KRW Uitvoeringsprogramma Rijkswaterstaat

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202527 625WaterbeleidNr. 699 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 februari 2025In de brief voor het Wetgevingsoverleg (WGO) Water van 18 november2024 (Kamerstuk 36 600 J. nr. 24) is toegezegd terug te komen op debudgettaire spanning die bestaat voor het UitvoeringsprogrammaKaderrichtlijn Water (KRW) van Rijkswaterstaat (RWS)1. Daarbij is reedsaangegeven dat de te verwachten kosten voor het Uitvoeringsprogrammaboven het beschikbare budget (artikel 7 «investeren in waterkwaliteit»)liggen2. Met deze brief wordt uw Kamer nader geïnformeerd over despanning op het programma, de aanpak en de consequenties.Het belang van de doelen uit de KRW is onverminderd urgent. Sinds destart van het Uitvoeringsprogramma zijn er al 421 KRW-maatregelen in enrond de rijkswateren gerealiseerd, die variëren van de aanleg vannatuurvriendelijke oevers tot het graven van nevengeulen en vispassages.De resterende tijd tot 22 december 2027 is echter kort gezien het aantalmaatregelen dat nog uitgevoerd moet worden. De planningen van deprojecten en de haalbaarheid van het KRW-uitvoeringsprogramma RWSstaat daarbij onder druk. Dit komt mede door significante exogene risico’s,zoals bijvoorbeeld juridische procedures rond grondverwerving en hettijdig verkrijgen van vergunningen. Daarnaast is er een forse budgettairespanning. Er blijft hierdoor een reële kans bestaan dat niet alle maatre-gelen in de rijkswateren voor eind 2027 zijn gerealiseerd ondanks debeoogde beheersingsmaatregelen.KRW-uitvoeringsprogramma RWSHet KRW-uitvoeringsprogramma van RWS bestaat uit 567 maatregelenwaarvan er nog 146 maatregelen (die zijn opgenomen in de Stroomge-biedbeheerplannen 2021–2027) eind 2027 gerealiseerd moeten worden. Inde Jaarrapportage KRW (bijlage bij de Staat van Ons Water) wordt u1Kamerstuk 27 625, nr. 6932Kamerstuk 27 625, nr. 672 kst-27625-699ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 6991 jaarlijks geïnformeerd over de voortgang van de maatregelen. Hetlandelijk beeld wordt ook gerapporteerd via het Dashboard KRW.Budgettaire spanningOp 25 januari 2024 is de Kamer geïnformeerd over de gesignaleerderisico’s met betrekking tot de uitvoering, hierbij zijn ook de externeonderzoeken gedeeld3. Door middel van steekproeven is in het derdekwartaal 2023 door Horvat & Partners de betrouwbaarheid van financiëlekosteninschattingen en de planning van meerdere projecten beoordeeld.De gehele resterende opgave in het KRW-uitvoeringsprogramma RWS isnu getoetst en geactualiseerd. Hierbij zijn de aanbevelingen uit derapporten van Horvat verwerkt. De gesignaleerde budgettaire spanning isdaarbij opgelopen tot circa € 420 mln. tot € 500 mln.Om het programma financieel beheersbaar te houden moet er stevigworden bijgestuurd.De gesignaleerde kostenstijging kent verschillende oorzaken. De veran-derde omstandigheden zoals meer benodigd grondverzet, stijgendebouwkosten en grondverwerving hebben een groter kostenverhogendeffect dan eerder ingeschat. Ook heeft het KRW-uitvoeringsprogrammaRWS zich steeds gericht op maximaal ecologisch doelbereik en hetstimuleren van samenwerking tussen betrokken partijen in de gebiedenwaar de KRW-maatregelen worden uitgevoerd en was de projectbe-heersing (tijd, geld, risico’s en scope) onvoldoende geborgd.BijsturingRWS werkt nu met een alles-op-alles aanpak en doet het maximale om hettekort zo ver mogelijk terug te dringen door aanpassingen in de scope ende uitvoering. Allereerst beoordeelt RWS kritisch of er alternatievemogelijkheden zijn voor dure en minder kosteneffectieve maatregelen.Verder ontwikkelt RWS een grondstrategie om efficiënter met lokaal encirculair (licht) vervuilde grondstromen om te gaan en zo de transport-kosten te verminderen. Tevens werkt RWS aan een gebundelde aanbe-steding van projecten en is de markt actief benaderd om zich voor tebereiden op de komende aanbestedingen. Ten slotte onderzoekt RWS demogelijkheden voor subsidiëring rond emissieloos werken daar waar hetnodig is.Het dit voorjaar volledig financieren van de gesignaleerde budget-spanning zou grote gevolgen hebben voor de andere belangrijke opgavendie vanuit het Deltafonds worden gefinancierd. Daarom wordt in 2025verder onderzocht hoe de budgetspanning en de andere risico’s verkleindkunnen worden. Er wordt gewerkt via een stapsgewijze aanpak. Het zalechter niet mogelijk zijn om de volledige budgetspanning met versobe-ringen op te lossen. In de voorbereiding op de nu lopende en volgendebegrotingsronde wordt overwogen in hoeverre het aanvullend nodig is enmogelijk is de financiering van het KRW Uitvoeringsprogramma teverhogen. De Kamer wordt hierover via de reguliere begrotingslijnengeïnformeerd.Ongeacht deze stapsgewijze aanpak is de druk op de planning groot,onder meer vanwege de hierboven reeds genoemde exogene risico’s.Daarmee is het onzeker of alle maatregelen in de rijkswateren gereali-seerd worden voor eind 2027 en daarmee de KRW-doelen.3Kamerstuk 27 625, nr. 663Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 6992 Tot slotZoals aangegeven is het belang van de doelen uit de KRW onverminderden ook met deze uitdagingen blijft de inzet gericht op een maximalerealisatie ervan.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,B. MadlenerTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 625, nr. 6993