Uitvoering aangenomen moties interlandelijke adoptie

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202431 265AdoptieNr. 128 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 mei 2024Op 16 april 2024 heeft uw Kamer een motie van het Kamerlid Van Nispenaangenomen, waarin de regering wordt verzocht met een nieuw plan tekomen, waarmee interlandelijke adoptie op zorgvuldige wijze wordtafgebouwd.1Met deze brief informeer ik u over de wijze waarop ik de komende periodedaaraan invulling wil geven. In de kern komt het erop neer dat eenafbouwplan wordt opgesteld en dat Fiom ondertussen geen nieuweinschrijvingen voor nog te starten adoptieprocedures in behandeling zalnemen. Tevens heb ik besloten om de voorhang voor de oprichting van deStichting Interlandelijke Adoptiebemiddeling Nederland in te trekken.Hieronder licht ik dit toe.AfbouwplanDe motie Van Nispen verzoekt om een afbouwplan voor interlandelijkeadoptie. Een verzoek dat de ingezette koers om toe te werken naar eenaangescherpt systeem verschuift naar het gaan afbouwen van hetsysteem. De motie heeft grote impact voor betrokkenen bij adoptieproce-dures, getuige ook de vele brieven die ik sinds de aangenomen motie overhet voornemen tot afbouw dagelijks ontvang. De impact geldt zowel inNederland als in de landen van herkomst, voor partners in de adoptie-keten en ook voor internationale relaties.In landen van herkomst zal de vraag leven hoe het nu verder gaat metlopende procedures: kunnen deze nog worden afgerond en zo ja, hoewordt er in voorzien dat de belangen van betrokken kinderen bij dieafronding worden geborgd? Dit laatste – de belangen van kinderen diereeds in een adoptieprocedure zijn betrokken – zal bij het afbouwplanvoorop staan. Maar ook realiseer ik mij dat we het belang van deaspirant-adoptiefouders niet uit het oog moeten verliezen.1Kamerstukken II, 2023/24, 33 836, nr. 92 kst-31265-128ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 265, nr. 1281 Om uitvoering geven aan de motie ga ik allereerst met de partners in deadoptieketen in gesprek over de consequenties van het afbouwen vantaken en verantwoordelijkheden. Tevens zal worden bekeken welkeelementen uit het systeem blijvend moeten worden geborgd, zoals dearchivering van en inzage in dossiers. Om vervolgens tot een voorstel tekomen voor zorgvuldige afbouw van het systeem en de termijn waaropdit kan plaatsvinden. Ik wil graag spoedig duidelijkheid bieden en streefernaar uw Kamer in september van dit jaar het afbouwplan te doentoekomen.Heroverweging verbetermaatregelenEen meerderheid van uw Kamer deelt met dit kabinet dat interlandelijkeadoptie geen duurzaam perspectief biedt om de belangen van kinderen tebeschermen. U heeft daarbij de behoefte aan een afbouwplan en tijdpad.Dat is een andere insteek dan tot nu toe, waarbij het moment datinterlandelijke adoptie kan worden afgebouwd afhangt van de ontwikke-lingen in de landen van herkomst. Deze omslag maakt dat ik een aantalingezette verbetermaatregelen per ommegaande heb moetenheroverwegen.Allereerst heeft dit gevolgen voor de oprichting van de stichting Interlan-delijke Adoptiebemiddeling Nederland (IAN), de beoogde centralebemiddelingsorganisatie voor interlandelijke adoptie. Door de bemid-deling centraal te beleggen en het overheidsgezag te versterken zou eenessentiële verbeterslag worden doorgevoerd in het systeem. Uw Kamerheeft de voorhangprocedure voor de oprichting tijdens het commissie-debat Personen- en Familierecht op 3 april 2024 gestuit tot aanstemmingen over moties tijdens het Tweeminutendebat op 11 april 2024.2In de geest van de motie om te komen met een afbouwplan, acht ik hetniet meer haalbaar en wenselijk de oprichting van de stichting verder tevervolgen. Het opbouwen van samenwerkingsrelaties met partners in degeselecteerde landen van herkomst, waarvoor IAN per land een accredita-tieprocedure moet doorlopen, zal vanuit een perspectief van afbouwenvrijwel onmogelijk worden. Verdere investeringen in IAN zijn derhalveonverantwoord. De voorhang van het voorgenomen besluit tot oprichtingvan IAN trek ik dan ook in. Aangezien de oprichting van IAN tegelijkertijdook voorhangt bij de Eerste Kamer, zal een afschrift van deze brief ook aande Eerste Kamer worden verzondenOok andere verbetermaatregelen vragen om heroverweging.−Nieuwe adoptiewet. De afbouw van het adoptiesysteem heeftimplicaties voor de bestaande wet- en regelgeving met betrekking totde opneming van buitenlandse kinderen ter adoptie en voor hetlopende traject voor een nieuwe adoptiewet. Er zal hoe dan ook eenwetswijziging nodig zijn, gericht op de afbouw. Daarbij zal, zoalseerder aangegeven, worden bekeken welke elementen uit het huidigesysteem blijvend dienen te worden geborgd. De insteek van dewetswijziging zal aldus een andere worden. Ik zal in samenhang methet afbouwplan een nieuw voorstel voorbereiden tot wijziging van deadoptiewetgeving.−Toezicht. De Inspectie Justitie en Veiligheid werkte aan een voorstelvoor versterkt toezicht in de gehele adoptieketen en zou deze rol nainwerkingtreding van de nieuwe adoptiewet overnemen van deInspectie Gezondheidszorg en Jeugd die op dit moment toezicht houdtop de bemiddeling bij interlandelijke adoptie. Dit acht ik in het licht vande afbouw van het stelsel niet meer opportuun. Wel zal ik met deInspectie Justitie en Veiligheid spreken over haar mogelijk aanvullende2Kamerstukken I, 2023/24, 36 519, nr. A;1Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 265, nr. 1282 rol. Ik zal daarnaast in gesprek gaan met de Inspectie Gezondheidszorgen Jeugd over de vraag hoe zij vanuit de huidige wettelijke kadersbezien, gedurende de periode van afbouw het toezicht op vergunning-houders kan invullen. Hierop kom ik terug in het afbouwplan.−Landenanalyse en -selectie. Naar aanleiding van het rapport vancommissie Joustra heeft de Centrale autoriteit de samenwerkingsrela-ties met landen van herkomst heroverwogen. Hierover is meermaalsmet uw Kamer gecommuniceerd. De landenselectie is recent afgeronden resulteerde erin dat er op dit moment nog uit acht landen kanworden geadopteerd.3 Dit beoogde een belangrijke waarborg in hetsysteem te zijn, ervoor zorgende dat procedures zorgvuldig verlopen.Deze selectie van acht landen blijft ook gedurende de periode vanafbouw van kracht, mits deze landen zelf nog open staan voor adoptiesnaar Nederland en de Centrale autoriteit geen reden ziet de relatieeerder te beëindigen.−Ondersteuning landen van herkomst. Er is ruim 750.000 euro gereser-veerd om via het Permanent Bureau van de Haags Conferentie voorInternationaal Privaatrecht landen van herkomst gedurende eenperiode van vijf jaar te ondersteunen bij het naleven van het HaagsAdoptieverdrag. Hierbij is bijzondere aandacht voor het subsidiariteits-beginsel. De werving voor een projectleider die dit gaat oppakken is opdit moment gaande. Deze inzet past bij het uitgangspunt dat kinderenprimair op een adequate en veilige wijze kunnen worden opgevangenin landen van herkomst zelf. Daarom zet ik dit voort.Geen nieuwe instroom en lopende zakenDe inzet is dat er geen nieuwe adoptieprocedures in gang worden gezet. Ikheb Fiom gevraagd geen nieuwe inschrijvingen in behandeling te nemen.De reeds geplande voorlichtingsbijeenkomst zal wel doorgang vinden,maar ik heb Fiom verzocht daarbij uitdrukkelijk te benoemen dat errekening mee moet worden gehouden dat een eventuele adoptiepro-cedure als gevolg van het afbouwplan niet kan worden voortgezet.Vooralsnog lopen reeds aangevangen procedures door. In genoemdafbouwplan zal duidelijkheid worden gegeven hoe de afbouw daarop vaninvloed is.Tot slotMet het bovenstaande ga ik de komende maanden aan de slag. Zoalsgezegd streef ik ernaar uw Kamer uiterlijk in september het afbouwplan testuren. Ik zal u dan ook informeren over de voortgang van de anderegenoemde maatregelen.De Minister voor Rechtsbescherming,F.M. Weerwind3Naast de al lopende procedures in de landen, waarvan reeds is besloten de relatie af tebouwen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 265, nr. 1283