Wijzigingen Nationaal Strategisch Programma 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202428 625Herziening van het GemeenschappelijkLandbouwbeleidNr. 366 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 augustus 2024In het Nationaal Strategisch Plan, de nationale invulling van het Gemeen-schappelijk Landbouwbeleid (GLB-NSP), wordt per 2025 een aantalverplichte en een aantal gewenste wijzigingen doorgevoerd. Met deKamerbrief van 24 juni jl. is uw Kamer eerder geïnformeerd over devereenvoudigingen voor de Goede Landbouw- en Milieucondities(GLMC’s), ook bekend als de conditionaliteiten, die per 2025 effect zullenhebben (Kamerstuk 28 625, nr. 363). Aanvullend hierop worden erwijzigingen in de GLMC’s en de ecoregeling voorgelegd aan de EuropeseCommissie. Ik licht deze aanpassingen in deze brief toe. Tot slot ga ik metdeze brief in op de moties Tjeerd de Groot (D66) en Boswijk (CDA)(Kamerstuk 33 037, nr. 475), motie Grinwis (CU) c.s. (Kamerstuk 30 252, nr.143) en Boswijk (CDA) c.s. (Kamerstuk 36 200 XIV, nr. 113). Daarbij zijn devolgende rapportages bijgevoegd: het advies van de UniversiteitWageningen over waarde- en puntentoekenning en gewassenlijsten in deecoregeling per 2025; twee rapporten over een mogelijke systeemwij-ziging van de ecoregeling; en een financiële analyse van de ecoregeling in2023.GLMC 2: bescherming veengebiedenBij de goedkeuring van het NSP door de Europese Commissie in 2022 isvastgelegd dat er aanvullende maatregelen moeten worden genomenvoor de bescherming van veengronden. Dit wordt vanaf 2025 als volgtvormgegeven: De voorwaarde om het geldende peilbesluit aan te houdenwordt uitgebreid naar alle veengronden. Om bodemberoering te beperkengeldt voor percelen blijvend grasland op veengrond dat deze blijvendgrasland moeten blijven. De Europese Commissie zal zich de komendeperiode buigen over het voorstel van Nederland om veengronden tebeschermen en aangeven of zij het voorstel toereikend vinden ofaanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. kst-28625-366ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 625, nr. 3661 GLMC 4 & 10: bufferstrokenMet de introductie van de bufferstroken in het GLB is er vanuit de sectoraangekaart dat agrariërs voor Wilde haver, Knolcyperus en bepaaldeinvasieve exoten een verplichting hebben deze te bestrijden. In uiterstegevallen kan de bestrijding van deze soorten alleen gedaan worden metchemische gewasbeschermingsmiddelen. Met een algeheel verbod op detoepassing van chemische gewasbeschermingsmiddelen en biociden inde bufferstrook (GLMC 4 en 10), is hier sprake van conflicterenderegelgeving. Vandaar dat ik deze GLMC’s aanpas om ruimte te bieden omchemische bestrijding toe te passen in het geval er geen alternatievebestrijdingsmogelijkheden zijn.Ecoregeling punteneisen en nieuwe activiteitenZoals in de brief van 29 februari jl. (Kamerstuk 28 625, nr. 358) met uwKamer is gedeeld, heb ik onderzocht of een differentiatie van de punten-eisen voor de niveaus zilver en goud kan bijdragen aan verbetering van deecoregeling. Ik heb daarvoor advies gevraagd aan Wageningen University& Research (WUR) en een praktijktoets laten uitvoeren door Aequatoronder verschillende agrariërs en bedrijfsadviseurs. De definitieverapporten zijn bij deze brief gevoegd. Op basis daarvan heb ik beslotenom een dergelijke vergaande wijziging van de ecoregeling op dit momentniet door te voeren. Met name de praktijktoets geeft een gemengd beeldover de gevolgen van de wijziging voor de motivatie en deelname vanlandbouwers. Ik kies er op dit moment voor de toegankelijkheid envoorspelbaarheid van de huidige regeling te handhaven en bij te dragenaan vertrouwen van de sector in de overheid. Dat betekent wel dat hetrisico op overinschrijving, en daaraan gekoppelde effecten zoals tariefbij-stellingen en (uitvoerings)aanpassingen, de komende jaren reëel blijven.Eventuele oplossingen hiervoor zullen in dat geval binnen de kaders vanhet GLB-NSP gevonden moeten worden. Hier zal ik (ook via de RVO)deelnemers duidelijk en zo snel mogelijk over informeren.Daarnaast breid ik per 2025 het keuzemenu uit met twee eco-activiteitenen verwijder ik een activiteit. «Voedselbos» en «Tagetes als aaltjesbe-strijding» worden toegevoegd. Ik ben blij dat we landbouwers die dezeactiviteiten willen ondernemen vanaf volgend jaar kunnen ondersteunenvia de ecoregeling. De activiteit «Vroeg ras rooigewas 1 november» wordtin 2025 verwijderd, omdat deze maar marginaal bijdraagt aan één van dedoelen van de ecoregeling en daarmee niet goed past in de integraleopzet van de regeling. Bovendien ben ik over het algemeen geenvoorstander van kalenderlandbouw en probeer ik deze te verminderen.Ecoregeling punten en waardesJaarlijks vraagt het Ministerie van LVVN de WUR om advies over degewassenlijsten, puntentoekenning, en waardes voor de eco-activiteiten.Het advies voor 2025 deel ik hierbij met uw Kamer. De puntentoekenningvan de ecoregeling is altijd gebaseerd geweest op wetenschappelijkadvies van de WUR, zoals ook in eerdere brieven met uw Kamer gedeeld.Ik vind het belangrijk om aan deze werkwijze vast te houden, zodat weboeren ondersteunen om echte impact te maken op de groene doelen vanhet GLB. Voor 2025 ben ik dan ook voornemens het advies van de WURgrotendeels over te nemen. Voor de eco-activiteiten natte teelt engrasklaver kan het echter zijn dat boeren de afgelopen jaren investeringenhebben gedaan rekening houdend met de vergoeding die zij vanuit deecoregeling over meerdere jaren zouden kunnen ontvangen. Omdat ikhecht aan de betrouwbaarheid van de regeling, ben ik voornemens omTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 625, nr. 3662 het puntenadvies voor natte teelt en grasklaver op dit moment niet doorte voeren.Sociale conditionaliteitenBij de start van de huidige GLB-periode is de Europese verplichting tot deinvoering van sociale conditionaliteiten uitgesteld tot 2025. Deze wordennu van kracht. Sociale conditionaliteiten koppelen de GLB-subsidies aanhet naleven van bestaande sociale wet- en regelgeving met betrekking tothet aangaan van arbeidsovereenkomsten en een veilige werkomgeving ophet bedrijf. Overtreding kan leiden tot een boete op basis van de betref-fende wetgeving, maar ook tot een korting op de GLB-subsidie. Zo werktdit ook voor de andere conditionaliteiten.Moties en vraagDe motie Tjeerd de Groot (D66) en Boswijk (CDA) van 6 november 2022verzoekt de regering om de Kamer jaarlijks te informeren over demonitoring van de afname van grasland (Kamerstuk 33 037, nr. 475). Overde jaren 2022 en 2023 was er een toename van blijvend grasland van747.472 ha naar 748.721ha. Het aandeel blijvend grasland ten opzichte vanhet totale areaal landbouwgrond is daarmee toegenomen van 41,93%naar 42,33%. De gegevens over het aantal hectare grasland in Nederlandworden ingewonnen met de Gecombineerde opgave. In de maand maartvan het opvolgende jaar rapporteer ik aan de Europese Commissie.De motie Grinwis (CU) c.s. verzocht de regering om een analyse over debedragen die in het kader van de eco-regeling over in 2023 geleverdeprestaties uitgekeerd zijn (Kamerstuk 30 252, nr. 143). Op 29 februari jl.(Kamerstuk 28 625, nr. 358) is een eerste analyse naar uw Kamer gestuurd.Omdat RVO op dat moment nog niet alle betalingen had afgerond, kon ernog geen definitieve financiële analyse worden gedaan. Deze is nu welbijgevoegd. Hiermee beschouw ik de motie als afgedaan.Verder geef ik graag een stand van zaken naar aanleiding van een vraaguit het commissiedebat over Ondernemen en bedrijfsfinanciering van7 februari (Kamerstuk 27 838, nr. 31) over de samenhang tussen hetAgrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) en de ecoregeling. Het lidKisteman (VVD) vroeg de regering om naar deze regelingen te kijken enwaar nodig de knelpunten voor ondernemers weg te nemen. De imple-mentatie van de ecoregeling en het ANLb heeft het eerste jaar aanloop-problemen gekend. De simulatietool, ter ondersteuning van boeren bij hetmaken van besluiten bij de ecoregeling, bood onvoldoende ondersteuningaan boeren die meedoen met het ANLb. In samenspraak met de collec-tieven van het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer, en andere sector-en belangenorganisaties, worden hiervoor oplossingen uitgewerkt.Daarnaast worden bij het ANLb zogenaamde pluspakketten uitgewerkt,waardoor het stapelen van de ecoregeling met het ANLb eenvoudigerwordt, en de regelingen elkaar beter kunnen versterken.Tot slot reageer ik op de motie Boswijk c.s. (Kamerstuk 36 200 XIV, nr.113). In deze motie wordt de regering verzocht om, zolang er nogonvoldoende duidelijkheid is over wat de wisselwerking is tussen hetANLb en andere regelingen in het GLB, toch zekerheid te bieden dat hetbeheer dat is aangevraagd en goed is uitgevoerd, ook daadwerkelijkuitbetaald wordt. Vanwege de nieuwe elementen in het GLB en de kortevoorbereidingstijd is in afstemming met Boerennatuur de beoordeling vande ANLb betalingen voor 2023 aangepast en extra ondersteund. Daardoorzijn veel administratieve fouten en foutherstelopgaven bij de collectievenvoorkomen. Dit heeft ertoe geleid dat er nauwelijks kortingen zijnTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 625, nr. 3663 opgelegd met betrekking tot de opgegeven oppervlakte. De kortingen in2023 waren minder dan in voorgaande jaren. Daarmee is voorkomen datde onduidelijkheid over de wisselwerking tussen het ANLb en andereregelingen in het GLB uiteindelijk een effect hebben gehad op de betaling.Daarmee beschouw ik de motie afgerond. Echter, in 2023 hebbencollectieven veel extra werk moeten verrichten. Dit zal ook in 2024 hetgeval zijn. Daarom blijf ik samen met provincies monitoren of ook voor2024 een aanpassing van, en extra ondersteuning bij, de beoordeling vande ANLb betalingen nodig is.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. WiersmaTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 625, nr. 3664