Principes DNB en de AFM voor beheerst beloningsbeleid in de financiële sector

31371KredietcrisisNr.215BRIEFVANDEMINISTERVANFINANCIËNAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,15juni2009Op6mei2009hebbendeNederlandscheBank(DNB)endeAutoriteitFinanciëleMarkten(deAFM)deprincipesvoorbeheerstbeloningsbeleidindefinanciëlesectorgepresenteerd.Eenexemplaarvandezeprincipesisvolledigheidshalvebijgesloten.1Deprincipespassenbinnenhetpakketvanmaatregelendatdeafgelopenperiodeisgenomenomtoteenduur-zaamengematigdbeloningsbeleidindefinanciëlesectortekomen.Hiernazalikeersteenoverzichtgevenvanhetvoormeldepakketaanmaatregelen.Voortszalikingaanophetvoornemenvandebancairesectorrondeencodebanken.Daarnazalikingaanopdeprincipesvoorbeheerstbeloningsbeleidvandetoezichthouders.TotslotzalikunaderinformerenoverenkeletoezeggingendieikdeKamerhebgedaan,waar-ondereentoezeggingdielosstaatvanbeloningenindefinanciëlesector,namelijkoverhetonderzoekvandeAFMnaardevraagofFortisinhetovernameprocesalleinformatiebeschikbaarheeftgesteldaananderepartijen.OverzichtmaatregelenbeloningenfinanciëlesectorencodebankenPerversebeloningsprikkelswordenwereldwijdgezienalséénvandeoorzakenvandefinanciëlecrisisenhebbendeafgelopenperiodewereld-wijdgeleidtotmaatschappelijkeonvrede.Hetgaathierbijmetnameomprikkelsdieaanleidingkunnengeventothetnemenvanongewensteenonverantwoorderisico’sendieertoekunnenleidendathetklantbelangwordtveronachtzaamd,zoalseeneenzijdigeoriëntatieophetkorte-termijnbelang,kortetermijnwinstrealisatieen«payforfailure».Deonge-wensteprikkelwerkingkanenerzijdsuitgaanvandegekozenprestatie-criteria,maarookwordenveroorzaaktdooreenongewensthoogpercentagevariabelebeloning,waardooreentesterkedrukligtophetnastrevenvanbepaaldedoelstellingen.DeprincipesvanDNBendeAFM,eninhetverlengdehettoezichtopbasisvandezeprincipes,richtenzichdanookprimairophetvoorkomenenbestrijdenvandieperverseprikkels.Erkunnenookandereredenenzijnomgrenzentestellenaanbeloningen.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1321310809tkkst31371-215ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2151 Zodragendesomstorenhogebonussenbijverliesdraaiendebankennietbijaanhetmaatschappelijkdraagvlakvoorbankenenhetbenodigdeherstelvanvertrouwenindefinanciëlesector.Medealsgevolgvandekredietcrisisendemaatschappelijkeverontwaardigingoverenkeleperversebeloningenisinternationaalhetbredebesefgegroeiddathetbeloningsbeleidvanfinanciëleinstellingenmeerexplicietondertoezichtmoetwordengebracht.Ditbetekentechternietdatelkevormvanvaria-belebeloningindefinanciëlesectormoetwordenuitgebannen.Hetisvanbelangdaterruimteblijftbestaanvoorvariabele(prestatie)beloningenaangeziendezeondermeereennuttigerolkunnenvervullenindearbeidsmotivatievanmedewerkers.Daarbijdienenechterderisico’svaneendergelijkbeloningsbeleidbeheersttewordenenishetbelangrijkdatzijnietaanzettentotperversrisicovolgedragmeteeneenzijdigekorte-termijnoriëntatie.Zoalsuweet,zijndeafgelopenperiodeveelmaatregelengetroffenomtoteenverantwoordenmaatschappelijkuitlegbaarbeloningssysteemtekomen.Iederemaatregelheefteeneigenkarakterenkenteenanderereikwijdte.DecorporategovernancecodeTabaksblatbevattereedsbestpracticesvoorhetbeloningsbeleidvanbestuurdersvanbeursgenoteerdeondernemingen.Dezecodeisonlangs–metbetrekkingtotdebezoldiging–aangescherptindeCodeFrijns.Vanafoktober2008zijndiversemaatregelengetroffenspecifiekgerichtopbeloningenindefinanciëlesector.Zozijnaandekapitaalinjectiesengarantieregelingenvoorfinanciëleinstellingenvoorwaardengesteldophetterreinvanbeloningen.Toendezevoorwaardeneningrepenonvol-doendebleken,hebikuwKamerinmijnbriefvan23maart2009eenaantalaanvullendemaatregelenaangekondigd.Eéndaarvanwaseenoverlegmetdetopvandefinanciëlesector.Ditoverlegheeftop30maart2009geresulteerdineen«herenakkoord»metdefinanciëlesectorwaarinaanvullendeafsprakenzijngemaaktovermatigingvanbeloningenindefinanciëlesector,ookbijniet-gesteundeinstellingen.VoortsheeftdeAdviescommissieToekomstBanken(commissieMaas),opverzoekvandebancairesector,op7april2009aanbevelingengepresenteerdondermeeromtekomentoteenmatigingenherstructureringvanhetbelonings-beleidbijbanken1(hetrapportMaas).Thanshebbendetoezichthoudersoverkoepelendeprincipesnaarbuitengebracht.Dezeprincipesliggeninlijnmetde«principlesforsoundcompensationpractices»vanhetFinan-cialStabilityForumdieop2april2009doordeG20zijnbekrachtigdendeaanbevelingvandeEuropesecommissievoorbeloningenindefinanciëlesectorvan30april2009.Deprincipeskenneneenfocusophetvoorkomenvanrisicovolgedragengedraginstrijdmethetklantbelang.Deprincipeszijngerichtophetvoorkomenènbestrijdenvanperverseprikkelsdieaanzettentotrisicovolofontoelaatbaargedragengaaninhetalgemeennietoverdehoogtevandebeloning.AndersdanhetrapportMaasziendeprincipesnietalleenopdebeloningvanbestuurders(endeeerstelaagdaaronder)maarophetgehelebeloningsbeleidbinneneenfinanciëleonderneming.Daarnaastzijndeprincipesbewustgeneriekgeformuleerdomallefinanciëleondernemingen,vanbanktotfinanciëledienstverlener,eenleidraadtegevenvooreenprudentenklantgerichtinrichtenvanhaarbeloningsbeleid(ennietalleenbanken,zoalshetrapportMaas).DeaanbevelingenvandecommissieMaaskunnenvoorwatbetreftdebankenwordengezienalseengedeeltelijkeinvullingvandesectorvandezemeeralgemeneprincipesvanDNBendeAFMdieeenbredertoepassingsgebiedhebben(nietalleenbankenentop,maarallefinanciëleondernemingenengehelesalarisgebouw).Ikbenvanmeningdataldezekennelijknoodzakelijkgeblekenmaatre-geleneenbelangrijkebijdragekunnenleverenaaneenduurzaamen1Hetrapport«Naarherstelvanvertrouwen»vandeAdviescommissieToekomstBanken(rapportvandecommissieMaas).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2152 gematigdbeloningsbeleid.Naarmijnoordeelisditechternietvoldoende.TeneindedenalevingvanbestpracticesuithetrapportMaasdiedoormijwordenonderschrevenenvoldoendedraagvlak(bijsector,maatschappijenpolitiek)genietentebevorderen,zullenenkeleaanbevelingenwettelijkwordenverankerd,zoalsdeintroductievaneenwettelijkedeskundig-heidstoetsvoorledenvanderaadvancommissarissen.DaarnaastisdebancairesectorvoornemensomaanbevelingenuithetrapportMaasomtezettenineencodebankendieofficieelzalwordenbekrachtigddoorhetbestuurvandeNederlandseVerenigingvanBanken.Ikverwelkomenondersteunditinitiatiefenzalhieraanzogoedmogelijkbijdragen.Nadienzalik–inoverlegmetdesector–nagaanopwelkewijzedezecodebankenwettelijkverankerdkanworden.Ikstelmijhierbijvoordateencodebanken–overeenkomstigdeNederlandsecorporategovernancecode–bijwetalsgedragscodekanwordenaangewezen.Ditbetekentdatbankendanwettelijkverplichtzullenwordeninhunjaarverslagverant-woordingafteleggenoverdenalevingvandebestpracticesuitdecodebankenviahetpastoeofleguit-beginsel.DecodeBankenkandienenteraanvullingopdeprincipesvandetoezichthoudersendeNederlandsecorporategovernancecode,voorzoverdezespecifiekvoorbankenvantoepassingis.Hetstrevenisdatdecodebankennogditjaarzalwordenafgerond.IkzaluwKameroverdevoortgangenuitkomstenhiervaninfor-meren.PrincipesDNBendeAFMvoorbeheerstbeloningsbeleidDeprincipesvormenhetuitgangspuntvandetoezichthoudersbijhetbeoordelenvanhetbeloningsbeleidvanfinanciëleondernemingen.Deprincipeszijngerichtopbestuurdersenmedewerkersvanalleondertoezichtstaandefinanciëleondernemingen,metnamewaardebeloningvooreensignificantdeelvariabelis,ofkanzijn.Beoordelingentoepas-singvandeprincipeszalperspecifiekgevalmoetenplaatsvinden.Deprincipesvandetoezichthoudersdienenalsleidraadvoorfinanciëleondernemingen.Deinstellingendienendeprincipesconcreettoetepassenophunsituatieendaartoehunbeloningsbeleidkritischtegenhetlichthoudenenwaarnodigaantepassen.DNBendeAFMgaanhieractiefoptoezienenhetbeloningsbeleidaandehandvandeprincipesmeernadrukkelijkinhuntoezichtbetrekken.Deprincipeszullenoverigensnognaderwordengeconcretiseerd,ondermeeraandehandvandedialoogmetdesectorenaanvullendonderzoekdatDNBmomenteeluitvoertnaardefeitelijkebeloningssituatieindefinanciëlesectorinNederland.Deuitkomstenvanditonderzoekwordenindezomervan2009verwacht.Ingevolgedeprincipesdienthetbeloningsbeleidvandefinanciëleinstel-lingdeintegriteitensoliditeitvandeondernemingduurzaamteonder-steunenenrekeningtehoudenmetdebelangenvanklantenenanderestakeholders.Ookwordtindeprincipesaandachtbesteedaandegover-nancevanhetbeloningsbeleid;eenessentieelaspectomtekomentoteenduurzaamengematigdbeloningsbeleid.Voortshebbendeprincipesbetrekkingopdevormgevingvanvariabelebeloningsstructuren.Waarvariabelebeloningensubstantieelkunnenzijntenopzichtevanhetvastesalaris,ishetvanbelangdatervoldoendemaatregelenzijningebouwdomongewensteprikkelwerkingtevoorkomen.Ditbegintmethetstellenvaneenpassendmaximumvoordevariabelebeloningtenopzichtevanhetvastesalaris.Welkmaximumpassendis,hangtondermeerafvandefunctieenvandematewaarinanderemaatregelenzijningebouwdomongewensteprikkelwerkingtegentegaan.Voorbeeldenvandezemaatre-gelenuitdeprincipeszijnondermeer:TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2153 –eensetmeetbareprestatie-indicatorenwaarindebelangenvanallestakeholderswordenmeegenomen;–hetcorrigerenvancommerciëleprestatiesvoorgenomenrisico’s;–hetkijkennaarprestatiesovermeerderejaren;–hetkoppelenvanvariabelebeloningenaandeprestatiesvandemede-werkers,deafdelingen/ofdeinstellingalsgeheel;en–het«nietbelonenvoorfalendgedrag».ToezeggingenTijdenshetAlgemeenOverlegvan14april2009hebiktoegezegdomuwKamernaderteinformerenoverhetwettelijkinstrumentariumvandetoezichthoudersomactieteondernementegenonjuistbeloningsbeleid.DeWetophetfinancieeltoezicht(Wft)bevatdiversenormendieeenverplichtingtothetvoerenvaneenbeheerstbeloningsbeleidimpliceren.Zodienenbijvoorbeeldbankenenverzekeraarshunbedrijfsvoeringzodaniginterichtendatdezeeenbeheersteenintegereuitoefeningvanhunbedrijfwaarborgt.Dithoudtondermeerindatzijrisico’smoetenbeheersendieeengevaarkunnenvormenvoorhunsoliditeitencontinuï-teit.Daarbijpastdatdedesbetreffendefinanciëleondernemingeneenbeloningsbeleidhanterendatdesoliditeitendecontinuïteitvandeonder-nemingwaarborgt.Eendergelijkbeloningsbeleidbevatgeenbelonings-prikkelsdieertoeleidendatbestuurdersenwerknemersvandefinanciëleonderneminghuneigen(kortetermijn)belangenlatenprevalerenbovenhet(langetermijn)belangvandefinanciëleonderneming.DaarnaastbevatdeWftspecifiekebepalingendiedeverplichtinginhoudendatfinan-ciëleondernemingeninhetbelanghandelenvanhunklantenrespectieve-lijkhunklantenanderszinszorgvuldigbehandelen.Hierbijpasthetlogi-schevertrekpuntdateenbeloningsbeleidgeenprikkelsbevatdieaandezeverplichtingenafbreukdoen.Ikvindhetvangrootbelangdatdehiervoorbedoeldealgemeneregelsophetterreinvanbeheerstbeloningsbeleidconcreetwordeningevuldenuitgewerkt,zodatfinanciëleondernemingenhunbeloningsbeleidopbasisvanduidelijkeeneenduidigekadersmoetenvormgeven.Dekredietcrisisheeftimmersduidelijkgemaaktdateendergelijknaderrichtinggevendregelkaderonontbeerlijkis.Nadereinvullingenuitwerkingvandealgemeneregelsheeftookalsvoordeeldatdetoezichthouderseenconcreterhandvathebbenvoorhettoezichtopendehandhavingvanbeheerstbeloningsbeleid.HetverdientdaaromdevoorkeurdathetbeheerstbeloningsbeleidduidelijkenconcreetindeWft(en/ofindaaropgebaseerdelagereregelgeving)wordtverankerd.AandieverankeringwordtmomenteelgewerktennaarverwachtingkanikdezebinnenafzienbaretijdaanuwKamerpresenteren.TenbehoevevanhettoezichtvandeAFMzaldeverankeringopzodanigewijzewordenvormgegevendatzijovereenconcreteenbredetoezicht-enhandhavinggrondslagbeschiktmetbetrekkingtotallerelevantefinanciëleondernemingenenfinanciëleproducten,ongeachthetgehanteerdedistri-butiekanaal.Hetuitdrukkelijkealgemenedoelvandeverankeringisdatdetoezichthoudersopeenadequate,slagvaardigeenkrachtigewijzekunneningrijpenalseenfinanciëleondernemingzichniet(strikt)houdtaandeprincipesvoorbeheerstbeloningsbeleid.Eenenanderbetekentoverigensnietdatdetoezichthoudersthansmetlegehandenstaan.DeWftbiedtaanknopingspuntenvoorhettoezicht.Bovendienhebbendetoezichthoudersindeprincipesaangegevendatwanneerzijvanmeningzijndathetbeloningsbeleidvaneenonderne-mingsubstantiëleprudentiëleen/ofgedragsrisico’smetzichmeekanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2154 brengen,zulksaanleidingkangeventoteennaderonderzoeknaardegesignaleerderisico’s,alsmedetoteenversterktematevantoezichtopdeondernemingalsgeheel.VoortshebiktijdenshetAlgemeenOverlegvan14april2009hetlidKos¸erKayatoegezegdterugtekomenopbestuurdersaansprakelijkheid.Debestuurdersaansprakelijkheiden-verwijtbaarheidwaaraanmevrouwKos¸erKayarefereertisopdeeersteplaatseenkwestievanburgerlijkrecht.Voordemogelijkheiddiedetoezichthouderheeftomnietdefinan-ciëleondernemingzelf,maareenbestuurdervaneenfinanciëleonderne-mingtebeboeten,verwijsikkortheidshalvenaarhetwetsvoorstelvierdetrancheAwb(ziedaaroverbijvoorbeeldookKamerstukkenII2007/08,31458,nr.3,p.6).Totslothebiktijdensdealgemenefinanciëlebeschouwingenvan2oktober2008toegezegdnaoverlegmetdeAFMtebezienopwelkewijzeuwKamerkanwordengeïnformeerdoverhetonderzoekvandeAFMnaardevraagofFortisinhetovernameprocesalleinformatiebeschikbaarheeftgesteldaananderepartijen.IkhebmeinmiddelsdoordeAFMlatenvoor-lichtendatzijuiteraardallerelevanteinformatieoverFortismeeneemtinhaarlopendeonderzoeken.Hetnormalebeleidisdatwanneereventueleonderzoekenleidentothetopleggenvaneensanctie,zoalseenboeteofeenlastonderdwangsom,deAFMdanpas–inbeginsel–zalovergaantotopenbaarmakingvandeovertreding.Bijopenbaarmakingwordteenkortetekstoverhetopleggenvandeboeteofdelastonderdwangsomgepubliceerd,alsookdebeschikkingdieheeftgeleidtothetopleggenvandeboeteofdelast.Dezebeschikking–geschoondvanvertrouwelijkeinformatie–wordtgepubli-ceerdopdewebsitevandeAFM.Indatgevalzalikuwkamerhieroverinformeren.DegeheimhoudingsplichtdieisvastgelegdindeWftstaathetopenbaarmakenvanverdereinformatieniettoe.DeministervanFinanciën,W.J.BosTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31371,nr.2155