Verslag informele bijeenkomst van EU-transportministers d.d. 17-18 maart 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202521 501-33Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en EnergieNr. 1123 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 april 2025Hierbij bied ik u, mede namens de Staatssecretaris van Infrastructuur enWaterstaat – Openbaar Vervoer en Milieu, het verslag aan van deinformele bijeenkomst van EU-transportministers d.d. 17–18 maart 2025.De bijeenkomst stond in het teken van het belang van militaire mobiliteiten dual-use investeringenin het kader van de Europese veiligheid encyberveiligheid binnen de transportsector.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,B. Madlener kst-21501-33-1123ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11231 Verslag informele bijeenkomst van EU-transportministers d.d.17–18 maart 2025 Tijdens de informele bijeenkomst van EU-transportministers vonden tweesessies plaats waarbij, zoals gebruikelijk, geen besluitvorming op deagenda stond. Het ging om een gedachtewisseling tussen EU lidstaten.Aan de bijeenkomst namen ook landen van de Europese Vrijhandels-associatie (EFTA) deel.Sessie 1: militaire mobiliteit en dual-use investeringenHet Pools voorzitterschap opende de eerste sessie met een verwijzingnaar de actuele geopolitieke situatie en benadrukte daarbij het strate-gische belang van dual-use1 transportnetwerken en militaire corridors.Het voorzitterschap benoemde uitdagingen zoals versterkte financiering,omdat de huidige middelen vanuit het Connecting Europe Facility (CEF)ontoereikend blijken. Daarnaast werden governance, identificatie vanmilitaire corridors, nauwere Europese samenwerking en soepeleregrensoverschrijdende militaire bewegingen genoemd als belangrijkeverbeterpunten. Het voorzitterschap nodigde de EU militaire staf (EUMS)2uit ter inleiding van de bijeenkomst. In haar inleiding benadrukte deEUMS dat militaire mobiliteit de hoeksteen is voor interne veiligheid enpleitte voor praktische oplossingen zoals vereenvoudiging van regel-geving en procedures, verbetering van infrastructuur en sterkeresamenwerking tussen EU en NAVO.De Europese Commissie (hierna: Commissie) wees op de dreiging vanuitRusland en de verminderde zekerheid van Amerikaanse steun. Ze verweesnaar twee komende initiatieven: het Witboek over de toekomst vanEuropese defensie3 en het REARM-initiatief4. De Commissie riep op toteen aanzienlijke uitbreiding van de financiële middelen ten behoeve vanmilitaire mobiliteit. Tenslotte gaf de Commissie aan later dit jaar met eenlange termijn militaire strategie te komen.De lidstaten reageerden vanuit hun eigen nationale perspectieven, maartoonden brede overeenstemming over het verruimen van financiëlemiddelen, vermindering van administratieve lasten en het strategischintegreren van dual-use infrastructuur binnen Europese veiligheids-plannen. Een aantal landen vroeg om uitbreiding en flexibilisering van definanciering, met name buiten de bestaande TEN-T-corridors. Verschil-lende lidstaten benadrukten vooral de noodzaak tot vermindering vanbureaucratie, vereenvoudiging van vergunningprocedures en standaardi-sering voor grensoverschrijdend militair transport. Een aantal lidstatenlegde verband tussen militaire mobiliteit en bredere strategischeveiligheid en bepleitte nauwere integratie met NAVO-standaarden enplannen. Daarnaast vroegen verschillende lidstaten, waaronderNederland, aandacht voor onderhoud, modernisering en betere benuttingvan bestaande infrastructuur, terwijl andere landen benadrukten dat1Dual-use refereert hierbij naar infrastructurele projecten die zowel civiele als militaire mobiliteitverbeteren.2De EU Militaire Staf (EUMS) levert militaire expertise binnen de Europese Dienst voor ExternOptreden (EDEO). De rol van de EUMS is het verstrekken van vroege waarschuwingen,situatiebeoordeling, strategische planning, communicatie- en informatiesystemen, conceptont-wikkeling, training en opleiding, en ondersteuning van partnerschappen.3Het witboek is op 19 maart jl. gepubliceerd en kunt u hier lezen: https://defence-industry-space.ec.europa.eu/document/download/30b50d2c-49aa-4250-9ca6-27a0347cf009_en?filename=White%20Paper.pdf4Zie voor meer informatie: https://defence-industry-space.ec.europa.eu/document/download/13ec18d2-8366-4fc8-a4ff-2bdfdf8e1f5f_en?filename=REARM%20Europe%20factsheet%20v17_1.pdfTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11232 investeringen strategisch gekozen moeten worden met oog vooreconomische, civiele én militaire doelen.Nederland bracht het belang van robuuste en betrouwbare transportinfra-structuur naar voren, mede gezien de strategische rol als doorvoerlandvoor de NAVO. Daarbij benadrukte Nederland dat de huidige infra-structuur langs militaire corridors verouderd is en dat gerichte investe-ringen en cofinanciering vanuit de EU noodzakelijk zijn. Nederland pleitteook voor een verbeterd selectieproces van dual-use projecten, voldoendecapaciteit en gegarandeerde beschikbaarheid van militaire transportmid-delen in tijden van nood.Het voorzitterschap concludeerde dat er over het algemeen overeen-stemming bestaat over het belang van verhoogde financiële middelen,vermindering van administratieve lasten en betere afstemming met deNAVO ten behoeve van dual use investeringen en militaire mobiliteit. Tenslotte werd geconcludeerd dat snelheid, flexibiliteit en praktische invullingvan dual-use infrastructuur geen theoretisch vraagstuk meer zijn, maareen dringende en concrete noodzaak.Sessie 2: Cybersecurity in de TransportsectorHet Pools voorzitterschap benadrukte in de tweede sessie over cyberse-curity in de transportsector het groeiende belang van cybersecurity doorde toenemende afhankelijkheid van digitale systemen. Het voorzitterschaponderstreepte dat vooral digitale infrastructuur en publieke sectoren vaakdoelwit zijn van cyberaanvallen.De Commissie wees erop dat cyberaanvallen zowel in aantal alscomplexiteit sterk toenemen, mede door het gebruik van kunstmatigeintelligentie. Zij benadrukte het belang van een volledige en effectievetoepassing van bestaande regelgeving, zoals de NIS2-richtlijn, de CyberResilience Act (CRA) en de Cyber Solidarity Act (CSA). De Commissiewaarschuwde tegen overmatige extra regelgeving om administratievelasten beperkt te houden. Specifieke aandacht werd gevraagd voorkwetsbare sectoren zoals lucht- en maritiem vervoer, waarvoor striktenormen noodzakelijk zijn, evenals voor het versterken van het EuropeanRail Traffic Management System (ERTMS)5. De Commissie stelde ookduidelijk dat cybersecurity een gedeelde verantwoordelijkheid is tussen depublieke en private sectoren en vroeg daarom om meer samenwerking,training en regelmatige analyses van kwetsbaarheden.Op uitnodiging van het voorzitterschap gaf het EU-Agentschap voorcyberbeveiliging (ENISA)6 een inleiding. Ze benadrukte dat de transport-sector momenteel de op één na meest aangevallen sector binnen Europais, vooral vanwege toenemende digitalisering. ENISA pleitte voorfrequente penetratietesten, betere samenwerking met leveranciers enfinanciële ondersteuning voor bedrijven met beperkte eigen middelen. Totslot wees ENISA op het belang van eenvoudige maatregelen, zoals hetsnel toepassen van updates, die veel cyberincidenten kunnen voorkomen.Ook de lidstaten onderstreepten eensgezind de noodzaak van nauweEuropese uitwisseling en het belang van cyberveiligheid. Zo pleittenverschillende landen nadrukkelijk voor strategische samenwerking,gedeelde investeringen en het uitwisselen van best practices en infor-5ERTMS staat voor European Rail Traffic Managenet System en is de standaard voor treinbevei-liging in Europa. Zie ook: https://www.ertms.nl/home/default.aspx6ENISA bevordert en versterkt de cyberveiligheid in de EU door beleidsondersteuning,certificering, samenwerking en bewustwording. Zie ook: https://www.enisa.europa.eu/Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11233 matie. Daarnaast wezen landen op specifieke kwetsbaarheden binnenbepaalde transportsectoren, waaronder spoorvervoer, luchtvaart ensatellietsystemen. Zij vroegen extra aandacht en financiële steun, zoalsbijvoorbeeld vanuit het Next Generation EU-fonds. Een aantal landenvestigde vooral aandacht op praktische maatregelen, capaciteitsopbouwen het aanpakken van structurele tekorten aan cybersecurity-experts viatrainingen en samenwerking met de private sector. Ten slotte benadruktenenkele landen dat verdere regelgeving minder wenselijk is en dat denadruk moet liggen op een betere uitvoering en handhaving vanbestaande richtlijnen zoals de NIS2, CRA en CSA.In haar interventie benadrukte Nederland haar inzet voor versterktecybersecurity binnen de transportsector, met name door implementatievan de NIS2-richtlijn en afstemming met sectorale EU-regelgeving.Nederland noemde als grote uitdagingen vooral de brede toepassing vanIndustrial Automation and Control Systems (IACS). Daarbij is de afhanke-lijkheid van satellietnavigatiesystemen een kwetsbaarheid. Om hierbij derisico’s te verminderen, zet Nederland in op het versleutelde GalileoPRS-signaal en onderzoekt zij de mogelijkheden om het Europese Galileoals standaard te gebruiken voor het transport.Het voorzitterschap sloot de sessie af door te benadrukken dat cyberse-curity essentieel is voor alle vervoersmodaliteiten. Tijdens de sessie werdvolgens het voorzitterschap het belang onderstreept van een snelleimplementatie van bestaande Europese regelgeving en werd vooralaangedrongen op verbeterde en snellere informatiedeling over cyberdrei-gingen en aanvallen. Digitalisering en cyberveiligheid raken iedere lidstaatin meerdere of mindere mate. Bewustwording, praktische samenwerkingen snelle uitwisseling van informatie tussen lidstaten zijn daaromnoodzakelijk.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11234