Derde evaluatie Verdrag Beleid en Beheer Schelde- estuarium

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202430 862Goedkeuring van het op 21 december 2005 teMiddelburg tot stand gekomen Verdrag tussenhet Koninkrijk der Nederlanden en het VlaamsGewest betreffende de uitvoering van deontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium(Trb. 2005, 310)Nr. 116 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 28 mei 2024Vlaanderen en Nederland werken in de Vlaams-Nederlandse Scheldecom-missie (VNSC) samen aan het verder versterken van de balans tussen debelangen van een veilig, toegankelijk en natuurlijk Schelde-estuarium. Datis geformaliseerd in het Verdrag Beleid en Beheer Schelde-estuarium1.Conform dit verdrag wordt de samenwerking in de VNSC elke vijf jaargeëvalueerd. In het voorjaar van 2014 bent u geïnformeerd over deresultaten van de eerste evaluatie (Kamerstukken 30 862, nr. 98) en in hetvoorjaar 2019 over die van de tweede evaluatie (Kamerstukken 30 862, nr.112). Inmiddels is ook de derde evaluatie uitgevoerd. Na een korteterugblik op de eerste twee evaluaties, komen aansluitend de bevindingenvan de derde evaluatie aan de orde.Eerste evaluatie (periode 2009–2013)Op grond van de eerste evaluatie is de stakeholderparticipatie geactiveerddoor instelling van de Schelderaad. De uitdaging is om proactief samen tewerken aan een Agenda voor de Toekomst voor de ontwikkeling van eenrobuust en vitaal Schelde-estuarium. Een belangrijke taak van Schel-deraad en VNSC is om aan de hand van de onderzoeksprogramma’s vande Agenda voor de Toekomst overeenstemming te verkrijgen over detoestand betreffende de veiligheid, toegankelijkheid en natuurlijkheid vanhet Schelde-estuarium, en de wetenschappelijke feiten waarop devaststelling van die toestand is gebaseerd.Tweede evaluatie (periode 2014–2018)Op grond van de tweede evaluatie is de samenwerking tussen Schel-deraad en VNSC verder gestructureerd in een gezamenlijke roadmap.1Tractatenblad 2005, 316. kst-30862-116ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 862, nr. 1161 Daarin zijn de afspraken vastgelegd over het vervolg van de Agenda voorde Toekomst.Die gaan ook over de speerpunten van het tweede onderzoeksprogramma(periode 2019–2023) van de Agenda voor de Toekomst zoals:•Integraal sedimentbeheer, vanuit de relatie met waterveiligheid(beheersen getijslag) en zeespiegelstijging («meegroeien» estuariummet zeespiegelstijging);•Troebelheid, vanwege de relevantie van helder water voor waterkwali-teit en ecologie;•Zoetwater, vanwege onder meer de waterschaarste en toenemendeverzilting in periodes van extreme droogte;•Natuurlijkheid, met het oog op de ontwikkeling van een gedragen visieop robuuste en veerkrachtige natuur in het estuarium.Derde evaluatie (periode 2019–2023)Inmiddels heeft de VNSC de derde evaluatie afgerond. Die laat zien hoe deaanbevelingen van de tweede evaluatie zijn ingevuld. Zo is samen met deSchelderaad een roadmap ontwikkeld waarin, naast de afspraken over dewijze van samenwerken tussen Schelderaad en VNSC, het tweedeonderzoeksprogramma van de Agenda voor de Toekomst is opgenomen.Dat programma is inmiddels uitgevoerd en vormt samen met derapportage over de toestand van het Schelde-estuarium over de periode2016–2021 (de zogenoemde T2021-rapportage) de inhoudelijke basis vande derde evaluatie. De derde evaluatie is als bijlage bij deze briefgevoegd.MijlpalenIn de derde evaluatieperiode is door de VNSC een aantal mijlpalengerealiseerd:•Met de stakeholders zijn voor de Langetermijnperspectieven Natuur(LTP-N) en Toegankelijkheid (LTP-T) systeemanalyses uitgevoerd.•Voor het LTP-N is in de Programmatische Aanpak Grote Wateren 15miljoen euro gereserveerd voor een praktijkpilot in de Welzinge enSchorerpolder (nabij Vlissingen). De provincie Zeeland trekt deze pilotvoor de VNSC.•De algemene conclusie van het LTP-T is dat het goed gesteld is met detoegankelijkheid van de Scheldehavens. Dat houdt bijvoorbeeld in dater in elk geval op korte en middellange termijn geen noodzaak is voorhet verder verdiepen van de vaargeul van de Westerschelde.•Door een Benelux-beschikking is het nu mogelijk om vanuit Vlaande-ren met estuaire schepen (versterkte binnenschepen voor de kustvaart)langs de kust van en naar Nederlandse havens te varen.•De Nederlandse natuurmaatregelen uit het Verdrag Ontwikkelings-schets 2010 Schelde-estuarium zijn met de oplevering van estuarienenatuur in de Hedwige-Prosperpolder vrijwel volledig gerealiseerd.•Eind dit jaar is de openstelling van de Nieuwe Sluis Terneuzenvoorzien.•De Nieuwe Sluis Terneuzen is het grootste uitvoeringsproject van deVNSC.Conclusies en aanbevelingenDe conclusies en aanbevelingen van de derde evaluatie betreffen hetverder versterken van de samenwerking tussen Schelderaad en VNSC, deherijking van de Langetermijnvisie Schelde-estuarium 2030 en deinvulling van het derde onderzoeksprogramma (periode 2023–2027) voorhet vervolg van de Agenda voor de Toekomst.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 862, nr. 1162 Samenwerking Schelderaad en VNSCDe roadmap heeft een positieve impuls gegeven aan de samenwerkingtussen Schelderaad en VNSC. De afgelopen evaluatieperiode is bijvoor-beeld verder gewerkt aan het creëren van een gemeenschappelijkefeitenbasis voor de Agenda voor de Toekomst. Deze werkwijze draagt bijaan meer begrip en draagvlak voor besluitvorming over het toekomstigebeleid en beheer van het Schelde-estuarium.In de derde evaluatie wordt aanbevolen de samenwerking tussenSchelderaad en VNSC verder te versterken. Speerpunt daarbij is het beterverbinden van de diverse (deel)onderzoeken van het komende onder-zoeksprogramma tot geïntegreerde en concrete bouwstenen voor hettoekomstig beleid en beheer van het Schelde-estuarium.De afspraken daarover worden wederom vastgelegd in een roadmap.De aanbeveling om een samenwerkingsruimte voor de Schelderaadbeschikbaar te stellen in de SharePoint-omgeving van de VNSC isinmiddels geëffectueerd.Herijking Langetermijnvisie 2030 Schelde-estuariumIn de Langetermijnvisie 2030 Schelde-estuarium (LTV 2030) zijn als stip opde horizon de beleidsdoelen opgenomen voor het in samenhang verderoptimaliseren van de veiligheid, toegankelijkheid en natuurlijkheid van hetSchelde-estuarium.De LTV 2030 dateert van januari 2001. Inmiddels zijn er nieuwe ontwikke-lingen en uitdagingen zoals klimaatverandering, energietransitie,circulaire economie en geactualiseerd water-, milieu- en natuurbeleid.Vandaar de conclusie in de derde evaluatie dat de LTV 2030 aanvernieuwing toe is. Daarbij worden ook de lopende langetermijnperspec-tieven voor toegankelijkheid, natuur en waterveiligheid verbonden totintegrale gebiedsconcepten voor de klimaatbestendige en duurzameontwikkeling van het Schelde-estuarium. De voorbereiding van deherijking van de LTV 2030 is begin dit jaar gestart.Derde onderzoeksprogramma Agenda voor de ToekomstDe aanbevelingen vanuit het tweede onderzoeksprogramma en deT2021-rapportage vormen de basis voor het derde onderzoeksprogrammavan de Agenda voor de Toekomst.Speerpunten daarbij zijn:•Sediment en zeespiegelstijging–Gebruik de kennis en ervaring uit proefprojecten om een integralesedimentstrategie voor het gehele Schelde-estuarium teontwikkelen•Klimaat en droogte–Geef afgestemd op de klimaatverandering invulling aan nogopenstaande zoetwatervraagstukken binnen het estuarium, zoals deeffecten van verminderde zoetwaterbeschikbaarheid op waterkwali-teit (vertroebeling), natuur en verzilting–Continueer het onderzoek naar maatregelen voor het omgaan metde droogteproblematiek op het Kanaal Gent-Terneuzen•Natuur–Definieer, in interactie met het LTP-N, wat een «veerkrachtig,robuust en klimaatbestendig» estuarium precies inhoudtTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 862, nr. 1163 –Bepaal de opgave om te voldoen aan de vigerende ecologischedoelstellingen voor het Schelde-estuarium en reik mogelijkhedenaan om deze opgave te realiserenVoor de verdere inhoud van de derde evaluatie verwijs ik u naar debijlage.Samen met mijn Vlaamse collega onderschrijf ik de daarin opgenomenconclusies en aanbevelingen.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,M.G.J. HarbersTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 862, nr. 1164