Reactie op verzoek commissie over de brief van Stichting Tegengif die is verstuurd namens meerdere organisaties en omwonenden van Chemours

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202428 089Gezondheid en milieuNr. 277 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 april 2024Uw Kamer heeft mij op woensdag 27 maart verzocht1 een reactie te sturenop de brief van Stichting Tegengif die is verstuurd namens meerdereorganisaties en omwonenden van Chemours. Het verzoek was om dittijdig voor het plenaire debat over het rapport van de Onderzoeksraadvoor Veiligheid over industrie en omwonenden te doen. Dit debat zal opdonderdag 4 april plaats vinden. Hierbij kom ik dat verzoek tegemoet engeef ik mijn reactie op het zestal gestelde vragen uit de brief.1.Stichting Tegengif: Wij vragen de Staatssecretaris wat de uitkomsten zijnvan dit verkenningsonderzoek en welke stappen worden genomen om degezondheid van omwonenden te monitoren zodat eventuele gezondheids-effecten van de langdurige blootstelling aan PFAS tijdig wordengesignaleerd.Op dit momenteel is het RIVM bezig met de verkenning naar debehoeften, meerwaarde en mogelijkheden voor gezondheidsonderzoekenin de omgeving van Chemours en de Westerschelde. De regionale GGD’endenken in dit traject mee vanuit hun kennis en ervaring en zorgen dat degezondheidsvragen vanuit de omwonenden goed worden meegenomen.Het RIVM verwacht zo’n zes maanden nodig te hebben om hetverkennend onderzoek af te ronden. Ik zal uw Kamer informeren over deuitkomsten en vervolg van deze verkenning conform mijn eerderetoezegging2.2.Stichting Tegengif: Wij vragen de Staatssecretaris waarom de situatie inZeeland anders is dan rond Chemours, in beide regio’s zijn bij1KST 2024Z04554/2024D120062Kamerbrief met reactie op moties en toezeggingen over Externe Veiligheid | Kamerstuk |Rijksoverheid.nl (Kamerstukken 22 343 en 28 089, nr. 393) kst-28089-277ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 089, nr. 2771 omwonenden toch verhoogde concentraties PFAS in het bloedaangetroffen?Voor beide regio’s is de PFAS-vervuiling veroorzaakt door een bedrijf datPFAS (heeft) gebruikt in de productieprocessen. Dit heeft er toe geleid datin de omgeving van Chemours en de Westerschelde verhoogdePFAS-concentraties in het milieu worden aangetroffen. Om een juisteafweging te maken of en op wat voor manier een gezondheidskundigonderzoek in deze regio’s van waarde kan zijn is het van belang om perregio nauwkeurig naar de situatie te kijken. Zo zijn er op voorhand alenkele factoren te benoemen die de situaties bij Chemours en deWesterschelde doen verschillen:–De PFAS-vervuiling in de omgeving van Chemours concentreert zichzowel op het water- als bodemsysteem. Voor de Westerschelde is ditvooral het watersysteem.–Voor de omgeving van Chemours zal ook expliciet naar (oud)werknemers van het bedrijf worden gekeken.–Het bedrijf 3M dat verantwoordelijk is voor de vervuiling in deWesterschelde valt niet onder Nederlands bevoegd gezag, dit is welhet geval voor het bedrijf Chemours.Rondom Chemours en/of de Westerschelde kan de behoefte daaromanders zijn, wat ook geldt voor de eventuele handelingsopties. Het RIVMadviseerde mij daarom ook om dit onderscheid in de verkenning te makenzodat er voor beide regio’s maatwerk kan worden geleverd.Uiteindelijk is het van belang dat de mogelijke gezondheidsonderzoekenzo goed mogelijk aansluiten op de behoeften van de omwonenden. Alsdeze uiteindelijk gelijkwaardig blijken te zijn, zal dit ook op deze wijze inhet vervolg worden uitgevoerd.3.Stichting Tegengif: Als een van de manieren om de huidige blootstellingvan de bevolking aan PFAS te bepalen worden in hetPFAS-onderzoeksprogramma PFAS-concentraties in humane monstersgemeten, waaronder in bloed. Wij vinden dit onderzoek bijzonderwaardevol, zijn er al data bekend en zullen deze data openbaar wordengemaakt?Op dit moment zijn deze data nog niet bekend. Het RIVM werktmomenteel aan het verkrijgen van een landelijk beeld van de blootstellingdoor te meten in humane monsters. Zoals genoemd in de brief kan dit viabloedsmonsters worden gedaan, maar bijvoorbeeld ook via urine.Wanneer het RIVM de resultaten van deze biomonitoring beschikbaarheeft zullen deze data ook openbaar worden gemaakt.4.Stichting Tegengif: Wat doet de Nederlandse overheid om de ontwikkelingvan veilige alternatieven voor PFAS te stimuleren? Zijn er al bedrijven/bedrijfstakken die in dit kader vrijwillig PFAS hebben uitgefaseerd? Zoniet, is de regering dan bereid tot een nationaal verbod op PFAS inconsumentenartikelen vooruitlopend op de Europese restrictie?In 2021 is het actieprogramma PFAS van start gegaan, dat gericht is op devermindering van de verspreiding en blootstelling aan PFAS door hetstimuleren van de transitie naar duurzame en veilige alternatieven. Samenmet het bedrijfsleven en kennisinstellingen wordt onderzocht waar hetgebruik van PFAS kan worden teruggedrongen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 089, nr. 2772 Via een bedrijfstak- of productgerichte aanpak worden bedrijven gestimu-leerd tijdig over te schakelen naar duurzame en veilige alternatieven. Insector- of productspecifieke expertgroepen wordt gewerkt aan onderandere handreikingen en pilots om de specifieke sectoren te onder-steunen bij de noodzakelijke transitie. Voorbeelden van sectoren enproducten waar al resultaten zijn geboekt, zijn brandblusschuim,cosmetica, textiel en papiersector. Daarnaast worden er gesprekkengevoerd met andere sectoren, zoals voor de rubber en kunststof, defarmaceutische industrie en de producenten van medische apparatuur.Daarmee moedigt het kabinet belanghebbende marktpartijen aan omvooruitlopend op de restrictie al bestaande alternatieven (zoals in hetEuropese PFAS-restrictiedossier zijn opgenomen) te gebruiken of deze te(laten) ontwikkelen. Ook werk ik aan een onderbouwing die bevoegdegezagen in staat moet stellen om emissies van alle PFAS te kunnenminimaliseren.Voor wat betreft de vraag of het kabinet bereid is tot een nationaal verbodop PFAS in consumentenartikel te komen, ben ik van mening dat dit nieteffectief en daarmee niet gewenst is. Dat licht ik graag nader toe.In de open markt die we kennen kan alleen een verbod op EU-niveau metdaarbij een verbod op import naar de EU effectief zijn. Daarbij is demilieuwinst van een nationaal verbod beperkt omdat vervuiling niet stoptbij de grens. Bovendien zou het inzetten op een nationaal verbod tenkoste gaan van de ondersteuning die we verlenen aan ECHA, hetEU-agentschap voor chemische stoffen, bij het verwerken van de reactiesin de openbare raadpleging. Dit zou ertoe leiden dat het langer gaat durenvoordat er een Europees verbod komt. Ik ben er dan ook van overtuigd datde inzet in Europees verband de meest effectieve manier isPFAS-vervuiling van het milieu te beperken.Daarnaast wordt er op meer fronten gewerkt aan het aanpakken vanPFAS, onder meer door het EU-verbod op PFAS in verpakkingsmateriaalen door het gebruik van enkele specifieke PFAS Europees in te perken. Eris recent een restrictie aangenomen in het REACH comité die PFHxA inconsumentenproducten inperkt voor textiel, leer, bont en huiden inkleding en overige consumentartikelen zoals schoeisel, papier en karton invoedselcontactmaterialen, cosmetische producten en blusmiddelen.Overigens geldt in alle gevallen dat het gebruik van de in de EU op demarkt gebrachte consumentenproducten veilig dient te zijn.5.Stichting Tegengif: Welke stappen heeft de regering inmiddels genomenom invulling te geven aan de motie Wassenberg/Van Esch om PFASversneld uit te faseren in de zorgsector?De Minister van VWS zal binnenkort de kamer informeren over de stappendie zijn genomen om deze motie in te vullen.6.Stichting Tegengif: In de brief Omgevingsrecht van de Staatssecretarisd.d. 25 oktober 2023 stelt de Staatssecretaris dat gezondheid volwaardigmoet worden meegewogen in vergunningverlening, toezicht enhandhaving en kondigt de Staatssecretaris aan dat zij hierover in gesprekgaat met bevoegde gezagen en omgevingsdiensten om in kaart tebrengen welke eventuele aanvullende, concrete maatregelen genomenmoeten worden om gezondheid een volwaardige plek te kunnen geven.Wij juichen deze ontwikkeling toe en horen graag van de Staatssecretariswelke concrete resultaten deze gesprekken hebben opgeleverd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 089, nr. 2773 Ik heb de afgelopen maanden diverse partijen gesproken die in dit dossiereen rol spelen waaronder medeoverheden – inclusief toezichthouders –kennisinstellingen en omwonenden. De resultaten van deze gesprekkenneem ik mee in de uitvoering van het Impulsprogramma ChemischeStoffen en in de uitvoering van de Actieagenda Industrie enOmwonenden. Deze agenda is 15 maart jongstleden aan de TweedeKamer toegezonden3. Het verkennen en uitwerken van concrete maatre-gelen vormt hier een onderdeel van.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,V.L.W.A. Heijnen3Kamerbrief bij Actieagenda Industrie en Omwonenden | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl(Kamerstuk 28 089, nr. 273)Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 089, nr. 2774