beste weg is. Ontzeggen van de opvang is ook nietde maatregel waar je mee begint. We hebben een heel paletaan sancties; dit is de laatste maatregel. Maar ik denk datdie in de afgelopen jaren met meer schroom is toegepastdan we in de komende tijd willen doen, juist vanwege hethardnekkige gedrag dat deze groep vertoont.De voorzitter:Gaat u verder.Staatssecretaris Harbers:Dan vroeg mevrouw Becker nog naar de mogelijkheid omcriminele asielzoekers vanuit detentie gelijk door te geleidennaar de vreemdelingendetentie. Het uitgangspunt is zelfsdat bij criminele asielzoekers de terugkeer direct aansluitendaan de strafdetentie wordt gerealiseerd. Als dat niet haal-baar is, dan wordt altijd ingezet op aansluitende vreemde-lingendetentie om alsnog de terugkeer te realiseren. Ergelden natuurlijk voorwaarden voor vreemdelingendetentie,maar het onttrekkingsrisico kun je in dit soort zaken meestalwel aantonen. We hebben ook een heel protocol omketenbrede samenwerking voor dit soort zaken te borgen.De heer Jasper van Dijk vroeg of meer ingezet kan wordenop het opsporen van daders van overlast in winkelcentra,een probleem dat we niet alleen in Ter Apel maar ook opeen aantal andere plekken in het land zien, bijvoorbeeldKampen en Dronten. Het Openbaar Ministerie en de politiegeven wel degelijk prioriteit aan de opsporing en vervolginghiervan. Het is ook niet zo dat het OM nooit winkeldievenvervolgt. Als er aangifte wordt gedaan, dan vindt waarmogelijk vervolging plaats en wordt er gekeken welke strafpassend is. Hoewel ik besef dat het voor ondernemers ookaltijd weer een belasting is om aangifte te doen, helpt hetwel om die aangifte te doen, al is het maar omdat je op diemanier toch het dossier van zo iemand weer helpt vullen.En dat helpt misschien aan het eind weer om mensen langerin vreemdelingendetentie te houden. De mogelijkheden dieer nu zijn qua afstemming met betrekking tot de afdoeningvan de asielaanvraag of de overname in vreemdelingen-detentie, heb ik gemerkt, zijn ook nog niet overal genoegbekend, terwijl er in andere regio's juist ook weer helegoede initiatieven zijn, zoals de pilot taakstraffen en demogelijkheid tot toepassing van snelrecht. Een van de takendie zo'n ketenmarinier krijgt, is om al deze goede voorbeel-den veel beter uit te dragen. In de quick reference cardhebben we er zelf aan gewerkt dat gemeentebesturen bijoverlast gelijk worden geholpen: "Dit kun je allemaal nog.Check met je lokale driehoek of je dat ook daadwerkelijkdoet en of je daar nog wat voor moet organiseren." Op dezemanier kunnen we dat nog een tandje versterken. Dat draagtook weer bij aan de veelplegersaanpak, die top x-aanpak,en dat helpt dan ook weer om de databases te vullen.Tot slot in dit blok nog een paar andere maatregelen diezijn genoemd door diverse leden van de Kamer. MevrouwBecker vroeg naar de mogelijkheden van het snelrecht enhet lik-op-stukbeleid, bijvoorbeeld bij oud en nieuw. In hethele land zijn er verschillende initiatieven genomen omoverlastgevers aan te pakken, waaronder op een aantalplekken de inzet van snelrecht. Ja, daar werkt ook de Raadvoor de rechtspraak aan mee, met de bepaling dat hetnatuurlijk wel van belang is dat de zaak hard genoeg is omsnelrecht ook daadwerkelijk toe te kunnen passen.Straatintimidatie is ...77-9-918 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer De voorzitter:Hebt u op het vorige punt een interruptie, meneer Groothui-zen?De heer Groothuizen (D66):Op een vorig punt, voorzitter. De staatssecretaris ging nogeven in op de stadsmarinier. Ik vroeg hem in eerste termijnnaar de doorzettingsmacht. Als ik de uitleg van de staatsse-cretaris hoor, krijg ik het idee dat het vooral iemand is diepartijen bij elkaar brengt en wijst op mogelijkheden. Datvind ik allemaal heel erg zinvol, maar dat is volgens mij ietsanders dan iemand die zegt: ik constateer dat er een pro-bleem is en nu ben ik degene die bepaalt of het linksom ofrechtsom gaat.Staatssecretaris Harbers:Ik heb gemerkt, ook in de lokale context, dat je op papieriemand van doorzettingsmacht kunt voorzien — we gaandat natuurlijk keurig regelen — maar dat het 'm ook in dehouding zit en of je daar iemand neerzet die ook echtdoordrukt en doorduwt. Als je kijkt naar wat de bevoegdhe-den straks zijn, dan is alles wat met de openbare orde temaken heeft aan de burgemeester. Voor alle andere aanslui-tingen op de ketenpartners komt er een opdrachtgevendeketenpartner. Maar dat is de papieren kant van het verhaal.De realiteit moet straks zijn dat het iemand is die, al is hetdrie uur 's nachts, iedereen uit zijn bed belt die hij nodigheeft om het probleem dat zich voordoet op te lossen. Zoheeft dat in de lokale context gewerkt in de gemeenten dieik het beste ken, in Rotterdam maar ook in anderegemeenten. Dat is eigenlijk de aanpak die we nastreven enwaarvoor zo iemand in ieder geval wat mij betreft ook alleruimte krijgt.De heer Groothuizen (D66):Maar dan is er dus niet iemand met doorzettingsmacht inde zin dat de burgemeester verantwoordelijk blijft voor deopenbare orde en de officier van justitie voor de strafrech-telijke handhaving. Het is iemand die actief is en erbovenopzit. Dat vind ik allemaal prima, maar die doorzettingsmachtis er dan dus uiteindelijk niet als puntje bij paaltje komt.Staatssecretaris Harbers:Jawel, want ook daar gaan we afspraken over maken. Datzal de komende weken verder uitgewerkt worden. Mijnintentie heb ik zojuist geschetst: iemand die echt, echt kandoorpakken. Daar wil ik zo iemand heel graag alle ruimtevoor geven, natuurlijk binnen de kaders van wet- en regel-geving, maar daarbinnen moet wel alle ruimte wordengezocht.De heer Groothuizen (D66):Het blijft een beetje mistig, want je kunt volgens mij oppapier niet buiten de kaders treden van de Gemeentewetof de strafwet. Ik vrees dat we hier nu niet uitkomen, dusdan vraag ik de staatssecretaris tot slot om de Kamer teinformeren over hoe die doorzettingsmacht er precies uit-ziet. Daar ben ik dan wel heel erg benieuwd naar.Staatssecretaris Harbers:Daar wil ik twee dingen over zeggen. Vanzelfsprekend houdik de Kamer daarvan op de hoogte. Laat ik ten tweedegewoon een voorbeeld noemen dat ook in eerste termijnwerd genoemd en dat ook in mijn brief van gisteren stond:de arrestanten uit Ter Apel, die de hele tijd heen en weernaar Groningen moesten worden gebracht door politieme-dewerkers. Dat idee is al best oud. We hebben dat nu voorelkaar gekregen. In mijn gesprekken met medewerkers engemeenten krijg ik iedere keer wel een paar van die ideeën.Het gaat mij erom dat er iemand is die ervoor zorgt dat ditsoort ideeën in de toekomst veel sneller worden opgepakten ook gewoon praktisch worden geregeld.De heer Hiddema (FvD):Ik denk dat dit nog past in het blokje dat aan de orde is. Destaatssecretaris toont grote affiniteit met Rotterdam, metdoorpakken en met praktijkgerichte maatregelen. Eens kij-ken hoe het daarmee staat. Ik had nog een vraag openstaan.Hoeveel strafvervolgingen zijn er ingesteld naar aanleidingvan de rellen in Detentiecentrum Rotterdam?Staatssecretaris Harbers:Ja, die ...De voorzitter:Komt u daar nog op terug?Staatssecretaris Harbers:Hij komt vanzelf ergens in de stapel. Ik zie hem zo snel nietliggen.De voorzitter:"Stapel", dat klinkt heel oneerbiedig.De heer Hiddema (FvD):O, dat mag. Als het er maar komt, hè.De voorzitter:Dat is goed.Staatssecretaris Harbers:Die vraag komt nog ergens aan bod. Ik denk bij een van devolgende blokjes.De voorzitter:Dat is goed.Staatssecretaris Harbers:Mevrouw Van Toorenburg vroeg naar de isd-maatregel. Erzijn verschillen met de groep waar we nu over spreken ener zijn ook overeenkomsten. Die overeenkomsten liggen inde sfeer van: het is allemaal vervelend gedrag en altijd netniet aan te pakken. Verschillen zijn er ook, want de huidigeisd-maatregelen zijn gericht op resocialisatie en rehabilitatie.Ik geloof niet dat we dat voor ogen hadden, want het is een77-9-1018 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer groep waarvan we vinden dat die het land uit moet. Dushet ligt niet voor de hand om het over te nemen. Maarmevrouw Van Toorenburg zei zelf ook al in haar inbreng:laten we ons erdoor inspireren en het misschien niet een-op-een overnemen. Dit is wel een van de redenen waaromje het niet een-op-een over kunt nemen. Aan de huidigecriteria voor zo'n isd-maatregel komt de groep vaak ookniet toe, omdat het in de isd moet gaan om wat zwaarderefeiten en meerdere onherroepelijke veroordelingen. Zoalsik aan het begin zei, is die groep niet constant. We willendie groep zo snel mogelijk het land uit krijgen. Niettemindenk ik — in dat opzicht vind ik het een heel goede inspiratie— dat het een goed idee is om die isd-aanpak eens te leggennaast deze groep en alle elementen die we kunnen meene-men, met name bij de persoonsgerichte aanpak, de topzoveel-aanpak, en het opleggen van sanctiemaatregelenbij het COA. Ik vind het een goed idee om dat er gewooneens naast te leggen en te kijken wat we wel kunnen over-nemen, zonder dat ik gelijk zeg: we nemen die hele isd-aanpak over. Daar ben ik graag toe bereid.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):We zijn met de isd-maatregel ook aan het kijken bij criminelefamilies en bij een jeugdgroep. Dus het is heel goed om jete laten inspireren door deze groep. Maar mag ik 'm danwat breder pakken? Het zou moeten gaan om mensen dieasielzoeker zijn, zolang ze dat zijn — het kan dus die groepzijn die er al heel lang is — maar misschien kan het hierbijook gaan om mensen die net zijn afgewezen. Dan gaat hetdus om de brede analyse: wat zouden we nou kunnen lerenvan de speciale aanpak van die andere overlastgevers?Want misschien kunnen we daar iets slims bij bedenken.Staatssecretaris Harbers:In dat opzicht zijn we het, denk ik, helemaal eens.Ik was gebleven bij het onderwerp straatintimidatie.Mevrouw Becker heeft gevraagd of het mogelijk is om eenlokaal verbod op straatintimidatie in te voeren. Bij devoorbeelden die we hebben van de aanpak van straatintimi-datie in het land, gaat het om een bevoegdheid van hetlokale gezag, van de gemeenten, in de Algemene Plaatse-lijke Verordening. Dat kwam ook in de eerste termijn al evenaan de orde. Ik kan de suggestie aandragen, maar het isuiteindelijk wel aan de burgemeesters en aan de gemeen-tebesturen om het openbareordebeleid vorm te geven.Dan een gebiedsverbod en een gebiedsgebod. Beidebegrippen kwamen langs. We kunnen helaas niet eengebiedsgebod opleggen dat beperkt is tot de opvanglocatiezelf. Als een vreemdeling standaard het terrein van deopvanglocatie niet mag verlaten, dan kan dat worden uitge-legd — we weten ook dat het zo wordt uitgelegd — als eenvorm van vrijheidsontneming, een vorm van detentie.Wanneer de overlast zodanig is dat er genoeg gronden zijnom een gebiedsgebod op te leggen, dan weet ik één dingzeker: dan is er ook genoeg grond om iemand over teplaatsen naar de ebtl. En dan doen we dat, want dan wordtook de locatie zelf ontlast. De vreemdeling komt dan in deebtl onder een strenger regime en onder meer toezicht testaan. Voor overlastgevers die niet tot de doelgroep beho-ren van een ebtl, bijvoorbeeld veiligelanders, omdat we diein die heel snelle procedure willen houden, zijn er juridischemogelijkheden om nu al een gebiedsgebod rondom eenazc op te leggen. Maar het kan zich niet beperken tot hetazc zelf. We moeten wel nog altijd een klein gebied daarom-heen mogelijk maken.We nemen wel in overweging om vaker een gebiedsgebodvoor een beperkt gebied binnen zo'n gemeente op te leg-gen. Dat gaan we dus ook betrekken bij de uitwerking in dekomende weken van dat plan voor een aparte opvanglocatievoor mensen uit een veilig land van herkomst. Wat ik al zei:we laten ons niet alleen inspireren door gebiedsverboden,maar ook door andere maatregelen die we in de sfeer vande ebtl hebben genomen.De voorzitter:Ik merk dat u klaar bent met dit punt.Mevrouw Becker (VVD):Met dat laatste ben ik heel blij, want inderdaad, we hebbennu het aso-azc en het strengere regime in Hoogeveen, maarer zijn ook veiligelanders die daar nooit in terecht zullenkomen, vanwege de korte procedure, terwijl ook voor henzou moeten gelden dat zij geen overlast in omringendegemeenten zouden moeten veroorzaken. Begrijp ik nu goedvan de staatssecretaris dat hij ook met de burgemeestersvan gemeenten met reguliere azc's het gesprek aangaat?Dan gaat het dus ook om de burgemeester van Weert, diezich zorgen maakt over de moeite die het hem kost om eengebiedsverbod mogelijk te maken. Ik geloof zelfs dat hijdoor het OM is teruggefloten. We moeten naast deze bur-gemeesters gaan staan en alles doen wat we kunnen omzo'n gebod op te leggen, zodat er wanneer iemand hetovertreedt sprake is van een delict en hij vastgezet kanworden.Staatssecretaris Harbers:Dat zijn veel vragen in één interruptie. Ik geloof dat ik hetin de grond eens ben met mevrouw Becker. De casus vanWeert was in zoverre anders, dat het probleem individueelgemotiveerd moest worden. In een oudejaarsnacht kun jenog iets voor een groep doen voor die korte, specifiekesituatie. In andere gevallen ging dat niet op. Ik ben zeerbereid om te kijken wat er verder mogelijk is. Dat is ook deportee van gesprekken die ik hierover met burgemeestersin het land voer.Tot slot in dit blokje de enkelbanden, een voorstel van deheer Krol. Op zichzelf ben ik altijd bereid om over anderetechnische mogelijkheden na te denken, maar bij enkelban-den is het goed om je te realiseren dat het uit veiligheids-overwegingen altijd mogelijk is om die enkelband los tekrijgen, want anders zou iemand zich kunnen beklemmenen verongelukken. Om die reden is een enkelband met nameeffectief in trajecten waarin hij nu wordt gebruikt, namelijktrajecten waarin gewerkt wordt aan re-integratie, zoals nahet aflopen van een straf. Als het echte risico dat van eenonttrekking aan de overheid is, bijvoorbeeld om eenDublinclaim te vermijden of je gang te kunnen gaan, danis een enkelband waarschijnlijk minder effectief. Ik zou hetdus niet als een alternatief voor bewaring willen zien. Ik zouhet eventueel uitsluitend willen overwegen als ondersteu-ning van het toezicht, bijvoorbeeld om te zien of iemandzich aan zijn gebiedsgebod heeft gehouden. Daar komt ietsbij. Voordat een enkelband kan worden toegepast, moet er77-9-1118 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer een wettelijke basis voor worden gecreëerd. Het is dus nietmorgen geregeld, zo zeg ik maar bij.Voorzitter. Er zijn een aantal vragen gesteld over de ebtl.Daarbij betrek ik de vragen die gesteld zijn over de toerus-ting van de medewerkers van het COA. De heer Van Ojikvroeg of we met de ebtl de problematiek hebben onderschaten of de handhaving onvoldoende was. Toen anderhalf,twee jaar geleden met de ebtl werd gestart, is altijd uitge-gaan van asielzoekers die overlast veroorzaken op eenlocatie. De realiteit gebiedt wel te zeggen dat het typeoverlast van twee, drie jaar geleden, overlast was die jemet gedragsverandering en een programma dat daarop isgericht, kon beïnvloeden. Denk aan het lastigvallen vanvrouwen, het je niet houden aan waarden en normen diewe hier in Nederland gewend zijn, discriminatie, intimidatie... Ook hier zien we in de afgelopen jaren dat de aard vande asielinstroom drastisch is gewijzigd. We hebben nu ookgrotere aantallen asielzoekers uit veilige landen, die geenperspectief hebben op verblijf in Nederland en die vaak aleerder in andere EU-landen tevergeefs asiel hebben aange-vraagd. Daar wijst de inspectie ook op in het rapport. Er isdus een mismatch tussen een deel van de populatie in deebtl en het aangeboden programma. Toen het concept vande ebtl werd bedacht, was een populatie met deze kenmer-ken niet voorzien. Dat was op dat moment gewoon minderaan de hand.Vandaar de wijzigingen die we gaan doorvoeren op delocatie in Hoogeveen. In een ebtl hebben we de letters bvan begeleiding en t van toezicht, maar we duwen de b nuwat naar de achtergrond en we versterken de t van toezicht.Voor deze groep is dat de geboden maatregel. Daarbij hoortnatuurlijk de extra inzet op toezicht en handhaving, bijvoor-beeld met de boa's.Ik ga maar meteen door met de boa's, want daar vroeg —ik zeg het uit mijn hoofd — de heer Groothuizen naar. Hijvroeg: waarom zetten we er boa's bij? Ik weet niet meerwie het was, maar er werd ook gevraagd of het dan eenvervanging van de politie is. Hebben we een tekort aanpolitie? We denken dat we het kunnen doen met de extrainzet van boa's, die dan wel onder de aansturing van depolitie vallen. In die zin zijn ze anders en beter toegerustdan de huidige medewerkers van COA en DJI. In combinatiezouden zij ervoor moeten kunnen zorgen dat de handhavingen het toezicht een slag versterkt worden. Daarmee biedenze iedereen, dus ook de medewerkers die er nu al zijn,soelaas, omdat zij er niet meer alleen voor staan als ze ookeen beroep kunnen doen op die boa's. We hebben niet deindruk dat we zover moeten gaan dat je zegt: er moetendus ook politiemedewerkers bij. We denken dat we het metde toerusting die boa's hebben, zouden moeten kunnendoen, maar ook dat houden we vanzelfsprekend goed inde gaten.De heer Groothuizen vroeg ook of er in de ebtl niet alleenmensen met hbo-niveau werken en hoe we daarmeeomgaan. Het merendeel van de COA-functies in de ebtl zijnfuncties op hbo-niveau, maar er zijn ook functies op mbo-niveau. Er zijn dus ook medewerkers werkzaam met eenmbo-opleiding. Ook het DJI-personeel, dat op de ebtl'swerkt, is mbo geschoold. Daarnaast heeft een deel van hetCOA-personeel op de ebtl een vast contract, maar gelet ophet feit dat het op dit moment nog een pilot betreft, is eendeel van het personeel tijdelijk.Mevrouw Kuiken vroeg nog naar de kwaliteit van demedewerkers van de azc's. Hoe borgen we die? Het begintmet de sollicitatieprocedure voor de nieuwe medewerkers,waar niet alleen strenge diploma-eisen gelden, maar waarook nadrukkelijk gesproken wordt over de mogelijk nega-tieve situaties die zich kunnen voordoen op de locaties. Datis dus ook onderdeel van het sollicitatiegesprek en devoorbereiding daarop. Bij indiensttreding volgen medewer-kers verplichte trainingen, niet alleen BHV et cetera, maarook de basistrainingen omgaan met emotie en agressie ende de-escalatietrainingen. Al die trainingen worden jaarlijksherhaald en aanvullend gevolgd door verdiepingstrainingen.Dat gebeurt zowel door individuele medewerkers als doorteams.De heer Groothuizen (D66):De staatssecretaris gaat een beetje om de vraag heen. Devraag ging over de vaststelling van de inspectie dat er geenhbo'ers geworven konden worden voor een aantal functiesmet een hbo-profiel. De inspectie zegt dat dat komt, doordater onvoldoende aanbod was van die mensen. Mijn vraagaan de staatssecretaris was: komt dat, omdat we die men-sen onvoldoende te bieden hebben? Zijn de arbeidsvoor-waarden niet zodanig dat mensen denken: nou ja, deze bestwel zware baan spreekt mij wel aan?Staatssecretaris Harbers:Sorry, dan heb ik de vraag verkeerd begrepen. Voordat ikhier iets ga verzinnen, parkeer ik dit liever even voor detweede termijn.De heer Van Ojik (GroenLinks):Een paar jaar geleden werden de ebtl's ingesteld en nu ishet de vraag of we dingen toen misschien anders haddenmoeten doen. Als ik hem goed begrijp, zegt de staatssecre-taris: de samenstelling van de groep is ook echt veranderd.Een groter deel van deze mensen is afkomstig uit, zeg maar,veilige landen. Het viel mij op dat de inspectie in haar rap-port zegt dat het merendeel van de mensen om wie hetgaat, mensen zijn met psychische of verslavingsproblemen.Dat is een vaststelling die zij doen. Ik ben benieuwd hoe destaatssecretaris daarop reageert, maar ik zou me kunnenvoorstellen dat je gezien die vaststelling wellicht andereoplossingsmodellen moet overwegen dan die we nu alle-maal bespreken.Staatssecretaris Harbers:Er zitten twee aspecten in: verslaving en psychische proble-men. Waar het gaat om verslaving: voor drank en drugs —er is ook door andere Kamerleden naar gevraagd — geldende huisregels, en die worden gehandhaafd. Dat kan overi-gens reden zijn voor verdergaande sancties. Vanwege deproblematiek van psychiatrische problemen — dat is dekern, zoals ook de inspectie zegt — geven wij opvolgingaan het rapport van de inspectie door meer plaatsen inVeldzicht vrij te maken. We gaan al eerder na, al voor deebtl maar ook als mensen met deze problemen in de ebtlkomen, of Veldzicht niet een betere plek is omdat de ebtldaar geen soelaas voor kan bieden. Daar geven we opvol-ging aan.77-9-1218 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer De heer Van Ojik (GroenLinks):Wat mij opviel in het rapport van de inspectie was de term"het merendeel van de groep". Het gaat dus niet om eenrelatief kleine groep in dat grotere geheel. Het gaat, althansvolgens het rapport van de inspectie, om het merendeelvan de mensen in die groep dat psychische dan wel versla-vingsproblemen heeft. Dat is nogal een belangrijke vaststel-ling, denk ik.Staatssecretaris Harbers:Dat klopt. Om die reden noem ik om te beginnen die split-sing in die twee groepen. Voor psychiatrische problemenhebben we Veldzicht. Voor drank en drugs geldt dat hetCOA goede contacten heeft met de verslavingszorg. Daarwijst het bewoners ook op, maar deelname aan deze pro-gramma's gaat net als elders in de samenleving op vrijwil-lige basis. Dan kom je alweer terug op de kenmerken vandeze groep. Nog los van het feit dat ze niet openstaan voorde gedragsbeïnvloeding wanneer het gaat om overlastge-vend gedrag, erkennen ze vaak ook niet dat ze een probleemhebben en werken ze dus niet mee aan de verslavingszorg.Het personeel geeft uiteraard altijd voorlichting over degevaren. Dan komt het andere deel, van de handhaving.Op de locaties zijn alcohol en drugs niet toegestaan. Hieropworden kamercontroles uitgevoerd. Bij binnenkomst in deebtl kunnen zakken en tassen worden gecontroleerd, die inbeslag worden genomen als er alcohol of drugs in zitten.Bij vermoedens van strafbare feiten wordt vervolgens depolitie ingeschakeld, die zo nodig een huiszoeking kan doen.De voorzitter:Ik zou graag willen weten hoelang u nog nodig denkt tehebben.Staatssecretaris Harbers:Ik denk dat ik er redelijk doorheen ben.De voorzitter:Wat is "redelijk erdoorheen"?Staatssecretaris Harbers:Er zijn nog een paar vragen over Detentiecentrum Rotter-dam, het openbaar vervoer en resterende vragenDe voorzitter:Ik zou gelijk daarmee beginnen als het kan, want er is ooknog een tweede termijn.Staatssecretaris Harbers:Ja, dat ga ik doen met de vraag van de heer Hiddema overaangifte naar aanleiding van de incidenten in Detentiecen-trum Rotterdam. Naar aanleiding van die incidenten is erin 30 zaken aangifte gedaan wegens vernieling, verbale enfysieke agressie en aanverwante zaken. Eén zaak — dat wasdoodsbedreiging aan het adres van de vestigingsdirecteurvan het detentiecentrum — is inmiddels via snelrechtafgedaan. In dat geval is een vrijheidsstraf van vier wekenopgelegd. Daarbij merk ik overigens op dat de contactentussen het detentiecentrum en het OM over de afhandelingvan al dit soort aangiften goed en voortvarend verlopen.Over de opvang van spoor 2 heb ik al gesproken.Dan kom ik aan de vragen over het openbaar vervoer. Inde eerste plaats — ik heb dat ook al publiek gezegd —begrijp ik iedereen die zegt: "dit is toch eigenlijk de wereldop z'n kop". Dat gevoel heb ik zelf ook; dat schiet ook dehele tijd door mijn hoofd. Tegelijkertijd zijn er ook tweeandere dingen aan de gang. Dat heb ik meerdere leden vande Kamer vanochtend horen zeggen. Als deze overlast zichvoordoet in je omgeving, in de bus waarmee je iedere dagnaar school moet of een dagje gaat winkelen, dan denk ikdat het goed is om ook te kijken naar de rest van de passa-giers en te kijken hoe wij hun weer wat comfort in datopenbaar vervoer terug kunnen geven. Het is nog geengelopen race hoe wij dat allemaal gaan doen. In decemberheb ik met de openbaarvervoerregio afgesproken dat wein ieder geval voor een periode van ten minste zes maandengaan kijken naar stewards op de bus. Die worden ingezetom te helpen om de orde op de bus en rond het openbaarvervoer te bewaken. Maar in gesprekken, met de regio enook met buschauffeurs, komt toch ook geregeld het ideeop tafel: "Moeten we niet nog meer doen? Kunnen we nietkijken of er ook nog apart vervoer mogelijk is, zodat we watrust terugkrijgen op de bus?" Ik zeg niet dat het een oplos-sing voor eeuwig is, integendeel. Ik heb het Noorden aan-geboden om dit idee, dat toch iedere keer naar boven komten waarvan men zegt "we weten niet of het werkt, want wehebben het nooit geprobeerd", drie maanden te proberen.Dat wordt de komende maanden gedaan. Over alle aspectendaarvan moeten we nog afspraken maken. Meer dan de zindie ik net heb uitgesproken, is er nog niet afgesproken. Overde uitwerking daarvan zijn we afspraken aan het maken.En nee, als je voor de rest van het openbaar vervoer moetbetalen, lijkt het me niet voor de hand liggen dat dit bijvoor-beeld gratis is. Mensen krijgen een vergoeding, dus zekunnen ook voor deze bus betalen.Maar ik denk dat het in ieder geval gaat helpen als we gaankijken hoe we de rust terug kunnen krijgen. Begin mei gaatde ketenmarinier aan de slag om te kijken hoe je allemaatregelen, ook op tal van andere terreinen, goed aanelkaar kunt koppelen. Het lijkt mij belangrijk om in de tus-sentijd in ieder geval te kijken hoe we wat meer rust in datgebied terugkrijgen. Dat gebied is ook uitzonderlijk. Er zijnnatuurlijk meer buslijnen in Nederland, maar dit is wel debuslijn waar iedere asielzoeker op z'n minst twee keer inkomt, namelijk als hij van en naar Ter Apel moet, omdatiedereen zich moet melden in Ter Apel. Daarom zag ik ookwel dat de problematiek hier uitzonderlijk groot is en datwe moeten kijken hoe we die onder controle krijgen.Los daarvan speelt dat andere aspect: de stewards op debus. Dat is natuurlijk ook niet het enige wat er moetgebeuren, want het gaat er vooral om wat je doet als jemisstanden aantreft. Het gaat erom dat we de opvolgingdan snel regelen, met de politie en het OM daarachter, bij-voorbeeld door middel van een ov-verbod als dat aan deorde is of kan zijn. We zijn nu druk bezig, met de stewardsop de bus en straks met een tijdelijke besloten bus, om tekijken wat wel en niet werkt en of dit wel of niet een plekzou moeten vinden in definitieve maatregelen.77-9-1318 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer De voorzitter:Ik ga toch kijken hoever u bent, want ...Staatssecretaris Harbers:Dit zijn mijn overwegingen bij het busvervoer.De voorzitter:Het blokje busvervoer. De heer Jasper van Dijk.De heer Jasper van Dijk (SP):Dat was een prominent blokje in de eerste termijn. Je pleegtagressie, geweld en intimidatie in een bus. En wat is desanctie? Een aparte bus voor de overlastplegers. Dat snaptniemand meer. Dat is de wereld op z'n kop. Heeft destaatssecretaris andere opties overwogen voordat hij meteen aparte bus voor overlastplegers kwam? Heeft hij bij-voorbeeld overwogen om te zeggen: beste vriend, als jij deboel aan het slopen bent, dan ga jij helemaal niet meer metde bus, dan blijf jij gewoon thuis? Is die optie ook overwo-gen?Staatssecretaris Harbers:Dat zou ook mijn eerste reactie zijn. Ik heb net al gezegd: ikben het misschien ook nog wel eens met al die kritiek, maarhet helpt niet, want dan hebben we nog steeds die overlastdaar. Thuisblijven is in dit geval ... Je spreekt over mensendie in Nederland zijn en die zeggen: ik wil asiel. Dat doe jeergens in Nederland op een politiebureau en de politie zegtdan: prima, dan moet je naar Ter Apel. Ik was niet van planom die mensen in een taxi te zetten, want dat zou ik pasecht de wereld op z'n kop vinden. Ze moeten naar Ter Apelen ze komen dan in een bus. Dat is nu lijn 73, tussen Emmenen Ter Apel. Dat kan ik niet anders maken. Ze moetendaarheen en we hebben dus een manier nodig om ze daarte krijgen. Ik zeg niet dat dit zaligmakend is. Ik zeg wel datwe het maar een kans moeten geven, ook om de rust daarterug te krijgen en te kijken wat wel en niet werkt.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik had de indruk dat het ook ging om een terugkerendegroep van jongens die wekelijks van Ter Apel naar Emmenging. Dat zijn helemaal geen mensen die daarnaartoemoeten. Dat zijn mensen die bij wijze van spreken eenweekendje uitgaan. Dan is er ook nog het gerucht dat datbusvervoer mogelijk gratis zou zijn. Kan de staatssecretaristoezeggen dat dat in ieder geval niet gaat gebeuren?Staatssecretaris Harbers:Dat heb ik net al gezegd. Er gaan heel veel geruchten, maarer is nog niets anders uitgewerkt dan dat we in een pilotvan drie maanden gaan kijken naar besloten vervoer. Ietsanders is er nog niet bekend. Dat kan ik dus gelijk naar hetgeruchtenland verwijzen. Ik heb net al gezegd dat gratisnatuurlijk niet voor de hand ligt, want dat vind ik ook welweer de wereld op zijn kop. Mensen krijgen leefgeld, dusze moeten daar ook voor betalen.De heer Jasper van Dijk (SP):De goede luisteraar hoort: het ligt niet voor de hand. Uhoudt dus de mogelijkheid open dat het gratis vervoerwordt. Wordt het nou betaald vervoer of niet?Staatssecretaris Harbers:Ik zet niet in op gratis vervoer; punt.De heer Krol (50PLUS):Maar het zou toch fijner zijn als de staatssecretaris zouzeggen: het wordt géén gratis vervoer.Staatssecretaris Harbers:Maar dat heb ik net al gezegd: géén gratis vervoer.De heer Krol (50PLUS):"Ik zet er niet op in". Dat lijkt ...Staatssecretaris Harbers:Géén gratis vervoer.De heer Krol (50PLUS):Dan hebben we dat in ieder geval binnen.De voorzitter:Dat is helder.De heer Krol (50PLUS):En dan zegt u: ze moeten naar Ter Apel. Maar waarommoeten ze naar Ter Apel? Als je toch gewoon die bus sloopt,dan moet je toch helemaal niet naar Ter Apel? Dan zeg je:je blijft thuis!Staatssecretaris Harbers:Ja, het liefst had ik ze helemaal niet in Nederland. Maardaar begint de asielprocedure. Die moeten we zo snelmogelijk afdoen.Mevrouw Becker (VVD):Ik heb in mijn betoog gewezen op de mogelijkheid om eenverbod tot het openbaar vervoer in te stellen — dat is ookweleens besproken in steden als Rotterdam en Amsterdam— voor raddraaiers die keer op keer de metro en de tramonveilig maken. Kan je dat voor deze groep niet ook doen?Dat zou wat de VVD betreft een beter alternatief zijn daninderdaad dat gevoel van beloning met een aparte bus. Kande staatssecretaris daarop ingaan?Staatssecretaris Harbers:Jazeker. Die mogelijkheid is er. Alle vervoersbedrijvenkunnen dat opnemen in hun regels. In Ter Apel gebeurtfeitelijk al iets wat op dat ov-verbod lijkt. De overlastgeversworden, zeker als ze geen geldig vervoersbewijs hebben,al geweigerd in de bus. Sterker, de inzet van stewards is er77-9-1418 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer ook op gericht om dat feitelijk al buiten de bus te latenplaatsvinden. Zij houden bij de halte mensen al tegen, zodatze niet de bus ingaan. Een dergelijk toegangsverbod is erin feite dus al en behoort dus ook tot de middelenmix dieingezet kan worden tegen deze groep.Mevrouw Becker (VVD):Maar nu begrijp ik dat dit stewards zijn die op basis van hetgedrag van iemand ter plaatse kunnen besluiten: jij mis-draagt je nu zo erg; jij komt de bus niet in. Maar het gaatmij om personen die keer op keer de boel verstieren in debus. Zij moeten voor een bepaalde periode een verbodkrijgen voor het openbaar vervoer. Als ze dan wel weer diebus ingaan, kunnen we ze pakken. Daardoor kunnen weook het aantal delicten weer opstapelen, waardoor we uit-eindelijk deze mensen in detentie kunnen zetten. Want datis wat we graag willen met elkaar. Dat is net een andereinsteek van een verbod op het openbaar vervoer. Ik wil destaatssecretaris uitdagen om dat toch te gaan verkennen.Staatssecretaris Harbers:Jazeker. Ik ben daar ook voor, maar ik zeg erbij dat het uit-eindelijk aan de openbaarvervoersbedrijven is om zo'n ov-verbod op te leggen. Om allerlei redenen hebben zij er totnu toe voor gekozen — ik denk dat ze daar op zichzelf ookgelijk in hebben — om te zeggen: we proberen het lieverbuiten de bus al te regelen. Anders ben je toch weer meteen situatie in de bus bezig, waardoor ook de buschauffeurweer een extra taak heeft om het vervolgens te handhaven.Maar ik ben er niet op tegen. Als mevrouw Becker zegt"neem dat mee, verken dat en kijk wat de mogelijkhedenzijn": ja.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Ik snap het nog niet zo goed. Ik heb ook in die bus gezetenomdat ik ernaartoe moest. Dus ik stapte in diezelfde bus.In die bus zat ook een meisje met enorm veel tassen, hui-lend en ellendig. Dat meisje moest eindeloos slepen naarTer Apel. Is dat nou hetzelfde kind dat we straks in een soortoverlastgeversbus zetten? Want daar moet ik ook niet aandenken. Er zijn natuurlijk ook gewoon mensen in dat cen-trum die heel netjes zijn en die proberen hier een veiligeplek te vinden. Die douwen we toch niet ook in die bus?Staatssecretaris Harbers:Dit behoort precies tot alle vragen die we nu aan het uitwer-ken zijn bij dit besloten vervoer, dus ik heb daar nu noggeen antwoord op. Dat zijn we nu precies met de openbaar-vervoersbedrijven aan het doen. Maar ik begrijp het gevoelvan mevrouw Van Toorenburg.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Ik kan heel goed leven met een systeem waarin mensenmet een eigen bus gaan, en dan liefst naar een geslotenplek, maar niet met een systeem waarin kwetsbare mensenbij mekaar worden gezet.De heer Hiddema (FvD):Je wordt er filosofisch van. Ik weet dat je deze asielellendealleen maar te lijf kan gaan met praktische maatregelen.Nou komt de staatssecretaris met een praktische maatregelom de hoek: een bus. Maar — o, schrik! — ik heb gehoorddat het een gesloten bus wordt. Dat moet u nooit doen. Depleuris breekt uit in die bus. Er is geen chauffeur te krijgen.Doe dat niet!Staatssecretaris Harbers:Nee, dan ben ik verkeerd begrepen. Ik had het over beslotenvervoer, omdat dat een vorm is die we ook elders inNederland kennen, tegenover openbaar vervoer. Maar hetwordt gewoon een bus. Met de uitwerking zijn we nu bezig.De heer Hiddema (FvD):O, gelukkig. Ik dacht u de ramen af ging plakken.Staatssecretaris Harbers:Nee, hoor. Nee, nee, nee, nee, nee, integendeel.De heer Emiel van Dijk (PVV):Ik vind het toch echt bizar om te constateren dat we hieralleen maar bezig zijn met het bedenken van allerleibureaucratische maatregeltjes, van de asielmarinier tot eengratis of betaalde buslijn, die uiteindelijk natuurlijk nogsteeds door de Nederlandse belastingbetaler wordt gefinan-cierd. We zijn dus continu bezig ... Tenminste, de staatsse-cretaris is continu bezig met het bestrijden van symptomen.Mijn vraag is wanneer de staatssecretaris het probleemnou eens bij de wortel gaat aanpakken en het tuig het landuit gaat zetten.Staatssecretaris Harbers:Waar dat kan, zetten wij mensen uit. Ik kan me de vraagvan de heer Emiel van Dijk heel goed voorstellen, maar hetis ook mijn taak om te wijzen op de beperkingen die wedaarin hebben.De heer Emiel van Dijk (PVV):Wanneer gaan die beperkingen eens een keer minder zwaarwegen? Dan doel ik op alle excuses die u gebruikt, zoalsBrussel, Dublin en noem het maar op. Wanneer gaan dieeens een keer minder zwaar wegen dan de veiligheid enhet leefplezier van de omwonenden en iedereen die metde overlast te maken krijgt?Staatssecretaris Harbers:Juist om die overlast aan te pakken, ben ik ook bezig —inmiddels niet meer alleen, maar ook met omringendelanden — met kijken wat er gedaan moet worden om dieregels in Europa verder aan te scherpen. Het probleemspeelt niet alleen in Nederland en we krijgen steeds meermedestanders om hiervoor de noodzakelijke regels aan tescherpen.De voorzitter:Ik wil u verzoeken te gaan afronden.77-9-1518 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer Staatssecretaris Harbers:Ja, ik heb een paar laatste vragen te beantwoorden. De heerJasper van Dijk ging in op de politiebezetting in Ter Apel.Het korte antwoord is dat het uiteindelijk aan de regiobur-gemeester is om afspraken te maken over de verdeling vanpolitiecapaciteit, inclusief de vraag waar politiebureaus zijn.Wat we in ieder geval wel hebben gedaan — dat heb ik ookaangegeven; ik verwijs kortheidshalve naar de brief — ishet nemen van de praktische maatregel om te zorgen datwe het feitelijke aantal uren dat politieagenten op straatkunnen zijn in Ter Apel, omhoog kunnen krijgen. Dat lijktme toch het allerbelangrijkste. Daarnaast hebben we —maar dat was een regiobeslissing in het gebied rond TerApel — de dienstverbanden zodanig gepland dat er op detijdstippen waarop de meeste winkeldiefstallen plaatsvon-den, inmiddels overlappende diensten zijn, zodat er dubbeleeenheden ter beschikking zijn om die winkeldiefstallen tegente gaan.De heer Voordewind vroeg of de Algerijnse asielzoeker dieoverleden is, niet gedwongen opgenomen had moetenworden. Dat was iemand die iedere medische behandelingof vrijwillige opname weigerde. Er was ook onvoldoendereden voor gedwongen opname, want die inschatting isniet aan het COA maar aan de dienstdoende arts of instel-ling. Dat oordeel is uiteindelijk leidend.Tot slot vroeg de heer Krol nog naar twee zaken. De ene isof het mogelijk zou moeten zijn om asiel aan te vragen opde Nederlandse ambassade in veilige landen van herkomst.Het is hierbij eigenlijk van tweeën één. Je kunt best eenasielstelsel bedenken waarbij asiel überhaupt niet meer inEuropa aangevraagd kan worden en per definitie buitenEuropa aangevraagd moet worden, maar zolang de werke-lijkheid is dat je, ook als je eenmaal in Europa of in Neder-land bent, het recht hebt om asiel aan te vragen — dat is,zoals eerder uiteengezet, onderdeel van internationaleverplichtingen — ben ik er niet voor om daarbovenop ooknog op de ambassade in andere landen de mogelijkheid tehebben van het aanvragen van asiel, want dan zou dat ookweer een aanzuigende werking hebben.De heer Krol vroeg tot slot naar Libië: heeft Nederland daarniet een heel speciale positie om de huidige strijdendepartijen uit elkaar te houden? In alle eerlijkheid denk ik nietdat wij die positie daar hebben. Natuurlijk is het vreselijkwat daar ook weer gebeurt. Het hele conflict in Libië lijktme in eerste instantie iets waarover u met de minister vanBuitenlandse Zaken zult moeten debatteren.Specifiek over de 800.000 migranten in Libië wijst de situatieer niet op dat deze groep massaal de oversteek naar Europazal wagen. We moeten ook in het achterhoofd houden datdit een groep is — we weten niet of het er 800.000 zijn ofminder — die vaak al lange tijd in Libië werkt, meestal alsillegale migrant. Waarschijnlijk komen zij in de verste verteniet in aanmerking voor een asielstatus in Europa. In diezin zie ik het probleem iets minder ernstig. Ze zullen waar-schijnlijk nooit een asielprocedure krijgen in Europa. Op ditmoment wijst niets er nog op dat de oversteek massaalwordt gewaagd, integendeel.De heer Krol (50PLUS):Alleen maar ter geruststelling van de staatssecretaris: ik zalhet zeker ook aan de minister van Buitenlandse Zaken vra-gen. Maar de ambassadeur van Libië verzekerde ons dezeweek dat Nederland een unieke rol zou kunnen spelen, juistomdat alle strijdende partijen het volste vertrouwen hebbenin Nederland. Dat geldt voor weinig andere Europese lan-den. Dus om die reden zou het heel verstandig zijn om ertoch naar te kijken.Staatssecretaris Harbers:Maar daarmee kom ik echt op het terrein van de buiten-landse politiek en dus op iets waarop de minister van Bui-tenlandse Zaken dient te reageren.Voorzitter, daarmee meen ik alle vragen te hebben behan-deld.Mevrouw Becker (VVD):Misschien ligt het aan mij, maar ik heb een vraag over deaso-azc's gemist. De staatssecretaris gaat in Hoogeveenhet regime versoberen en zich meer richten op repressie.Ik wilde hem vragen of hij voor beide aso-azc's de dagbe-steding zou kunnen aanpassen, zodat mensen maatschap-pelijk nuttiger dingen doen dan voetballen, tv-kijken ensporten. Kan hij ook het privilege van bijvoorbeeld eeneigen slaapkamer verdienen nog eens tegen het licht hou-den in de evaluatie die hij gaat uitvoeren naar de aso-azc's?Mensen zitten daar niet voor niets, dus wat de VVD betreftzouden ze geen privilege moeten krijgen dat ze in eengewoon azc ook niet hebben.Staatssecretaris Harbers:Die privileges zijn eigenlijk nog iets van de ebtl oude stijl,zoals ik het maar even noem. Bij de groep van een paar jaargeleden was gedragsverandering het belangrijkste punt.Bij zo'n programma zou je kunnen werken met het belonenvan goed gedrag en het sanctioneren van ongewenstgedrag. Vandaar dat in de laatste fase in de ebtl inAmsterdam die eigen kamer erbij hoorde. Dat mensenalleen op een kamer slapen, heeft soms te maken met eenlagere bezetting, maar soms ook met beheersproblemen,want bij sommige mensen is het soms ook maar beter datze even apart slapen voordat er weer extra problemenkomen als ze met z'n tweeën op een kamer liggen. Maar ikben het eens met mevrouw Becker dat ook dat aspect nogeven tegen het licht gehouden moet worden.Dan de dagbesteding. In de ebtl is het karakter: beheersenen begeleiding. Slechts in een aantal gevallen leidt dieaanpak tot gedragsverandering. Met name in Hoogeveengaan we, zoals ik eerder uiteenzette, meer werken aan toe-zicht en minder aan begeleiding en gedragsverbetering.We beraden ons nog op het programma dat wordt aange-boden in de ebtl Hoogeveen. Als de veronderstelling is datze iets terug moeten doen voor de samenleving, zeg ik ermeteen het volgende bij. We beperken het gebiedsverbodniet voor niets, want het zijn mensen die we niet veel buitende ebtl op straat willen hebben. Dat beperkt de mogelijkhe-den voor dagbesteding dus weer.De voorzitter:Mevrouw Becker nog?77-9-1618 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer Mevrouw Becker (VVD):Ja, voorzitter, dan hoef ik er in tweede termijn niet op terugte komen. De staatssecretaris schrijft ook dat hij in de ebtlsfeer-pv's wil opmaken, zodat dit sneller kan leiden tot eendelict waarvoor detentie mogelijk is. In eerste termijn wasmijn vraag of hij dat ook gaat doen voor de reguliere azc's.Gaan er vaker sfeer-pv's worden opgemaakt over overlast-gevend gedrag daar?De voorzitter:Een korte reactie.Staatssecretaris Harbers:Dat gaan we bezien. Het is wel tijdrovend, maar waar hetnodig is en bijdraagt aan het dossier noem ik het niet voorniets. Het is een aanvullende mogelijkheid.De voorzitter:Dan gaan we nu naar de tweede termijn. In afwijking vande sprekerslijst beginnen we de tweede termijn met de heerJasper van Dijk namens de SP. Ik heb van hem begrependat daarvoor toestemming is verleend door alle woordvoer-ders. Is dat het geval? Gaat uw gang.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik heb het gevraagd aan mevrouw Van Toorenburg en dievond het goed. Ik dank de collega's hartelijk, want ik moetwat eerder weg vanwege verplichtingen elders. Ik houd hetdus ook kort.Dank voor de antwoorden. Volgens mij is de sleutel voorde oplossing van dit probleem: terugkeer. We moeten dusharder inzetten op terugkeer. Daar houd ik de staatssecre-taris aan.Ik heb twee moties. De eerste gaat over de bus.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat overlastgevende asielzoekers apart bus-vervoer krijgen omdat zij in het reguliere busvervoer nietlanger te handhaven zijn;constaterende dat overlastgevers hiermee voor hun wange-drag worden beloond;verzoekt de regering wangedrag van overlastgevendeasielzoekers niet te belonen met het aanbieden van gratisbusvervoer,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk. Naarmij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2479 (19637).De heer Jasper van Dijk (SP):Ik heb gehoord wat de staatssecretaris hierover zei. Mijnmedewerker zal straks de beantwoording heel goed in degaten houden. Mocht zij overbodig zijn, dan zal ik meberaden op deze motie. Dat merkt u vanzelf.De tweede motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat er veel overlast is van asielzoekers in degemeente Westerwolde waar Ter Apel deel van uitmaakt;constaterende dat het ontbreekt aan voldoende politie-inzet;verzoekt de regering te zorgen voor een volledig bezetpolitiebureau in de gemeente Westerwolde,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk. Naarmij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2480 (19637).Dank u wel, meneer Jasper van Dijk.Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Van Toorenburgnamens het CDA.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Voorzitter. Als wij debatten hebben over asiel, dan looptmijn Twitterlijst vaak vol met mensen die ons allemaal maarsofties vinden en zo.De voorzitter:Niet op Twitter kijken tijdens het debat. Dat is niet verstan-dig.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Nee, maar nu heb ik dat ook niet gedaan, voorzitter, wantik denk dat de mensen zich nu afvragen of er eigenlijk nogwel iemand soft is in deze zaal, want eigenlijk is iedereenhet eens. Het is van: steviger, steviger en nog steviger. Datbevalt me wel, want dit gaat ook over een groep waar weniks anders mee kunnen dan die aanpakken. Het is leuk omte zien dat we het op het gebied van asiel een keer heel ergmet elkaar eens zijn.Er zijn wel twee dingen waar wij zelf nog aandacht voorgevraagd hebben. Over het eerste heb ik een motie voorbe-reid.77-9-1718 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering een pakket aan maatregelenheeft gepresenteerd om de problemen met overlastgevendeasielzoekers beter het hoofd te kunnen bieden;overwegende dat lering getrokken zou moeten worden vande oplossing die indertijd is gekozen ten aanzien van deverslaafde overlastgevenden, de stelselmatigedaderaanpak;verzoekt de regering te bezien of en hoe een stelselmatige-daderaanpak ten aanzien van overlastgevende asielzoekerszou kunnen worden vormgegeven, en de Kamer hierovervoor de zomer te berichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Toorenburg,Groothuizen, Becker en Voordewind. Naar mij blijkt, wordtde indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2481 (19637).Mevrouw Van Toorenburg (CDA):"Asielzoekers" kan in brede zin worden opgevat: ook dege-nen die zijn afgewezen.Vervolgens maken wij ons in de Kamer wel heel erg zorgenover de mensen die niet meer in de opvang mogen blijvenomdat ze te veel overlast veroorzaken. Daar heb ik nog weleen vraag over. Die heb ik vervat in een motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de regering als ultimum remedium steltdat overlastgevende asielzoekers uit de opvang moetenworden gezet;overwegende dat hieraan risico's kleven, omdat ernstigeoverlastgevers dan op straat zullen komen en, indien ze hetland niet verlaten, voor meer overlast kunnen zorgen;overwegende dat juist alles moet worden gedaan om nogmeer overlast te voorkomen;overwegende dat de Terugkeerrichtlijn een uitkomst zoukunnen bieden, maar nog niet is aangenomen;verzoekt de regering de Kamer periodiek te informeren overde ervaringen met en de effecten van de uitsluiting van deopvang, teneinde zicht te houden op de effectiviteit vandeze maatregel,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Toorenburg.Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoendeondersteund.Zij krijgt nr. 2482 (19637).Dank u wel.Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Becker namens deVVD.Mevrouw Becker (VVD):Dank u wel, voorzitter. Zoals ik mijn betoog in eerste termijneindigde, toont vandaag aan dat we eigenlijk toe zoudenmoeten naar een ander asielsysteem, een systeem waarbijniet in toenemende mate misbruik kan worden gemaaktvan onze gastvrijheid, en wel doordat het aanvragen vanopvang hier niet meer mogelijk is en doordat we illegaliteitstrafbaar gaan stellen. Maar tot het zover is, blijven wezoeken naar oplossingen.Ik ben blij met de toezegging van de staatssecretaris om inreguliere azc's vaker een gebiedsverbod en sfeer-pv's tegaan inzetten.Ik heb nog wel twee moties op andere terreinen.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat in Ter Apel onveiligheid en intimidatiein het openbaar vervoer door overlastgevende asielzoekersaan de orde van de dag zijn;van mening dat dit wangedrag niet beloond, maar gestraftmoet worden;verzoekt de regering te verkennen of overlastgevendeasielzoekers een toegangsverbod tot het openbaar vervoerkunnen krijgen;verzoekt de regering tevens met de omliggende gemeentenvan azc's te bespreken of een verbod op straatintimidatiein de lokale APV kan worden opgenomen, zodat de politiebij ieder incident een titel heeft om in te grijpen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Becker. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2483 (19637).Mevrouw Becker (VVD):Voorzitter. Dan nog een tweede motie.77-9-1818 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat ebtl-locaties bedoeld zijn voor het apartzetten van asielzoekers met onaangepast en overlastgevendgedrag;van mening dat deze locaties zo sober mogelijk moeten zijnen er geen sprake mag zijn van privileges die ook nietbestaan in reguliere azc's;verzoekt de regering mee te nemen in de evaluatie hoebeide locaties kunnen worden versoberd en de dagbeste-ding meer van maatschappelijk nut kan zijn,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Becker. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2484 (19637).Dank u wel, mevrouw Becker. Dan geef ik nu het woord aande heer Emiel van Dijk namens de PVV.De heer Emiel van Dijk (PVV):Dank u wel, voorzitter. Wij kunnen helaas alleen constaterendat de staatssecretaris niet bereid is om het probleem bijde wortel aan te pakken, dat hij de overlastgevende asiel-zoekers liever de hand boven het hoofd houdt en dat hij ze,in plaats van ze het land uit te zetten, beloont met aller-hande busreisjes et cetera. Een hoop bureaucratischgeneuzel dus. Daarom de volgende motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de Nederlandse samenleving wordtgeteisterd door overlastgevende asielzoekers;constaterende dat de regering de Nederlander volledig inde steek laat door hier niets aan te doen;roept de regering op om per direct een asielstop in te voe-ren en alle overlastgevende asielzoekers, statushouders enillegalen zo snel mogelijk het land uit te zetten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Emiel van Dijk enFritsma. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoendeondersteund.Zij krijgt nr. 2485 (19637).De heer Emiel van Dijk (PVV):Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel, meneer Emiel van Dijk. Dan ga ik nu naar deheer Van Ojik namens GroenLinks.De heer Van Ojik (GroenLinks):Dank u, voorzitter. Dank aan de staatssecretaris. Werkne-mers en omwonenden beschermen tegen wangedrag envoorkomen dat de goeden onder de kwaden leiden, is zoalsmevrouw Van Toorenburg al zei wat deze Kamer vandaagin grote delen verenigt.Ik heb twee moties, die uitwerking geven aan de stellingvan het WODC dat er een positief verband is tussen terug-keerondersteuning en terugkeer. Ik heb goed geluisterdnaar wat de staatssecretaris zei over dat terugkeeronder-steuning niet op zichzelf weer aanzuigende werking magkrijgen, maar ik dien toch vol overtuiging de volgende motiein.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het afschaffen van de terugkeeronder-steuning volgens het WODC heeft geleid tot minder aan-toonbaar vertrek en dat de regering mede hierom weer eenzeer beperkte vorm van terugkeerondersteuning heeftingevoerd;verzoekt de regering te inventariseren op welke wijzeintensievere terugkeerondersteuning kan worden geleverdom meer aantoonbaar vertrek van afgewezen asielzoekerste realiseren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ojik. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2486 (19637).De heer Van Ojik (GroenLinks):Voorzitter. Mijn tweede motie gaat over hetzelfde onder-werp.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het afschaffen van de terugkeeronder-steuning en de verkorte procedure voor asielzoekers uitveilige landen volgens het WODC hebben geleid tot grotere77-9-1918 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer belasting van de Dienst Terugkeer en Vertrek en deKoninklijke Marechaussee;verzoekt de regering te inventariseren in welke mate capa-citeitsuitbreiding bij de Dienst Terugkeer en Vertrek en deKoninklijke Marechaussee zou kunnen bijdragen aan hetsneller realiseren van terugkeer van uitgewezen asielzoe-kers,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Ojik en Jaspervan Dijk. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoendeondersteund.Zij krijgt nr. 2487 (19637).De heer Van Ojik (GroenLinks):Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel, meneer Van Ojik. Dan geef ik nu het woord aande heer Groothuizen namens D66.De heer Groothuizen (D66):Dank u wel, voorzitter. Dank aan de staatssecretaris voorde beantwoording van de vele vragen die zijn gesteld. Ikvind het verstandig dat hij in het debat heeft aangegevendat hij per geval goed gaat bekijken of de opvang inderdaadbeëindigd kan worden en of dat verstandig is, en dat hijbereid is om te kijken of dat niet gaat leiden tot onbedoeldewaterbedeffecten. Ik wacht af hoe dat zich gaat ontwikkelen.Dank voor de toezegging dat wij geïnformeerd gaan wordenover de invulling van de doorzettingsmacht. Ik ben heelbenieuwd hoe dat er in de praktijk gaat uitzien.Voorzitter. We hebben kort stilgestaan bij de situatie in devreemdelingenbewaring naar aanleiding van de problemenin Detentiecentrum Rotterdam. Een marinier zou zeggen:ledigheid is des duivels oorkussen. Volgens mij is een vande problemen dat daar onvoldoende te doen is. Daaromde volgende motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat gebrek aan dagbesteding in vreemdelin-gendetentie kan bijdragen aan verveling en ongewenstgedrag;verzoekt de regering te onderzoeken of en hoe in vreemde-lingendetentie binnen de muren meer onbetaalde maat-schappelijk nuttige activiteiten kunnen worden aangeboden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Groothuizen,Voordewind, Van Ojik en Jasper van Dijk. Naar mij blijkt,wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2488 (19637).Dank u wel, meneer Groothuizen. Dan geef ik nu het woordaan de heer Voordewind namens de ChristenUnie. Heeftmeneer Hiddema meegetekend? Oké.De heer Voordewind (ChristenUnie):Dank u wel, voorzitter. Inderdaad heeft de heer Hiddemameegetekend. Hij had ook een punt gemaakt over hetvoorarrest en misschien moet ik daar dan maar meebeginnen om te kijken of we het OM kunnen aansporen omdat voorarrest vaker te gebruiken als het gaat om crimineleasielzoekers. Dan kom ik tot de volgende motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de aanpak van asielzoekers die crimineelzijn effectiever dient te worden;verzoekt het kabinet het Openbaar Ministerie aan te sporenmeer gebruik te maken van de bestaande mogelijkhedentot voorarrest wanneer asielzoekers een misdrijf plegen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Voordewind, VanToorenburg en Hiddema. Naar mij blijkt, wordt de indieningervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2489 (19637).De heer Voordewind (ChristenUnie):Het tweede punt dat wij hebben gemaakt in dit debat gingover de strafverzwaring. Ik heb de argumenten van destaatssecretaris natuurlijk nauwlettend aangehoord, maarik zou hem toch willen vragen om te kijken of er mogelijk-heden zijn en, zo ja, die te onderzoeken. Vandaar dat ik metde volgende motie kom.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de aanpak van asielzoekers die crimineelzijn effectiever dient te worden;verzoekt de regering onderzoek te doen naar de mogelijk-heid om het plegen van misdrijven tijdens een lopendeasielprocedure of na een afgewezen verzoek als strafverzwa-rende omstandigheid aan te merken,77-9-2018 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Voordewind, VanToorenburg en Becker. Naar mij blijkt, wordt de indieningervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2490 (19637).Dank u wel, meneer Voordewind. Dan geef ik nu het woordaan de heer Krol namens 50PLUS.De heer Krol (50PLUS):Voorzitter. Ook ik dank de staatssecretaris voor de uitge-breide beantwoording. Ik ben blij dat de staatssecretarismijn voorstel om in bepaalde gevallen te kijken naar demogelijkheid van een gps-enkelband wil overwegen. Alsdaar dan een wetsaanpassing voor nodig is, zoals hij zei,dan zou ik zeggen: neemt u met al uw ambtenaren daarvoorhet voortouw of verwacht u iets van een kleine fractie metmaar uiterst beperkte mogelijkheden? Zo'n enkelband kanook worden gebruikt om te zien of de drager op de plaatsdelict was of om na te gaan of men zich aan een gebiedsge-bod houdt.Ik begrijp de redenering van de staatssecretaris dat én eenprocedure hier én een procedure bij de ambassade in hetland van herkomst een aanzuigende werking zou kunnenhebben. Dat wilt u niet en dat wil ik ook niet. Om u daarbijte helpen, heb ik de volgende motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat onze asielprocedure soms misbruikt wordtdoor kansloze asielzoekers uit veilige landen;overwegende dat er problemen zijn met het uitzetten vanafgewezen asielzoekers;overwegende dat de tijdgeest rijp lijkt te zijn voor het nemenvan mogelijke structurele maatregelen en fundamentelewijzigingen van ons asielsysteem;verzoekt de regering de voor- en nadelen te verkennen vanhet verplaatsen van de asielprocedure voor asielzoekers uitveilige landen, naar het land van herkomst, en de Kamerhierover te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Krol. Naar mij blijkt,wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2491 (19637).Dank u wel, meneer Krol. Dan geef ik tot slot het woord aande heer Hiddema namens Forum voor Democratie.De heer Hiddema (FvD):Voorzitter. Het debat met de staatssecretaris heeft zich weerontwikkeld tot een schermutseling over procedures enpersoneelsbeleid. Zodra het concreet werd, rezen de harenje te berge. De oorlogssituatie — of eigenlijk moet ik zeggen:de oorlogszone — in het detentiecentrum van Rotterdamheeft, zo we nu mogen horen, geleid tot één snelle rechts-zaak. Is er dan maar één verdachte uit dat hele spektakeltevoorschijn gekomen? Ik mag aannemen van niet. Er zijn30 aangevers. En dan zegt de minister dat de contactentussen het OM en het detentiecentrum voortvarend en goedverlopen. Ik weet niet wie hem dat aan het oor heeftgepraat, maar dat zullen zeker die 29 resterende aangeversniet zijn geweest. Eén strafzaakje vanwege dat hele spekta-kelstuk. Dan denk je: "Dit gaat niet goed, dit gaat niet goed".De staatssecretaris moet doen wat meneer Voordewind nuaan het papier heeft toevertrouwd. Mijn handtekening staater ook onder. Hij moet ... Moet? Ik smeek hem: ga evencontact opnemen met iemand die écht uit de praktijk komt,die directeur wás van de Dienst Terugkeer en Vertrek, endie zegt dat zodra de asielzoeker voor de keuze staat —achter slot en grendel dan weliswaar — van "wil ik terug,of blijf ik hier zitten?", terugkeer geen enkel probleem is.Dan heb je die landen helemaal niet nodig. Dan kiezen zezélf. Stel ze voor die keuze. Geef uw officieren van justitiede oekaze mee dat rellende asielzoekers — noem het maarzo — die strafbare feiten plegen, standaard de voorlopige-hechteniseis aan hun broek krijgen. U zult zien dat derechters dan zullen meegaan. Die zullen denken: "Dit pro-bleem kunnen wij mákkelijk de baas. Als wij die man vast-houden, dan blijft hij zitten zolang blijkt dat hij niet vrijwilligterugkeert."De voorzitter:Dank.De heer Hiddema (FvD):En dan zegt de rechter: "Hé, wil je nu wel meedoen? Dangaan we je voorlopige hechtenis schorsen." Dan wordt destrafzaak op de vliegtuigtrap ingetrokken, foetsie. Zo simpel.Ik had staatssecretaris moeten worden. Maar ja, dat komtnog wel.De voorzitter:Misschien maken we dat ooit mee. Dank u wel, meneerHiddema. Dan kijk ik even naar de staatssecretaris. Is vijfminuten voldoende? Er zijn dertien moties ingediend. Tienminuten? Er wordt hier onderhandeld. Dan schors ik devergadering voor tien minuten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Ik geef de staatssecretaris het woord.Staatssecretaris Harbers:Voorzitter, dank u wel. Ik geef een reactie op twee vragen.De heer Hiddema zei dat maar 1 op de 30 aangiften tot strafheeft geleid. Dat is niet helemaal waar. Die ene betreft een77-9-2118 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer zaak die al in snelrecht tot een uitspraak is gekomen. Deandere 29 aangiften zijn gewoon nog in behandeling bij hetOM en worden gewoon nog vervolgd.De heer Krol zag in mijn toelichting op de enkelband mis-schien een toezegging, maar die heb ik niet gedaan. Ik heballeen geschetst wat ervoor nodig is en ik heb nog geentoezegging op dat gebied gedaan. Gebruikelijk is dat als deKamer wetgeving wil, ik dat van de Kamer hoor in een uit-spraak. Dat zie ik dan wel.De moties. De motie op stuk nr. 2479 van de heer Jaspervan Dijk leg ik maar zo uit dat zij met name gaat over hetgratis busvervoer. Zoals al aangegeven, wil ik die pilot echtgaan doen maar ben ik ook met de Kamer van mening dathet niet gratis moet zijn. Als dat de uitleg is, geef ik haaroordeel Kamer.De motie op stuk nr. 2480 over het politiebureau ontraadik, simpelweg omdat het niet mijn bevoegdheid is. Die ligtin de regio. Ik heb wel gewezen op de maatregelen die wijhebben genomen om capaciteit vrij te maken.De motie op stuk nr. 2481 geef ik oordeel Kamer.De motie op stuk nr. 2482 geef ik ook oordeel Kamer. Ikhoop wel dat u mij een beetje vrijlaat in de manier waaropen hoe vaak ik uw Kamer hierover informeer, maar ik doedat in ieder geval bij reguliere rapportages. De medewerkersmoeten er natuurlijk ook een beetje ervaring mee opdoenen daar ook de gelegenheid voor krijgen.De motie op stuk nr. 2483 van mevrouw Becker geef ik ookoordeel Kamer. Ik heb reeds toegezegd om deze mogelijk-heden te bespreken met gemeenten. Ik wijs er wel op dathet de bevoegdheid van de burgemeester blijft. Met dat inhet achterhoofd geef ik de motie oordeel Kamer.De motie op stuk nr. 2484 gaat over de evaluatie die wetoch al aan het doen zijn naar de ebtl en wat we daarinkunnen meenemen: oordeel Kamer.De motie op stuk nr. 2485 betreft een debat dat we al vaakgevoerd hebben. Het zal de heer Emiel van Dijk niet verba-zen dat ik de motie ontraad.De motie op stuk nr. 2486 ontraad ik, maar misschien kanik de heer Van Ojik in overweging geven om haar op ditmoment aan te houden vanwege het feit dat binnen enkelemaanden de beleidsdoorlichting van het hele terugkeerbe-leid naar de Kamer gaat, inclusief de kabinetsreactie. Hetlijkt mij eigenlijk meer aangewezen om dan in die volledigecontext hiernaar te kijken. Nu licht de heer Van Ojik er éénding uit. Dat is die terugkeerondersteuning met één conclu-sie van het WODC, maar daar kun je in een veel bredereschakering naar kijken. Zoals het hier staat, ontraad ik demotie, maar het debat wordt nog een keer hervat aan dehand van de beleidsdoorlichting.De heer Van Ojik (GroenLinks):Ik dacht dat het dan misschien mogelijk was om dezeoverwegingen in de beleidsdoorlichting mee te nemen, dusom het dictum mee te nemen. Ik weet niet of dat nog kan?Misschien kan dat niet meer.Staatssecretaris Harbers:Nou, de beleidsdoorlichting is al vrij ver. Ik vind het ookwat raar. Ik vind een beleidsdoorlichting juist iets watambtelijk en een beetje onafhankelijk wordt gedaan. Daarwil ik nou weer net niet die politieke kant op.De heer Van Ojik (GroenLinks):Nee, dat begrijp ik. Ik wil dan nog even nadenken, want ikdenk toch dat het een beetje los daarvan staat. Ik denk erdus nog even over na.De voorzitter:Ja, tot dinsdag dan, hè? Ja.Staatssecretaris Harbers:De motie op stuk nr. 2487 over de capaciteit bij DT&V ende Koninklijke Marechaussee ontraad ik. Ik denk dat zelfsin de beleidsdoorlichting zal blijken dat de uitbreiding vande capaciteit van beide diensten geen oplossing is voor hetprobleem. Er zijn andere structurele belemmeringen. Daarzijn we in het debat op ingegaan. Het is echt geen capaci-teitsprobleem. Het zit veel meer in: wat moet je bij sommigelanden doen om een laissez-passer te krijgen? Dan lukt dieterugkeer wel. Daar is ook voldoende capaciteit voor.De motie op stuk nr. 2488 geef ik ... Laat ik er eerst iets overzeggen. Anders dan in penitentiaire inrichtingen wordt indetentiecentra geen betaalde arbeid aangeboden, want inde vrije maatschappij mogen vreemdelingen die geen ver-blijfsrecht hebben ook niet werken. Daar staat dus tegenoverdat in vreemdelingendetentie een dagbesteding wordtgeboden, waarbij de ingeslotenen zich binnen de kadersvrij door de inrichting kunnen bewegen om deel te nemenaan activiteiten, tenzij ze een beperkende maatregel opge-legd hebben gekregen. Ik heb wel enige sympathie voorhet idee om deze activiteiten aan te vullen met activiteitendie intramuraal, dus in de instelling zelf, plaatsvinden, diemaatschappelijk nut hebben en die tegelijkertijd kunnenbijdragen aan een zinvolle dagbesteding, al realiseer ik medat er ook een prijskaartje aan hangt. Dat zullen we dusmeenemen bij het gevraagde onderzoek. Het moet wel bijblijven dragen aan de uitstraling dat het gericht is op ver-trek, want anders kom ik een beetje in de knel met de doc-trine die de heer Hiddema zojuist naar voren heeft gebracht.Het moet ook echt wel aanzetten tot vertrek. Binnen diebeperkingen ben ik bereid tot dat onderzoek en laat ik hetoordeel over de motie aan de Kamer.De motie op stuk nr. 2489 geef ik met enige schroom oor-deel Kamer. Dat zit 'm met name in de woorden "aansporentot", want dan ga je al toch een beetje de weg op van eenaanwijzing geven. Dat wil ik niet doen. Ik wil ook niet hetbeeld hebben dat het OM bij misdrijven niet optreedt. Maarals ik de motie zo mag uitleggen dat we natuurlijk altijdbereid zijn tot het gesprek met het OM over dat thema endat we dat ook voortdurend op de agenda houden, dangeef ik de motie, zoals gezegd, met enige schroom oordeelKamer.De motie op stuk nr. 2490 laat ik ook aan het oordeel vande Kamer, maar ik zeg er wel wat bij. Het gegeven dat eenmisdrijf is gepleegd tijdens een asielprocedure of na eenafgewezen verzoek — ook lang daarna zelfs — kan niet77-9-2218 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer relevant zijn voor de oplegging van een zwaardere straf.Dat heb ik al uitgelegd. Het gaat om een beoordeling vande persoon, zijn voorgeschiedenis, recidive et cetera, enniet om een op zich niet-laakbare situatie waarin hij zichbevindt, want hij mag asiel aanvragen; dat recht heeft hij.Dus ik wil hier wel dat onderzoek gaan doen, maar ik geefook een soort winstwaarschuwing. Ik denk ook wel te wetenwat eruit gaat komen, maar met dat in het achterhoofd geefik de motie oordeel Kamer.Tot slot de motie op stuk nr. 2491. Die wil ik ontraden, wantik vind haar echt contrair aan wat we beogen met hetasielbeleid en aan wat we beogen met onze inzet in Europa.Als je de asielprocedure voor asielzoekers uit veilige landenverplaatst naar het land van herkomst, dan is dat nietbepaald een rem op het doen van deze asielaanvragen,integendeel. Het betreft nu slechts degenen die uit eenveilig land uiteindelijk in Nederland zijn gekomen. Maariedereen kan in een veilig land van herkomst naar deambassade. Dus het betekent een ongelofelijke hoeveelheidextra werk voor mensen waarvan we in de kern weten datze toch geen recht op asiel hebben. Om die reden ontraadik de motie.De heer Van Ojik (GroenLinks):Ik kan mij voorstellen dat ik de motie zou aanpassen en dathet dan wordt "te verkennen van de asielprocedure in hetland van herkomst". Ik denk bijvoorbeeld aan mensen diein een veilig land wonen en die homoseksueel zijn. Die wilje toch niet eerst helemaal deze kant op laten komen?Waarom zouden zij niet gewoon daar naar de ambassadekunnen gaan? Dan zouden ze hun problemen daar kunnenuitleggen en dan zou er ter plekke een besluit over wordengenomen. Ik zeg ook niet dat u het moet doen. Ik vraag omde voor- en nadelen daarvan te onderzoeken.Staatssecretaris Harbers:Ieder onderzoek, dat alles in kaart brengen, kost wel tijd. Ikbegrijp de situatie die de heer Krol schetst, maar wij kunnenniet op voorhand het verschil maken tussen de verschillendeasielmotieven. Op het moment dat je een procedure biedtop een ambassade in een land ver van hier, dan zal die dooriedereen, ook door degenen die geen asielgrond hebben,gebruikt worden. Dat is de reden dat ik vanuit mijn positiezeg: ik ontraad deze motie.Dank u wel, voorzitter.De voorzitter:Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen vandit debat.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Over de ingediende moties zullen we volgende week dins-dag stemmen.Ik dank de staatssecretaris. Ik dank de Kamerleden, demedewerkers en de mensen op de publieke tribune. Ik wensiedereen een mooi paasweekend.77-9-2318 april 2019TK 77Onveilige werksituatie in azc’s als gevolgvan overlastgevende asielzoekersTweede Kamer