Verslag van schriftelijk overleg over de voorgestelde fusie van het GOB en Domeinen

31700XIVVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit(XIV)voorhetjaar2009Nr.136VERSLAGVANEENSCHRIFTELIJKOVERLEGVastgesteld20maart2009BinnendevastecommissievoorFinanciën1,hebbenenkelefractiesdebehoefteomoverdebriefvandeministervanFinanciënendeministervanVolkhuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheervand.d.14november2008inzakedekabinetsvoornemensmetbetrekkingtoteenversterkingvanhetinstrumentariumendeorganisatorischeinbeddingvoordeelnameaangebiedsontwikkelingdoorhetrijkdeoprichtingvaneenstichtingvoorNederlandalscentrumvoorfinanciëledienstverlening(Kamerstuk31700XIV,nr.18),enkelevragenenopmerkingenvoorteleggen.Devragenenopmerkingenzijnop15januari2009aandeministersvoor-gelegd.Bijbriefvan20maart2009zijnzedoordeministervanFinanciënbeantwoord.Devoorzittervandecommissie,BlokDeadjunct-griffiervandecommissie,Basten1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),Blok(VVD),voor-zitter,TenHoopen(CDA),ondervoorzitter,Weekers(VVD),VanHaersmaBuma(CDA),DeNeréetotBabberich(CDA),Haverkamp(CDA),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Omtzigt(CDA),Kos¸erKaya(D66),Irrgang(SP),Luijben(SP),Kalma(PvdA),Blanksma-vandenHeuvel(CDA),Cramer(CU),VanderBurg(VVD),VanDijck(PVV),Spekman(PvdA),Heerts(PvdA),Gesthuizen(SP),Ouwehand(PvdD),Tang(PvdA),Vos(PvdA),Bashir(SP)enSap(GL).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),Remkes(VVD),Jonker(CDA),Aptroot(VVD),DeVries(CDA),VanHijum(CDA),Mastwijk(CDA),Elias(VVD),DePater-vanderMeer(CDA),Pechtold(D66),Kant(SP),Ulenbelt(SP),VanderVeen(PvdA),Smilde(CDA),Anker(CU),Vacature(VVD),DeRoon(PVV),VanDam(PvdA),Smeets(PvdA),Karabulut(SP),Thieme(PvdD),Heijnen(PvdA),Roefs(PvdA),VanGerven(SP)enVendrik(GL).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1291920809tkkst31700-XIV-136ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1361 IVragenenopmerkingenvanuitdefractiesVragenenopmerkingenvandeledenvandefractievanhetCDADeledenvandefractievanhetCDAwillengraageenaantalvragenenkanttekeningenplaatsenalsreactieopdebriefvanderegeringoverdevoorgesteldefusievanhetGOBendeDienstDomeinen.Uiteraardzijnwijheteensmetdedoelstellingenomdeontwikkelkracht,aansturingencommunicatiemetderdeneffectieverenefficiëntertemaken.Tenminstedatverwachtenwevaneenprofessioneleorganisatiedienuwordtgevormd,maardeledenvandefractievanhetCDAvragenzichafofertegelijkertijdnietsprakeisvaneengemistekansindatopzicht.EenbrederefusiemetdeDienstLandelijkGebied(DLG)enhetBureauBeheerLandbouwgronden(BBL)achthetkabinetopditmomenteenstaptever,metnamevanwegedeanderewijzevanaansturingvanDLGomdat75%vandeopdrachtenafkomstigzijnvanprovincies.Kenne-lijkziethetkabinetoptermijnweleenfusiemogelijkheid,maarisomwillevandesnelheidenhetvermijdenvancomplexiteitnueerstgekozenvooreenrelatiefeenvoudigefusie.Metanderewoorden,ishetjuistdathetkabinetgeeninhoudelijkebezwarenheefttegeneenbrederefusiemetDLG?IseroverwogenomdesnoodseendeelvanDLGalvastindefusieoptenemen?Bijvoorbeelddoorderegionaleactiviteitentedecentraliseren(bijv.naarprovincies),endecentraleactiviteitenindenuvoorgesteldefusieoptenemen?VerderwillendeledenvandefractievanhetCDAgraagmeerduidelijk-heidoverhettijdspadendemomentenwaaropgeëvalueerdwordt,enwanneerenaanwelkevoorwaardenmoetzijnvoldaan,zodatbeslotenkanwordendat(delenvan)DLGonderdeelkaneneventueelmoetwordenvandenieuwefusiedienst?DeledenvandefractievanhetCDAvragenhetkabinetommeerinzichttegeveninwanneerdefusieisgeslaagd?Welkeefficiencyslagenwordenergemaaktenkanditgekwantificeerdworden?Inhoeverrewordtbijge-dragenaandereductiedoelstellingvoorambtenaren?Hoezithettijdspaderuit?Indebriefwordtaangegevendatdesamenvoegingvandedien-stenrelatiefsnelkanwordengeïmplementeerd.Watisrelatiefsnel?Slagkrachtisbelangrijkbijdegebiedsontwikkelingwaarbijhetrijkpartneris(doormiddelvanhetbezittenvangronden).Kunnendeministersaangevendatdoormiddelvandezefusiedebesluitvormingsprocessenrondomgebiedsontwikkelingsnellerenbeterzullengaan?Hoeslag-vaardigensnelishetOpdrachtgeversberaad?Zijnhierdoelstellingenvoorgeformuleerd,bijvoorbeeldmetbetrekkingtotklantgerichtheidenduurbesluitvormingstrajecten?Overdoelstelling,prioriteitstellingenfinanciëlekaderstellingvandenieuwefusiedienstwillendeledenvanhetCDAgraagmeerduidelijkheid.Opwelkewijzewordthetuitvoeringsbeleidvandedienstvastgesteld?Kandedoelstellingvandefusiedienstalsvolgtwordensamengevat:hetmiddelsgebieds-ofprojectontwikkelingkunnenrealiserenvanruimtelijkedoelenen,waardataandeordeis,hetvergrotenvandewaardevanrijksgrondenineengebied?Ishetjuistdathetkunnenrealiserenvanruimtelijkedoelennietpersenationaledoelenhoeventezijn?Hetrijkkanookbetrokkenzijnbijregionale/lokaleontwikkelingen,bijvoorbeeldvanwegehethebbenvaneengrondpositie,enopdiemanieraanregionale/lokaleruimtelijkedoelenbijdragen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1362 Gesteldwordtdatnietdeindrukmoetontstaandathetbijdeelnameaangebiedsontwikkelingdoorhetrijkalleennogzougaanomhetmaximerenvandefinanciëlemiddelen.Datisnadrukkelijkniethetgeval,zostaatindebrief.Betekentditdatfinanciëledoelstellingenondergeschiktzijnaanruimtelijkedoelstellingenennietnevengeschikt?Enhoeisgeborgddathetrealiserenvanruimtelijkedoelenprioriteitheeftbovenhetgenererenvaneenmaximalefinanciëleopbrengst?Immershetkabinetsteltwelfinanciëlekadersop,waarbinnendedoelengerealiseerdmoetenwordenenFinanciëntoetstofdevoorlopigebusinesscaseaanhetfinanciëlekadervoldoet.DeledenvandefractievanhetCDAwillendaaromgraagwetenhoedefinanciëlekaderstellingerconcreetuitziet.Kunnenwinstgevendeenverlieslatendeprojectenverevendworden,enzojabinnenwelkemarge?Wordenrendementseisengesteld?Zoja,welke?Welkerisicoafwegingenwordengemaakt,enwelkeruimtevoorrisico’siser?Watzijndevoorwaardenvoorvoorzieningenenreserves?Beperktdeontwikkelactiviteitzichtotgrondexploitatie,ofkanerooksprakezijnvanopstalexploitatie?Kanenmagdefusiedienstdeelnemenineenontwikkelcombinatiemetderden?Voortswordtgestelddateeninternmechanismeophogerniveauwordtontwikkeldalserconflictenzijntussendebeleidsdoelenendefinanciëlerandvoorwaarden,bijvoorbeelddoorwijzigingenindescopeenindeverwachteuitkomsten.HoegrootisdeflexibiliteitenderuimteomgebiedenteontwikkelenenrisicotenemengeziendepositioneringonderFinanciënenderisicoafwegingaldaar?VoorgesteldwordtdatdeministervanFinanciëndeministerieelverant-woordelijkministerisvoordefusiedienst.MaarhetMinisterieelOpdrachtgeversberaad(MOB)neemtfeitelijkdebesluitenoverdeontwikkelactiviteitenenisdaarvoorverantwoordelijk.DeministervanFinanciëniserverantwoordelijkvoordatdebesluitenbinnendefinanciëlekaderstellingblijven.DeledenvandefractievanhetCDAvragenzichafinverbandmeteeneenduidigeinhoudelijkebeleidsverantwoordelijk-heidstoedelingofhetnietwenselijkisomvoordefusiedienstééninhou-delijkverantwoordelijkministeraantewijzen,incasudeministervanVolkhuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer.Graageenreactiehierop.BinnendedienstDomeinenvindenthansookactiviteitenplaatsomtrentroerendezaken,zoalsbijvoorbeelddeverkoopvaninbeslaggenomenzaken.Iseroverwogenomdezeactiviteit,diewezenlijkandersisdangebiedsontwikkeling,apartondertebrengen?OpditmomentheeftDienstDomeinenreedseenbaten-lastendienst.Tijdensdeovergangsperiodeendeinvoeringvanhetnieuweinstrumen-tariumkrijgtDomeinendestatusvantijdelijkebaten-lastendienst.Waaromtijdelijk?Hetkabinetgeeftaamdatermogelijkoverwegingenkunnenzijnomdebaten-lastendienstt.z.t.omtevormennaareenZBO.OpvoorhandkunnendeledenvandefractievanhetCDAaangevengeenvoorstandertezijnvandevormingvaneenZBO,enwenstdevormvandebaten-lastendienstvoorttezetten.VragenenopmerkingenvandeledenvandefractievandePvdADeledenvandefractievandePvdAhebbenkennisgenomenvanbrief31700-XIV-18vandeministersvanFinanciënenVROM,betrekkinghebbendopdevoorgesteldefusievanverschillendeoverheidsdiensten.DezeledenzijnervoorstandervanhetGOBtelatenfuserenmetDomeinen.DaarnaaststeltdezeledentevredenvastdathetGOBtoege-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1363 rustwordtmeteenaantalfinanciëleinstrumentenopdatzijhaarwerkalsOntwikkelingsbedrijfserieuskanoppakken.Erblijftnogeenaantalvragenonbeantwoord:WaaromwordtervoorgekozendefusiedienstbijhetministerievanFinan-ciënondertebrengen?HetisevidentdatdebeleidsinhoudelijkekennisoverhetwerkgebiedvanhetGOBenDomeinenOZvoornamelijkbijhetministerievanVROMzit.Dedienstzouzijnkosten-baten-risico’sendebijbehorendefinancieringookopdebegrotingvanVROMkunnenonder-brengen.HetAmbtelijkOpdrachtgeversBeraadroeptbijdeledenvandePvdA-fractievragenop.Wiezittendaarin?DezeledenvragenzichafwaaromgekozenwordtvooraansturingvandefusiedienstvanuithetAOB/MOB;deTweedeKamermagzichslechtsbuigenoverdebegrotingen.Ishetnietwenselijkdatermeerpolitiekeenminderambtelijkesturingbestaatbijeendienstdiezo’nbelangrijkeinvloedkanhebbenopdeinrichtingvanNederland?GraagzoudeledenvandefractievandePvdAziendatdeKamerperiodiek(halfjaarlijks)wordtgeïnformeerdoverdebeleids-inhoudelijkevoortgang,enzoudaarovermethetkabinet,iniedergevaldeministervanVROM,vangedachtenwillenkunnenwisselen.DealomtegenwoordigekredietcrisiskanookeenrolspelenindewerkingvandefusiedienstDomeinen-GOB;ishetnietverstandigomdeindebriefgenoemdefinanciëleinstrumentenvanafnúalintezettenomeenecono-mischestimulanstekunnengeven?DeledenvandePvdA-fractiescharenzichvooralsnognietachterhetvoorstelomoptermijneennieuweZBOoptezetten,enmochtderege-ringaandatvoornemenvasthoudenwensenzijdaarovertewordengeïn-formeerd.VragenenopmerkingenvandeledenvandefractievandeSPDeledenvandefractievandeSPhebbenmetbelangstellingkennisge-nomenvandebriefoverdefusievanGOBmetDomeinen.DenieuweorganisatieheeftdegrondeninhetbezitenkaneenstevigerolspeleninderuimtelijkeontwikkelingvanNederland.DeledenvandefractievandeSPvragenzichechterafofdefusietussenGOBenDomeinenookmetdatdoelisopgesteld?Gaatdenieuwedienststurendoptredeninontwikke-lingofishetpuureenmiddelominkomstentegenereren?Watvoornadelenkanhetnovumvanactiverenvangrondenenhetbijschrijvenvanrentemetzichmeebrengen?Welkmarktaandeelheeftdenieuwedienststraksopdegrondmarkt.Hoeveelhagrondvaltonderdedienstenhoeisdebestemmingvandiegrondenglobaalgezien?Liggendegrondeninstrategischaantrekkelijkegebiedenvoorontwikkeling?Zaldenieuwediensteenactiefgrondbeleidgaanvoeren.Onderkentdeministerhetstrategischebelangvandiegrondpositieenkrijgtdedienstalsdoelmeezoveelmogelijkgrondinpubliekbezittebrengen.Zonee,waaromniet?Kuntudeverantwoordelijkhedenvanhetministeriealseigenaarentoezichthouderopdedienstnadertoelichten.WelkerolheeftdeministervanVROM,alsverantwoordelijkevoorruimtelijkeinrichting,inhetbepalenvanbeleidenuitvoeringvandedienst?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1364 VragenenopmerkingenvandeledenvandefractievandeVVDDeledenvandefractievandeVVDverwelkomenhetdoelvandevoorge-nomenfusievanDomeinenenhetGOBomtekomentoteenmeerslag-vaardigeenondernemendeaanpakindegebiedsontwikkelingwaarbijderijksoverheidisbetrokken.Daarbijziendezeledenookkansenomdepubliekekostenvoorgebiedsontwikkelingtereducerenenopbrengstenvandeontwikkelingvanrijksgrondenteoptimaliseren.Defusieroeptbijdezeledendevolgendevragenop.HetisdebedoelingommetdezefusiehetGOBdoorteontwikkelentoteendaadwerkelijkpubliekontwikkelingsbedrijfdatbijeenselectaantalgebiedsontwikkelingsprojectenbetrokkenzalzijn.Alseenvandevoor-delenvandefusiewordtgenoemddatdemarktkennisensignalenoverontwikkelingenindediverseregio’svanuitbeheerenverkoopdoor-gesluisdkunnenwordennaardeontwikkelpoot.Hoewordtindeteontstanesituatiemetdebestaandeselectiecriteriavoorprojectenvoor-komendatderijksoverheiddemarktverstoortvoorgebieds-enproject-ontwikkelingdoorprivatepartijen?OmhetfunctionerenvanhetGOBteverbeterenwordtereenbijzonderfinancieelinstrumentariumtoegekend.NaasteenleenfaciliteitbijhetdepartementfinanciënwordthetGOBookvoorzienvaneeneigenvermogen.Hoeverhoudthettoekennenvanextramiddelenvoorgebieds-ontwikkelingzichtotbestaandemiddelenzoalsdezereedsbeschikbaarzijnvoorditdoelzoalshetinvesteringsbudgetlandelijkgebied?Waaruitwordthetfinancieelinstrumentariumgefinancierd?Waaromwordtergekozenvoorzoweleenleenfaciliteitalshettoekennenvaneeneigenvermogen?Isditlaatstenietoverbodig?Leidteeneigenvermogenniettoteenmindertransparantbeeldopdefinanciëlesituatievandefusiedienst?Defusieheeftmedetotdoelomdegrondpositiesvanhetrijkoptimaaltotwaardetebrengen.Daaromzaldeplanontwikkelingtenaanzienvangebiedsontwikkelingwordenafgewogentegendevraagofdewaardevandeonderhandenactivavoldoendestijgtomdekostentenminstegoedtemaken.Ditimpliceertdatdefusiedienstgeenprojectenopzichzalnemendieeenverliesopleveren.Betekentditdatdeontwikkelingvannieuwenatuurnietonderdeactiviteitenvandefusiedienstkankomentevallenvanwegedeonvermijdelijkewaardedalingvandeactivadieoptreedtbijditsoortfunctiewijzigingen?Welkedoelstellingkrijgtdeontwikkelpootvandefusiedienstmeetenaanzienvanhettotwaardebrengenvanrijks-grond?Dekeuzevooreenfinancieelinstrumentariumisalsuitgangspuntgenomenvoorhetonderzoekofeenfusiemogelijkistussendevastgoed-dienstenvanhetrijk.HieruitisgeconcludeerddateenfusiemetdeDienstLandelijkGebiedopditmomenteenstapteveris.Inhoeverreisdekeuzevooreenfinancieelinstrumentariumalsuitgangspunthierbijbeperkendgeweest?SpeelthetfeitdatDLGmetnamebetrokkenisbijdeontwikke-lingvannieuwenatuurhierbijookeenrol?Inhoeverreisdeontwikkelingvannieuwenatuurteverenigenmethetgekozenfinancieelinstrumenta-riumgeletopdehiervoorvermeldewaardedalingvanactivadieoptreedt?IshetdaaromüberhauptdenkbaardatindetoekomstDLGtoetreedttotdefusiedienst?IIReactievandebewindspersoonHetkabinetisverheugdmetdebredesteundieblijktuitdereactiesvandediversefractiesopdebrief.Hetzietookdaternogdiversevragenleven.Eenaantalvandezevragenkanhetkabinetnunognietbeant-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1365 woorden,omdatdezeonderdeeluitmaaktvandeverdereuitwerkingvandefusieenvooralhetfinancieelinstrumentariumwaaraanmomenteelwordtgewerkt.Waardathetgevalis,gevenwijdathieronderaan.DeledenvandeCDA-fractiehebbeneenaantalvragengesteldoverhetvooralsnogbuitendefusieblijvenvandeDienstLandelijkGebied(DLG).ZovragenzijzichafofhetkabinetgeeninhoudelijkebezwarenheefttegeneenfusiewaarinookDLGwordtbetrokken.NaardemeningvanhetkabinetzoueenfusieinclusiefDLGopeenaantalaspecten,zoalskansenopsynergieenefficiency,enigevoordelenbieden.Tegelijkertijdheefthetkabinetoverwogendateenfusietussendrieorganisatiesmeteenverschillendeoriëntatie(quaopdrachtgeverschapendoelstelling:meerfinancieelrespectievelijkmeerbeleidsmatig)veeltijdzouvergen.EénvandemoeilijkstepuntenbijeenfusiemetDLGishetcombinerenvanderolvanrijksvertegenwoordiger,waarvandebelangensomsnietparallellopenmetdievandeandereoverheden,metderolvanopdrachtnemervandiezelfdeoverheden.HetkabinetwilgraagsnelstappenvooruitzettenmetbetrekkingtoteenbetereaanpakvangebiedsontwikkelingenbeperktzichdaaromnutoteenfusietussenhetGemeenschappelijkOntwikkelingsbedrijf(GOB)enDomeinenOnroerendeZaken.Hetkabinetwiliniedergevaltotdezgn.midtermreviewvanhetInvesteringsbudgetLandelijkGebied(ILG)geenwijzigingendoorvoerenbijDLGzodatdezedienstzichkanconcentrerenophetsuccesvolimple-menterenvanhetILG,inclusiefhetwerkenvoordeprovincies.DatgeldtdusookvoordegedachteomalvasteendeelvanDLGtelatenfuserenmetdeanderetweeorganisaties.EendergelijkeopsplitsingvanDLGstuitookinhoudelijkopteveelbezwaren.DekwaliteitvanhetwerkvanDLGzounaardeverwachtingvanhetkabinetafgaannemendooreensplit-singomdatdeuitwisselingvankennisencapaciteitonmogelijkwordtgemaakt.DeMinistervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitzaluopeenlatermomentseparaatinformerenoverderesultatenvandemidtermreview.Voordenieuwefusiedienstzelfisnoggeenevaluatiemomentvoorzien.Uitgaandevaninvoeringvanhetnieuwefinanciëleinstrumentariumper1–1-2010lijktnieteerderdan2012deeerstemogelijkheidteontstaanomeengefundeerdeuitspraaktekunnendoenoverhetsuccesvandenieuwedienst.Hetisoverigensdebedoelingomreedsop1julivanditjaartekomentoteenfusievanDomeinenOZenhetGOB.DitdoorhetGOBovertehevelenvanVROMnaarFinanciënindevormvaneentijdelijkeprojectdirectie.Viaeeningroeitrajectzaldegefuseerdeorganisatiedanper1januari2010vanstartgaanalstijdelijkebaten-lastendienst.Hiervoorzaluiteraarddevoorhangproceduredoorlopenmoetenworden.WijzullendeKamerhieroverconformdezeprocedureseparaatinformeren.Defusiekangeslaagdwordengenoemdalsdenieuweorganisatiedebestaandetakengoeduitblijftvoerenenzichtegelijkertijdweetteverbredentoteenpartijdiealseenvanzelfsprekendepartnerwordtgezien,zowelbinnenhetRijkalsdoorandereoverhedenenprivatepartijen,omcomplexegebiedsontwikkelingsprojectenenherontwikkelingvanrijksvastgoedvoorelkaartekrijgen.Maarookeennieuwe,onderne-mendecultuurbinnendegeheleorganisatiewaarinallemedewerkersgoedsamenwerken,iseentoetssteenvooreengeslaagdefusie.Reductievanhetaantalambtenarenalsgevolgvandefusiewordtmomenteelnietvoorzien.Hetismogelijkdaterinhetsecundaireproces(bedrijfsvoering)optermijnenigereductiemogelijkzalzijnmaarbedachtmoetwordendatdeomvangvanhetGOBreedszeerbeperktis(huidigevasteformatieis14,25fte)endaternauwelijksoverlapisinfunctiesenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1366 taken.Hetiseerderzodathetnieuweinstrumentariumzonderdefusieuitbreidingvanhetaantalambtenarengevergdzouhebben.DankzijdefusiekaninbelangrijkemategebruikgemaaktgaanwordenvandeaanwezigeexpertiseencapaciteitvanDomeinen.Hetaantalambtenarendatindenieuwefusiedienstwerkzaamzalzijn,isoverigensmedeafhan-kelijkvanhetaantalprojectendatdenieuweorganisatieonderhandenzalkrijgen.DeledenvandeCDA-fractievragenvoortsomaantegevenofdoordefusiedebesluitvormingsprocessenrondomgebiedsontwikkelingsnellerenbeterzullengaanenwelkerolhet(MinisterieelenAmbtelijk)Opdrachtgeversberaaddaarinspeelt.Hetkabinetheeftinderdaaddeverwachtingdatdebesluitvormingsnellerenbeterzalworden.Datkomtoverigensnietzozeerdoordefusiealsweldoordeinzetvanhetnieuweinstrumentariumwaarmeehet(voormalige)GOB,alsontwikkelpootvandenieuwefusiedienst,derisicodragerwordt.Daarmeezijnrollenveelhelderdergedefinieerddanthans.DetoekomstigeontwikkelpootvandefusiedienstaccepteerteenopdrachtvanhetOpdrachtgeversberaadvoordeuitvoeringvaneenprojectpasnatoetsingopmogelijkhedenenrisico’s,waarbijookaandeeisenuithetnogoptestellenfinanciëlekadermoetzijnvoldaan.Indienookdetoezichthouder/eigenaar(Financiën)akkoordgaat,dankandeontwikkel-pootvervolgens,binnendekadersvanhetmandaatdathetOpdracht-geversberaadheeftverstrekt,naareigeninzichtenhandelen.Ditleidtnaarverwachtingtotbetereresultaten.OokderelatietussenhetvoormaligeGOBenhetOpdrachtgeversberaadzaldoorhetnieuweinstrumentariumeenanderedynamiekkrijgen.Deontwikkelpootvandefusiedienstzalvoorheteenopdrachtaccepteertscherperaangevenwaardegrenzenliggenenopwelkeonderdelendoordeopdrachtgeversduidelijkheidmoetwordengeboden.Omgekeerdheefthetdeopdrachtgeversookmeertebieden.Diehelderheidaandevoor-kantvanhetproceskanlatervoorveeltijdwinstzorgen,hetgeengunstigisvoorallepartijen,binnenenbuitenhetRijk,diebijdeprojectenbetrokkenzijn.DeledenvandeCDA-fractievragenofdefinanciëledoelstellingenonder-geschiktzijnaanruimtelijkedoelstellingenennietnevengeschikt.Deontwikkelpootvandenieuwefusiedienstzalindenieuweconstellatiezowelprojectenuitvoereninopdrachtvandebeleidsdepartementen(viahetOpdrachtgeversberaad)waarbijderealisatievandedoorhengefor-muleerdebeleidsdoelencentraalstaat,alsherontwikkelingsprojecteninopdrachtvanFinanciën,waardefinanciëledoelstellingprimairisenbeleidsdoelengeenexplicieterolspelen.DelaatstesoortprojectenvloeitvoortuitdetaakvanDomeinenomalsgoedvermogensbeheerderbijdeverkoopvanovertolligerijksobjectentestrevennaaroptimalisatievandeopbrengst,waarvoorherontwikkelingsomsdeaangewezenwegis.Voorbeidesoortenvanprojectengeldtdatgewerktmoetwordenbinnenhetvasttestellenfinanciëlekader.Ookbijdeprojectendieinopdrachtvandebeleidsdepartementenwordenuitgevoerd,moetdeontwikkelpootervoorzorgendathijopzijnminstallegemaaktekostenterugverdient(datkanoverigenswelmededoordeinzetvansubsidiemiddelenvandiedepartementen).Datisdezakelijkeenbedrijfseconomischebenaderingdietengrondslagligtaanhetgekozenmodel.Hetkaderwordtmomenteeluitgewerktdusdaaroverkannunognietdegevraagdehelderheidwordengeboden.Hetstrevenisomuhierinjulioverteinformeren.DedoordeCDA-fractiegeformuleerdedoelstellingvandenieuweorgani-satie,hetmiddelsgebieds-ofprojectontwikkelingkunnenrealiserenvanruimtelijkedoelenen,waardataandeordeis,hetvergrotenvandeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1367 waardevanrijksgrondenineengebied,moetwordenaangevuldmethetbehereneningebruikgevenvangrondendie(nog)nietwordenvervreemdenhetvervreemdenvanovertolligonroerendgoed.Bijhetrealiserenvanruimtelijkedoelenwordtgezochtnaargemeen-schappelijkheidtussendedoelenvanverschillendeoverheidslagen.Opdiemanierkunnennationaleenregionale/lokaledoelensamenkomenentegelijkertijdbediendworden.Bijdevraagoverhetverevenentussenwinstgevendeenverlieslatendeprojectenmoeteenonderscheidwordengemaakttussendeexanteendeexpostsituatie.Exantezalgeensprakezijnvanverevening:deontwikkel-pootneemteenprojectpasinportefeuillealsindeexantebusinesscasenaarzijnovertuiging(endievandetoezichthouder)sprakeisvanvoldoendeuitzichtopeensluitendeindresultaat.Expostkanerwelsprakezijnvanverevening;voorverlieslatendeprojectenzalimmerseenvoorzieningmoetenwordengetroffentenlastevandereserve(derisico-buffer)vandeontwikkelpoot.Hoeditexactmoetgebeuren,iseenonder-werpvannadereuitwerking.Dezereservekanindetoekomstmedewordengevormddoordepositieveresultatenvanprojectendiemetwinstafsluiten.Hetrealiserenvanopstallenopgrondendiedeeluitmakenvaneengebiedsontwikkelingisvoorrekeningenrisicovanprojectontwikkelaarsengeentaakvoordenieuweorganisatie.Welkandefusiedienstindivi-duelerijksgebouwen,dieovertolligzijngeworden,voorafgaandaanhunvervreemdingeerstherontwikkelenomdewaardeteverhogen.Dieherontwikkelingbetreftdanechtervooraldeplanfasedievoorafgaataandefeitelijkerealisatievandeherontwikkelingengaatdusnietomdeexploitatievaneenopstal.Heteventueeldeelnemenineenontwikkelcombinatiemetderdenkandusalleenaandeordezijnbijgrondexploitatieennietbijopstalexploitatie.EendergelijkedeelnamemoetpassenbinnendekaderszoalsdiezijnopgenomenindeNotaStaatsdeelnemingenbeleid.DepositioneringbijhetMinisterievanFinanciëngaatniettenkostevanderuimteomgebiedenteontwikkelenenverantwoorderisico’stenemen.DerolverdelingdiehetkabinetvoorogenheeftisdatdeMinistervanFinanciëneigenaarisvandefusiedienstenindiehoedanigheidverant-woordelijkvoordecontinuïteit,dekwaliteit,deintegriteite.d..DeMinistervanVROMisverantwoordelijkvoordecoördinatievandeopdrachtenuitdeverschillendebetrokkenbeleidsdepartementenvoordeuitvoeringvanontwikkelactiviteitendiezijngerichtopderealisatievanbeleidsdoelen.VanuitdierolisdeMinistervanVROMookvoorzittervanhetMOB.HettoezichtisgeregeldviahetfinanciëlekaderdatdegoedkeuringbehoeftvandeMinisterraad.Hierbijwordtondermeergemonitordhoedeprojectenzichontwikkelenendanvooralofderisico’sgroterzijngewordendanvoorafgeraamd.Hetisprimairaandeontwikkelpootvandenieuwefusiedienstomeventueletegenvallerstecompenseren.HetMinisterievanFinanciënzalnieteenzijdighetprojectbeëindigenofdevoorwaardenveranderenwaaronderhetprojectwordtgerealiseerd.EendergelijkbesluitmoetinhetMOBwordengenomen.DeledenvandeCDA-fractievragenvoortsofoverwogenisomactivi-teitenomtrentroerendezaken(zoalsverkoopvaninbeslaggenomenzaken)apartondertebrengen.Ditisalgeschied.Sinds1januari2006isDomeinenRoerendeZakeneenzelfstandigebaten-lastendienstvanhetMinisterievanFinanciëndievollediglosstaatvanDomeinenOnroerendeZaken.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1368 Debeoogdetijdelijkestatusvanbaten-lastendienstvoordenieuweorga-nisatievloeitvoortuitderegelingbaten-enlastendiensten2007.Doordesamenvoegingvandebaten-lastendienstDomeinenOZmethetGOBontstaateennieuweorganisatie(metandereopdrachtgeverseninstru-menten)waarvanopnieuwaangetoondzalmoetenwordendatdezeaandeinstellingsvoorwaardenvoorbaten-lastendienstenvoldoet.Wanneerkanwordenaangetoonddatbinneneenperiodevandriejaaraandeinstellingsvoorwaardenkanwordenvoldaan,kandestatusvantijdelijkebaten-lastendienstwordenverleend.Metdezetijdelijkestatusblijftdefusiedienstiniedergevalbeschikkenoverdefaciliteitenvandebaten-lastendienstdieDomeinenOZthansheeft.Wanneervoldaanisaandeinstellingsvoorwaardenwordtdenieuweorganisatieeendefinitievebaten-lastendienst.DeledenvandePvdA-fractievragenzichafofdenieuwedienstnietbeteropdeVROM-begrotingkanwordenverantwoordomdatdebeleids-inhoudelijkekennisvooralbinnendatministerieaanwezigzouzijn.NaardemeningvanhetkabinetisdebeleidsinhoudelijkeaansturingvoldoendegeborgddoordecoördinerendepositievandeMinistervanVROMzoalsdieondermeertotuitdrukkingkomtinhetvoorzitterschapvanhetMOB.Verdervereisendeaanzienlijkegeldstromenendeomvangvanderisico’sdiezijngemoeidmetdenieuweorganisatieeensterkerolvoorFinanciënintoezichtenkaderstelling.HetpositionerenvandeeigenaarsrolbijVROMzouindepraktijkdanleidentoteendubbeleaansturing,metalsgevolgdekansopconflicten.TenslottegeldtdatdeverantwoordelijkheiddiedeMinistervanFinanciënheeftvoorhetbeheervanrijksactivaopbasisvandeComptabiliteitswet(artikel25,vierdelidenartikel32,tweedelid)metzichmeebrengtdatdeorganisatiediedezetaakvoorhemuitvoertookonderzijndirecteaansturingmoetvallen.HetAmbtelijkOpdrachtgeversberaadbestaatuithogeambenarenvandedepartementendiebelangenhebbenbijgebiedsontwikkeling.MomenteelgaathetomvertegenwoordigersvandeministeriesvanDefensie,Econo-mischeZaken,Financiën,LNV,VROMenV&W.HetministerievanOCWisagendalid.DesecretarisvandeRaadvoorVastgoedRijksoverheidisalsadviseurvertegenwoordigd.DeministersvangenoemdedepartementenzijnlidvanhetMOB.HetMOBneemtuiteindelijkallebelangrijkebesluitenoverdeprojecten.DaarnaastisenblijftdeMinistervanFinanciënverant-woordelijkvoordeuitvoeringvandetakendievoortvloeienuitdeComp-tabiliteitswet.DezetakenzijnnuopgedragenaanDomeinenOZenzullenindetoekomstbijdenieuwefusiedienstbelegdworden.Politiekesturingisdaarmeeindevisievanhetkabinetgewaarborgd.AanhetverzoekomeenhalfjaarlijkerapportageaandeTweedeKameroverdevoortgangvandeprojectenzalwordenvoldaan.Onlangsiseendergelijkerapportagereedsverzonden(TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27581,nr.35).HetkabinetinformeertuwKamerbinnenkortoverdeextramaatregelendiehetdenkttenemenomdegevolgenvandekredietcrisistebestrijden.Demogelijkhedendiehetnieuweinstrumentariumbiedtomslagvaardigoptetreden,zoudenwellichtinenkelegevallenkunnenhelpenommoge-lijkestagnatiebijprojectentevoorkomen.Erisechtertijdnodigomditinstrumentariumteontwikkelen.Tegelijkertijdishetvanbelangomtebedenkendatdaarwaarvraaguitvaleenbelangrijkprobleemis,detoekomstigeinstrumentendatnietopkunnenlossen.DeledenvandeSP-fractievragenzichafofdenieuwediensttotdoelheeftomsturendoptetredeninderuimtelijkeontwikkelingvanNeder-land.Hetantwoordisontkennend.Indeeersteplaatsisdesturingvanderuimtelijkeontwikkelingvooreenbelangrijkdeeleendecentraleverant-woordelijkheid.Indetweedeplaatsvindtdiesturingplaatsdoorverschil-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1369 lendeinstrumenten,waaronderregelgeving.Denieuweorganisatieisalsuitvoeringsorganisatiedaarvoornietverantwoordelijk;welzorgthetvoorderealisatievanderuimtelijkedoelendiededepartementenaanhemmeegevenineenselectaantalcomplexeprojectenenishetdaarmeeeenonderdeelvanhetstrevenvanhetRijkomhetgeformuleerderuimtelijkbeleiddaadwerkelijkhandenenvoetentegeven.VoortswillendeledenvandeSP-fractiewetenwelkenadelenhetnovumvanhetactiverenvangrondenenbijschrijvenvanrentemetzichmeekanbrengen.Allereerstzijopgemerktdatactiverenenbijschrijvenvankostendegebruikelijkesystematiekisbijgemeentelijkegrond-/ontwikkelings-bedrijven.Alsmogelijknadeelkangenoemdwordendatdeboekwaardevandegrondenhogerwordtdandeactuelemarktwaarde.Alsdanzaleencorrectieopdezeboekwaardeplaatsmoetenvinden.Ditgaattenlastevanheteigenvermogen(derisicobuffer).Hetmarktaandeelvandenieuwedienstisuitgedruktalspercentagevanhetgeheelaangrondtransactiesperjaarbeperkt.Domeinenhadmedio200848784hectareagrarischegrondineigendom.Hiervanis14273hectarebestempeldalsstrategisch,datwilzeggendatverwachtwordtdatopdezegrondenoptermijneenanderebestemminggerealiseerdzalgaanworden.Denieuwedienstzalgrondenverwervenvoorzoverdatnuttigisvoorhetbereikenvanzijndoelen(hetrealiserenvandeprojectenenhetverhogenvandewaardevanactivadiereedsinrijkshandenzijn).Verwer-vingvangrondenisdusgeendoelopzich.VoordevraagoverdeverantwoordelijkhedenvanhetministerievanFinanciënalseigenaarentoezichthouderenhetministerievanVROMalsbeleidsverantwoordelijkevoorderuimtelijkeinrichtingverwijsthetkabinetnaardeantwoordenopdevragenvandeledenvandePvdA-endeCDA-fractiedienaangaande.DeledenvandeVVD-fractievragenhoewordtvoorkomendatderijks-overheiddemarktverstoortvoorgebieds-enprojectontwikkelingdoorprivatepartijen.Opgemerktzijdatdenieuwedienstnietaanprojectont-wikkelingdoet.Waarhetgaatomgebiedsontwikkeling,isdesituatiezodatdeze«markt»gekenmerktwordtdooreenveelheidaanspelers,zowelpubliekalsprivaat.Privatepartijenhebbenbelangbijduidelijkheidoverdepubliekedoelenineengebied,commitmentvandepubliekepartijenaandezedoeleneneeneenduidigaanspreekpuntbinnenhetRijk.Eenbetergeorganiseerdengeëquipeerdrijksontwikkelingsbedrijfisvoorhendanookeenvoordeelinplaatsvaneennadeel.Hetdoorsluizenvanmarktkennisvanuitdediversegeledingenvandenieuweorganisatienaardeontwikkelpootdraagtindezecontextbijaaneenprofessioneeloptredenvandenieuwedienst.Hetmoetdusnietgelezenwordenalshetoneigenlijkgebruikmakenvankennisdieopbasisvanwettelijketakenisverkregen.DeledenvandeVVD-fractievragenverderhoedeextramiddelenvoorgebiedsontwikkelingzichverhoudentotdebestaandemiddelenzoalshetInvesteringsbudgetLandelijkGebied(ILG).HetILGiseenvoorbeeldvanprogrammageld(subsidie),dataandeprovinciesterbeschikkingisgesteldvoorhetrealiserenvanrijksdoeleninhetlandelijkgebied.Ineenaantalgevallenkunnendiedoelenhetbestewordenbereiktdoormiddelvangebiedsontwikkeling.InsommigeprojectenwaarhethuidigeGOBbijbetrokkenis(endatzalindetoekomstnietanderszijn),wordenafsprakengemaaktmetdebetreffendeprovincieomILG-middelenintezettenomdeovereengekomendoeleninhetgebiedtebereiken.Definanciëleinstrumentendienugeïntroduceerdgaanwordenvoordenieuweorganisatiezijngeenprogrammageld.DemiddelendieFinanciënTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.13610 terbeschikkingstelt,bestaanenerzijdsuitleningendiedusweervolledigafgelostmoetenworden(inclusiefrente)enanderzijdsuiteenrisicobuffer.Hetstrevenvandeorganisatiemoetzijnomditeigenvermogenintacttelaten.Erisdanookgeensprakevanextrasubsidiegeldvoorgebieds-ontwikkeling,welvaneenfinancieelarrangementdathetgemakkelijkermaaktomalsrijkeenconstructieveroltespelenineenselectaantalprojecten.Waarersprakeisvandeinzetvanprogrammageldenindeprojecten,gaathetomregulieresubsidiemiddelendieviadenormalebegrotings-procedureswordenafgewogenengeraamdopdediversedepartementalebegrotingen.DefinancieringvandeleningenkomtuitdereguliereleenfaciliteitdiebijFinanciënbeschikbaarisvoorbaten-lastendiensten.Voordefinancieringvanheteigenvermogenmoetennognadereafsprakenwordengemaakt.Decombinatievanleenfaciliteiteneigenvermogenisingegevendoordeverschillendefunctiesdiedezeinstrumentenhebben.Deleenfaciliteitisbedoeldvoorde(volledige)financieringvandeactiva.Heteigenvermogenisbedoeldalsbufferomderisico’soptevangendiemetdeprojectengelopenworden.Dankzijdemogelijkheidomeenberoeptedoenopheteigenvermogen,kanverzekerdwordendatdeleningenaltijdterugbetaaldworden.HeteigenvermogenkangroeienalsprojectennaaflossingvandeschuldaanFinanciëneenpositiefeindresultaatlatenzien.Dehoogtevanendeontwikkelinginheteigenvermogenwordtindejaarrekeningvandefusiedienstopgenomenentoegelichtinrelatietotdeafgesprokennormen.Heteigenvermogenisdusnietoverbodigenleidtevenmintoteenmindertransparantbeeldvandefinanciëlesituatievandedienst.Deontwikkelingvannieuwenatuurzalalszodanignietonderdeactivi-teitenvandefusiedienstvallen.DitiseenactiviteitvanDLG.Welkanhetontwikkelenvanextranatuuraandenieuwefusiedienstwordenmeege-gevenalseenvandebeleidsdoelendieineenbepaaldgebiedtotstandmoetwordengebracht.Indiensubsidiemiddelendekostenvandezenatuurnietvolledigdekken,zaldefinancieringmoetenkomenuitdeopbrengstendieeldersinhetgebied,alsonderdeelvanhettotaleplan,gegenereerdkunnenworden.De(financiële)doelstellingvoorhettotwaardebrengenvangrondzal,zoalsbijdebeantwoordingvandevragenvandeledenvandeCDA-fractiereedsisopgemerkt,nognaderbepaaldmoetengaanworden.HetbesluitomdeDienstLandelijkGebiednuniettebetrekkenbijdefusieisnietprimairhetgevolgvandekeuzevooreennieuwfinancieelinstru-mentarium.OokDLGmoetbijdeontwikkelingvannieuwenatuuralsonderdeelvangebiedsontwikkelingzorgenvooreensluitendebusiness-case.Daarzitdusniethetverschil.VoordeoverwegingenomDLGvoor-alsnognietindefusiemeetenemenzijverwezennaardeantwoordenopdevragenvandeledenvandeCDA-fractiedienaangaande.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.13611