Verslag van een schriftelijk overleg over de stand van zaken Subsidieregeling Bouw en onderhoud sportaccommodaties (BOSA) 2025 (Kamerstuk 30234-400)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202530 234Toekomstig sportbeleidNr. 403 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 14 april 2025 De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft eenaantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris vanVolksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief van 22 januari 2025 overde stand van zaken Subsidieregeling Bouw en onderhoud sportaccommo-daties (BOSA) 2025 (Kamerstuk 30 234, nr. 400).De vragen en opmerkingen zijn op 5 maart 2025 aan de Staatssecretarisvan Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorgelegd. Bij brief van 14 april2025 zijn de vragen beantwoord.De voorzitter van de commissie,MohandisAdjunct-griffier van de commissie,Heller kst-30234-403ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4031 InhoudsopgaveI.Vragen en opmerkingen vanuit de fracties2Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie2Vragen en opmerkingen van de leden van deGroenLinks-PvdA-fractie2Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie3Vragen en opmerkingen van de leden van de NSC-fractie4Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie6Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie6Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie6Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie9II.Reactie van de Staatssecretaris10 I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractieDe leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Zij willen hem hierover een aantal vragen stellen.De Staatssecretaris meldt in zijn Kamerbrief dat per 13 januari 2025 97,8miljoen euro subsidie aangevraagd is. Dat betekent dat er al snel meer isaangevraagd dan het beschikbare budget. De regeling wordt dus goedgevonden en benut door de sportsector. Heeft de Staatssecretaris hierbijeen helder overzicht van wat voor sportverenigingen gebruikmaken vande BOSA? Oftewel, zijn er bepaalde sporten oververtegenwoordigd en zoja, welke en waarom? Ook zijn de leden van de PVV-fractie benieuwd ofbepaalde gebieden, denk aan steden, gemeenten, wijken etc. meergebruikmaken van de BOSA dan andere gebieden. Zo ja, in hoeverre weetde Staatssecretaris waar en waarom dit het geval is?De Staatssecretaris stelt in de laatste alinea van zijn Kamerbrief dat in denajaarsbrief Sport en Bewegen 2024 voor de langere termijn aan een planvan aanpak gewerkt wordt, gericht op het creëren van een toekomstbe-stendige sportinfrastructuur, om zo ook adequaat te kunnen ondersteunenbij de huidige en toekomstige opgave op het gebied van de bouw en hetonderhoud van de sportaccommodaties. Kan de Staatssecretaris hieroveral enige voortgang en inhoud melden? En zo ja, kan de Staatssecretaris ditzo snel mogelijk delen?Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractieDe leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben met interesse kennisge-nomen van de brief van de Staatssecretaris. Zij hebben nog enkele vragenen opmerkingen naar aanleiding van deze brief.Allereerst betreuren de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie het tenzeerste dat er zo fors op de BOSA bezuinigd wordt. De leden van deGroenLinks-PvdA-fractie lezen in de brief dat de aanvragen op subsidiepotna zeven dagen al was overschreden met 23,8 miljoen euro en er dus alsnel meer was aangevraagd dan dat er beschikbaar was. Dit betekent dater een grote vraag naar verduurzamingssubsidies is vanuit de sportvereni-gingen en dat de regeling dus het dus goed doet. Hoe kijkt de Staatssecre-Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4032 taris tegen het feit aan dat zoveel sportverenigingen een verduurzamings-subsidie mislopen? Heeft de Staatssecretaris inzichtelijk voor hoeveelsportverenigingen een BOSA-subsidie noodzakelijk is voor het voortbe-staan voor de desbetreffende sportvereniging? Wat is de ratio achter hetwegbezuinigen van zo’n effectieve en goede regeling?Kan de Staatssecretaris in kaart brengen in hoeverre de bezuiniging op deBOSA de komende jaren gecompenseerd wordt door de subsidieregelingDuurzaam Maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA)? Hoeveel geld uit desubsidieregeling DUMAVA gaat er naar verwachting naar de verduur-zaming van sportverenigingen? Wat is onder de streep de verwachtebijdrage van rijksoverheid aan het verduurzamen sportverenigingen alsgevolg van het bezuinigen op de BOSA en het openstellen van deDUMAVA? Wordt er ook geld uit de DUMAVA specifiek voor de verduur-zaming van sportverenigingen geoormerkt?In het antwoord op de schriftelijke vragen van het lid Van Dijk 1 lezengenoemde leden dat er bij de DUMAVA bijvoorbeeld een hoger minimaalsubsidiebedrag vereist en een energieadvies nodig is. De leden van deGroenLinks-PvdA-fractie maken zich daarom zorgen dat de DUMAVAvooral voor kleinere sportverenigingen ontoegankelijk is. Hoe waarborgtde Staatssecretaris dat de DUMAVA ook toegankelijk is voor kleineresportverenigingen? Daarnaast verschilt de DUMAVA ook van de BOSA,omdat het niet voorziet voor het onderhoud van accommodaties en denieuwbouw van accommodaties. Hoe wil de Staatssecretaris borgen datsportverenigingen de investeringen in materialen, onderhoud, verbouw,nieuwbouw en toegankelijkheid kunnen blijven maken?Naast het positieve financiële effect voor sportverenigingen als gevolgvan verduurzaming draag de BOSA ook bij aan de CO-2 reductie endaarmee aan het behalen van de klimaatdoelen – overwegende dat deklimaatdoelen steeds verder uit zicht komen.2 Hoe kijkt de Staatssecretaristegen de bezuiniging op de BOSA in het licht van het niet halen van deklimaatdoelen?Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractieDe leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Zij hebben nog enkele vragen en opmerkingen.Ten eerste zijn de leden benieuwd wat op het moment van beantwoordingde stand van zaken is met betrekking tot het aangevraagde budget. Is demarge van 155 procent van het totale subsidieplafond al bereikt? Zo niet,wanneer wordt dit verwacht?De leden van de VVD-fractie zijn benieuwd waarom ervoor is gekozen omaanvragen toe te laten totdat een totaal van 155 procent van hetmaximumbedrag is bereikt. Ligt hier een gedachte achter of is ditwillekeurig? Verder vragen deze leden de Staatssecretaris hoe subsidiesworden toegekend als de aanvragen die aan de voorwaarden voldoengezamenlijk boven het maximumbedrag uitkomen. Is dit op volgorde vanindienen, of wordt hier een andere methode voor gehanteerd?1Aanhangsel Handelingen II 2023/24, nr. 19762Planbureau voor de Leefomgeving, 24 oktober 2024, «Klimaatdoel 2023 raakt uit zicht; extrabeleid met snel effect nodig (Klimaatdoel 2030 raakt uit zicht; extra beleid met snel effect nodig| Planbureau voor de Leefomgeving)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4033 De leden vragen verder hoe de Staatssecretaris de bekendheid van deDUMAVA-regeling gaat vergroten onder sportverenigingen als de regelingopen gaat in juni. Hoe is de Staatssecretaris van plan verenigingen tebereiken op dit gebied en obstakels weg te halen om aanvragen te doen?Verder zijn zij benieuwd wat de uitkomsten zijn van de webinar die deRijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) op 20 februari organi-seerde om de aanvraagprocedure toe te lichten en welke vragendeelnemers daarbij hadden.Tot slot zijn genoemde leden benieuwd of de Staatssecretaris een tijdlijnkan geven van het plan van aanpak voor een toekomstbestendigesportinfrastructuur. Wanneer kan de Kamer dit plan van aanpakverwachten?Vragen en opmerkingen van de leden van de NSC-fractieDe leden van de NSC-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Zij waarderen de inspanning van de Staatssecretaris bijhet vormen van een lange termijn aanpak van de sportinfrastructuur enom de sportaccommodaties in eigendom van een amateursportorgani-satie vanaf dit jaar onder de DUMAVA-regeling te laten vallen. Deze ledenhebben nog de volgende vragen.De leden van de NSC-fractie begrijpen de noodzaak om aanvragers geenschijnzekerheid te bieden of onnodig nieuwe aanvragen binnen te krijgen,maar hebben hun bedenkingen bij het relatief hoge percentage van 155%voor het stoppen van de aanmeldprocedure. Hoe is de berekening voor ditpercentage tot stand gekomen?De leden van de NSC-fractie merken op dat de BOSA-subsidie wordtuitgekeerd als een voorschot van tachtig procent van het bedrag, gevolgddoor een nabetaling van maximaal de resterende twintig procent. Hetgereserveerde budget voor de BOSA bevat ook de nabetalingen vanmaximaal twintig procent uit voorgaande aanvragen zoals vermeld op dewebsite van de BOSA-subsidie. Wat is het bedrag aan nabetalingen datnog uitgekeerd moet worden aan voorgaande aanvragen en welk bedragblijft er daarna nog over voor daadwerkelijk nieuwe aanvragen in 2025?De minimale subsidieaanvraag bedraagt 2.500 euro, wat betekent dat eenvereniging minimaal 8.333 euro aan subsidiabele kosten moet maken. Deleden van de NSC-fractie constateren dat voor kleinere verenigingen metbeperkte financiële middelen het lastig kan zijn om zulke investeringen tedoen. Welke ondersteuning bestaat er momenteel voor deze verenigingenom toch (duurzame) investeringen te kunnen maken? Overweegt deStaatssecretaris deze ondersteuning uit te breiden? Zo ja, welke initia-tieven worden overwogen?De leden van de NSC-fractie merken op dat de lijst met subsidiabelekosten BOSA behoorlijk lang is en ook veel randzaken bevatten die nietdirect de toegankelijkheid, duurzaamheid en energiezuinigheid van hetsportaanbod verbeteren. Denk hierbij aan de schoonmaakmiddelen,bedrukking van sportkleding en de verbouwing van de parkeerplaats. Zietde staatsecretaris ruimte om de omschrijvingen voor de kostenposten diein aanmerking komen voor de BOSA-subsidie te herzien om de focus teverleggen van deze randzaken? Zo niet, waarom niet?De leden van de NSC-fractie zien tevens een mogelijk probleem in hetnaast elkaar bestaan van de BOSA en DUMAVA voor aanvragen. Klopt hetdat onder het huidige stelsel een vereniging tegelijkertijd beroep kan doenop de BOSA én de DUMAVA? Wordt er gecontroleerd of organisaties geenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4034 dubbele aanvraag doen en daarmee andere sportorganisaties de kans opsubsidie ontnemen?De leden van de NSC-fractie vragen de Staatssecretaris tevens hoe dehuidige structuur van de BOSA het sportlandschap in Nederlandverandert. Doordat (professionele) POS organisaties ook aanspraakkunnen maken op BOSA ontstaat er een ongelijk speelveld ten opzichtevan sportverenigingen die vrijwel uitsluitend bestaan uit vrijwilligers.Tevens overstijgt de vraag naar subsidie momenteel het beschikbarebedrag. Zou het beschikbare budget mogelijk wel toereikend zijn als dezeuitsluitend beschikbaar zou zijn voor verenigingen en stichtingen?De leden van de NSC-fractie onderschrijven de noodzaak voor een langetermijn aanpak van de sportinfrastructuur. Kan een update gegevenworden over de stand van zaken van deze lange termijn aanpak? Wanneerkan de Kamer hierover worden geïnformeerd?De leden van de NSC-fractie waarderen dat er een lange termijn aanpakkomt voor een toekomstbestendige sportinfrastructuur. Deze leden zijnechter van mening dat het onderwerp verduurzaming een domeinoverstijgende aanpak vereist. In welke mate zijn de andere ministeries diezich bezighouden met verduurzaming zoals de Ministeries van Klimaatvan Klimaat en Groene Groei (KGG) en Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening (VRO) bij dit plan van aanpak betrokken?Daarnaast erkennen de leden van de NSC-fractie de schaarste die ermomenteel heerst voor beschikbare ruimte en dat een situatie waarin desportinfrastructuur hiervoor moet concurreren met andere basisbe-hoeften, zoals wonen onwenselijk is. Hoe staat de Staatssecretaristegenover de mogelijkheid om beschikbare ruimte voor meerderedoeleinden te combineren (zoals bijvoorbeeld een sportveld op eenwoontoren of meerdere verenigingen die gebruik maken van dezelfdefaciliteiten etc.)? Welke stappen worden er gezet om deze ontwikkeling tebevorderen?De leden van de NSC-fractie achten het van belang dat ook in de toekomstde omgeving uitnodigt om te sporten en te bewegen. In Nederlandbestaan er al richtlijnen voor het beschikbaar stellen van speelruimte bijnieuwbouwprojecten, zoals bijvoorbeeld de «3%-norm». Om ervoor tezorgen dat ook de recreatieve sporter of personen die simpelweg watmeer wil bewegen een omgeving hebben die daartoe uitnodigt stellen deleden de volgende vraag. Is de regering in de lange termijn aanpak bereidom ook een richtlijn te hanteren waarin een vergelijkbaar percentage vande nieuwbouw beschikbaar wordt gesteld voor sport- en beweegruimtesbuiten het aanbod van sportverenigingen en sportaccommodaties? En isde Staatssecretaris bereid deze norm te betrekken bij de sport enbeweegwet die op dit moment in voorbereiding is?De leden van de NSC-fractie hebben bovendien een vraag over definanciering van de sportinfrastructuur van de toekomst. Welke mogelijk-heden worden momenteel verkend in de financiering van de sportinfra-structuur?De leden van de NSC-fractie hebben daarnaast een vraag over duurzamefinanciële ondersteuning op de lange termijn. Deze leden stellen vast dater recentelijk circa 125 miljoen euro uit de reservering maatschappelijkvastgoed revolverend fonds is uitgekeerd waarvan 74,9 miljoen euro aanbestaande fondsen en 49,7 miljoen euro voor de programmatischeaanpak. Waar wordt dit geld aan besteed en worden hiermee de amateur-sportverenigingen ook ondersteund?Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4035 De leden van de NSC-fractie merken op dat naar aanleiding van deaangenomen motie-Van Dijk over het onderzoeken van een revolverendfonds in het Plan van aanpak revolverend fonds voor sportclubs onder-zocht is dat bij de keuze om alleen duurzame investeringen te onder-steunen een bedrag van 250 miljoen euro voldoende zou zijn voor hetfonds om te revolveren. Door het uitkeren van circa 125 miljoen euro uithet klimaatfonds is van de oorspronkelijke reservering van 300 miljoennog 175 miljoen euro over. Hoe wordt er op toegezien dat de langetermijn financiering van de sportinfrastructuur duurzaam is als door dezeverdeling van middelen er onvoldoende ruimte overblijft om hetrevolverend fonds in werking te treden?Tot slot merken de leden van de NSC-fractie op dat op de website van deRVO onder de pagina over de voorwaarde van de DUMAVA nog hetvolgende staat: «Valt uw maatschappelijk vastgoed binnen de sport-sector? Sportorganisaties die gebruik kunnen maken van de subsidiere-geling BOSA komen niet in aanmerking voor DUMAVA.» Dit terwijl sindsdit jaar amateursportorganisaties wel onder de DUMAVA vallen. Kan destaatsecretaris in overleg met andere bewindspersonen onderzoeken waarde informatievoorziening over de aansprak van amateurverenigingen opde DUMAVA tussen de ministeries nog niet synchroon loopt en kan hijdeze informatie stroomlijnen om verenigingen niet te verwarren bij deaanvraag?Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractieDe leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Deze leden vinden het belangrijk om sportorganisaties testeunen in het toekomstbestendig en duurzaam maken van hun sportac-commodaties. Sporten is niet alleen gezond, maar heeft ook eenverbindende functie in de samenleving. Daartoe hebben deze leden enkelevragen.De leden van de D66-fractie constateren dat de beschikbare middelen ende bijkomende rek bijna volledig is benut. Deze leden vragen welkeimpact dit heeft voor sportverenigingen die al hun plannen klaar hebbenstaan om te verduurzamen, maar nu geen aanspraak meer kunnen maken.Kan de Staatssecretaris aangeven op welke wijze vertraging in verduurza-mingsplannen door deze sportorganisaties wordt voorkomen, zo vragendeze leden.De leden van de D66-fractie lezen dat ook de subsidieregeling DUMAVAvanaf 2025 is opengesteld voor sportaccommodaties. Kan de Staatssecre-taris aangeven of BOSA-subsidie-aanvragers de weg naar de DUMAVAevengoed weten te vinden? En kan de Staatssecretaris in tabelvormaangeven hoeveel subsidieaanvragers uitgesplitst in DUMAVA en BOSAhun aanvraag toegekend krijgen? Kan de Staatssecretaris hierbij ookaangeven of beiden subsidies voldoende toereikend zijn, zo vragen dezeleden.Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractieDe leden van de BBB-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Zij hebben geen vragen aan de Staatssecretaris.Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractieDe leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Deze leden hebben hier nog enkele vragen bij.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4036 De leden van de CDA-fractie vragen of de Staatssecretaris een beeld kangeven bij het belang van de BOSA voor sportverenigingen, daarbij kijkendnaar:–Bijdrage voor onderhoud totaal in 2024;–Bijdrage voor materialen totaal in 2024;–Bijdrage voor (vervangende) nieuwbouw totaal in 2024;–Bijdrage voor toegankelijker maken sportaccommodaties totaal in2024.De leden van de CDA-fractie vragen hem wat het betekent voor sportver-enigingen als bijdragen voor de BOSA (korting 2026–2027: 28 miljoeneuro, 2028–2029: 54 miljoen euro) op bovenstaande onderdelen wegvalt.Kan de Staatssecretaris garanderen dat sportverenigingen voldoendeondersteuning krijgen voor de instandhouding van hun sportaccommo-daties?De leden van de CDA-fractie vragen wat de korting op de BOSA betekentvoor de realisatie van de inhoudelijke ambities van de Staatssecretaris ophet gebied van sport. Denk daarbij onder andere aan de ambitie datiedereen moet kunnen sporten in Nederland ongeacht zijn fysiekebeperkingen. De BOSA is immers juist ook bedoeld om sportaccommo-daties toegankelijker te maken.De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris uiteen te zettenwelk deel (aantal en bedrag) van de tot nog toe aangevraagde subsidiesbestemd zijn voor de (nieuw)bouw en onderhoud van accommodaties,welk deel (aantal en bedrag) voor de aanschaf van sportmaterialen enwelk deel (aantal en bedrag) voor de verduurzaming van bestaandesportaccommodaties. Welk deel (aantal en bedrag) van alle tot nog toeingediende aanvragen voor de BOSA zou vanaf 2 juni 2025 ook inaanmerking kunnen komen voor een aanvraag bij de subsidieregelingDUMAVA?In antwoorden op de schriftelijke vragen van het lid Van Dijk oversportcomplexen die zonder extra geld uit de BOSA snel verouderen, gafde Staatssecretaris aan dat maatregelenlijst van de DUMAVA wordtaangepast zodat deze beter aansluiten bij de behoeften van verenigingen.De leden van de CDA-fractie vragen om welke aanpassingen het hierprecies gaat. Deze leden vragen tevens of de Staatssecretaris inmiddels almet de sportsector in gesprek is geweest over de aanvraagprocedure ende inhoud van de DUMAVA-regeling zelf. Zo ja, wat is er uit dezegesprekken naar voren gekomen?De leden van de CDA-fractie vragen of de Staatssecretaris per jaar uiteenkan zetten wat sinds 2021 het totale budget voor de DUMAVA was en inhoeverre er per jaar sprake was van onderuitputting of dat er juist meeraangevraagd werd dan dat er beschikbaar was.De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat binnen de DUMAVAspecifiek 47 miljoen euro speciaal gereserveerd is voor gebouwen in hetbasis- en voortgezet onderwijs. Kan de Staatssecretaris aangeven waaromhet voor sportaccommodaties niet mogelijk zou zijn een specifiekereservering binnen de DUMAVA te maken, terwijl we weten dat het eenrisico is dat door de grote concurrentie in de DUMAVA juist sportvereni-gingen met vrijwillige bestuurders buiten de boot kunnen vallen?De leden van de CDA-fractie vragen of de Staatssecretaris bereid is omhet gebruik van de DUMAVA voor sportaccommodaties eind 2025 teevalueren en op basis van deze evaluaties verbeteringen door te voerenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4037 voor de nieuwe openstelling in 2026. Dit met als doel om een zo goedmogelijk werkende regeling te krijgen voor sportclubaccommodaties.Ten opzichte van de BOSA is de DUMAVA een complexere regeling omaan te vragen. Onder ander een energieadvies is verplicht. Ondersteuningis essentieel voor het goed laten functioneren van de DUMAVA. De ledenvan de CDA-fractie vragen of het klopt dat de regeling voor energie-coaches voor sportverenigingen in 2025 nog steeds niet is opengesteldondanks de beschikbare budgetten. Zo ja, kan de Staatssecretarisaangeven waarom dit nog niet is gebeurd? En op welke termijn gaat ditwel gebeuren? Hoe verhoudt de stop op de inzet van energiecoaches zichtot de duurzaamheidsopgave van de overheid en de eerder aangekon-digde versnellingsambities voor de sport? Wat gaat de Staatssecretariseraan doen om clubs te ondersteunen? Heeft de Staatssecretaris ook deambitie om de energiecoaches zo spoedig mogelijk weer in te zetten,aangezien zij als «sleutel» worden aangemerkt in de verduurzamings-opgave van de sport? Hoe gaat de Staatssecretaris ervoor zorgen dat deenergiecoaches voor de opening van de DUMAVA in juni weer inzetbaarworden voor sportclubs?De DUMAVA is gericht op verduurzaming van maatschappelijk vastgoeden is niet gericht op nieuwbouw. Veel sportverenigingen kampen metverouderde complexen. Om torenhoge bouwkosten en financiëleproblemen te voorkomen, ontwikkelt bijvoorbeeld de KNVB nu eenmogelijke oplossing in de vorm van modulaire houtbouw. De leden vande CDA-fractie vragen of de Staatssecretaris bereid is om innovatiebud-getten beschikbaar te stellen om het initiatief van de KNVB -modulairehoutbouw pakketten voor clubs- verder te ontwikkelen en in de praktijk tebrengen?De voorgenomen afbouw van de BOSA maakt duidelijk dat een alternatiefnoodzakelijk is. Is de Staatssecretaris bereid om met de sportsector eennieuwe visie op een structurele financiering van sportaccommodaties inNederland te maken en als rijksoverheid hierin uw verantwoordelijk tenemen, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Het Nationaal Klimaat-platform heeft in haar advies «Amateursport fit voor de toekomst»bijvoorbeeld een voorstel gedaan voor een revolverend fonds. Voldoendegarantievermogen is noodzakelijk om institutionele beleggers voldoendezekerheid te bieden om te investeren in een dergelijk fonds. Bent u bereidom de komende jaren donaties te doen om voldoende garantievermogente genereren?De leden van de CDA-fractie vragen wat de stand van zaken is van hetopstellen van het plan van aanpak gericht op het creëren van eentoekomstbestendige sportinfrastructuur. Wordt er voor dit plan vanaanpak budget ter beschikking gesteld? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welkbudget zal beschikbaar gesteld worden? Met welke (maatschappelijke)organisaties wordt gesproken over dit plan van aanpak? Wanneer wordtde Kamer uiterlijk geïnformeerd over het plan van aanpak?Het Nationaal Klimaatplatform (NKF) heeft afgelopen najaar als optiegenoemd een Waarborgfonds Maatschappelijk Vastgoed in te richtenwaarmee financiering toegankelijker gemaakt kan worden voor integralerenovaties, multifunctionele panden en meer gebiedsgerichte maatre-gelen binnen het maatschappelijk vastgoed. Dit waarborgfonds zouaanvullend zijn op het waarborgfonds sport. In de beleidsreactie schreefde Staatssecretaris dat de Minister van VRO aan het uitwerken is hoe eendergelijk waarborgfonds vorm zou kunnen krijgen. De leden van deCDA-fractie vragen wat hiervan de stand van zaken is. Is er al iets te delenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4038 over deze uitwerking? Wanneer wordt de Kamer uiterlijk geïnformeerdhierover?Het NKP heeft daarnaast een aantal (financiële) partijen geconsulteerdover het beschikbaar stellen van private financiering voor de amateur-sportclubs. Daaruit bleek dat er sprake is van grote belangstelling vanuitde private sector voor financiering van verduurzaming van sportaccom-modaties, mits daarvoor goede randvoorwaarden worden gerealiseerd.Het kabinet gaf destijds aan dat men aan het bezien was hoe ze invullingkan geven op deze adviezen. De leden van de CDA-fractie vragen wathiervan de stand van zaken is.Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractieDe leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Zij hebben hier nog een aantal kritische vragen over.De leden van de SP-fractie benadrukken dat het geen verassing mag zijndat het BOSA-budget al in januari is uitgeput, aangezien al vaak isgewaarschuwd dat het budget onvoldoende is. Waarom is daar niet opgehandeld, door bij voorbaat al meer budget beschikbaar te stellen?De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris of hij het nog steedsverantwoord vindt om in 2026 28 miljoen euro te bezuinigen op deBOSA-regeling, oplopend tot 53 miljoen euro in 2028, terwijl het budgetnu al zwaar tekortschiet. Moet er niet eerder geld bij dan dat er hier ruimteis om geld te besparen?De leden van de SP-fractie wijzen erop dat er vanuit de Tweede Kamernog is geprobeerd om het tekort aan BOSA-middelen te verkleinen, viahet amendement-Van Dijk c.s. over middelen voor BOSA.3 Ditamendement werd echter ontraden door de Staatssecretaris. Hoe kijkt hijnu terug op dit oordeel, gezien het huidige tekort op het BOSA-budget?De leden van de SP-fractie vragen daarnaast in hoeverre de huidigeinrichting met de BOSA-regeling zich verhoudt tot de motie Leijten/VanNispen4, die de regering juist verzocht «om met een plan te komen om deverduurzaming van sportaccommodaties collectief te organiseren». Zijnverenigingen en andere beheerders van sportaccommodaties door hettekortschieten van de BOSA-regeling niet juist nog meer op zichzelfaangewezen dan eerst?De leden van de SP-fractie wijzen er daarnaast op dat het tekortschietendeBOSA-budget ook op een zeer slecht tijdstip komt, aangezien deonderhouds- en verduurzamingsopgave voor veel sportaccommodatieserg groot is, door hoge gasprijzen en verouderde gebouwen en velden.Bovendien is de algemene verduurzamingsopgave om de klimaatdoelente halen ook enorm en wordt het op deze manier ook heel lastig voorsportaccommodaties om daar substantieel aan bij te dragen. Waaromwordt er dan zo nonchalant omgegaan met het huidige tekort?De leden van de SP-fractie merken op dat er voor de problemen rondomde BOSA-regeling volledig naar de DUMAVA-regeling wordt gewezen,aangezien die wordt opengesteld voor de sport. Het is voor hen echtervolstrekt onduidelijk in hoeverre dat de problemen gaat oplossen. Hetbudgettekort is immers al groot en wordt alleen maar groter door degeplande bezuinigingen. Hoeveel geld verwacht de Staatssecretaris dat3Kamerstuk 36 600 XVI, nr. 114Kamerstuk 30 234, nr. 351Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 4039 beschikbaar zal komen voor de sport vanuit de DUMAVA? Hoe verhoudtzich dat tot het verwachte bedrag dat in totaal nodig zal zijn om tevoorzien in de huidige vraag naar de BOSA?De leden van de SP-fractie vragen daarnaast in hoeverre het überhauptbudgettair een oplossing is voor de regering om de sport door teverwijzen naar de DUMAVA in plaats van de BOSA. Kost verduurzamingen onderhoud van sportaccommodaties niet precies evenveel, ongeachtuit welke subsidiestroom het gefinancierd wordt? Hoe wordt het budgetdat vanuit de DUMAVA naar de sport zal gaan gefinancierd? Wordt hettotale budget van de DUMAVA hiervoor opgehoogd, of gaat dit ten kostevan de verduurzaming van ander belangrijk maatschappelijk vastgoed,zoals ziekenhuizen?De leden van de SP-fractie vragen bovendien hoe de Staatssecretarisreageert op kritiek vanuit de sportsector op de verwijzing naar deDUMAVA als alternatief voor de BOSA. Klopt het dat de DUMAVA nietbeschikbaar is voor alle doelen waar de BOSA nu voor kan wordeningezet? Klopt het dat de DUMAVA niet zal kunnen worden gebruikt voorhet dekken van de kosten voor het onderhoud van accommodaties en opnieuwbouw? Zo ja, waar kunnen sportverenigingen dan straks wel terechtom het noodzakelijke onderhoud en nieuwbouw te financieren als zij datniet zelfstandig kunnen?II. Reactie van de Staatssecretaris Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractieDe Staatssecretaris meldt in zijn Kamerbrief dat per 13 januari 2025 97,8miljoen euro subsidie aangevraagd is. Dat betekent dat er al snel meer isaangevraagd dan het beschikbare budget. De regeling wordt dus goedgevonden en benut door de sportsector. Heeft de Staatssecretaris hierbijeen helder overzicht van wat voor sportverenigingen gebruikmaken vande BOSA? Oftewel, zijn er bepaalde sporten oververtegenwoordigd en zoja, welke en waarom? Ook zijn de leden van de PVV-fractie benieuwd ofbepaalde gebieden, denk aan steden, gemeenten, wijken etc. meergebruikmaken van de BOSA dan andere gebieden. Zo ja, in hoeverre weetde Staatssecretaris waar en waarom dit het geval is?In 2024 zijn er in totaal 3.083 BOSA-aanvragen toegekend. In 2025 zijn erper 20 maart 3.384 aanvragen ingediend, waarbij nog niet te zeggen ishoe de verdeling er uitziet als het gaat om toekenningen, aangezien nogniet alle aanvragen zijn behandeld. Hieronder ziet u de verdeling over deprovincies en over de meest voorkomende sporten onder de toegekendeaanvragen in 2024 en de aanvragen in 2025:ProvincieAantaltoegekendeaanvragen2024Aantalaanvragen2025Flevoland4858Zeeland6881Groningen11394Drenthe120123Limburg123171Friesland168158Utrecht226286Overijssel282302Noord-Brabant424471Noord-Holland461544Gelderland507459Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40310 ProvincieAantaltoegekendeaanvragen2024Aantalaanvragen2025Zuid-Holland543637Totaal3.0833.384 SportAantaltoegekendeaanvragen2024Aantalaanvragen2025Voetbal1.2031.320Tennis601654Golf254229Hockey182219Roeien9698 De verdeling van toegekende aanvragen over provincies is moeilijk teduiden en hangt van veel factoren af. Denk bijvoorbeeld aan het aantalverenigingen per provincie of de behoefte aan sportmaterialen en het typeaccommodatie van specifieke sporten.De Staatssecretaris stelt in de laatste alinea van zijn Kamerbrief dat in denajaarsbrief Sport en Bewegen 2024 voor de langere termijn aan een planvan aanpak gewerkt wordt, gericht op het creëren van een toekomstbe-stendige sportinfrastructuur, om zo ook adequaat te kunnen ondersteunenbij de huidige en toekomstige opgave op het gebied van de bouw en hetonderhoud van de sportaccommodaties. Kan de Staatssecretaris hieroveral enige voortgang en inhoud melden? En zo ja, kan de Staatssecretaris ditzo snel mogelijk delen?In de bijlage «Beleidsreactie NKP rapport Amateursport fit voor detoekomst» bij de Najaarsbrief Sport en Bewegen 2024 heb ik aangegevenmedio 2025 een plan voor een toekomstbestendige infrastructuur voorsport en bewegen naar de Tweede Kamer te sturen.5 Voor de zomer zal ikeen brief naar uw Kamer sturen waarin ik uw Kamer wil meenemen in deplanvorming rondom een toekomstbestendige sportinfrastructuur enruimte voor sport. Ik zal daarbij ingaan op het probleem, het huidigebeleid en mijn ambitie en aanpak richting de toekomst.Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractieDe leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben met interesse kennisge-nomen van de brief van de Staatssecretaris. Zij hebben nog enkele vragenen opmerkingen naar aanleiding van deze brief.Allereerst betreuren de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie het tenzeerste dat er zo fors op de BOSA bezuinigd wordt. De leden van deGroenLinks-PvdA-fractie lezen in de brief dat de aanvragen op subsidiepotna zeven dagen al was overschreden met 23,8 miljoen euro en er dus alsnel meer was aangevraagd dan dat er beschikbaar was. Dit betekent dater een grote vraag naar verduurzamingssubsidies is vanuit de sportvereni-gingen en dat de regeling dus het dus goed doet. Hoe kijkt de Staatssecre-taris tegen het feit aan dat zoveel sportverenigingen een verduurzamings-subsidie mislopen? Heeft de Staatssecretaris inzichtelijk voor hoeveelsportverenigingen een BOSA-subsidie noodzakelijk is voor het voortbe-5Kamerstuk 30 234, nr. 396.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40311 staan voor de desbetreffende sportvereniging? Wat is de ratio achter hetwegbezuinigen van zo’n effectieve en goede regeling?Zoals aangegeven in de Toelichting bij de nota van wijziging op Ontwerp-begroting van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorhet jaar 2025 voorkomt de korting op de BOSA vanaf 2026 dat webijvoorbeeld moeten korten op andere subsidies, zoals het jeugd- encultuursportfonds.6 Voor de jaren 2028 en 2029 is een verder oplopendekorting ingeboekt op de BOSA-regeling tot € 53 miljoen. Dat hebben wegedaan om zware bezuinigingsreeksen in 2028 en 2029 op bijvoorbeeldcruciale sportinfrastructuur of het topsportprogramma te voorkomen,waarmee nu al een schadelijk effect teweeg kan worden gebracht. Zoals alaangegeven in de bijlage «Beleidsreactie NKP rapport Amateursport fitvoor de toekomst» bij de Najaarsbrief Sport en Bewegen 2024 wordt desubsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) vanaf2 juni 2025 ook opengesteld voor sportaccommodaties in eigendom vaneen amateursportorganisatie.7 Op deze manier vangen we de huidigedruk en de korting op de BOSA vanaf 2026 voor een (groot) deel op.In het kader van het plan voor een toekomstbestendige infrastructuur voorsport en bewegen ben ik aan het oriënteren hoe ik het financiële instru-mentarium in de toekomst kan vormgeven.Ik realiseer me dat een subsidie vanuit de BOSA voor veel sportvereni-gingen een belangrijke bijdrage is om te kunnen investeren in de bouw,het onderhoud en de verduurzaming van hun accommodaties. Ik heb nietinzichtelijk voor hoeveel sportverenigingen een BOSA-subsidie noodza-kelijk is voor het voortbestaan van de vereniging.Kan de Staatssecretaris in kaart brengen in hoeverre de bezuiniging op deBOSA de komende jaren gecompenseerd wordt door de subsidieregelingDuurzaam Maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA)? Hoeveel geld uit desubsidieregeling DUMAVA gaat er naar verwachting naar de verduur-zaming van sportverenigingen? Wat is onder de streep de verwachtebijdrage van rijksoverheid aan het verduurzamen sportverenigingen alsgevolg van het bezuinigen op de BOSA en het openstellen van deDUMAVA? Wordt er ook geld uit de DUMAVA specifiek voor de verduur-zaming van sportverenigingen geoormerkt?In 2025 is er per 20 maart voor € 19 miljoen aan BOSA-subsidie aange-vraagd voor maatregelen in het kader van energiebesparing. Het isvanzelfsprekend nog niet te zeggen hoeveel hiervan ook daadwerkelijkwordt toegekend. Het subsidieplafond van de BOSA bedraagt in 2025 € 74miljoen.Hoeveel er vanuit de sportsector zal worden aangevraagd en toegekendaan DUMAVA-subsidie laat zich moeilijk voorspellen. Voor Prinsjesdag zaluw Kamer geïnformeerd worden over het aandeel in de DUMAVA dat doorde sport tot op dat moment is aangevraagd.De DUMAVA is een regeling voor een brede doelgroep, zoals scholen,buurthuizen, zorginstellingen, religieuze instellingen, gemeentelijkvastgoed en vanaf dit jaar ook amateursportverenigingen. Geoormerktgeld in de DUMAVA voor sport (of een andere doelgroep) is onwenselijk,omdat dit de kans vergroot op restbudgetten die niet meer kunnenworden ingezet voor verduurzaming van vastgoed (i.e. onderuitputting).Het aanbrengen van schotten tussen categorieën maatschappelijk6Kamerstuk 36 600 XVI, nr. 32.7Kamerstuk 30 234, nr. 396.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40312 vastgoed is geen efficiënte manier om een regeling uit te voeren en eenschot voor één categorie creëert rechtsongelijkheid richting andereeigenaren van maatschappelijk vastgoed.In het antwoord op de schriftelijke vragen van het lid Van Dijk8 lezengenoemde leden dat er bij de DUMAVA bijvoorbeeld een hoger minimaalsubsidiebedrag vereist en een energieadvies nodig is. De leden van deGroenLinks-PvdA-fractie maken zich daarom zorgen dat de DUMAVAvooral voor kleinere sportverenigingen ontoegankelijk is. Hoe waarborgtde Staatssecretaris dat de DUMAVA ook toegankelijk is voor kleineresportverenigingen? Daarnaast verschilt de DUMAVA ook van de BOSA,omdat het niet voorziet voor het onderhoud van accommodaties en denieuwbouw van accommodaties. Hoe wil de Staatssecretaris borgen datsportverenigingen de investeringen in materialen, onderhoud, verbouw,nieuwbouw en toegankelijkheid kunnen blijven maken?Ik realiseer me dat de DUMAVA anders is dan de BOSA. Dat zit bijvoor-beeld in het minimale subsidiebedrag en de voorwaarde dat eenenergieadvies nodig is. Ik heb begrip voor de zorgen hierover vanuitsportverenigingen. Om de DUMAVA beter aan te laten sluiten bij debehoeften van verenigingen is in ieder geval de maatregelenlijst van deDUMAVA aangepast. Wat betreft de energieadviezen laat ik een toolontwikkelen waarmee aanvragers uit de sportsector laagdrempelig endigitaal een dergelijk advies kunnen verkrijgen.Op 20 februari heeft de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)in samenwerking met het Ministerie van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening (VRO) en het Ministerie van VWS een webinar georganiseerdwaarin de voorwaarden en aanvraagprocedure nader zijn toegelicht voorspecifiek de aanvragers uit de sportsector. Daaruit bleek in ieder geval dater binnen de sportsector veel animo is om ook de DUMAVA aan te vragen.Wat betreft de investeringen in sportmaterialen en de bouw en hetonderhoud van accommodaties blijft de BOSA gewoon bestaan, ook in2026. Ik zet er op in dat subsidie voor energiebesparingsmaatregelenvanaf 2026 alleen nog via de DUMAVA aangevraagd kan worden zodat deBOSA beschikbaar blijft voor investeringen in sportmaterialen en de bouwen het onderhoud van accommodaties. Ook activiteiten in het kader vantoegankelijkheid blijven subsidiabel binnen de BOSA.Naast het positieve financiële effect voor sportverenigingen als gevolgvan verduurzaming draag de BOSA ook bij aan de CO-2 reductie endaarmee aan het behalen van de klimaatdoelen – overwegende dat deklimaatdoelen steeds verder uit zicht komen.9 Hoe kijkt de Staatssecretaristegen de bezuiniging op de BOSA in het licht van het niet halen van deklimaatdoelen?Zoals al aangegeven in de bijlage «Beleidsreactie NKP rapport Amateur-sport fit voor de toekomst» bij de Najaarsbrief Sport en Bewegen 2024wordt de DUMAVA vanaf 2 juni 2025 ook opengesteld voor sportaccom-modaties in eigendom van een amateursportorganisatie.10 Op dezemanier wordt de huidige druk en de korting op de BOSA vanaf 2026, dievoorkomt dat we bijvoorbeeld moeten korten op andere subsidies zoalshet jeugd- en cultuursportfonds, voor een deel opgevangen. Bovendien8https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2025/01/31/antwoorden-op-kamervragen-over-sportcomplexen-die-zonder-extra-geld-uit-de-bosa-snel-verouderen9Planbureau voor de Leefomgeving, 24 oktober 2024, «Klimaatdoel 2023 raakt uit zicht; extrabeleid met snel effect nodig».10Kamerstuk 30 234, nr. 396.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40313 blijft er daarmee subsidie beschikbaar voor de sportsector voor maatre-gelen in het kader van verduurzaming van sportaccommodaties.Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractieDe leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Zij hebben nog enkele vragen en opmerkingen.Ten eerste zijn de leden benieuwd wat op het moment van beantwoordingde stand van zaken is met betrekking tot het aangevraagde budget. Is demarge van 155 procent van het totale subsidieplafond al bereikt? Zo niet,wanneer wordt dit verwacht?Per 20 maart zijn er 3.384 BOSA-aanvragen ingediend met een totaalaangevraagd bedrag van € 112,9 miljoen. De marge van 155% van hetbudget (zijnde € 114,7 miljoen) is daarmee nog niet bereikt. Met dehuidige instroomcijfers zal dit waarschijnlijk binnen afzienbare tijd bereiktworden.De leden van de VVD-fractie zijn benieuwd waarom ervoor is gekozen omaanvragen toe te laten totdat een totaal van 155 procent van hetmaximumbedrag is bereikt. Ligt hier een gedachte achter of is ditwillekeurig? Verder vragen deze leden de Staatssecretaris hoe subsidiesworden toegekend als de aanvragen die aan de voorwaarden voldoengezamenlijk boven het maximumbedrag uitkomen. Is dit op volgorde vanindienen, of wordt hier een andere methode voor gehanteerd?Met de marge van 155% wordt voorkomen dat er onnodig nieuweaanvragen worden ingediend en dat toekomstige aanvragers schijnze-kerheid hebben ten aanzien van hun aanvraag. Dit is een ruime marge dieop basis van historische gegevens is vastgesteld, in samenspraak met deDienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen (DUS-I). In de wijzigingsre-geling van de BOSA 2024 wordt deze bepaling nader toegelicht.11Het volgens het subsidieplafond beschikbare bedrag wordt verdeeld opvolgorde van binnenkomst van complete aanvragen. Indien op de dagwaarop het subsidieplafond is bereikt, meerdere volledige aanvragen totverlening van subsidie zijn ontvangen en de volgorde van binnenkomstniet te bepalen is, wordt de onderlinge rangschikking vastgesteld doormiddel van loting.De leden vragen verder hoe de Staatssecretaris de bekendheid van deDUMAVA-regeling gaat vergroten onder sportverenigingen als de regelingopen gaat in juni. Hoe is de Staatssecretaris van plan verenigingen tebereiken op dit gebied en obstakels weg te halen om aanvragen te doen?Verder zijn zij benieuwd wat de uitkomsten zijn van de webinar die deRijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) op 20 februari organi-seerde om de aanvraagprocedure toe te lichten en welke vragendeelnemers daarbij hadden.Middels het webinar van 20 februari en de informatievoorziening vanuitde RVO wordt de bekendheid met de subsidieregeling duurzaammaatschappelijk vastgoed (DUMAVA) verder vergroot. Aanvragers kunnenop de website over de DUMAVA van de RVO terecht voor alle vragen over11Staatscourant 2024, 38549: Regeling van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn enSport van 18 november 2024, kenmerk 3999488–1074815-SB, houdende wijziging van deSubsidieregeling BOSA in verband met nadere toelichting van enkele begrippen, verduide-lijking van het aanvraagproces, actualisatie van het subsidieplafond en enkele wijzigingen inBijlage 1.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40314 voorwaarden en aanvraagprocedures. Ook is de RVO zeer goed bereikbaarvoor eventuele vragen hierover. Zo kan men een adviesgesprekaanvragen bij de RVO wanneer daar behoefte aan is.In het webinar zijn al veel vragen vanuit aanvragers voorbijgekomen enbehandeld. Dit ging bijvoorbeeld over hoe de DUMAVA aangevraagdmoet worden, wat de voorwaarden zijn en wat aanvragers kunnenverwachten. De antwoorden op vragen die zijn gesteld maar niet zijnbehandeld tijdens het webinar zijn apart na afloop verspreid onder dedeelnemers en geïnteresseerden van het webinar. Verder ben ik blij methet animo onder potentiële sport-aanvragers dat gedurende het webinarbleek. Er waren bijna 1.000 aanmeldingen voor het webinar en veeldeelnemers gaven aan van plan te zijn om de DUMAVA aan te vragen ofdit nog te overwegen.Ook NOC*NSF zal richting hun achterban actief communiceren over deopening van de DUMAVA. Ik zal daarnaast mijn eigen communicatieka-nalen benutten om de sportsector te attenderen op de verruiming enopening van de DUMAVA per 2 juni.Tot slot zijn genoemde leden benieuwd of de Staatssecretaris een tijdlijnkan geven van het plan van aanpak voor een toekomstbestendigesportinfrastructuur. Wanneer kan de Kamer dit plan van aanpakverwachten?In de bijlage «Beleidsreactie NKP rapport Amateursport fit voor detoekomst» bij de Najaarsbrief Sport en Bewegen 2024 heb ik aangegevenmedio 2025 een plan voor een toekomstbestendige infrastructuur voorsport en bewegen naar de Tweede Kamer te sturen.12 Voor de zomer zal ikeen brief naar uw Kamer sturen waarin ik uw Kamer wil meenemen in deplanvorming rondom een toekomstbestendige sportinfrastructuur enruimte voor sport. Ik zal daarbij ingaan op het probleem, het huidigebeleid en mijn ambitie en aanpak richting de toekomst.Vragen en opmerkingen van de leden van de NSC-fractieDe leden van de NSC-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Zij waarderen de inspanning van de Staatssecretaris bijhet vormen van een lange termijn aanpak van de sportinfrastructuur enom de sportaccommodaties in eigendom van een amateursportorgani-satie vanaf dit jaar onder de DUMAVA-regeling te laten vallen. Deze ledenhebben nog de volgende vragen.De leden van de NSC-fractie begrijpen de noodzaak om aanvragers geenschijnzekerheid te bieden of onnodig nieuwe aanvragen binnen te krijgen,maar hebben hun bedenkingen bij het relatief hoge percentage van 155%voor het stoppen van de aanmeldprocedure. Hoe is de berekening voor ditpercentage tot stand gekomen?Met de marge van 155% wordt voorkomen dat er onnodig nieuweaanvragen worden ingediend en dat toekomstige aanvragers schijnze-kerheid hebben ten aanzien van hun aanvraag. Dit is een ruime marge dieop basis van historische gegevens is vastgesteld, in samenspraak met de12Kamerstuk 30 234, nr. 396.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40315 Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen (DUS-I). In de wijzigingsre-geling van de BOSA 2024 wordt deze bepaling nader toegelicht.13De leden van de NSC-fractie merken op dat de BOSA-subsidie wordtuitgekeerd als een voorschot van tachtig procent van het bedrag, gevolgddoor een nabetaling van maximaal de resterende twintig procent. Hetgereserveerde budget voor de BOSA bevat ook de nabetalingen vanmaximaal twintig procent uit voorgaande aanvragen zoals vermeld op dewebsite van de BOSA-subsidie. Wat is het bedrag aan nabetalingen datnog uitgekeerd moet worden aan voorgaande aanvragen en welk bedragblijft er daarna nog over voor daadwerkelijk nieuwe aanvragen in 2025?In 2025 is een bedrag gereserveerd van € 14,3 miljoen voor betalingenvan de resterende 20% van toegekende subsidieaanvragen uitvoorgaande jaren (de zogenoemde vaststellingen na verlening). Voor 2026gaat het om € 6,8 miljoen. Dit bedrag kan nog veranderen door wijzi-gingsverzoeken of doordat nieuwe meerjarige verplichtingen aangegaanworden.De minimale subsidieaanvraag bedraagt 2.500 euro, wat betekent dat eenvereniging minimaal 8.333 euro aan subsidiabele kosten moet maken. Deleden van de NSC-fractie constateren dat voor kleinere verenigingen metbeperkte financiële middelen het lastig kan zijn om zulke investeringen tedoen. Welke ondersteuning bestaat er momenteel voor deze verenigingenom toch (duurzame) investeringen te kunnen maken? Overweegt deStaatssecretaris deze ondersteuning uit te breiden? Zo ja, welke initia-tieven worden overwogen?Een verlaging van het drempelbedrag van € 2.500 is op dit moment nietaan de orde. Het drempelbedrag is in 2022 reeds verlaagd van € 5.000naar € 2.500. Uit de evaluatie van de BOSA in 2023 is onder anderegekeken naar de redenen waarom amateursportverenigingen geenaanvraag indienen. Uit een enquête onder niet-gebruikers bleek dat 20%(van de 355 respondenten) geen aanvraag had ingediend omdat hetdrempelbedrag van € 2.500 niet gehaald zou zijn. De overige 80% gafandere redenen aan dan het drempelbedrag.14 Het is overigens mogelijkvoor amateursportorganisaties om gezamenlijk een aanvraag in te dienenen zo boven het drempelbedrag te komen.De leden van de NSC-fractie merken op dat de lijst met subsidiabelekosten BOSA behoorlijk lang is en ook veel randzaken bevatten die nietdirect de toegankelijkheid, duurzaamheid en energiezuinigheid van hetsportaanbod verbeteren. Denk hierbij aan de schoonmaakmiddelen,bedrukking van sportkleding en de verbouwing van de parkeerplaats. Zietde staatsecretaris ruimte om de omschrijvingen voor de kostenposten diein aanmerking komen voor de BOSA-subsidie te herzien om de focus teverleggen van deze randzaken? Zo niet, waarom niet?Voor de BOSA-regeling zijn drie hoofdactiviteiten vastgesteld die inaanmerking komen voor subsidie op grond van deze regeling:1.de bouw, de verbouwing of het onderhoud van een sportaccommo-datie;13Staatscourant 2024, 38549: Regeling van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn enSport van 18 november 2024, kenmerk 3999488–1074815-SB, houdende wijziging van deSubsidieregeling BOSA in verband met nadere toelichting van enkele begrippen, verduide-lijking van het aanvraagproces, actualisatie van het subsidieplafond en enkele wijzigingen inBijlage 1.14https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2023/09/25/evaluatieonderzoek-bosa-en-spuk-stimulering-sportTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40316 2.de aanschaf of het onderhoud van sportmaterialen;3.activiteiten die bijdragen aan de verduurzaming en toegankelijkheidvan een sportaccommodatie.Aangezien het gaat om een btw-compensatieregeling moet het daarbijgaan om activiteiten waarvoor de aanvrager op grond van de bepalingenuit de Wet op de omzetbelasting 1968 geen recht op aftrek van omzetbe-lasting heeft. Op basis van de definities van sportaccommodaties(accommodatie die voldoet aan devoorwaarden van artikel 5, derde lid) en sportmaterialen (materialen dievoor de beoefening van amateursport gebruikt worden) is een lijstvastgesteld met subsidiabele activiteiten.Het herzien van subsidiabele activiteiten vraagt om goede onderbouwing.Er wordt gedurende de looptijd van de regeling meermaals bekeken of de(subsidiabele activiteiten van) de regeling nog aansluit bij de behoeftevanuit het veld en de strekking van de regeling. Bij het opstellen van eenwijzigingsregeling voor het jaar 2026 zal ik dit opnieuw bezien.De leden van de NSC-fractie zien tevens een mogelijk probleem in hetnaast elkaar bestaan van de BOSA en DUMAVA voor aanvragen. Klopt hetdat onder het huidige stelsel een vereniging tegelijkertijd beroep kan doenop de BOSA én de DUMAVA? Wordt er gecontroleerd of organisaties geendubbele aanvraag doen en daarmee andere sportorganisaties de kans opsubsidie ontnemen?In 2025 kan er nog gekozen worden of er voor verduurzamingsmaatre-gelen subsidie uit de BOSA of uit de subsidieregeling duurzaammaatschappelijk vastgoed (DUMAVA) aangevraagd wordt. Als er al eenBOSA-subsidie is toegekend voor een energiebesparende maatregel kaner niet voor dezelfde maatregel ook een DUMAVA-subsidie wordenaangevraagd. Wel kan bijvoorbeeld BOSA-subsidie aangevraagd wordenvoor de ene maatregel (bijvoorbeeld op het gebied van circulariteit) enDUMAVA-subsidie voor de andere maatregel (op het gebied van energie-besparing). Er wordt door de RVO in samenspraak met de DienstUitvoering Subsidies aan Instellingen (DUS-I) op toegezien dat organi-saties niet twee keer voor dezelfde maatregel subsidie toegekend krijgen.Ik zet er op in dat er vanaf 2026 voor energiebesparingsmaatregelenalleen nog DUMAVA-subsidie aangevraagd kan worden zodat deBOSA-regeling beschikbaar blijft voor bouw en onderhoud van sportac-commodaties en sportmaterialen.De leden van de NSC-fractie vragen de Staatssecretaris tevens hoe dehuidige structuur van de BOSA het sportlandschap in Nederlandverandert. Doordat (professionele) POS organisaties ook aanspraakkunnen maken op BOSA ontstaat er een ongelijk speelveld ten opzichtevan sportverenigingen die vrijwel uitsluitend bestaan uit vrijwilligers.Tevens overstijgt de vraag naar subsidie momenteel het beschikbarebedrag. Zou het beschikbare budget mogelijk wel toereikend zijn als dezeuitsluitend beschikbaar zou zijn voor verenigingen en stichtingen?Ik ben niet van mening dat er een ongelijk speelveld ontstaat doordat ookdeelnemende organisaties van het Platform Ondernemende Sportaan-bieders (POS) in aanmerking komen voor de BOSA. De voorwaardenbinnen de regeling zijn voor alle partijen immers gelijk. Ook uit de praktijkblijkt geen ongelijk speelveld of benadeling van sportverenigingen,aangezien de overgrote meerderheid van de aanvragers is opgenomen opTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40317 de ledenlijst van NOC*NSF en dus niet behoort tot één van de deelne-mende organisaties van het POS.De leden van de NSC-fractie onderschrijven de noodzaak voor een langetermijn aanpak van de sportinfrastructuur. Kan een update gegevenworden over de stand van zaken van deze lange termijn aanpak? Wanneerkan de Kamer hierover worden geïnformeerd?In de bijlage «Beleidsreactie NKP rapport Amateursport fit voor detoekomst» bij de Najaarsbrief Sport en Bewegen 2024 heb ik aangegevenmedio 2025 een plan voor een toekomstbestendige infrastructuur voorsport en bewegen naar de Tweede Kamer te sturen.15 Voor de zomer zal ikeen brief naar uw Kamer sturen waarin ik uw Kamer wil meenemen in deplanvorming rondom een toekomstbestendige sportinfrastructuur enruimte voor sport. Ik zal daarbij ingaan op het probleem, het huidigebeleid en mijn ambitie en aanpak richting de toekomst.De leden van de NSC-fractie waarderen dat er een lange termijn aanpakkomt voor een toekomstbestendige sportinfrastructuur. Deze leden zijnechter van mening dat het onderwerp verduurzaming een domeinoverstijgende aanpak vereist. In welke mate zijn de andere ministeries diezich bezighouden met verduurzaming zoals de Ministeries van Klimaatvan Klimaat en Groene Groei (KGG) en Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening (VRO) bij dit plan van aanpak betrokken?In de bijlage «Beleidsreactie NKP rapport Amateursport fit voor detoekomst» bij de Najaarsbrief Sport en Bewegen 2024 ben ik ingegaan ophoe ik samen met de Ministeries van Klimaat en Groene Groei (KGG) enVolkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) al invulling geef aan deaanbevelingen uit het optiedocument Amateursport fit voor de toekomstvan het Nationaal Klimaat Platform (NKP).16 Hierover blijf ik in contact metbetrokken departementen.Ik zie de verduurzaming van sportaccommodaties als een belangrijkonderdeel van het creëren van een toekomstbestendige sportinfra-structuur. Dit zal ik dus ook adresseren in mijn beleidsplan hierover.Hierbij zal ik waar dat nodig is uiteraard de Ministeries van KGG en VRObetrekken.Daarnaast erkennen de leden van de NSC-fractie de schaarste die ermomenteel heerst voor beschikbare ruimte en dat een situatie waarin desportinfrastructuur hiervoor moet concurreren met andere basisbe-hoeften, zoals wonen onwenselijk is. Hoe staat de Staatssecretaristegenover de mogelijkheid om beschikbare ruimte voor meerderedoeleinden te combineren (zoals bijvoorbeeld een sportveld op eenwoontoren of meerdere verenigingen die gebruik maken van dezelfdefaciliteiten etc.)? Welke stappen worden er gezet om deze ontwikkeling tebevorderen?Ik erken dat inzet op multifunctionaliteit van sportruimte en-accommodaties kan bijdragen aan de aanpak van de opgaven op hetgebied van de sportinfrastructuur en -ruimte. Ik juich deze initiatieven toemaar wil ook recht doen aan de precieze rolverdeling en verantwoordelijk-heden op dit terrein. In mijn plan van aanpak gericht op het creëren vaneen toekomstbestendige sportinfrastructuur ga ik nader in op hoe dit kanbijdragen en wat mijn inzet op dat gebied gaat zijn.15Kamerstuk 30 234, nr. 396.16Kamerstuk 30 234, nr. 396.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40318 De leden van de NSC-fractie achten het van belang dat ook in de toekomstde omgeving uitnodigt om te sporten en te bewegen. In Nederlandbestaan er al richtlijnen voor het beschikbaar stellen van speelruimte bijnieuwbouwprojecten, zoals bijvoorbeeld de «3%-norm». Om ervoor tezorgen dat ook de recreatieve sporter of personen die simpelweg watmeer wil bewegen een omgeving hebben die daartoe uitnodigt stellen deleden de volgende vraag. Is de regering in de lange termijn aanpak bereidom ook een richtlijn te hanteren waarin een vergelijkbaar percentage vande nieuwbouw beschikbaar wordt gesteld voor sport- en beweegruimtesbuiten het aanbod van sportverenigingen en sportaccommodaties? En isde Staatssecretaris bereid deze norm te betrekken bij de sport enbeweegwet die op dit moment in voorbereiding is?Zoals aangegeven in de bijlage «Beleidsreactie NKP rapport Amateursportfit voor de toekomst» bij de Najaarsbrief Sport en Bewegen 2024 vind ikhet nodig dat sport(accommodaties) en bewegen wordt meegenomen inde ruimtelijke ordening.17Ik heb een verkennend onderzoek latenuitvoeren om vast te stellen wat de rol van sport, bewegen en buiten-spelen is in ruimtelijke ordening, en in hoeverre dit onder druk staat.Hierover heb ik uw Kamer geïnformeerd in mijn brief over Zwemmen inNederland en overige beleidsontwikkelingen.18In mijn plan van aanpak gericht op het creëren van een toekomstbe-stendige sportinfrastructuur ga ik nader in op de mogelijkheid enwenselijkheid van normen en richtlijnen als het gaat om sport- enbeweegruimte, en hoe dit zich verhoudt tot een sport- en beweegwet.De leden van de NSC-fractie hebben bovendien een vraag over definanciering van de sportinfrastructuur van de toekomst. Welke mogelijk-heden worden momenteel verkend in de financiering van de sportinfra-structuur?Voor de zomer zal ik een brief naar uw Kamer sturen waarin ik uw Kamerwil meenemen in de planvorming rondom een toekomstbestendigesportinfrastructuur en ruimte voor sport. De financieringsmogelijkhedenzullen hier onderdeel van zijn. Hier kan ik nu nog niet op vooruitlopen. Welgaf ik in de bijlage «Beleidsreactie NKP rapport Amateursport fit voor detoekomst» bij de Najaarsbrief Sport en Bewegen 2024 al aan dat de rol eninrichting van bestaande financiële regelingen als de BOSA en de SPUKStimulering Sport in ieder geval onderdeel uitmaken van dit plan.19 Ookinstrumenten als een revolverend fonds neem ik mee in mijn bredereoverwegingen om te komen tot een plan voor een toekomstbestendigesportinfrastructuur.De leden van de NSC-fractie hebben daarnaast een vraag over duurzamefinanciële ondersteuning op de lange termijn. Deze leden stellen vast dater recentelijk circa 125 miljoen euro uit de reservering maatschappelijkvastgoed revolverend fonds is uitgekeerd waarvan 74,9 miljoen euro aanbestaande fondsen en 49,7 miljoen euro voor de programmatischeaanpak. Waar wordt dit geld aan besteed en worden hiermee de amateur-sportverenigingen ook ondersteund?Om verduurzaming van maatschappelijk vastgoed te faciliteren is hetbelangrijk dat eigenaren van maatschappelijk vastgoed toegang hebbentot aantrekkelijke financiering. Als zij tegen een lager rentepercentagekunnen lenen is het immers makkelijker om de business case voor de17Kamerstuk 30 234, nr. 396.18Kamerstuk 30 234, nr. 402.19Kamerstuk 30 234, nr. 396.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40319 verduurzaming rond te krijgen. Er zijn al verschillende fondsen die op eenlaagdrempelige wijze relatief kleine leningen kunnen verstrekken aan hetmaatschappelijk vastgoed. Om meer laagdrempelige leningen te kunnenverstrekken en aan een grotere doelgroep is het nodig dat deze fondsenvoldoende middelen beschikbaar hebben.20 De € 74,9 miljoen is bedoeldvoor bestaande fondsen en wordt aangewend om voordelige leningen tekunnen verstrekken aan maatschappelijk vastgoedpartijen met een eigenpand. Daarbij valt inderdaad te denken aan (amateur)sport, maar ook aancultuur, onderwijs, theater, bijeenkomst en religieuze panden:–€ 25 miljoen is bestemd voor maatschappelijk vastgoed in eenmonument en gedoteerd aan het Nationaal Restauratiefonds.–€ 20 miljoen is bestemd voor de Regionale Energiefondsen voor hetverstrekken van voordelige en laagdrempelige leningen aan hetmaatschappelijk vastgoed, waaronder amateursport.–€ 29,9 miljoen is bestemd voor het BNG duurzaamheidsfonds. BNGgaat de huidige duurzaamheidslening uitbreiden zodat, naastamateursport, meer maatschappelijke organisaties terecht kunnen bijhet BNG Duurzaamheidsfonds voor een lening ter verduurzaming vanhet pand.De leningen via BNG en de Regionale Energiefondsen kennen eenmaximum van € 250.000. Het streven is dat de inzet van € 49,9 miljoenaan BNG en de Regionale Energiefondsen zal leiden tot circa € 200miljoen aan leningen ter verduurzaming van het maatschappelijkvastgoed.Het toegankelijker maken van leningen aan het maatschappelijk vastgoedhangt sterk samen met de programmatische aanpak. De programmatischeaanpak richt zich op de uitvoering van de verduurzaming. Doel van deprogrammatische aanpak is het versnellen van het verduurzamen van hetmaatschappelijk vastgoed door het slimmer organiseren van processen,het bundelen van de vraag en de samenwerking met de markt. Deprogrammatische aanpak bestaat voor het primair en voortgezetonderwijs al sinds 2024. Momenteel wordt deze naar al het maatschap-pelijk vastgoed verbreed en verder uitgewerkt. Dat gaat om:–Ondersteuning van gemeenten en andere maatschappelijk vastgoedei-genaren om de vraag naar duurzame renovaties te bundelen. Er wordteen logische bundeling van gebouwen uit het maatschappelijkvastgoed gemaakt die geclusterd aanbesteed kunnen worden.–De markt werkt aan renovatieconcepten die opgeschaald kunnenworden en aan concepten die een gegarandeerde energiebesparingopleveren.–Door processen slimmer en efficiënter in te richten en de samenwer-king tussen overheid en markt rondom integrale en duurzamegebouwrenovaties te stimuleren wordt er een versnelling in deverduurzaming bereikt.De aanpak wordt nu in overleg met verschillende betrokken partijenuitgewerkt, de Minister van VRO zal uw Kamer hier nader over infor-meren.De leden van de NSC-fractie merken op dat naar aanleiding van deaangenomen motie-Van Dijk over het onderzoeken van een revolverendfonds in het Plan van aanpak revolverend fonds voor sportclubs onder-zocht is dat bij de keuze om alleen duurzame investeringen te onder-steunen een bedrag van 250 miljoen euro voldoende zou zijn voor hetfonds om te revolveren. Door het uitkeren van circa 125 miljoen euro uit20https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/07/18/eindrapport-fonds-verduurzaming-maatschappelijk-vastgoedTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40320 het klimaatfonds is van de oorspronkelijke reservering van 300 miljoennog 175 miljoen euro over. Hoe wordt er op toegezien dat de langetermijn financiering van de sportinfrastructuur duurzaam is als door dezeverdeling van middelen er onvoldoende ruimte overblijft om hetrevolverend fonds in werking te treden?Voor de zomer zal ik een brief naar uw Kamer sturen waarin ik uw Kamerwil meenemen in de planvorming rondom een toekomstbestendigesportinfrastructuur en ruimte voor sport. De financieringsmogelijkhedenzullen hier onderdeel van zijn. Hier kan ik nu nog niet op vooruitlopen.Ook instrumenten als een revolverend fonds neem ik mee in mijn bredereoverwegingen om te komen tot een plan voor een toekomstbestendigesportinfrastructuur.Tot slot merken de leden van de NSC-fractie op dat op de website van deRVO onder de pagina over de voorwaarde van de DUMAVA nog hetvolgende staat: «Valt uw maatschappelijk vastgoed binnen de sport-sector? Sportorganisaties die gebruik kunnen maken van de subsidiere-geling BOSA komen niet in aanmerking voor DUMAVA.» Dit terwijl sindsdit jaar amateursportorganisaties wel onder de DUMAVA vallen. Kan destaatsecretaris in overleg met andere bewindspersonen onderzoeken waarde informatievoorziening over de aansprak van amateurverenigingen opde DUMAVA tussen de ministeries nog niet synchroon loopt en kan hijdeze informatie stroomlijnen om verenigingen niet te verwarren bij deaanvraag?De tekst op de website is inmiddels door de RVO geactualiseerd.Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractieDe leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Deze leden vinden het belangrijk om sportorganisaties testeunen in het toekomstbestendig en duurzaam maken van hun sportac-commodaties. Sporten is niet alleen gezond, maar heeft ook eenverbindende functie in de samenleving. Daartoe hebben deze leden enkelevragen.De leden van de D66-fractie constateren dat de beschikbare middelen ende bijkomende rek bijna volledig is benut. Deze leden vragen welkeimpact dit heeft voor sportverenigingen die al hun plannen klaar hebbenstaan om te verduurzamen, maar nu geen aanspraak meer kunnen maken.Kan de Staatssecretaris aangeven op welke wijze vertraging in verduurza-mingsplannen door deze sportorganisaties wordt voorkomen, zo vragendeze leden.Het klopt dat er dit jaar al snel meer BOSA-subsidie was aangevraagd danhet beschikbare budget. Ik realiseer me dat een subsidie vanuit de BOSAvoor veel sportverenigingen een belangrijke bijdrage is om te kunneninvesteren in de bouw, het onderhoud en de verduurzaming van hunaccommodaties. Zoals al aangegeven in de bijlage «Beleidsreactie NKPrapport Amateursport fit voor de toekomst» bij de Najaarsbrief Sport enBewegen 2024 wordt de subsidieregeling duurzaam maatschappelijkvastgoed (DUMAVA) vanaf 2 juni 2025 ook opengesteld voor sportaccom-modaties in eigendom van een amateursportorganisatie.21 Op dezemanier wordt de huidige druk en de korting op de BOSA vanaf 2026, dievoorkomt dat we bijvoorbeeld moeten korten op andere subsidies zoalshet jeugd- en cultuursportfonds, voor een (groot) deel opgevangen.21Kamerstuk 30 234, nr. 396.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40321 Ik heb er vertrouwen in dat deze verruiming van de DUMAVA-regelingvoor veel sport-aanvragers substantieel bijdraagt aan investeringen in deverduurzaming van hun accommodaties.De leden van de D66-fractie lezen dat ook de subsidieregeling DUMAVAvanaf 2025 is opengesteld voor sportaccommodaties. Kan de Staatssecre-taris aangeven of BOSA-subsidie-aanvragers de weg naar de DUMAVAevengoed weten te vinden? En kan de Staatssecretaris in tabelvormaangeven hoeveel subsidieaanvragers uitgesplitst in DUMAVA en BOSAhun aanvraag toegekend krijgen? Kan de Staatssecretaris hierbij ookaangeven of beiden subsidies voldoende toereikend zijn, zo vragen dezeleden.Middels het webinar van 20 februari en de informatievoorziening vanuitde RVO wordt de bekendheid met de DUMAVA-regeling verder vergroot.Aanvragers kunnen op de website over de DUMAVA van de RVO terechtvoor alle vragen overvoorwaarden en aanvraagprocedures. De RVO is daarnaast zeer goedbereikbaar voor eventuele vragen hierover. Zo kan men een adviesge-sprek aanvragen bij de RVO wanneer daar behoefte aan is.Ook NOC*NSF zal richting hun achterban actief communiceren over deopening van de DUMAVA. Ik zal daarnaast mijn eigen communicatieka-nalen benutten om de sportsector te attenderen op de verruiming enopening van de DUMAVA per 2 juni.In het webinar zijn gelukkig al veel vragen vanuit aanvragers voorbijge-komen en behandeld. Dit ging bijvoorbeeld over hoe de DUMAVAaangevraagd moet worden, wat de voorwaarden zijn en wat aanvragerskunnen verwachten. De antwoorden op vragen die zijn gesteld maar nietzijn behandeld tijdens het webinar zijn apart na afloop verspreid onder dedeelnemers en geïnteresseerden van het webinar. Verder ben ik blij methet animo onder potentiële sport-aanvragers dat gedurende het webinarbleek. Er waren bijna 1.000 aanmeldingen voor het webinar en veeldeelnemers gaven aan van plan te zijn om een subsidie op grond van deDUMAVA aan te vragen of dit nog te overwegen.Ik heb er dus vertrouwen in dat veel aanvragers de weg naar de DUMAVAweten te vinden.Van 2 juni tot 31 oktober 2025 kunnen eigenaren subsidie aanvragen opgrond van de DUMAVA. Daarna kan ik uw Kamer informatie toesturenover de hoeveelheid subsidieaanvragers die hun DUMAVA-aanvraagtoegekend krijgen.Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractieDe leden van de BBB-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Zij hebben geen vragen aan de Staatssecretaris.Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractieDe leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Deze leden hebben hier nog enkele vragen bij.De leden van de CDA-fractie vragen of de Staatssecretaris een beeld kangeven bij het belang van de BOSA voor sportverenigingen, daarbij kijkendnaar:–Bijdrage voor onderhoud totaal in 2024;Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40322 –Bijdrage voor materialen totaal in 2024;–Bijdrage voor (vervangende) nieuwbouw totaal in 2024;–Bijdrage voor toegankelijker maken sportaccommodaties totaal in2024.Hieronder ziet u een uitsplitsing in de toegekende subsidie in 2024 voormaatregelen in het kader van toegankelijkheid, bouw- en onderhouds-maatregelen en de aanschaf en het onderhoud van sportmaterialen. Eenonderscheid op het gebied van (vervangende) nieuwbouw is nietmogelijk.Categorie%Vastgesteldeaanvragenachteraf(artikel10&11)1Verleendeaanvragenvooraf(artikel12&13)2Vastgesteldeaanvragenvooraf (artikel12&13)3Kosten maatregelentoegankelijkheid40%€ 116.781€ 239.146€ 5.151Kosten bouw- enonderhoudsmaatregelen20%€ 17.797.396€ 26.737.367€ 1.483.202Kosten aanschaf enonderhoud sportmateria-len20%€ 5.804.088€ 694.177€ 149.2951 aanvragen die achteraf zijn ingediend.2 aanvragen die voorafgaand aan de activiteiten worden ingediend (de 80% die in 2024 is uitge-keerd).3 aanvragen die vooraf zijn ingediend en in 2024 zijn vastgesteld (de resterende 20%). De leden van de CDA-fractie vragen hem wat het betekent voor sportver-enigingen als bijdragen voor de BOSA (korting 2026–2027: 28 miljoeneuro, 2028–2029: 54 miljoen euro) op bovenstaande onderdelen wegvalt.Kan de Staatssecretaris garanderen dat sportverenigingen voldoendeondersteuning krijgen voor de instandhouding van hun sportaccommo-daties?Ik realiseer me dat een subsidie vanuit de BOSA voor veel sportvereni-gingen een belangrijke bijdrage is om te kunnen investeren in de bouw,het onderhoud en de verduurzaming van hun accommodaties. Zoals alaangegeven in de bijlage «Beleidsreactie NKP rapport Amateursport fitvoor de toekomst» bij de Najaarsbrief Sport en Bewegen 2024 wordt desubsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) vanaf2 juni 2025 ook opengesteld voor sportaccommodaties in eigendom vaneen amateursportorganisatie.22 Op deze manier wordt de huidige druk ende korting op de BOSA vanaf 2026, die voorkomt dat we bijvoorbeeldmoeten korten op andere subsidies zoals het jeugd- en cultuursportfonds,voor een (groot) deel opgevangen.Ik zet er op in dat subsidie voor energiebesparingsmaatregelen vanaf 2026alleen nog via de DUMAVA aangevraagd kan worden en de BOSA – ookvanaf 2026 – beschikbaar blijft voor investeringen in sportmaterialen ende bouw en het onderhoud van accommodaties.De leden van de CDA-fractie vragen wat de korting op de BOSA betekentvoor de realisatie van de inhoudelijke ambities van de Staatssecretaris ophet gebied van sport. Denk daarbij onder andere aan de ambitie datiedereen moet kunnen sporten in Nederland ongeacht zijn fysiekebeperkingen. De BOSA is immers juist ook bedoeld om sportaccommo-daties toegankelijker te maken.22Kamerstuk 30 234, nr. 396.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40323 De korting op de BOSA vanaf 2026 vang ik met de verruiming van deDUMAVA voor een (groot) deel op. De BOSA blijft daarnaast beschikbaarvoor investeringen in sportmaterialen en de bouw en het onderhoud vanaccommodaties. Ook activiteiten in het kader van toegankelijkheid blijvensubsidiabel binnen de BOSA.De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris uiteen te zettenwelk deel (aantal en bedrag) van de tot nog toe aangevraagde subsidiesbestemd zijn voor de (nieuw)bouw en onderhoud van accommodaties,welk deel (aantal en bedrag) voor de aanschaf van sportmaterialen enwelk deel (aantal en bedrag) voor de verduurzaming van bestaandesportaccommodaties. Welk deel (aantal en bedrag) van alle tot nog toeingediende aanvragen voor de BOSA zou vanaf 2 juni 2025 ook inaanmerking kunnen komen voor een aanvraag bij de subsidieregelingDUMAVA?Voor 2025 is uitgesplitst voor welke kosten (per 20 maart) BOSA-subsidieis aangevraagd.Categorie%AangevraagdesubsidieAantalaanvragenKosten maatregelen energiebesparing30%€ 19.167.730947Kosten maatregelen toegankelijkheid30%€ 556.91654Kosten maatregelen circulariteit30%€ 499.08019Kosten maatregelen klimaatadaptatie30%€ 313.94921Kosten algemene maatregelen20%€ 92.462.3103.078Totaal€ 112.999.9864.11911 Het totaal telt op tot meer dan het totaal aantal aanvragers per 20 maart. Dit is te verklarendoordat aanvragers per aanvraag meerdere maatregelen tegelijkertijd kunnen aanvragen. Er is in 2025 tot nu toe dus voor ongeveer € 19 miljoen aanBOSA-subsidie aangevraagd voor maatregelen in het kader van energie-besparing. Voor maatregelen in het kader van energiebesparing kan vanaf2 juni ook de DUMAVA aangevraagd worden. Wel zijn er enkele kleineverschillen in de regelingen, maar in hoeverre dit een significant effectheeft op het toekennen van aanvragen voor energiebesparende maatre-gelen door amateurverenigingen valt pas achteraf te bezien. Hier zullenwe de Kamer over informeren.In antwoorden op de schriftelijke vragen van het lid Van Dijk oversportcomplexen die zonder extra geld uit de BOSA snel verouderen, gafde Staatssecretaris aan dat maatregelenlijst van de DUMAVA wordtaangepast zodat deze beter aansluiten bij de behoeften van verenigingen.De leden van de CDA-fractie vragen om welke aanpassingen het hierprecies gaat. Deze leden vragen tevens of de Staatssecretaris inmiddels almet de sportsector in gesprek is geweest over de aanvraagprocedure ende inhoud van de DUMAVA-regeling zelf. Zo ja, wat is er uit dezegesprekken naar voren gekomen?De Minister van VRO heeft onlangs de wijziging van de subsidieregelingduurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) ter voorhang aangebodenaan de Tweede Kamer. Deze voorhang was nodig omdat de regelingopnieuw moest worden vastgesteld. Onderdeel van de regeling is deMaatregelenlijst. Maatregelen die zijn toegevoegd zijn onder anderesportveldverlichting, zonnewarmtecollector voor sportvelden en warmte-terugwinning uit douchewater. Nieuwe maatregelen kunnen uiteraard ookdoor ander maatschappelijk vastgoed worden aangevraagd. Daarnaast isTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40324 de definitie van eigenaar verbreed en is de mogelijkheid opgenomen omde subsidie (onder voorwaarden) te combineren met andere subsidies.Voor een volledig overzicht van de opgenomen maatregelen verwijs ikgraag naar de ontwerpregeling over de vaststelling van de subsidiere-geling voor de stimulering van verduurzaming van maatschappelijkvastgoed.23Op 20 februari heeft de RVO in samenwerking met het Ministerie van VROen het Ministerie van VWS een webinar georganiseerd waarin devoorwaarden en aanvraagprocedure nader zijn toegelicht voor specifiekde aanvragers uit de sportsector. In het webinar zijn veel vragen vanuitaanvragers voorbijgekomen en behandeld. Dit ging bijvoorbeeld over hoede DUMAVA aangevraagd moet worden, wat de voorwaarden zijn en wataanvragers kunnen verwachten. Verder ben ik blij met het animo onderpotentiële sport-aanvragers dat gedurende het webinar bleek. Er warenbijna 1.000 aanmeldingen voor het webinar en veel deelnemers gaven aanvan plan te zijn om de DUMAVA aan te vragen of dit nog te overwegen.Ook NOC*NSF zal richting hun achterban actief communiceren over deopening van de DUMAVA. Ik zal daarnaast mijn eigen communicatieka-nalen benutten om de sportsector te attenderen op de verruiming enopening van de DUMAVA per 2 juni.De leden van de CDA-fractie vragen of de Staatssecretaris per jaar uiteenkan zetten wat sinds 2021 het totale budget voor de DUMAVA was en inhoeverre er per jaar sprake was van onderuitputting of dat er juist meeraangevraagd werd dan dat er beschikbaar was.In 2022 is de DUMAVA-regeling voor het eerst opengesteld. Destijds waser € 150 miljoen beschikbaar. In 2023 bedroeg het subsidieplafond € 190miljoen. Beide regelingen waren binnen een dag overvraagd. In 2024 waser € 405,3 miljoen beschikbaar voor de gehele doelgroep en daarbovenop€ 47 miljoen extra voor primair en voortgezet onderwijs. De regeling konhierdoor heel 2024 open blijven. Uiteindelijk is er in heel 2024 voor circa€ 420 miljoen subsidie aangevraagd, waarvan een deel uit het geoor-merkte geld voor primair en voortgezet onderwijs. Bij het deel dat wasgeoormerkt voor gebouwen in het basis- en voortgezet onderwijs wassprake van onderuitputting.De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat binnen de DUMAVAspecifiek 47 miljoen euro speciaal gereserveerd is voor gebouwen in hetbasis- en voortgezet onderwijs. Kan de Staatssecretaris aangeven waaromhet voor sportaccommodaties niet mogelijk zou zijn een specifiekereservering binnen de DUMAVA te maken, terwijl we weten dat het eenrisico is dat door de grote concurrentie in de DUMAVA juist sportvereni-gingen met vrijwillige bestuurders buiten de boot kunnen vallen?In 2024 is inderdaad eenmalig vanwege een amendement van de TweedeKamer een «schot» voor gebouwen voor basis- en voorgezet onderwijsopgenomen. De dekking hiervoor werd met het amendement geregelddoor middelen van de begroting van het Ministerie van EconomischeZaken en Klimaat van 2024 in mindering te brengen en toe te voegen aande begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksre-23https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-volkshuisvesting-en-ruimtelijke-ordening/documenten/kamerstukken/2025/03/11/aanbiedingsbrief-voorhang-ontwerpregeling-houdende-de-vaststelling-van-de-subsidieregeling-voor-de-stimulering-van-verduurzaming-van-maatschappelijk-vastgoedTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40325 laties.24 Het geld werd echter niet opgemaakt en vanwege het schot konhet niet meer ten goede komen aan andere aanvragers. Schotten creërendus een groot risico op onderuitputting. Overgebleven middelen kunnentegenwoordig niet meer meegenomen wordennaar het volgende jaar vanwege het vervallen van de voorheenonbeperkte (100%) eindejaarsmarge voor middelen die zijn overgehevelduit het Klimaatfonds.25De leden van de CDA-fractie vragen of de Staatssecretaris bereid is omhet gebruik van de DUMAVA voor sportaccommodaties eind 2025 teevalueren en op basis van deze evaluaties verbeteringen door te voerenvoor de nieuwe openstelling in 2026. Dit met als doel om een zo goedmogelijk werkende regeling te krijgen voor sportclubaccommodaties.De regeling wordt jaarlijks geëvalueerd door de RVO. Ook na de subsi-dieronde van 2025 zal de regeling door een extern onderzoeksbureaugeëvalueerd worden. Het gebruik van de DUMAVA door amateursportver-enigingen wordt hierin meegenomen. Het is van belang op te merken datde DUMAVA een regeling is voor een brede doelgroep. Dit betekent datgekeken wordt naar een optimale invulling van de regeling voor de geheledoelgroep van het maatschappelijk vastgoed en de bijdrage aan hetverduurzamen van gebouwen en het verminderen van de CO2-uitstoot.Ten opzichte van de BOSA is de DUMAVA een complexere regeling omaan te vragen. Onder ander een energieadvies is verplicht. Ondersteuningis essentieel voor het goed laten functioneren van de DUMAVA. De ledenvan de CDA-fractie vragen of het klopt dat de regeling voor energie-coaches voor sportverenigingen in 2025 nog steeds niet is opengesteldondanks de beschikbare budgetten. Zo ja, kan de Staatssecretarisaangeven waarom dit nog niet is gebeurd? En op welke termijn gaat ditwel gebeuren? Hoe verhoudt de stop op de inzet van energiecoaches zichtot de duurzaamheidsopgave van de overheid en de eerder aangekon-digde versnellingsambities voor de sport? Wat gaat de Staatssecretariseraan doen om clubs te ondersteunen? Heeft de Staatssecretaris ook deambitie om de energiecoaches zo spoedig mogelijk weer in te zetten,aangezien zij als «sleutel» worden aangemerkt in de verduurzamings-opgave van de sport? Hoe gaat de Staatssecretaris ervoor zorgen dat deenergiecoaches voor de opening van de DUMAVA in juni weer inzetbaarworden voor sportclubs?In de brief over de Stand van zaken BOSA-regeling 2024 en ontzorgings-trajecten heeft mijn ambtsvoorganger aangegeven dat het budget van € 4miljoen voor de ontzorgingstrajecten voor 2024 volledig was uitgeput.26Er konden hierdoor geen nieuwe trajecten meer gestart worden. Ditontzorgingsprogramma liep af per januari 2025. Verlenging van ditprogramma was contractueel niet mogelijk. Ik verken op dit moment opwelke manier we in de toekomst ondersteuning en ontzorging kunnenblijven aanbieden op het gebied van verduurzaming van accommodaties.Ik ben me bewust van de urgentie en hoop op korte termijn duidelijkheidte hebben over het vervolg van het ontzorgingsprogramma.Voor het aanvragen van de DUMAVA hebben aanvragers een energie-advies nodig. Omdat die op dit moment dus niet via ontzorgingstrajectenverkregen kunnen worden laat ik een tool ontwikkelen waarmee sport-24Kamerstuk 36 410 XIII, nr. 13.25Kamerstuk 32 813, nr. 1412.26Kamerstuk 29 214, nr. 104.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40326 aanvragers laagdrempelig en digitaal een dergelijk advies kunnenverkrijgen.De DUMAVA is gericht op verduurzaming van maatschappelijk vastgoeden is niet gericht op nieuwbouw. Veel sportverenigingen kampen metverouderde complexen. Om torenhoge bouwkosten en financiëleproblemen te voorkomen, ontwikkelt bijvoorbeeld de KNVB nu eenmogelijke oplossing in de vorm van modulaire houtbouw. De leden vande CDA-fractie vragen of de Staatssecretaris bereid is om innovatiebud-getten beschikbaar te stellen om het initiatief van de KNVB -modulairehoutbouw pakketten voor clubs- verder te ontwikkelen en in de praktijk tebrengen?Ik ben bekend met het idee van modulaire houtbouw en vind het eenmooi initiatief. Ik ben in het kader van mijn plan van aanpak voor hetcreëren van een toekomstbestendige sportinfrastructuur hierover ingesprek met relevante stakeholders. Voor de zomer zal ik een brief naaruw Kamer sturen waarin ik uw Kamer wil meenemen in de planvormingrondom dit plan van aanpak. De financieringsmogelijkheden zullen hieronderdeel van zijn. Ik kan op dit moment dus nog geen uitspraken doenover het beschikbaar stellen van (innovatie)budgetten voor dergelijkeinitiatieven.De voorgenomen afbouw van de BOSA maakt duidelijk dat een alternatiefnoodzakelijk is. Is de Staatssecretaris bereid om met de sportsector eennieuwe visie op een structurele financiering van sportaccommodaties inNederland te maken en als rijksoverheid hierin uw verantwoordelijk tenemen, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Het Nationaal Klimaat-platform heeft in haar advies «Amateursport fit voor de toekomst»bijvoorbeeld een voorstel gedaan voor een revolverend fonds. Voldoendegarantievermogen is noodzakelijk om institutionele beleggers voldoendezekerheid te bieden om te investeren in een dergelijk fonds. Bent u bereidom de komende jaren donaties te doen om voldoende garantievermogente genereren?Voor de zomer zal ik een brief naar uw Kamer sturen waarin ik uw Kamerwil meenemen in de planvorming rondom een toekomstbestendigesportinfrastructuur en ruimte voor sport. De financieringsmogelijkhedenzullen hier onderdeel van zijn. Hier kan ik nu nog niet op vooruitlopen. Welgaf ik in de bijlage «Beleidsreactie NKP rapport Amateursport fit voor detoekomst» bij de Najaarsbrief Sport en Bewegen 2024 al aan dat de rol eninrichting van bestaande financiële regelingen als de BOSA en de SPUKStimulering Sport in ieder geval onderdeel uitmaken van dit plan.27 Ookinstrumenten als een revolverend fonds neem ik mee in mijn bredereoverwegingen om te komen tot een plan voor een toekomstbestendigesportinfrastructuur.De leden van de CDA-fractie vragen wat de stand van zaken is van hetopstellen van het plan van aanpak gericht op het creëren van eentoekomstbestendige sportinfrastructuur. Wordt er voor dit plan vanaanpak budget ter beschikking gesteld? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welkbudget zal beschikbaar gesteld worden? Met welke (maatschappelijke)organisaties wordt gesproken over dit plan van aanpak? Wanneer wordtde Kamer uiterlijk geïnformeerd over het plan van aanpak?Voor de zomer zal ik een brief naar uw Kamer sturen waarin ik uw Kamerwil meenemen in de planvorming rondom een toekomstbestendigesportinfrastructuur en ruimte voor sport. De financieringsmogelijkheden27Kamerstuk 30 234, nr. 396.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40327 zullen hier onderdeel van zijn. Hier kan ik nu nog niet op vooruitlopen. Ikben in het kader van dit plan in gesprek met diverse stakeholders. Datgaat om medeoverheden, andere departementen, partijen uit de sport-sector en onderzoekspartijen.Het Nationaal Klimaatplatform (NKF) heeft afgelopen najaar als optiegenoemd een Waarborgfonds Maatschappelijk Vastgoed in te richtenwaarmee financiering toegankelijker gemaakt kan worden voor integralerenovaties, multifunctionele panden en meer gebiedsgerichte maatre-gelen binnen het maatschappelijk vastgoed. Dit waarborgfonds zouaanvullend zijn op het waarborgfonds sport. In de beleidsreactie schreefde Staatssecretaris dat de Minister van VRO aan het uitwerken is hoe eendergelijk waarborgfonds vorm zou kunnen krijgen. De leden van deCDA-fractie vragen wat hiervan de stand van zaken is. Is er al iets te delenover deze uitwerking? Wanneer wordt de Kamer uiterlijk geïnformeerdhierover?Het voorstel voor een Waarborgfonds Maatschappelijk Vastgoed isonderdeel van de besluitvorming over de Voorjaarsnota. Hierover is noggeen besluit genomen. De Minister van VRO zal uw Kamer in het najaarinformeren over de verdere uitwerking, mits er akkoord is op het voorstel.De sport is een van de beoogde doelgroepen van het WaarborgfondsMaatschappelijk Vastgoed. Bij de uitwerking zullen de stakeholdersbetrokken worden.Het NKP heeft daarnaast een aantal (financiële) partijen geconsulteerdover het beschikbaar stellen van private financiering voor de amateur-sportclubs. Daaruit bleek dat er sprake is van grote belangstelling vanuitde private sector voor financiering van verduurzaming van sportaccom-modaties, mits daarvoor goede randvoorwaarden worden gerealiseerd.Het kabinet gaf destijds aan dat men aan het bezien was hoe ze invullingkan geven op deze adviezen. De leden van de CDA-fractie vragen wathiervan de stand van zaken is.Het Nationaal Klimaatplatform (NKP) heeft in een aanvullende notitiemeerdere suggesties gedaan wat betreft de financiering van verduur-zaming van sportaccommodaties. Ik ben hierover in gesprek met deMinisteries van VRO en KGG en het NKP en streef ernaar om uw Kamerrond de zomer een uitgebreidere reactie op deze suggesties te sturen.Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractieDe leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van deStaatssecretaris. Zij hebben hier nog een aantal kritische vragen over.De leden van de SP-fractie benadrukken dat het geen verassing mag zijndat het BOSA-budget al in januari is uitgeput, aangezien al vaak isgewaarschuwd dat het budget onvoldoende is. Waarom is daar niet opgehandeld, door bij voorbaat al meer budget beschikbaar te stellen?Vorig jaar is het BOSA-budget 2024 middels een kasschuif en eenoverheveling vanuit de subsidieregeling duurzaam maatschappelijkvastgoed (DUMAVA) verhoogd met € 32,5 miljoen. In totaal is € 22,5miljoen uit de jaren 2025, 2026 en 2027 naar 2024 geschoven. Er was geenbudgettaire ruimte om het budget voor de BOSA in 2025 te verhogen tenopzichte van wat er was begroot.De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris of hij het nog steedsverantwoord vindt om in 2026 28 miljoen euro te bezuinigen op deBOSA-regeling, oplopend tot 53 miljoen euro in 2028, terwijl het budgetTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40328 nu al zwaar tekortschiet. Moet er niet eerder geld bij dan dat er hier ruimteis om geld te besparen?Ik realiseer me dat een subsidie vanuit de BOSA voor veel sportvereni-gingen een belangrijke bijdrage is om te kunnen investeren in de bouw,het onderhoud en de verduurzaming van hun accommodaties. Zoals alaangegeven in de bijlage «Beleidsreactie NKP rapport Amateursport fitvoor de toekomst» bij de Najaarsbrief Sport en Bewegen 2024 wordt desubsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) vanaf2 juni 2025 ook opengesteld voor sportaccommodaties in eigendom vaneen amateursportorganisatie.28 Op deze manier wordt de huidige druk ende korting op de BOSA vanaf 2026, die voorkomt dat we bijvoorbeeldmoeten korten op andere subsidies zoals het jeugd- en cultuursportfonds,voor een (groot) deel opgevangen.De leden van de SP-fractie wijzen erop dat er vanuit de Tweede Kamernog is geprobeerd om het tekort aan BOSA-middelen te verkleinen, viahet amendement-Van Dijk c.s. over middelen voor BOSA.29 Ditamendement werd echter ontraden door de Staatssecretaris. Hoe kijkt hijnu terug op dit oordeel, gezien het huidige tekort op het BOSA-budget?Ik sta nog steeds achter de reactie op het amendement. In de reactie hebik aangegeven dat de korting op de BOSA voor een deel wordtopgevangen door de verruiming van de DUMAVA. Daarnaast was dedekking van het amendement ondeugdelijk. Deze middelen warengereserveerd voor het Klimaatfonds 2025.De leden van de SP-fractie vragen daarnaast in hoeverre de huidigeinrichting met de BOSA-regeling zich verhoudt tot de motie Leijten/VanNispen30, die de regering juist verzocht «om met een plan te komen omde verduurzaming van sportaccommodaties collectief te organiseren».Zijn verenigingen en andere beheerders van sportaccommodaties doorhet tekortschieten van de BOSA-regeling niet juist nog meer op zichzelfaangewezen dan eerst?Zoals ik heb aangegeven vang ik de korting op de BOSA vanaf 2026 vooreen (groot) deel op met de verruiming van de DUMAVA voor de amateur-sport. Ik heb er vertrouwen in dat deze verruiming van de DUMAVA-regeling voor veel sport-aanvragers substantieel bijdraagt aan investe-ringen in de verduurzaming van hun accommodaties.Ik zie de verduurzaming van sportaccommodaties als een belangrijkonderdeel van het creëren van een toekomstbestendige sportinfra-structuur. Dit zal ik dus ook adresseren in mijn beleidsplan hierover.De leden van de SP-fractie wijzen er daarnaast op dat het tekortschietendeBOSA-budget ook op een zeer slecht tijdstip komt, aangezien deonderhouds- en verduurzamingsopgave voor veel sportaccommodatieserg groot is, door hoge gasprijzen en verouderde gebouwen en velden.Bovendien is de algemene verduurzamingsopgave om de klimaatdoelente halen ook enorm en wordt het op deze manier ook heel lastig voorsportaccommodaties om daar substantieel aan bij te dragen. Waaromwordt er dan zo nonchalant omgegaan met het huidige tekort?28Kamerstuk 30 234, nr. 396.29Kamerstuk 36 600 XVI, nr. 11.30Kamerstuk 30 234, nr. 351.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40329 Ik neem de zorgen die er bij sportverenigingen zijn rondom deovervraging van de BOSA serieus. Dat is ook de reden dat ik samen methet Ministerie van VRO heb verkend of een verruiming van de DUMAVAlucht kan geven aan de sportsector. Ik ben blij dat het ons samen gelukt isdat vanaf dit jaar ook amateursportverenigingen de DUMAVA-subsidiekunnen aanvragen voor maatregelen in het kader van energiebesparing. Ikheb er ook vertrouwen in dat deze verruiming van de DUMAVA-regelingvoor veel sport-aanvragers substantieel bijdraagt aan investeringen in deverduurzaming van hun accommodaties.De leden van de SP-fractie merken op dat er voor de problemen rondomde BOSA-regeling volledig naar de DUMAVA-regeling wordt gewezen,aangezien die wordt opengesteld voor de sport. Het is voor hen echtervolstrekt onduidelijk in hoeverre dat de problemen gaat oplossen. Hetbudgettekort is immers al groot en wordt alleen maar groter door degeplande bezuinigingen. Hoeveel geld verwacht de Staatssecretaris datbeschikbaar zal komen voor de sport vanuit de DUMAVA? Hoe verhoudtzich dat tot het verwachte bedrag dat in totaal nodig zal zijn om tevoorzien in de huidige vraag naar de BOSA?Hoeveel er vanuit de sport zal worden aangevraagd en toegekend aanDUMAVA-subsidie laat zich moeilijk voorspellen. Voor Prinsjesdag zal uwKamer geïnformeerd worden over het aandeel in de DUMAVA dat door desport tot op dat moment is aangevraagd. Ik heb er vertrouwen in dat dezeverruiming van de DUMAVA-regeling voor veel sport-aanvragerssubstantieel bijdraagt aan investeringen in de verduurzaming van hunaccommodaties.De leden van de SP-fractie vragen daarnaast in hoeverre het überhauptbudgettair een oplossing is voor de regering om de sport door teverwijzen naar de DUMAVA in plaats van de BOSA. Kost verduurzamingen onderhoud van sportaccommodaties niet precies evenveel, ongeachtuit welke subsidiestroom het gefinancierd wordt? Hoe wordt het budgetdat vanuit de DUMAVA naar de sport zal gaan gefinancierd? Wordt hettotale budget van de DUMAVA hiervoor opgehoogd, of gaat dit ten kostevan de verduurzaming van ander belangrijk maatschappelijk vastgoed,zoals ziekenhuizen?Amateursportverenigingen zijn toegevoegd aan de DUMAVA. Het Kabinetheeft ervoor gekozen om de verduurzaming van sport niet apart te regelenen te financieren. Verduurzaming van de sportsector draagt immers bijaan de klimaatdoelen en is daarom één van de maatschappelijk vastgoed-sectoren.De leden van de SP-fractie vragen bovendien hoe de Staatssecretarisreageert op kritiek vanuit de sportsector op de verwijzing naar deDUMAVA als alternatief voor de BOSA. Klopt het dat de DUMAVA nietbeschikbaar is voor alle doelen waar de BOSA nu voor kan wordeningezet? Klopt het dat de DUMAVA niet zal kunnen worden gebruikt voorhet dekken van de kosten voor het onderhoud van accommodaties en opnieuwbouw? Zo ja, waar kunnen sportverenigingen dan straks wel terechtom het noodzakelijke onderhoud en nieuwbouw te financieren als zij datniet zelfstandig kunnen?Het klopt dat er (kleine) verschillen zijn tussen beide regelingen en deDUMAVA niet beschikbaar is voor alle doelen waar de BOSA nu voor kanworden aangevraagd. De DUMAVA is bedoeld om bestaand maatschap-pelijk vastgoed te verduurzamen. Nieuwbouw valt niet onder de scopevan de subsidieregeling omdat nieuwbouw al moet voldoen aan hogeeisen ten aanzien van verduurzaming.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40330 Ik zet er op in dat subsidie voor energiebesparingsmaatregelen vanaf 2026alleen nog via de DUMAVA aangevraagd kan worden en de BOSAbeschikbaar blijft voor investeringen in sportmaterialen en de bouw enhet onderhoud van accommodaties. Ook vanaf 2026 kunnen sportvereni-gingen dus nog terecht bij de BOSA voor subsidie in het kader van debouw een het onderhoud van accommodaties.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 234, nr. 40331