Aanpak Marokkaans-Nederlandse probleemjongeren: Grenzen stellen en Perspectief bieden

31268JaarnotaIntegratiebeleid2007–2011Nr.13BRIEFVANDEMINISTERSVOORWONEN,WIJKENENINTE-GRATIE,VANJUSTITIE,VANBINNENLANDSEZAKENENKONINKRIJKSRELATIES,ENVANJEUGDENGEZINAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,30januari2009AanpakMarokkaans-NederlandseprobleemjongerenGrenzenstellenenPerspectiefbieden1InleidingInverschillendegemeenten1hebbenzichincidentenvoorgedaanwaarbijMarokkaans-Nederlandsejongensbetrokkenwaren.Zijgedragenzichhinderlijkofrespectloos,gevenernstigeoverlastofmakenzichschuldigaanvernielingen,bedreigingenenintimidatie.Hetgedragvandezejongenswektonbegripenonvredeopbijburgersenisnietacceptabel.Terechtverwachtenburgersdatdeoverheiddaarkrachtigtegenoptreedt.Deproblematiekisechtercomplexenhardnekkig.Dejongenshebbenproblemenenveroorzakenproblemen.Daaromiseenintegraleaanpaknodigvanpreventie,repressieennazorg.HetKabinetzetzichdaaromsamenmetdegemeenteninomdejongensophetrechtepadtekrijgen,deoverlastencriminaliteitaantepakkenenzodeveiligheidindebuurtenenwijkentevergroten.DeaanpakvanhetprobleemgedragvanMarokkaans-Nederlandsejongensmoetoplokaalniveauvormkrijgen.Gemeentenzijnverantwoordelijkvoordezeaanpak,maardeurgentievandeproblematiekvraagtomeenstevigeondersteu-nendeenfaciliterenderolvanhetRijk.HetKabinetwildaaromeensamen-werkingaangaanmetgemeentenwaarrelatiefveeloverlastgevendeencrimineleMarokkaans-Nederlandsejongenswonen.Rijkengemeentengaanzichsamenrichtenopdeaanpak.DeMarokkaans-Nederlandsejongensomwiehetgaat,doennietmeeindesamenleving.Zijzittenindenegatievespiraalvanschooluitval,over-last,werkloosheidencriminaliteit.Hunoudersschietentekortindeopvoeding.Dejongenszelfhebbengeenrespectvoorgezag.SteedsTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1275810809tkkst31268-13ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091OndermeerinAmsterdam-Slotervaart,Utrecht-Kanaleneiland,Gouda,NijmegenenEde.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.131 jongerkomenzijophetslechtepad.Het(groeps)gedragvandejongensbezorgtbuurtbewonersveeloverlastenmaaktdebuurtonveilig.Deproblemenconcentrerenzichnietalleenindeviergrotesteden(G4),maarkomenookvoorinanderegemeentenmeteen(relatief)groteMarok-kaans-Nederlandsegemeenschap.Delokaleverschilleninomvangenaardvandeproblematiekzijngroot.Marokkaans-Nederlandsejongenszijnuiteraardnietalsenigenbetrokkenbijoverlastencriminaliteit,maaromdatzijovermatigbetrokkenzijnisbijzondereinzetgerechtvaardigd.Vooropstaatdattegencriminaliteithardmoetwordenopgetreden.Netzovanzelfspreektdatallééneenhardeaanpaknietvoldoendeennietredelijkis.HetKabinetwilookinzettenophetvoorkómenvanproblemenenophetbiedenvankansenenvatditsamenonderdenoemer«GrenzenstellenenPerspectiefbieden».Belang-rijkeuitgangspuntendaarbijzijngelijkerechtenenplichtenennormenenwaarden;rechtopgelijkebehandelingenvrijheidvanmeningsuitingentevensdeplichtdewetenrechtsstaatterespecteren.Iedereenkrijgtdekansommeetedoenindemaatschappij.Jebehandeltmensenzoalsjezelfookbehandeldwiltwordenenrespecteertkeuzes.Waarnodigzalhulpwordengeboden,zodatookdezeMarokkaans-Nederlandsejongensenhunoudersvolwaardigkunnendeelnemenaandemaatschappij.Achter-standenopgebiedvantaalenopvoedingwilhetKabinetwegwerken.Ouderszijnprimairverantwoordelijkvoordeopvoedingvanhunkinde-ren.Waaroudershunverantwoordelijkheidnietofonvoldoendenemen,moetenzedaaropwordenaangesproken.Wiehulpkrijgtaangeboden,zalzijnkanswelmoetenpakken.OokverwachthetKabineteenactieverolvanuitdeMarokkaans-Neder-landsegemeenschap.Vanuitdezegemeenschapkomenersteedsmeergeluidenomrelschoppersstevigaantepakken.HetoverlastgevendencrimineelgedragvandezejongensleidttotnegatievebeeldvormingoverdegeheleMarokkaans-NederlandsegemeenschapenheeftnegatievegevolgenvoordepositievandeMarokkaanseNederlanders.OokditeffectwilhetKabinettegengaan.DeproblematiekvanMarokkaans-NederlandsejongerenishardnekkigenheeftdaaromdeafgelopenjarenstevigeaandachtgekregenvanKabinetengemeenten.HetvorigeKabinetheeftin2006,naaraanleidingvanincidentenmetMarokkaans-Nederlandsejongeren,deTweedeKamergeïnformeerdoverdeaanpakvandeproblematiek.1IndeafgelopenjarenzijnervooralinhetkadervanhetprojectVeiligheidbegintbijVoorkomenenhetActieplanOverlastenVerloederingdiversemaatregeleninganggezet.HetinstrumentariumvoordeaanpakvanoverlastdoorgemeentenisuitgebreidenhetwetsvoorstelMaatregelenbestrijdingvoetvalvandalis-meenernstigeoverlastligtterbehandelingbijdeTweedeKamer.Onder-tussenishetbesefgegroeiddatdeproblematiekvanMarokkaans-Neder-landsejongeren,naasteenversterkingvandegeneriekemaatregelen,vraagtomextrainspanningendiezichspecifiekerrichtenopMarokkaansejongerenenhunouders.Hetprobleemiszoalsgezegdhardnekkigmaardeoverheidzalzichactiefenintensiefinspannendeproblemenaantepakken.Indezebriefwordteerstgeschetstwateraandehandis:eenprobleem-analyseovereenaantalthema’sdatsteedsterugkeertingesprekkenenonderzoeken(hoofdstuk2).Daarnavolgteentussenanalyse(hoofdstuk3),gevolgddoorhetbestaandebeleiddathetKabinetmethetoogopdeproblemenvandeMarokkaans-Nederlandsejongerenwilversterken(hoofdstuk4).VervolgensschetsthetKabinetwaarhetzijnaanvullendemaatregelenopzalrichten:hetplanvanaanpakvoordegemeentendiekampenmetdeproblematiekvandeMarokkaans-Nederlandsejongens1TK28684,2008–2009,nr.98.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.132 (hoofdstuk5)gevolgddooreenhoofdstukoverdefinanciënenrappor-tage.(hoofdstuk6).Debriefwordtafgeslotenmeteenconclusie(hoofd-stuk7).Debijlagebevathetbestaande,brederebeleiddatdeaanpakvandeproblematiekmetMarokkaans-Nederlandsejongensenhunoudersondersteunt.2Watiseraandehand?DeprobleemanalyseMarokkaans-Nederlandsejongenszijnoververtegenwoordigdindeverdachtenpercentages,voortijdigschoolverlatenenwerkloosheid(ziebijlage1).In2007washetverdachtenpercentageonderde12–17jarigeMarokkaans-Nederlandsejongensruimvijfkeerzohoogalsonderhunautochtoneleeftijdgenoten.Bijde18–24jarigenisdezefactorbijnavier;eenopdevijfisverdachtevaneenmisdrijf1.UitonderzoeknaarracismeinNederlandblijktdatMarokkaanse-Nederlandersvakerdananderenwordenaangewezenalsslachtoffersénalsdadersvanracismeendiscri-minatie.2DitismedehetgevolgvanhetnegatievebeelddatdoordeoverlastencriminaliteitvansommigeMarokkaans-NederlandsejongensoverdegeheleMarokkaans-Nederlandsegemeenschapontstaat.OokalshetgaatomvoortijdigschoolverlatenscorenMarokkaans-Neder-landsejongenshethoogstvanallemaal.Bijna9%vandeMarokkaans-Nederlandsejongensverlaatdeschoolzonderdiploma,datisruimtweekeerzohoogalsonderautochtonejongens.DewerkloosheidonderMarokkaans-Nederlandsejongensbedraagt26%,datisbijnadriekeerzohoogalsonderautochtonejongens.3Desamen-hangtussencriminaliteit,schooluitvalenwerkloosheidisopvallend.«Nietwerken»en«hetlevenvaneenuitkering»gaansamenmeteengrotereoververtegenwoordigingindeverdachtenpercentagesdanbijanderegroepen.VandeMarokkaans-Nederlandsejongensvan18–24jaarzonderwerkis27,6%verdachtevaneenmisdrijf.Ditpercentageligtruimvierkeerzohoogalsbijdeautochtonewerklozejongens(6,2%).4Vandevoor-tijdigschoolverlatersvanMarokkaans-Nederlandseachtergrondisbijnadehelft(46,4%)verdachtevaneenmisdrijf.Bijautochtoneschoolverlatersgaathetomongeveereenopdezes(17,5%).DefocusvandezebriefligtopdeproblematiekvandeMarokkaans-Neder-landsejongens.Demeisjeszijnsteedsvakerhoogopgeleidenprestereninhetalgemeengoedopschool.Tochdoenzichookbijdezemeisjesproblemenvoor(psychischeproblemen,huwelijksdwang,gedwongenprostitutie,eergerelateerdgeweld,huiselijkgeweldengedwongenachter-latinginMarokkodoordepartneroffamilie).Depreventieveaanpakvaneergerelateerdgeweld,diedeeluitmaaktvanhetKabinetsbredebeleids-programma,iseenvandeterreinenwaarbijoplossingenwordenuitge-werktvoordeproblematiekvanMarokkaans-Nederlandsemeisjes.Metprofessionalsuithetveld,gemeentenenmensenuitdeMarokkaans-Nederlandsegemeenschap(professionals,jongerenenouders)heefthetKabinetgesprokenoverdeoorzakenenachtergrondenvandezeproble-men.Ookiserafgelopenjarenveelonderzoekgedaan.AandehandhiervanzijnvierfactorenbenoemddievangroteinvloedzijnopdeproblematiekmetMarokkaans-Nederlandsejongens:1)Deopvoedingfaalt2)Dejongensgaandestraatop:straatcultuurontstaat3)Effectiviteitjustitiëletrajecteneninzetbevoegdhedendoorgemeenten4)Effectiviteitonderwijs,jeugdzorgenarbeidstoeleiding1Inabsoluteaantallengaathetomca.3000jongenstussen12en17jaarenomca.4200jongerentussen18en24jaar.BronKLPDover2006.2BureauKLB,2008,RacismeinNederland2008–eenonderzoeknaarervaringenenopvattingen.3SCP,JaarrapportIntegratie2007.4CBS-statline,themaveiligheidenrecht.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.133 2.1DeopvoedingfaaltVeelMarokkaans-Nederlandseoudersvoedenhunkinderenoptussentweeculturen.IndeMarokkaansecultuurligtdenadrukopconformiteitengehoorzamen,indeNederlandsecultuurophetbevorderenvanzelf-standigheid.EenautoritaireopvoedstijlsluitnietaanbijwatdeNeder-landsemaatschappijvankinderenenoudersalsregelverlangt.BovendienwordenvadersweinigbijdeopvoedingbetrokkenenzijnzijinsommigeMarokkaans-Nederlandsegezinnenalsopvoederzelfsgeheelafwezig.OokstijgthetaantalalleenstaandeMarokkaans-Nederlandsemoeders.Veelvanhenzijnnietgoedingeburgerdenverkerenineenmaatschappelijkisolement.Zestaanerteveelalleenvoor,draaglastendraagkrachtzijnnietinevenwicht.Dejongensomwiehetindezebriefgaat,groeienveelalopinzogehetenmultiprobleemgezinnen.HunoudersbeheersendeNederlandsetaalonvoldoendeenhebbengeenaansluitingopdevoorzieningenindebuurtofopschool.Ookisdebehuizingvaakteklein,isersprakevanwerkloos-heidenschulden,weinigtoezicht,eengebrekkigpedagogischklimaatenteweinigstructuurindeopvoedingendagindeling.Veelalzijnermeer-derekinderenineengezinmetwiehetnietgoedgaat.Inveelvandegezinnenmetjongensmetprobleemgedragissprakevaneengezags-crisis,terwijljuisthetstellenvangrenzentussenwatmagenwatnietmageencruciaalelementisindeopvoeding.Erwordtinditverbandgespro-kenvaneenpedagogischvacuüm.1Hetgaatmistussenwatdemaatschappijindeopvoedingvanoudersverwachtenwatdeoudersverwachtenvandemaatschappij.Waaroudershunverantwoordelijkheidonvoldoende(kunnen)invullen,wordendejongensgevoeligervoordegroepsdrukvanleeftijdgenoten.Onderzoekwijsterondermeeropdatgebrekaanouderlijktoezichtstelselmatiginverbandstaatmetcriminaliteit.Naastondersteuningvandeoudersalsopvoeders,ishetnodigdatoudersophunverantwoordelijkheidwordengewezen.Ouderszijndeprimaireverantwoordelijkenvoordeopvoedingvanhunkinderen.HetisinveelMarokkaans-Nederlandsegezinnenonvoldoendevanzelf-sprekenddatouderssteunzoekenenhulptoelatenwanneererzichproblemenvoordoenenzenietbijmachtezijnomhunkinderenophetrechtepadtehouden.Eriseenneigingomdeproblementeontkennen,ookomdatmenzichhiervoorschaamt.Deheersendeschaamte-eneercultuurvormteenbelemmeringdiemoetwordendoorbroken.Degemeenschapkanhierbijeenrolvervullen.Ookdeomgevinghoudtzichvaakteafzijdig.Hetoplossenvanproblemenwordtnunogveelalgezienalseenpersoonlijkezaak.Dezenegatieveontwikkelingenkunnenineenvroegtijdigstadiumwordenomgebogen.Maaromtecommunicerenophetconsultatiebureau,opschoolofmethulpverlenersoverdeontwikkelingvanhetkind,isbeheer-singvandeNederlandsetaalvooroudersessentieel.VeelMarokkaans-NederlandseoudersbeheersenhetNederlandsdaartoenognietvoldoende.Erzijnoudersmeteentaalachterstanddiegeentaallessenvolgen.Oudersmoeteninziendathetvoordeontwikkelingvanhunkindvangrootbelangisdatzijbijeentaalachterstandzovroegmogelijknaardevoor-envroegschoolseeducatie(VVE)gaanendatzijdaaralsouderseenverantwoordelijkheidinhebben.Nognietallekinderenmeteentaal-achterstandgaannaardeVVE.1T.Pels(2008)specifiekeachtergrondenvanmarginaliseringvanMarokkaans-Nederlandsejongeren,VerweyJonkerInstituut.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.134 2.2Dejongensgaandestraatop:erontstaatstraatcultuurHetleventussentweeculturen–kortweg:deNederlandseendeMarok-kaanse–leidtertoedatrelatiefveelMarokkaans-Nederlandsejongensworstelenmethunidentiteit.Daarbijhebbenjongensnogopeenanderewijzemetmeerdereculturentegelijkertijdtemaken:dethuiscultuur,deschoolcultuurendecultuurvandegroepjongensmetwiezeomgaan(depeergroup).1Dezeculturensluitennietgoedbijelkaaraan.DemeesteMarokkaans-NederlandsejongerenwetenhiermeegoedomtegaanenvindenhunwegindeNederlandsesamenleving.TochwordtbijrelatiefveelMarokkaans-Nederlandseprobleemjongensdecultuurvandepeer-groepgevormddoordestraatcultuurmetvaakeennegatieveontwikke-lingvandien.Deverschillendecontextenwaarindejongensleven–thuis-cultuur,schoolcultuurenstraatcultuur–brengensterkverschillendenormen-enwaardenpatronenmetzichmee.Ookissprakevaneen«integratieparadox».Naarmatejongerenmeergerichtzijnopdesamenle-vingenmeerwillenintegreren,zijnzegevoeligervoorcultuurconflictenenverschijnselenvanbuitensluitingenhebbenzedestemeerhetgevoelnergensbijtehoren.Eendeelvandejongerenontleentopstraatgezagaanvormenvanonaangepastgedrag2.Mededoordenegatievebeeldvor-mingindesamenlevingidentificerendezejongerenzichsterkmetelkaarenzijnzegeneigdzichaftereagerenophunomgeving.3Datleidttotconflicten,nietalleenopstraat,maarookopschool.Zehoudenweinigrekeningmetanderenenditwordtonvoldoendegecorrigeerd.Ditontaardtineendeelvandegevallentotconfronterendgedrageneenvijandigehouding.Professionalsgevenaandatkindereninsommigegezinneneennegatievehoudingtenaanzienvanbijvoorbeelddocentenenpolitieagenten«meekrij-gen».Dezekinderentonengeenrespectrichtingbijvoorbeeldpolitie-agenten,straatcoaches,ambulancepersoneelenbuschauffeurs.Dituitzichinagressiefenintimiderendgedrag.Ditgedragwordtthuisonvol-doendegecorrigeerd.Datgeldtookvoorintolerantgedragbijvoorbeeldtegenovervrouwenenhomo’s.Dezekinderenkrijgenvanhunoudersteweinigmeeovervoordesamenlevingenvoorhuntoekomstrelevantenormenenwaarden.Hetgedragvandezejongenskanmedewordenverklaarduitdekenmerkenvandestraatcultuur,zoalsdiezichinbepaaldewijkenheeftontwikkeld.Vooraljongensbrengenveeltijdbuitenshuisdoorzonderouderlijktoezichtenmetbeperktesocialecontrole.Zehangeningroepenopstraatenhalenrottigheiduit.Hetbegintvaakklein,maarnaarmatezeouderworden,neemtdeernstvanhungedragingentoe.Hetveroorzakenvanoverlastgevendgedragenhetovertredenvandewet,leverenaanzienopbinnendegroep.Hetisvanbelanginzichttehebbeninjongeren-groepen(bijvoorbeeldinhinderlijke,overlastgevendeencriminelegroepen)zodathetbeleiddaaropwordtafgestemdenmeeloopgedragzoveelmogelijkwordtvoorkomen.Gemeentensignalerenbovendiendateengroepouderejongensboven-matigbetrokkenisbijsoftdrugsgebruikof-handelendatzijzichrelatiefvaakschuldigmakenaaninbraakenberovingen.Hetgaatomjongensdiemetnameindeperiodevoorhunvolwassenheidnormoverschrijdendgedraglatenzien.Eenwezenlijkkenmerkvandergelijkejeugdcriminaliteitisdathetveelalgroepsgebondencriminaliteitis.4Datwilzeggendathetnormoverschrijdendgedragverbondenismetgroepsprocessenennietslechtsvoortkomtuitpersoonlijkekenmerkenofgezinseigenschappen.SteedsvakerkomenerooksignalenuitdeonderwijswerelddatdocentenzichgeenraadwetenmethetoverlastgevendegedragvanMarokkaans-Nederlandseprobleemjongensopscholen.Hetoverlastgevendgedrag1I.elHadioui(2008)«Hoedestraatdeschoolbinnendringt.OverlastgevendgedragvanMarokkaans-Nederlandsejongerenendeinvloedervanopschool.»,p.16.2F.Buijs,F.Demant,A.Hamdy(2006)Strij-dersvaneigenbodem,radicaleendemocra-tischemoslimsinNederland.Naarmateiemandmeergerichtisopdeautochtonesamenlevingenmeerwilintegreren,ishijofzijgevoeligervoorcultuurconflictenenver-schijnselenvanbuitensluiting.3J.D.deJong(2008)«KapotMoeilijk»proef-schriftoverhetgroepsgedragvanMarok-kaansejongensinSlotervaart.4In«Thepredominanceofgroupsasadistin-citiveaspectofadolescentcriminality»consta-teerdeFrankZimringalin1981(Kids,GroupsandCrime–someimplicationsofawell-knownsecretofCriminalLawandCrimino-logy,72,3,867–885).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.135 bestaatveelaluitrespectloosenbrutaalgedragnaardocenten,pestenvanmedescholieren,vandalisme,voortdurendeverstoringvandeordeindeklasenmachogedragjegensvrouwelijkedocentenenmedescholieren.Destraatcultuurdringtdusalshetwaredeschoolbinnen.12.3EffectiviteitjustitiëletrajecteneninzetbevoegdhedendoorgemeentenBehalvedatdeoverlastzelfmoetwordenaangepakt,moetookwordenvoorkomendatoverlastgevendejongerenafglijdennaarcrimineelgedrag.Hiervoorishetcruciaalomdehardekernvandezegroepenzichtbaareneffectiefaantepakkenendezeteonderscheidenvanhunmeelopers.Dezehardekernjongerenzijnnietgeneigdrekeningtehoudenmetdegevol-genvanhungedragoplangeretermijnvoorhenzelfenmetdegevolgenvanhungedragvooranderen.Erissprakevanimpulsiefgedragensterkebeïnvloedingvanleeftijdge-notenindegroepenwaarinzijzichophouden.Dezejongenszijnhierdoormoeilijkbeïnvloedbaar.DerecidiveonderdeMarokkaans-Nederlandsedadersligtzeerhoog,voorjongenstussende12en18zelfsbovende80%.Sanctieszettendedadersnietvoldoendeopeenanderspoor.Alsdadersdoorkrijgendatzerelatiefmakkelijkwegkomenmet(nieuwe)over-tredingenofdelicten,verlaagtditdedrempelnaareen«criminelecarrière».Gemeenten,OMenpolitievragenspecifiekeaandachtvoordegroeiendegroepoverlastgevendekinderenindeleeftijdvan6–12jaar.Vroegsigna-leringentijdigeinterventieszijncruciaalvoordezegroep.Dossiersvanjongensdievoorheteerstvoorderechterverschijnen,bevattenvaakweiniginformatieoverzakenalsdegezinssituatieenaanwezigheid,houdingenprestatiesopschoolenheteventuelejeugdhulpverlenings-traject.Derechterzietdezejongenszondervoldoendeinzichttehebbenindeachtergrondvandejongen.Gemeentengevenooktenaanzienvandenazorgaan,dathetopstellenvaneenpersoonsgerichteaanpakendeonderlingesamenwerkingenafstemmingvanjustitie,hulpverlening,reclasseringengemeentenkunnenwordenverbeterd.Sommigegemeentengevenaandateropditmomentnogonvoldoendemogelijkhedenzijnomdebredeproblematiekaantepakken.Ookontbreekthetgemeentensomsaankennisvanbevoegdhedenomintegrijpenenisernietaltijdsprakevaneenintegraleaanpakenvoldoendecoördinatiebinnendegemeenten.Eenknelpuntdatdoorveelgemeentenwordtgesignaleerd,ligtindeaanpakvanoverlastgevendgedragdatweliswaarbijzonderhinderlijkis,maarnietmethetstrafrechtofgedwongenmaatregelenisaantepakken.2.4Effectiviteitonderwijs,jeugdzorgenarbeidstoeleidingEengrootdeelvandeMarokkaans-Nederlandsekinderenbegintalsgezegdmeteenachterstandaanschool.SomskomendezekinderenpasinhunvierdelevensjaarvoorheteerstinaanrakingmetdeNederlandsetaalenhebbendeoudersdusgeengebruikgemaaktvandeeducatieveprogramma’sdiewordenaangebodenindevoorschoolseperiode.VeelMarokkaans-Nederlandsejongenshalendezeachterstandnooitmeerin.Zijlopenhethoogsterisicoomuittevallenvanschoolzonderstart-kwalificatie.Zonderstartkwalificatieisdepositievandezejongerenopdearbeidsmarktongunstig.Ditkomtdoordatzijvakerdananderegroepennietbeschikkenoverdejuistevaardigheden,arbeidsethosendiscipline,maarookdoordatMarokkaans-Nederlandsejongereneennegatiefimagohebbendooroverlastgevendencrimineelgedrag.HetisdaardoorvoorveelMarokkaans-Nederlandsejongerenlastigeenbaanofstageplekte1I.elHadioui(2008)«Hoedestraatdeschoolbinnendringt.OverlastgevendgedragvanMarokkaans-Nederlandsejongerenendeinvloedervanopschool.»,p.18.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.136 vindendieweervereistisomeenopleidingafteronden.Veeljongerenrakenhierdoorgedemotiveerd.NogsteedsvindenteweinigMarokkaans-Nederlandsekinderenenhunoudershunwegnaarinstellingenzoalsjeugdzorg.Indelichte(vrijwillige)vormenvandejeugdzorgzijnzeondervertegenwoordigdenindezwaar-derevormenzijnzeoververtegenwoordigd.1Bijdebehandelingenwordtvaakonvoldoenderekeninggehoudenmetachterliggendeproblemenendecultureleachtergrondvandezegezinnen,terwijlditjuisteenbelang-rijkerolkanspelenindeeffectiviteitvandebehandeling.Daarnaastisdoorgaanssprakevaneenbehandelingdiezichrichtopéénkinduithetgezin,terwijlvanwegedemultiproblemeninhetgezineenintegralegezinsaanpakenhetaanbrengenvanstructuurinhetgezinnoodzakelijkis.Volgensgemeentenzijnermomenteelonvoldoendemogelijkhedenomoudersdievrijwilligehulpnietaanvaardendoormiddelvandrangendwangindehulpverleningtekrijgen.Verderschietdecoördinatievandezorginhetgezinvaaktekort.Hetisonduidelijkwelkeinstantieswaarvoorverantwoordelijkzijnenhetaantalinstantiesdatineengezinactiefis,blijktsomsheelgrootzonderdathulp-verlenersdaarvanonderlingopdehoogtezijn.Ditiseenalgemeen,indejeugdzorgreedsonderkendprobleemdathiergeziendemultiproblema-tiekentaalbarrièreversterkendwerkt.Ookiservoordezecomplexeproblematiekingezinnenvaakonvoldoendetijdbeschikbaar.Dezorgdiedezegezinnennodighebben,heefteenintensiefkarakter,kortstondigeklantcontactenvoldoenniet.OokpsychischeengedragsproblemenkomenrelatiefveelvooronderMarokkaanse-Nederlanders.Zoblijktuiteenonlangsgepubliceerdonder-zoekdatdetweedegeneratieMarokkaans-NederlandsejongensbijnazevenkeerzoveelkansheeftophetontwikkelenvanschizofreniealsautochtoneNederlanders.2Ookblijkendepsychotischesymptomenernstigerinvergelijkingmetandereetnischegroepen.DaarnaastiseenrelatiefgrotegroepMarokkaans-Nederlandsekinderenvertegenwoordigdinhetspeciaalonderwijs.BinnendeMarokkaans-Nederlandsegemeen-schaprusteentaboeoperkenningenbehandelingvandezeproblematiekenwordenverklaringenvoorafwijkendgedragveelalgezochtbuitendemensenzelf.Hulpkomtmedehierdoorteweinigterechtbijdiegenendiehetnodighebben.3WatdoethetKabinet?TegendeachtergrondvandezeanalysewilhetKabinetvooropstellendathetKabinethetbeelddatdaaruitspreekt,datgroepenMarokkaans-Nederlandsejongerengroteoverlastveroorzakenenzichgedrageninstrijdmetnormenenwaardendiehiertelandegelden,onaanvaardbaaracht.Datuitgangspuntdientooktengrondslagteliggenaanallemaatre-gelen,projecteneninitiatievendiemetbetrekkingtotdeproblematiekwordengenomen.TegelijkconcludeerthetKabinetdateropgrondvandezeanalyseeenflinkeinspanningnodigisomdeproblemenvandeMarokkaans-Nederlandsejongenseffectiefaantepakken,deoverlasttebestrijdenendecriminaliteitterugtedringen.Deaanpakmoetvooraloplokaalniveauvormkrijgen.Gemeentenzijnverantwoordelijkvoordezeaanpak,maardeurgentievandeproblematiekvraagtomeenstevigeondersteuningdoorhetKabinetenbetrokkenheidvanuitdeMarokkaans-Nederlandsegemeenschapbijdelokaleaanpak.HetKabinetwildatdoenmeteenaanpakdiestrengisvoordehardekernvangroepenoverlast-gevendeencriminelejongensenonwilligegezinnenzodatdesituatieindewijkenverbetertenhetveiligerwordtvoorburgersinhunbuurtof1TK2008,31001,nr.52.2Veling(2008)Schizophreniaamongethnicminorities,2008.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.137 wijk.DeaanpakmoetechtertegelijkertijdperspectiefbiedenaandejongegeneratieMarokkaans-Nederlandsekinderendienuleeftingezinnenwaaroudersonmachtigzijnhengoedoptevoeden.Dezejongensmoeteneenpositievetoekomsttegemoetkunnengaan,waarbijzenietstartenmeteentaalachterstand,eenwarmthuishebbenengestimuleerdwordenhunschoolaftemakenzodatzeeenbijdragekunnengaanleverenaandesamenleving.Ouderszijnhiertoealseersteaanzetenmoetenophunverantwoordelijkheidwordenaangesprokenalsdaartoeaanleidingis.«Meelopen»metouderebroersofbuurtgenotendiehetslechtevoorbeeldgevenmoetwordenvoorkomen.Erzijnveelmaatregelengenomendeafgelopentijd.HetKabinetheefteroogvoordatdereedsgetroffenmaatregelenconsequentmoetenwordenuitgevoerdendatwettelijkemogelijkhedennietongebruiktblijven.DeaanpakvandeproblemendiedeMarokkaans-Nederlandsejongerenhebbenenveroorzaken,zaleenzaakvanlangeademzijn.DaarnaastwilhetKabinetooknietdefoutmakenbeleidopbeleidtestapelen.Daarommoetenwezorgendatbestaandemaatregelensamenkomenineeninte-graleaanpak.HetKabinetwilditenerzijdsbereikendooreenversterkingvanbestaandemaatregelenenanderzijdsdooreenaanvullendpakketmaatregelenuitbeschikbaremiddelen.Dezeaanpakrichtzichenerzijdsophetterug-dringenvanoverlastencriminaliteitzodatdeleefbaarheidvandewijkverbetertendeveiligheidopstraatgroterwordt.Anderzijdsopopvoe-ding,taal,eneffectiviteitvandeaanpak,waardoordejongereneenbetertoekomstperspectiefkrijgen.Hetgaatzowelompreventievealsrepres-sievemaatregelengerichtopbiedenvanperspectiefénhetstellenvangrenzen.Erwordtaangeslotenbijbeleidstrajectendiereedsingangzijngezetzoalshetproject«VeiligheidbegintbijVoorkomen»,deprogram-ma’s«DiversiteitinhetJeugdbeleid»en«AanvalopdeUitval»ende«Wijkaanpak».Taalenopvoedingzijncrucialeonderwerpenindeaanpak.Dezeaanpakwordtvormgegevensamenmetdiegemeentenwaardeproblematiekmetnamespeelt,metalsdoeldeproblementerugtedringenviaeenstructureleenconsequenteaanpak.4BestaandbeleidenversterkingdaarvanDeafgelopenjarenisalveelinganggezetomhetperspectiefvanMarok-kaans-Nederlandsejongerenendeaanpakvandeoverlastteverbeteren.Indezeparagraafwordendebelangrijkstebestaandeenreedsinvoorbe-reidingzijndemaatregelensamengevat.Dezemaatregelenzijngegroe-peerdrondomdeindeprobleemanalysebeschreventhema’s.Hetmeren-deelvandezemaatregelenisgeneriekvanaard,datwilzeggendatzezijngerichtopallejongeren.MaaromdatdeproblematiekbijMarokkaans-Nederlandsejongerenrelatiefgrootis,zalheteffectvandezemaatregelenvoordezegroepookrelatiefgrootzijn.Dekomendeperiodeligtdenadrukopdeuitvoeringvandezemaatre-gelen.Daarbijishetooknodigdateroplokaalniveaumeersamenhangkomttussendemaatregelenomtoteenintegraleaanpakeneffectieveuitvoeringtekomen.Samenwerkingenafstemmingtussendebetrokkenorganisatiesoplokaalniveauisvancruciaalbelang.Eentoelichtendover-zichtvandemaatregelenisopgenomeninbijlage2.TaalenOpvoedingGrenzenstellenenPerspectiefbiedenbegintbinnenhetgezin.Taalbeheer-singisvangrootbelangvoorkinderenenouders.ViainburgeringenVoor-enVroegschoolseeducatie(VVE)wordentaalachterstandenvanoudersenkinderenteruggedrongen.MetgemeentenzijnafsprakenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.138 gemaaktoverhetbereikvandeVVE(moetnaar100%onderdedoel-groepkinderen).HetKabinetkomtbegin2009meteenbriefwaarinmaat-regelenwordenaangekondigdomhetaantalinburgeraarstevergrotenendekwaliteitvandeInburgeringteverbeteren.OuderskunnenmethunopvoedingsvragenterechtindeCentravoorJeugdenGezin(CJG’s).Ergaatveelaandachtuitnaaropvoedonder-steuningomdatditbijdraagtaanhetvoorkomenvanprobleemgedragoplatereleeftijd.Veelaliseengezinsgerichteaanpakvanbelangomdatmeerderekindereninhetgezinrisico’slopen.OoklopenerpilotsindrieCJG’swaarinwordtonderzochthoespecifiekemigrantengroepenbeterbereiktkunnenworden.HetKabinetwildatoudersstevigerwordenaangesprokenophetgedragvanhunkinderen.Alsoudershunverant-woordelijkheidnietnemen,ishetvanbelangdaterwaarmogelijkdrangendwangwordttoegepast.Erwordtondermeergekekenoferfinanciëlesanctiesmogelijkzijnindienouderszichonttrekkenaandehulpverle-ning.1Demogelijkhedenvoorgezagdragersomtekunnenhandelenindienkinderenzichindeopenbareruimterisicovolgedragen,wordtvergrootincombinatiemethulpaangezinnen,indiennodigverplichtinhetkadervandejeugdbeschermingviaondertoezichtstelling.HetKabinetheeftindecember2008aangegevendemogelijkhedenvoorverplichteopvoedondersteuningtegaanverruimen,waarbijdeburgemeesterdebevoegdheidkrijgtkinderenviadeRaadvoordeKinderbeschermingaantedragenbijdekinderrechter.Onderregievangemeentenmoetenbetrokkeninstantiessamenwerkingsafsprakenmakenoverhulpverleningaanprobleemgezinnen.Mochtendeinstantiesgeenovereenstemmingbereikenoverdecoördinatievandezorg,terwijlerdringendzorgnodigis,danheeftdeburgemeesterdebevoegdheideeninstellingaantewijzendieervoorverantwoordelijkisdateengezingoedeondersteuningkrijgt(doorzettingsmacht).StraatcultuurDenegatieveeffectenvandestraat-engroepscultuurbijMarokkaans-Nederlandsejongensvergeneenconsequenteaanpakvanoverlastgevendencrimineelgedrag.Ermoetenduidelijkegrenzenwordengesteldtussenwatmagenwatnietmag.OnderverantwoordelijkheidvandeministervanBZKzullenineenaantalgemeentenvervolgpilotsplaatsvindenmetde«FFKappe»-aanpak,waarinmetjongerendieoverlastveroorzakeneencontractwordtgeslotenoverhungedrag.Wanneerditnietleidttotafnamevandeoverlast,ofdejongerehetcontractnietwenstaantegaanenersprakeblijftvanoverlastgevendgedrag,kandejongereeenbevelvandeburgemeesterkrijgen.Overtredingvanditbevelleidttotstrafrech-telijkevervolging.Veelvandezejongenszijnnietdirectgemotiveerdeenandereweginteslaanofomhulptekrijgen.Omdatjongerenvaakuitvervelingoverlastveroorzaken,ishet,naasteenstrengeaanpakbijniettetolererengedrag,vanminstenszogrootbelanghenopeenpositievemanieruittedagenentelatenontdekkenwaarzegoedinzijn,bijvoorbeelddoorhensport-,dans-enmuziekfaciliteitentebieden.Hetisdaarnaastnoodzakelijkdatdejongenswordenuitgedaagdenprikkelskrijgenomuitdenegatieve«cultuur»testappen.Dezejongensmoetenzichbewustwordenvandekeuzesdiezemakenendegevolgendaarvan.Jongerenmoetenlerenteparticiperenindesamenleving,actiefdeelnemenwaarmogelijkennodig,verantwoordelijkheidnemenzodatzealsvolwaardigburgereenpositievebijdrageleverenaandemaatschappij.Diedrempelisnuvaaktehoog.Deelnameaanactiviteiteningroepsverbandwerktsocialiserendendisci-plinerend.InUtrechtzijngoedeervaringenopgedaanmeteenprojectdatzichrichtop«peerpreventie»waarbijjongerendieophetverkeerdepad1TK(2008)28684,nr.167.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.139 zatennu,onderbegeleidingvanprofessionals,wordeningezetalsmentorvoorrisicojongeren.Zonderschooldiplomaishettoekomstperspectiefvanjongerenheelandersdanmeteenstartkwalificatie.VooreendeelvandeMarokkaans-Nederlandsejongerenishetbehalenvaneenstartkwalificatienunogeenbrugtever.Voorhenishetbelangrijkdatzeeenprogrammavolgendatzichrichtopdiscipline,vaardighedenendagbesteding,bijvoorbeeldineenvandeCampussen.Erlopennu9pilot-CampussenwaarondereenpilotinTilburgdiezichspecifiekrichtopMarokkaans-Nederlandsejongeren.Trainingen(beroepsoriëntatie,empowermentenidentiteits-ontwikkeling)dragenbijaanhetweerbaarmakenenmoetenzorgenvooreenmentaliteitsveranderingbijdezejongensenhetgevenvaneenbetertoekomstperspectief,zodatzebetermettegenslagenomkunnengaan,hungevoelensbeterondercontrolekunnenhoudenenmindersnelindeslachtofferrolvallen.Inzetbevoegdhedengemeenteneneffectiviteitjustitiëletrajecten:Veiligheid,overlastencriminaliteitHetbeschikbareinstrumentariumomdeopenbareordetehandhavenenoverlasttegentegaan,isdelaatstejarenzoalseerderaangegeven,uitge-breid.HetwetsvoorstelmaatregelenbestrijdingvoetbalvandalismeenernstigeoverlastligtmomenteelterbehandelingbijdeTweedeKamer.Voorhetterugdringenvanoverlastencriminaliteitisstriktehandhavingcruciaal.Hetspreektvanzelfdatvoldoendepolitiecapaciteitnoodzakelijkisomdeproblematiekadequaataantepakken.Deverantwoordelijkheidoverdepolitie-inzetligthoofdzakelijkbijdelokaledriehoek.Zoalsbekendonderneemthetrijkverhoogdeinspanningomderecherchecapaciteittevergroten.TevenswordendezeKabinetsperiode500extrawijkagentenaangesteld.MetdeKorpsbeheerdersenhetOpenbaarMinisteriezaloverdeeffectiviteitvandepolitieenjustitieinzetendeprioriteitsstellingvandegezagdriehoekentenaanzienvandeproblematiekindebetrokkenbuurtenwordengesproken.Bijbriefvan12september20081isUwKamergeïnformeerdoverhetbestaandeinstrumentariumtenbehoevevandeaanpak12-minnersmet(ernstig)probleemgedragalsmededeextramaatregelendiehetKabinetwilnemen.ErkomteenlandelijkdekkendnetwerkvanVeiligheidshuizenwaargemeenten,jeugdenzorginstellingen,(jeugd)reclassering,deRaadvoordeKinderbescherming,politieenofficierenvanjustitiesamenwerkenindeaanpakvancriminaliteitenoverlast.Depersoonsgerichteaanpakkrijgtvorminhetcasusoverlegtussendezepartijen.Preventie,repressieennazorgwordenopelkaarafgestemd.Omdeproblemenvandejeugdigecriminelenbijdekernaantepakkenwordtsystematischinbeeldgebrachtwatdecriminogeneenbeschermendefactorenzijn.Hierdoorkunnengerichtereffectievegedragsinterventies(combinatiesvanstrafenzorg)wordeningezet.DeErkenningscommissieGedragsinterventiesvanJustitietoetstinterventiesophuneffectiviteitenheeftinmiddelsdertienverschillendegedragsinterventiesalseffectieferkend.Hetstrevenisoptermijnalleennogbewezeneffectievegedragsinterventiesintezetten.Justitiezetzichin,ondermeerdoorinzetvan(super)snelrecht,omdoorlooptijdenzokortmogelijktehoudenzodatdekansopherhalingkleineris.InhetkadervanhetprogrammaVeiligheidbegintbijVoor-komenwordtdenazorgnadetentieverbeterdzodatrecidivewordtterug-gedrongen.OmdevereistedalingvanderecidiveterealiserenzethetKabinetinopeenpersoonsgerichteaanpak,waarbijdedader,hetdelict1TK2007–2008,28684,nr.167.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.1310 enhetrisicodatdedadervormtvoordesamenleving,belangrijkeindica-torenzijn.Bijbriefvan29augustus20081isUwKamerdaarovergeïnfor-meerd.HetwetsvoorstelVersterkingvandepositievanhetslachtofferinhetstrafprocesdatinbehandelingisbijdeEersteKamer,geeftmeermogelijkhedenomschadebijdedadersteverhalen.Derechterkaneenschadevergoedingsregelingtoewijzen.Bijverdachtenbenedende14jaarkandeschadebijdeouderswordenverhaald.Per1april2009isereensluitendnazorgstelselvooralleex-gedetineerdeMarokkaans-NederlandsejongerendieeenJJIverlaten.Destrafwordtgekoppeldaanpositieveinterventiesgerichtopgedragsveranderingzodatonderliggendeoorzakenvanhetantisocialeofcriminelegedragwordenaangepakt.Nabeëindigingvandejustitiëletitelzorgtjustitievooreen«warme»overdrachtaangemeenten,datwilzeggendatdegemeenteopdehoogtewordtgesteldwelkeontwikkelingdejongenheeftdoorgemaakttijdenszijndetentie.DebewindsliedenvanJustitiestreveninhunbeleidtervoorkomingenbestrijdingvancriminaliteiteenruimereenmeeropdepersoonafge-stemdetoepassingnavanvoorwaardeninhetkadervanvervolgings-beslissingen,bestraffingenvoorwaardelijkeinvrijheidstelling.Daarbijzalscherperwordengeletophetbelangvanopculturelefactorenengezins-situatieafgestemdeinhoudvandievoorwaarden.Eengroepsgerichteaanpakisinveelgevalleneeneffectievestrategieomoverlastencrimina-liteittegentegaan.Raddraaiersmoetenwordengeïsoleerdvandemeelo-pers.Hetinkaartbrengenvanhinderlijke,overlastgevendeencriminelegroepenvolgensdeshortlistmethodiek(Beke/Ferwerda)sluithierbijaan.HetministerievanBZKheeftdepolitiekorpsenmiddelenbeschikbaargesteldzodateind2009eenlandelijkbeeldvanjeugdgroepenbeschikbaarkomt.Iedereprobleemjongere(zowelderisicogroepalsdehardekern)moetindividueelinbeeldzijnbijdegemeenteengoedgevolgdworden.Alleendankandeproblematiekgoedwordenaangepakt.Dezejongerenmoeteneenopmaatgesnedentrajectkrijgen.Wanneerjeugdgroepeninkaartzijngebrachtkanbijernstigeoverlasteengebiedsgerichteaanpakwordeningezet.DeministervanJustitieheefttenslottebegin2009aangekondigdeenwijkverbodmogelijktewillenmakenbijdeaanpakvanoverlastindewijken,ondermeerdoorprobleemjongeren.Omdieredenwordtdemogelijkheidonderzochtomderechterdebevoegdheidtegevenomeenvrijheidsbeperkendemaatregel,indevormvaneenwijk-verbod,opteleggenalszelfstandigemaatregel.Opdezemanierkanderechterrechtstreekskiezenvoordeinhetconcretegevalmeestgewenstereactie.Dezemaatregelkanwordenopgelegdinplaatsvanofnaasteengeldstrafofvrijheidsstraf.Momenteelkenthetstrafrechtdevrijheids-beperkendemaatregelalleenindevormvaneenvoorwaardebijhetopleggenvaneenvoorwaardelijkestrafofalsvoorwaardebijdeschor-singvaneenvoorlopigehechtenis.Wanneerereenmogelijkheidbestaattotsnelrecht(moetspecifiekwordenafgekondigd)kunnenoverlast-plegers,zosnelalsmogelijkis,naaanhoudingwordenberechtennabestraffingdezestrafaansluitendondergaan.Effectiviteitonderwijs,jeugdzorgenarbeidstoeleidingHetKabinetzetnaastdezerepressievemaatregeleninoppreventievemaatregelenomtevoorkomendatjongerenvroegtijdiguitvallenenophetverkeerdepadterechtkomen.DitgebeurtondermeerdoorhetprogrammaAanvalopdeUitvalomonderwijsachterstandenenvoortijdigschoolverlatenterugtedringenendoorhetWetsvoorstelInvestereninJongeren(onlangsnaardeTKverzonden)datregeltdatjongerentussende18en27jaardiezichmeldenvooreenuitkeringeenaanbodvooronderwijsofarbeidkrijgen.Hetisvanbelangdatgemeentensamenmetbedrijveneninstellingenwerkmakenvanhetregelenvanstageplekken1TK2007–2008,24587,nr.299.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.1311 voorjongeren.Hiermeezijno.a.inZoetermeerenRotterdamgoedeerva-ringenopgedaan.ViahetprogrammaDiversiteitinhetJeugdbeleid1gaatextraaandachtuitnaardeondervertegenwoordigingvanmigranten-gezinnenindevrijwilligehulpverleningendeoververtegenwoordigingindeniet-vrijwillige(zwaardere)zorg.Hetvergrotenvanhetbereikvanmigrantenkinderenenoudersendeeffectiviteitvaninterventiesinde(jeugd)zorgstaatindieaanpakcentraal.Alleenmeteensluitendeaanpakwaarbijhulpverlenersvoldoendesamenwerken,kandemultiproblematiekdieinrelatiefveelMarokkaans-Nederlandsegezinnenaanwezigis,goedwordenaangepakt.Overigethema’sHetisnoodzakelijkdatpersonenuitdeMarokkaans-Nederlandsegemeen-schapookzelfoverlastgevendejongensenhunoudersaansprekenophungedrag.Vanuitdegemeenschapkomensteedsmeerenmeerinitia-tievenopenwordthetintimiderendegedragintoenemendemateafge-wezen.HetKabinetvindthetbelangrijkdaterindebeleidsontwikkelingenuitvoeringmeerenbeterwordtsamengewerktmetdelokaleMarokkaans-Nederlandsegemeenschap.HetisbelangrijkdatdeMarokkaans-Neder-landsegemeenschapverantwoordelijkheidneemtindeaanpakvandeproblemen.Ditisvanbelangvoorhetcreërenvandraagvlakenhetslagenvandelokaleaanpakomdatergebruikkanwordengemaaktvankennis,ervaringenhetnetwerkbinnendegemeenschap.EenaantalgemeentenheeftditalopgepaktenooksteedsmeerMarokkaanseNederlandersmengenzichinhetdebatofzijnactiefalsprofessionalindeaanpak.HetRijkzalgemeentenendeMarokkaans-Nederlandsegemeenschaponder-steunenbijhetvormgevenvaneennauweresamenwerking,ondermeerdoortefacilitereninhetopzettenvannetwerken.TenslottezalhetRijkhierovermetdeorganisatiesvanMarokkaanse-Nederlandersinoverlegtreden.Marokkaans-Nederlandsejongenshebbenrelatiefvaakeenintolerantehoudingtenopzichtevanbijvoorbeeldvrouwenenhomo’s.Ditgedragisniettetolererenentastdesamenlevingaan.Hetisvanbelangdatdezejongensbelangrijkenormenenwaardenwordenbijgebracht,vooraldoorstriktehandhavingvanhetwettelijkverbodopdiscriminatie.TevaaklatenMarokkaans-Nederlandsejongerenzichbelemmerendoortegenslagen.Zemoetenlerenweerbaartezijnenteknokkenvooreengoedetoekomst,trotszijnophuntalentenenlatenzienwatzeinhuishebben.ErzaleenprogrammawordenopgezetdoorhetRijkomditthemaoplokaalniveauaandachttegeven.5PlanvanAanpakvoordesamenwerkingmetgemeenten1.Ondersteuninglokaleaanpak,ondermeermetpraktijk-enimplementatieteams2.Inzetgezinsmanagersinmultiprobleemgezinnen3.Inzetstraatcoaches5.1.Ondersteuninglokaleaanpak,ondermeermetpraktijk-enimplementatieteams,kennis,onderzoekHetKabinetheeftdeafgelopentijddusveelinganggezetomoverlasteffectievertekunnenaanpakken.DiversemaatregelenzijninontwikkelinginhetkadervanhetActieplanoverlastenverloedering.Sommigegemeentengevenechteraandatdenationalewet-enregelgevingenderijksbredefaciliteitenvoordeaanpakvandezeproblematiekonvoldoendebekendzijn.Hetisvanbelangdatbestaandeennieuwemaatregeleninde1TK2008,31007,nr.52.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.1312 lokaleaanpakvanMarokkaans-Nederlandseprobleemjongensoptimaalwordenbenut.HetKabinetwildoorhetinzettenvanzogehetenpraktijk-enimplementa-tieteamsgemeentenondersteunenbijhetvormgevenénuitvoerenvandeaanpakvandeoverlastenhunveiligheidsbeleid.DezeteamswordenmedeingezettenbehoevevangemeentendieveelproblemenhebbenmetMarokkaans-Nederlandsejongeren.Zebestaanuitlokaleexperts,aangevuldmetexpertsvanhetRijk.Desamenstellingvanhetteamgebeurtinoverlegmetdegemeentenenislokaalmaatwerk.Erwordentweesoortenteamsingezet:praktijkteamsdiewordeningezetbijacuteproblemenenimplementatieteamsdiezichrichtenopeenstructureleversterkingvandelokaleaanpak.Samenmetdegemeentewordteenoplossinggezochtvoorhetprobleemwaardegemeenteineenbepaaldebuurtofwijkmeekampt.HierbijzalookeenkoppelingwordengemaaktmetbestaandeteamszoalshetinteractieteamjeugdenveiligheidvanFORUMendeexpertgroepdiversiteitvanhetlandelijkeExpertisecentrumDiversiteitvandepolitie.Eengedegenlokaleaanpakzetviaconcretesamenhangendemaatregelen(bijvoorbeeldindevormvaneenintegraalplanvanaanpak)ondermeerinopdeverschillendeleefwereldenvanjongeren,veiligheidenoverlast,desamenwerkingtusseninstantiesenorganisatiesendecoördinatievanuitdegemeente.Praktischeondersteuningomdelokaleaanpakteversterkenstaatcentraal.GemeentenwordenactiefvanuithetRijkonder-steunddoordeinzetvandepraktijk-enimplementatieteams,kenniseninstrumentarium.Gemeentenmoetenzelfprioriteitenbenoemenindeaanpakvanhunproblemen,maarerzalookviaprestatieafsprakenvanuitdemiddelenvoorLeefbaarheidenVeiligheidwordenaangegevenwelkeprioriteitenhetRijkzietbinneneenintegraleaanpak.HetRijkpaktonderwerpenopdieeenbovenregionaalkarakterhebbenenwaarbijdeMarokkaans-Nederlandsegemeenschapeenbelangrijkerolkanspelen.Hetgaatdanondermeeromhetopzettenvannetwerkenvansleutelfigurenenhetorganiserenvanbijeenkomsten,onderzoeknaareffectieveinterventies,hettegengaanvandiscriminatieeneenplatformvoorkennisuitwisseling.HetRijksteltkennisovereeneffectieveaanpakvanMarokkaans-Nederlandseprobleemjongensbeschikbaaraangemeenten.HetgaatondermeeromhetKennisfundamenttenbehoevevandeaanpakvancrimineleMarokkaans-Nederlandsejongeren(WODC)1enomhetverza-melenenverspreidenvanbestpractices.HetRijkzaltevenszorgendatgemeentenbeschikkinghebbenoverrelevantestatistischegegevens.IndiennodigzalhetRijkonderzoekinitiërenendelokaleaanpakonder-steunenmetexperimenten.Hetisvanbelangdateroplokaalniveaueenambtenaarwordtaange-wezendieoptreedtalscoördinatorofprojectleiderendiealsspininhetwebfungeert.OmdelokaleaanpakteondersteunenenkortelijnentussenRijkengemeententerealiseren,wordtereenambtelijkoverlegopgezetmetambtenarenvanuitgemeenten,rijkenprovincie,dieveelkennishebbenvandezespecifiekeproblematiek.Ditoverlegzalregelmatigwordengevoerdomproblemen,analyses,engoedevoorbeeldenuittewisselen.Hetgaatomeensamenwerkingsverbandmetkortelijnenwaar-langspraktischezakenzoalskennisovereeneffectieveaanpakvandeproblematiekwordenontwikkeldengedeeld.Ookzullenregelmatigmensenuitdepraktijkenwetenschapperswordenbetrokken.Begin2009gaathetrijkmetgemeentenmetproblemenmetMarokkaans-Nederland-sejongereninoverleg.Wensenenbehoeftenvangemeentenzulleninhet1Thema’sbinnenhetonderzoek:grenzenstellen,risicoreductieenopvoeding(WODC2008).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.1313 verderetrajectcentraalstaan.Erzalvoorjaar2009eenuitvoerings-programmawordenopgezetwaarinaldezeaspectenwordenmeege-nomen.Nieuwemaatregelen:•Actieveondersteuningvangemeentenbijhettoepassenvaninstrumentenenbevoegd-hedentegenoverlastenhetopzettenvaneenlokaleaanpak•Inzetkennisfundament•OrganiserensamenwerkinggemeentenenrijktussenambtelijkeexpertsenzonodigoverlegopbestuurlijkniveauNaasthetondersteunenvaneenlokaleaanpakligthetzwaartepuntbijdeproblemenmet(groepen)jongerenopstraatenindegezinnen.HetKabinetsignaleertopdezetweeterreinendegrootsteproblemenenwilhierzwaaropinzettenzodatdeproblemenoplokaalniveaugoedkunnenwordenaangepaktendaadwerkelijkkunnenwordenteruggedrongen.5.2InzetgezinsmanagersinmultiprobleemgezinnenPreventieenvroegtijdigingrijpenzijnnodigomproblemenlatertevoor-komen.Ouderszijnprimairverantwoordelijkvoordeopvoedingvanhunkinderen.InhetJeugd-enGezinsbeleidstaatversterkingvandeeigenkrachtenlaagdrempeligeopvoedondersteuningvoorgezinnendiedatnodighebbenvoorop.«Vrijblijvendheidvoorbij»isuitgangspuntvanhetKabinetsbeleid.Jongerendieproblemenveroorzakenénhunoudersmoetenwordenaangesproken,alshetkanvrijwillig,alshetmoetmetdrangendwang.GemeentenkrijgenderegieindejeugdketeninhetinvoorbereidingzijndewetsvoorstelCentravoorJeugdenGezin.Gemeentenzorgenvoorsluitendeafsprakentussenalleinstantiesdiehulpofzorgaangezinnenbieden.HetisvanbelangdatgemeentenindatkaderookafsprakenmakenoverintensievehulpaanMarokkaans-Neder-landseprobleemgezinnen.EénprofessionalzalMarokkaans-Nederlandserisicogezinnenintensievebegeleidinggevenom(weer)structuurtebrengeninhetgezin.Hetgaatbijvoorbeeldomhetinschakelenvandejuistezorg,zorgvoorgoedemaaltijden,zorgvoorstructuurgedurendededagetc.Intensievebegeleidingbetekentdateendergelijkegezinsmanagerperweekeenaantaldagenbeschikbaarisvooreengezin.Decaseloadvaneengezinsmanagermoetniethogerzijndan4à5gezinnen.Dezeprofes-sionalishetaanspreekpuntvoorhetgezinenkananderehulpverlenersinschakelenindiennodig.Ookdecoördinatievanhulpinhetgezinkanzowordenverbeterd.Hetisvangrootbelangdatoudershulpaanvaardenalsdaaraanleidingtoeis.Doenzeditniet,dandienterinhetbelangvanhetkindactietewordenondernomen.Dezeintensieveinzetvangezinsmana-gersbrengtextrakostenmetzichmeemaarisvangrootbelangvoordeaanpakvandeproblematiek.Inveelgezinnengaathetfoutomdatouderstekortschietenindeopvoedingvanhunkinderen.Bovendieniseeneffec-tievevroegtijdigeinterventieopdelangetermijnnietalleenmaatschappe-lijk,maarookfinancieellonendomdatzwaardereproblematiekkanwordenvoorkomen.HetRijkzaldebetrokkengemeentenextrafinancieelondersteunenomeenintensiveringvanhulpinMarokkaans-Nederlandseprobleemgezinnenoptezetten.Dezemiddelenzijnbeschikbaarbinnendestaandebegrotingenvormeneenaanvullingopderegulieremiddelendiegemeentenontvangenvooropvoedingsondersteuning,deCentravoorJeugdenGezinendemiddelendieviahetprovinciaaljeugdbeleidbeschikbaarkomen.Inzetvandemiddelenvindtplaatsvolgenshetprincipevan«Eengezin,éénplan».OnderregievandegemeentenmakendebetrokkenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.1314 instantiesafsprakenoverdeafstemmingvandehulpverleningaangezinnen.Nieuwemaatregel:•Intensieveinzetvangezinsmanagersingemeenten/wijkengerichtopMarokkaans-Nederlandsegezinnen5.3InzetstraatcoachesHetKabinetwenstookintensieveinzetvanstraatcoachesen8tot8coachesindewijkenwaardeproblematiekspeelt.HetRijkzaltevensviabest-practicesdeervaringenvandeinzet,expertiseenprofielvandezecoachesuitdragenenverspreidenondergemeenten.ToezichtindebuitenruimteisvangrootbelangomoverlastdoorMarokkaans-Neder-landsejongensterugtedringen.Straatcoacheskunnenhieraaneenbelangrijkebijdrageleveren.Dezeprofessionalswetengezagenrespectaftedingendoordatzedejuistekwalificatieshebbenvoorhetwerkenmetdezejongensendoorhunuitstralingenaffiniteitmetdedoelgroep.Tothuntakenpakketbehoortnietalleenhetaansprekenvandejongensophungedrag,zijbrengenbijvoor-beeldookkinderenthuisdienaachtuuropstraatzijnensprekendeoudersdaaropaan.InAmsterdamzijnpositieveervaringenopgedaanmetzogenaamde8tot8coachesdiejongerendiedreigenafteglijdendeheledagbegeleiden.Huncoachprogrammarichtzichondermeerophetaanbrengenvanstruc-tuurinhetlevenvanjongerenenhunouders.Zehalenjongerenuitbedalsdatnodigis,zorgenervoordatzeopschoolzitten,regelenhuiswerk-begeleidingensportdeelnameenlerenjongerensocialevaardigheden.Zijrichtenzichopdagbestedingenstructuurvanjongerenenwerkennauwsamenmetpolitieendestraatcoaches.Pergemeenteennaaraardvandeproblematiekmoetwordenbezienwelkebehoefteeris.Ookiserineenaantalgemeentenpositieveervaringopgedaanmetdeinzetvancoachesuitdepeergroepdiedoorhunachtergronddichtbijdejongerenstaan.Nieuwemaatregel:•Inzet(straat)coachesinwijkenwaarveeloverlastisvanMarokkaans-Nederlandsejongens•Uitdragenbestpractices6FinanciënenrapportageVoorde(bestaandeeninvoorbereidingzijnde)maatregelengenoemdinhoofdstuk5zijnbinnendebegrotingenvandebetrokkendepartementenmiddelenbeschikbaar.Voordeinzetvanstraatcoachesengezinsmana-gersisbinnendeWWIbegroting3miljoeneurobeschikbaarvanuitdemiddelenvoorintegratie.BZKsteltkomende3jaarintotaal900000eurobeschikbaarvoordeontwikkelingeninzetvangezinsmanagersinGouda.DeextramiddelenvoorgezinsmanagerszijnaanvullendopdeprovincialeJeugdzorgmiddelen(bijvoorbeeldbijeenondertoezichtstelling),deextramiddelenvoorgemeentenvooropvoedondersteuningendevormingvanCentravoorJeugdenGezinviadebrededoeluitkeringCJGendegede-centraliseerdeWMO-middelenvoorpreventiefjeugdbeleid.OmgemeententeondersteuneninhunlokaleaanpakisvanuithetRijkperjaareenbudgetvan1,6miljoeneurobeschikbaar.DitbudgetisgerichtTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.1315 oplandelijkesamenwerking,kennisdeling,onderzoek(oanaareffectieveinterventies),deskundigheidsbevorderingenconferenties.Voorfinancieringvanlokaleprogramma’skunnengemeenteneenberoepdoenopverschillendereguliereenspecifiekegeldstromen.ViahetGemeentefondszijnmetingangvan2010demiddelenvoorveiligheidvanWWI,JustitieenBZKviaéénofmeerderedecentralisatie-uitkeringenbeschikbaar.In2010bedraagthettotaalvandezemiddelen95miljoeneuro,metingangvan2011intotaal70miljoeneuro(BZKenWWIelk32miljoeneuro,Justitie6miljoeneuro,intotaal70miljoeneuro).DezemiddelenkomenviaverdeelsleutelsbeschikbaarvoordeG31,mogelijkaangevuldmeteenaantal(andere)100000+gemeenteneneenaantalkleineregemeentenvoordelokaleaanpakopgebiedvanveiligheidenleefbaarheid.HetRijkmaaktconcreteprestatieafsprakenmetgemeentenoverdeinzetvandezemiddelenendetebehalenzichtbareresultatenbijvoorbeeldtenaanzienvanoverlastencriminaliteit.Dezeafsprakenmoetennadrukkelijkleidentotverminderingvandeoverlast,waaronderdeoverlastdoorMarokkaans-Nederlandsejongeren.MaatregelenBeschikbaremiddelen•Ondersteunengemeenteninsamenwer-king,kennisdeling,onderzoek,deskundig-heidsbevorderingetc.vanuithetRijk1,6miljoeneuroperjaar(WWIenJUS)•AanvullendemiddelentavLokaleaanpakgerichtopinzetStraatcoachesengezins-managers3miljoeneuroperjaar(WWI)3x300000eurovoorGouda(BZK)•Ondersteuninglokaleprogramma’smiddelsspecifiekeprestatieafsprakent.a.v.Marok-kaans-NederlandsejongerenvanuitVeiligheidenLeefbaarheidsmiddelenG45,4miljoeneuroperjaar(Donnermiddelen-JUS:specifiek)G312x32miljoeneuroperjaarvoortotalegeneriekeaanpakVeiligheidenLeefbaarheid(WWIenVanMontfransgeldenBZK,BZKG31mogelijkaangevuldmeteenaantalgemeenten)•Bestaandeeninvoorbereidingzijndemaatregelen(H5)UitregulierebudgettenJUS,J&G,BZK,WWI,OCWBegin2010zaldoordeministervoorWWIwordengerapporteerdoverdeontwikkelingen.Metgemeentenwordtnogbesprokeninwelkevormdatzalgebeuren.7ConclusiesGerichteinzetopdeproblemenvanMarokkaans-Nederlandsejongerenisnoodzakelijk.Daarvoormoetextraaandachtuitgaannaarbereikeneffecti-viteitvandeaanpakvandezejongerenenhunouders.HetKabinetheeftdeafgelopentweejaarveelmaatregelengetroffendiegemeentenonder-steuneninhetterugdringenvandeoverlast,criminaliteitenrecidiveenhetvergrotenvandeveiligheid.Doordeconcentratievanverschillendeproblemeningezinnenenbuurtenishetineenaantalgemeentendrin-gendnodigeenintegralelokaleaanpakoptezettengerichtophetterug-dringenvanoverlastencriminaliteitenophetverbeterenvanhettoekomstperspectiefvandezeMarokkaans-Nederlandsejongens.HetRijkbevordertdatgemeentenhetinstrumentariumtegenoverlasteffectieverkunneninzetten.Rijkengemeentenzullenperiodiekover-leggen.HetRijksteltexpertiseenkennisbeschikbaaropverschillendeterreinenzodatgemeentenmetdejuistekennisaandeslagkunnen.IneenaantalgemeentenzullenstraatcoachesengezinsmanagerswordeningezetzodatMarokkaans-Nederlandseoudersbijproblemenintensieveondersteuningkrijgenendeoverlastafneemt.HetRijkondersteuntdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.1316 gemeentenwaarnodigzodatdeproblemendaadwerkelijkafnemen.«GrenzenstellenénPerspectiefbieden»ineengoedebalans,ensamen-werkingtussenallebetrokkenpartijen,metnameookmetdeMarokkaans-Nederlandsegemeenschap,zijnonmisbaaromdezecomplexeenhard-nekkigeproblemenaantepakken.DeministervoorWonen,WijkenenIntegratie,E.E.vanderLaanDeministervanJustitie,E.M.H.HirschBallinDeministervanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties,G.terHorstDeministervanJeugdenGezin,A.RouvoetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.1317 Bijlagen:11.Feitenencijfers2.Overzichtbestaandeeninvoorbereidingzijndemaatregelen1TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31268,nr.1318