Verslag van een schriftelijk overleg over het Jaarplan 2025 Kustwacht voor het Koninkrijk der Nederlanden in het Caribisch gebied (Kamerstuk 36600-X-74)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 XVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Defensie (X) voor het jaar 2025Nr. 75 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 12 maart 2025 De vaste commissie voor Defensie heeft een aantal vragen en opmer-kingen voorgelegd aan de Minister van Defensie over de brief van31 januari 2025 over het Jaarplan 2025 Kustwacht voor het Koninkrijk derNederlanden in het Caribisch gebied (Kamerstuk 36 600 X, nr. 74).De vragen en opmerkingen zijn op 19 februari 2025 aan de Minister vanDefensie voorgelegd. Bij brief van 12 maart 2025 zijn de vragenbeantwoord.De voorzitter van de commissie,KahramanAdjunct-griffier van de commissie,Manten kst-36600-X-75ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 X, nr. 751 Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van debewindspersoonVraag 1De bestrijding van drugs- en wapenhandel blijft een kernactiviteit. Deleden van de fractie van GroenLinks-PvdA ondersteunen dit van harte. Zijvragen hierbij of het kabinet kan aangeven hoe zij de effectiviteit van dehuidige strategieën beoordeelt. Zijn er nieuwe initiatieven of samenwer-kingen om smokkelroutes effectiever aan te pakken?AntwoordDe Kustwacht Caribisch Gebied heeft als prioriteit, conform het JustitieelBeleidsplan 2022–2025, het tegengaan van het transport van verdovendemiddelen en strategische goederen, mensensmokkel en mensenhandel,het vervoer van en handel in illegale vuurwapens en terrorisme. Om dezeprioriteiten op een zo effectief mogelijke manier tegen te gaan hanteert deKustwacht een 80/20-verdeling, waardoor bij 80 procent van de inzet hetaccent ligt op deze prioritaire justitiële opsporingstaken. De overige 20procent ligt het accent op toezichthoudende en dienstverlenende taken,zoals search and rescue. Daarnaast zet de Kustwacht verder in opmaritiem informatie gestuurd optreden door een kwaliteitsslag te makenin de informatiehuishouding, te investeren in de kwaliteit van de instroomvan informatie en community policing te intensiveren. Effectiviteit van hethuidig beleid is uiteindelijk het resultaat van alle schakels in de justitiëleketen. De Kustwacht werkt op reguliere basis met diverse lokale enregionale partners samen binnen de counterdrugsaanpak.Vraag 2De leden van de fractie van GroenLinks-PvdA begrijpen dat de Kustwachtregelmatig met capaciteitsuitdagingen te maken heeft. Is de huidigepersoneelssterkte voldoende om alle taken adequaat uit te voeren? Zijn erknelpunten op het gebied van opleiding en behoud van personeel? En zoja, hoe worden deze knelpunten concreet aangepakt? Hoe wordt ervoorgezorgd dat er voldoende lokaal talent wordt aangetrokken? In hoeverrewordt diversiteit in de werving en personeelsbeleid bevorderd? Zijn erspecifieke programma’s gericht op het aantrekken en behouden vanpersoneel uit de eilanden zelf, zo vragen de leden?AntwoordDe Kustwacht bevindt zich in een transitietraject, waarbij een significantepersonele groei van de organisatie wordt gerealiseerd. Met deze groei kande Kustwacht voldoen aan haar missie om 24/7 informatiegestuurdpolitieoptreden te kunnen uitvoeren. Dit biedt daarmee ook mogelijk-heden voor de doorstroom van personeel. De Kustwacht beoogt zo veelals mogelijk personeel vanuit het Caribisch deel van het Koninkrijk tewerven. Momenteel is circa 90% van het personeelsbestand afkomstig uitde regio en vindt primaire werving lokaal plaats. Vanwege de schaarsecapaciteit op de eilanden zal voor de vulling van een aantal specifiekefuncties, zoals analisten en maritieme rechercheurs, mogelijk externworden geworven. Voor specifieke expertise onderzoekt de Kustwacht ookmogelijkheden tot samenwerkingsvormen met partnerdiensten zoalsDefensie en de Koninklijke Marechaussee. Als Koninkrijksorganisatie is deKustwacht met medewerkers afkomstig uit alle landen een organisatiewaar diversiteit evident is. Tot slot is de Kustwacht aanwezig op een grootaantal evenementen in de regio, zoals open dagen, bezoeken aan scholenen beroepsmarkten om geïnteresseerden lokaal te bereiken.Vraag 3Professionele ontwikkeling is essentieel voor een effectieve Kustwacht.Welke initiatieven zijn er om het personeel beter te trainen en specialis-Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 X, nr. 752 tische vaardigheden te ontwikkelen? In hoeverre wordt er samengewerktmet internationale partners voor gezamenlijke oefeningen en uitwisselingvan expertise?AntwoordNaast de initiële opleiding, de Basisopleiding Kustwacht (BOK), biedt deKustwacht diverse vervolg- en specialistische opleidingen aan.Voorbeelden hiervan zijn de Voortgezette Kustwacht Opleiding, die zichmet name richt op informatiegestuurd politieoptreden, en de ontwikkelingvan een nieuwe opleiding om als (plaatsvervangend) gezagvoerder van devarende eenheid Interceptor (Metal Shark) te worden opgeleid. Voor deinzetbaarheid van het personeel en het behoud van kwaliteit wordentevens herhalingscursussen aangeboden.Daarnaast werkt de Kustwacht in de regio samen met haar partners bijgezamenlijke oefeningen. Op het gebied van search & rescue zijn erverschillende reguliere oefeningen, zoals tweejaarlijks met de Fransen enstreeft de Kustwacht ernaar om jaarlijks de oefening Vigilant Eyes met deDominicaanse Republiek te organiseren. Met de Verenigde Staten enColombia wordt naast gezamenlijk oefenen en trainen, ook veelvuldig opoperationeel niveau samengewerkt.Vraag 4De leden van de fractie van GroenLinks-PvdA lezen ambitieuze doelstel-lingen van de Kustwacht. Zij vragen zich af of het budget toereikend is omde doelstellingen te behalen. Welke risico’s ziet het kabinet? Zijn ereventuele knelpunten of tekorten in de financiering die risico’s kunnenopleveren voor de operationele effectiviteit? Zo ja, welke zijn dit, vragendeze leden?AntwoordDe Landen van het Koninkrijk dragen gezamenlijk de exploitatie uitgavenvan de Kustwacht conform de Rijkswet Kustwacht. De uitgaven binnen deexploitatiebegroting worden gedekt door de beschikbare middelen. Debijdragen van de Landen aan de investeringen die zijn opgenomen in hetLange Termijn Plan Materieel (LTP-M) zijn vastgelegd in bestuursak-koorden.De investeringen voor de komende jaren, waar reeds financiële middelenvoor zijn toegekend, zullen bijdragen aan de effectiviteit van deKustwacht. Voorbeelden hiervan zijn de vervanging van de cutter-capaciteit en de walradarketen op de Bovenwindse eilanden. Het huidigLange Termijn Plan loopt t/m 2028. Voor investeringsbehoeften na 2028zal in de komende jaren gewerkt worden aan een nieuw langetermijnplanen bijbehorende financiering. Eventuele toekomstige knelpunten zullen uitdit traject moeten blijken en daarbinnen moeten opgelost worden.Vraag 5Het Caribisch gebied is regelmatig getroffen door orkanen en anderenatuurrampen. Het is van groot belang dat de hulpdiensten dan snel enadequaat kunnen optreden. De leden van de fractie van GroenLinks-PvdAconstateren dat Defensie hier gelukkig vaak snel en adequaat toe in staatis. Kan het kabinet aangeven hoe de Kustwacht specifiek bijdraagt aansnelle en effectieve crisisrespons? Zijn er samenwerkingsverbanden methulporganisaties en lokale overheden om noodhulp en evacuaties verderte optimaliseren? Zo ja, welke kansen ziet het kabinet hiertoe? En kan hetkabinet hierbij ook ingaan op het verschil in samenwerking tussen deKustwacht en de lokale overheden op de BES en CAS-eilanden?AntwoordHet Ministerie van Defensie heeft als een van de hoofdtaken het leverenvan bijstand en noodhulp aan civiele autoriteiten. De Commandant derTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 X, nr. 753 Zeemacht Caribisch Gebied (CZMCARIB), tevens directeur Kustwacht, kanop verzoek van de lokale autoriteiten in het Caribisch deel van hetKoninkrijk bijstand leveren bij grote rampen of crises, bijv. door de inzetvan het stationsschip Caribisch Gebied of het transportschip Zr.Ms.Pelikaan. Defensie heeft in de regio diverse verdragen met partnerlandenom elkaar bij te staan bij grootschalige crises en beoefent diversescenario’s ook regelmatig. Daarnaast zijn op zowel de CAS als deBES-eilanden eigen crisisstructuren van toepassing. Hierbij zijn Defensieen de Kustwacht ook aangesloten. De Kustwacht is een Koninkrijksorgani-satie en werkt onder lokaal gezag. Inzet tijdens crises kan op verzoek vanen in overleg met de lokale autoriteiten, zo zouden personeel en materieelvan de Kustwacht kunnen worden ingezet om bijv. goederen of burgers tevervoeren tussen de eilanden bij een orkaanpassage.Vraag 6Gezien de kwetsbaarheid van het Caribisch gebied voor klimaatveran-dering, vragen de leden van de fractie van GroenLinks-PvdA hoe deKustwacht haar operaties verder kan verduurzamen. Zijn er plannen omde CO2-uitstoot te reduceren en om te investeren in duurzamer materieel,zoals hybride of elektrische vaartuigen? De Kustwacht speelt een rol in debescherming van de mariene biodiversiteit. Hoe wordt toegezien op denaleving van milieuwetgeving, zoals illegale visserij en vervuiling? Wordthierin samengewerkt met lokale natuurbeschermingsorganisaties, zovragen de leden?AntwoordBij de aanschaf van nieuw materieel is duurzaamheid een factor diemeeweegt in de besluitvorming. Daarnaast dient bij verwerving vanmaterieel ook rekening te worden gehouden met regionale factoren. In hetCaribisch deel van het Koninkrijk zijn dit bijvoorbeeld grote maritiemeafstanden en hoge gehaltes van luchtvochtigheid, zout en hitte.Bovendien moet materieel ook lokaal te onderhouden zijn en aansluitenbij de lokale en regionale (technologische) ontwikkelingen en beschikbarefaciliteiten en infrastructuur. Al deze aspecten worden meegenomen in hetproject voor vervanging van de cutters. Binnen haar taakstelling werkt deKustwacht ook samen met ketenpartners, waaronder organisaties belastmet of betrokken bij mariene milieu.Vraag 7Gelet op de instabiele situatie in de regio neemt de migratiedruk toe. Deleden van de fractie van GroenLinks-PvdA vernemen graag van hetkabinet hoe de Kustwacht de mensenrechten waarborgt bij onderschep-pingen van migranten op zee. Welke afspraken zijn er over de opvang enbehandeling van vluchtelingen en ongedocumenteerde migranten?AntwoordDe Kustwacht is vaak de eerste schakel in de keten bij de onderkenningvan ongedocumenteerden op zee. De Kustwacht focust daarbij op hetveiligstellen van de situatie, voor zowel de veiligheid van de ongedocu-menteerden aan boord, als van het Kustwachtpersoneel. Aan land draagtde Kustwacht de ongedocumenteerden over aan de aangewezen lokaleautoriteiten. Daarbij stopt ook de rol van de Kustwacht in het proces. DeKustwacht zorgt te allen tijde dat mensenrechten worden gerespecteerden handelt hiermee onder het lokale justitiële gezag.1Vraag 8De Kustwacht speelt een ondersteunende rol bij politietaken, zoals hetbestrijden van georganiseerde criminaliteit en het handhaven van de1Kamerstuk 36 600 X, nr. 74Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 X, nr. 754 openbare orde. In hoeverre worden deze taken uitgebreid en welkemiddelen zijn daarvoor beschikbaar? Is er voldoende afstemming metlokale politiekorpsen en het Openbaar Ministerie? Kan geschetst wordenwat het afwegingskader is voor de inzet van de Kustwacht voor onder-steunende politietaken?AntwoordDe kustwacht is een maritieme rechtshandhavingsorganisatie en voertpolitietaken uit op zee onder het gezag van de Openbaar Ministeries vande landen. De Kustwacht heeft regulier overleg met de OM’s. Daarnaastzet de Kustwacht zich samen met de lokale politiekorpsen in voor hetbestrijden van georganiseerde criminaliteit. Daarbij wordt indien nodiggezamenlijk opgetreden. De kustwacht probeert de komende jaren hetmaximale rendement uit het beschikbare personeel en materieel te halendoor de verschuiving van «reactief naar voorspellend» opereren te makendoor maritiem informatiegestuurd optreden.Vraag 9Verder zijn de leden van de fractie van GroenLinks-PvdA benieuwd hoe desamenwerking met lokale overheden en internationale partners zoals deVerenigde Staten en de Franse en Britse marines verloopt. Zijn er plannenom deze samenwerking verder te intensiveren?AntwoordIn 2025 zet de kustwacht in op intensivering van de samenwerking metzowel lokale als internationale partners, die beiden een belangrijk aandeelhebben in de activiteiten van de kustwacht. Lokaal werkt de Kustwachtactief samen met de justitiële ketenpartners, zoals de lokale politie-korpsen, de douane en Defensie. Door afspraken te maken op het gebiedvan informatiedeling en inlichtingen wil de kustwacht de samenwerkingmet deze partners intensiveren. Ook is de Kustwacht voornemens om deketenpartners actief te benaderen om gezamenlijke oefeningen teorganiseren om verder te bouwen aan de onderlinge relatie en wederzijdsbegrip te creëren onder de partners. Met het 7 jarige samenwerkings-verband protocol versterking grenstoezicht met Aruba, Curaçao enSint-Maarten wordt er daarnaast ook aandacht gegeven voor deversterking van de keten.Internationaal werkt de kustwacht samen met partnerdiensten uitverschillende (Caribische) landen, waarbij de prioriteit ligt op de samen-werking met de Verenigde Staten, Frankrijk en Colombia op het gebiedvan opsporing. Daarnaast bestendigt de kustwacht de samenwerking metomringende landen op het gebied van search and rescue, om haarverplichtingen op dit gebied na te komen.Vraag 10Investeringen in moderne surveillanceapparatuur, zoals drones engeavanceerde radarsystemen, worden steeds belangrijker. De leden vande fractie van GroenLinks-PvdA zijn benieuwd hoe de Kustwacht wordtvoorbereid op digitale dreigingen en cybercriminaliteit. Wordt er gewerktaan verbeterde digitale informatie-uitwisseling tussen de Kustwacht enandere diensten, zo vragen deze leden?AntwoordMet de uitvoering van het project Walradarketen Beneden- en Boven-winden investeert de Kustwacht in het versterken van de informatiepo-sitie. Op het gebied van informatie-uitwisseling werkt de Kustwacht metdiverse partners samen, waaronder de inzet van het Dash-8 vliegtuig voorde door Amerikaanse geleide (civiele) drugsbestrijdingsorganisatie JointInteragency Task Force South (JIATF-S). Met Colombia wordt op hetTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 X, nr. 755 gebied van transnationale criminaliteit ook informatie uitgewisseld, via deColombiaanse liaison geplaats in Willemstad, en de Nederlandse liaisonin Cartagena. Met de transitie naar een 24/7 informatiegestuurdeorganisatie, zal de Kustwacht blijven inzetten in het versterken van deinformatiepositie, inclusief het hebben van een moderne informatiehuis-houding.Vraag 11De leden van de NSC-fractie hebben begrepen dat de politieke, sociale enfinancieel-economische instabiele situatie in Venezuela en de georgani-seerde misdaad in dit land zorgen voor een mogelijk risico voor deomgeving, waardoor de Kustwacht genoodzaakt is om haar activiteiten teintensiveren. De vulling na de transitie is de belangrijkste voorwaarde entegelijk de grootste uitdaging gezien de gevraagde specialismen. DeMinister geeft aan vooral ook lokaal te werven. Kan de Minister aangevenwat zijn verwachtingen zijn ten aanzien van het daadwerkelijk aannemenvan de benodigde specialistische kennis, zo vragen de leden van deNSC-fractie?AntwoordZie antwoord vraag 2.Vraag 12Daarnaast zijn de leden van de NSC-fractie benieuwd of de Ministerverwacht dat de samenwerking met de Amerikaanse kustwacht zalveranderen met de aanstelling van president Trump.AntwoordNederland werkt proactief met de nieuwe Amerikaanse administratiesamen om gedeelde veiligheidsbelangen te waarborgen. De Amerikaansekustwacht is een belangrijke partner van de Kustwacht Caribisch gebieden van Defensie in de regio. Met de prioritering van Amerikaansenationale belangen wordt verwacht dat inzet rondom de aanpak vandrugs-, wapen- en mensensmokkel in het Caribisch gebied doorgang zalblijven vinden. Op het moment zijn er geen aanwijzingen dat het beleidvan de Amerikaanse kustwacht op het gebied van samenwerking in destrijd tegen georganiseerde criminaliteit zal wijzigen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 X, nr. 756