Rechterlijke uitspraken en toezeggingen algemeen overleg rookvrije horeca 10 maart 2009

32011TabaksbeleidNr.1BRIEFVANDEMINISTERVANVOLKSGEZONDHEID,WELZIJNENSPORTAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,8juli2009Tijdenshetalgemeenoverlegop10maart2009overderookvrijehorecahebiktoegezegduwKamerbinneneentermijnvancircavierwekeneenbriefoverditonderwerptezullensturen.Dezebriefzoubetrekkinghebbenop:–devraagofikinhoudelijkkaningaanopinformatievanKamerlidAgema(PVV)overeconomischeeffectenvanderookvrijehoreca;–dewerkingenhandhaafbaarheidvanopenrookvoorzieningenmeteenluchtgordijn,hetbegripzwerfrookeneenDuitssysteemvancertifice-ringvandergelijkerookvoorzieningen;–kritiekenopeenonderzoekuitSchotlandnaarhartaanvalleninrelatietotderookvrijewerkplek.Ookinhetdebatn.a.v.hetverslagalgemeenoverleg(Kamerstuk22894,nr.216)van2april2009(HandelingenderKamerII,vergaderjaar2008–2009,nr.72,blz.5688–5693)isoverdezeonderwerpengesproken.Op23april2009hebikuhiervooreenuitstelbriefgestuurd1.DeredenvoorhetuitstelwasdatikhetRIVMgevraagdhadookdeaanvullendevragenuithetvoortgezetalgemeenoverlegindebeoordelingmeetenemen.IkwildehetRIVMdetijdgevenomdaarzorgvuldignaartekijkenenpasnahetoordeelvanhetRIVMmijnmeninghierovertevormen.Verderopindezebriefgaikinopbovengenoemdeonderwerpen.Eerstkomikmetdezebriefechtermijntoezeggingtijdenshetspoeddebatvan14mei2009(HandelingenderKamerII,vergaderjaar2008–2009,nr.84,blz.6613–6629)nadatikzospoedigmogelijknadeuitspraakinhogerberoepvanhetgerechtshofinLeeuwarden(casuscaféDeKachel)deKamerzalinformerenovermijnafwegingtenaanzienvanhetrook-verbodindehorecaeneventueleaanpassingvandeTabakswetofhetuitvoeringsbeleid.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1335690809tkkst32011-1ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091TK,vergaderjaar2008–2009,22894,nr.220.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,32011,nr.11 UitsprakengerechtshofDenBoschengerechtshofLeeuwardenHetGerechtshofinDenBoschconcludeerdeop12mei2009inhethogerberoepvanhetOpenbaarMinisterietegendeuitspraakvanderechtbankinBredainzakecaféVictoriadatartikel3vanhetBesluituitvoeringrook-vrijewerkplek,horecaenandereruimten(BesluitUitvoering)bijgebrekevaneendeugdelijkewettelijkegrondslagonverbindendisvoorzoverhetverplichttothetinstellen,aanduidenenhandhavenvaneenrookverbodinhoreca-inrichtingenzonderpersoneel.Naarhetoordeelvanhethofbiedtdeuitartikel11a,vierdelid,vandeTabakswetvoortvloeiendebevoegd-heidomgebouwenaantewijzenwaarmaatregelenalsbedoeldinartikel10,eerstelid,vandeTabakswetdienentewordengetroffenonvoldoendegrondslagomgebouwenaantewijzenwaarspecifiekeenrookverbodmoetwordeningesteld,aangeduidengehandhaafd.HetOpenbaarMinis-terie(OM)isincassatiegegaantegendeuitspraakvanhetgerechtshofinDenBosch.HetgerechtshofinLeeuwardensprakcaféDeKachelinhethogerberoeptegendeuitspraakvanderechtbankinGroningenop3juli2009vrij.Hetgerechtshofisvanoordeeldatartikel10,lid1en/of2,vandeTabakswetcaféDeKachelnietdeverplichtingoplegtomeenrookverbodintestellen.Deverwijzinginartikel11a,vierdelid,vandeTabakswetnaarartikel10,eerstelid,vandeTabakswetbiedtonvoldoendegrondomeenverplich-tingopteleggeneenrookverbodintestellen.HetOMsteltooktegenditarrestcassatieinbijdeHogeRaad.Welkeconsequentieverbindikaandeuitspraken?Vanbeginafaanhebikaangegevendatikhechtaaneengelijkspeelveldvoordehorecaeneengelijkebehandelingvanallehoreca.Ditomoneer-lijkeconcurrentiezoveelmogelijktevoorkómen.UwKamerheeftdituitgangspuntonderschreven.MetdeuitsprakenvandegerechtshoveninDenBoschenLeeuwardeniseenonduidelijkesituatieontstaanmetbetrekkingtotdetoepassingvanderegelgevingdoorhorecaondernemerszonderpersoneel.Dieonduidelijkheidwilikmetgenoemdeuitgangs-punteninhetachterhoofdgraagwegnemen.ConcreetbetekentditdatikopkortetermijnvoornemensbenomhetBesluituitvoeringrookvrijewerkplek,horecaenandereruimtenaantepassen.Hetvoornemeniseropgerichtomvoorallehoreca-inrichtingeneeneensluidendeverplichtingtelatengelden,namelijkdeverplichtingomzodanigemaatregelentetreffendatvaneenhoreca-inrichtinggebruikkanwordengemaaktendewerkzaamhedendaarinkunnenwordenverrichtzonderdaarbijhinderofoverlastvanrokenteondervinden.Bijdeafwegingendiemetditvoornemenzijngemoeid,zalikdeoverwegingenendeuitkomstenvanrechterlijkeuitsprakenbetrekken.Ikzaluzospoedigmogelijkingevolgedevoorhangprocedureexartikel12vandeTabaksweteenalgemenemaatregelvanbestuuropbasisvandeTabakswettedoentoekomenterwijzigingvanhetBesluituitvoeringrookvrijewerkplek,horecaenandereruimten.Ikstreefernaaromdezeeindaugustusindeministerraadtebespreken.Verderberaadikmeopmogelijkewijzigingvandehuidigeformuleringvanderookverbodenindeartikelen10,11en11avandeTabakswet.Welkeconsequentiesheeftditvoordehandhaving?Dehandhavingvoorhorecabedrijvenmétpersoneelzaluiteraarddoor-gaanomdatopdiecategoriederechterlijkeuitsprakennietvantoepas-singzijn.Dehandhavingvoorhorecabedrijvenzonderpersoneelwordttijdelijkopgeschort.DitbetekentdatdeVWAvoorlopiggeenhorecabe-drijvenzonderpersoneelzalcontrolerenopnalevingvanhetrookverbod.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,32011,nr.12 Voorwatbetreftboetesdiereedszijnopgelegd,zalikdeproceduresooktijdelijkopschorten.MetbovenstaandehebikeveneensantwoordgegevenopdevragenvanKamerlidZijlstra(VVD),ingezonden6juli2009(AanhangselderHande-lingenII,vergaderjaar2008–2009,nr.3188).Hierondergaikverderinopdetoezeggingenuithetalgemeenoverlegoverderookvrijehorecavan10maart2009.InformatieKamerlidAgemaeconomischeeffectenMevrouwAgemaheeftmijeendrietalfigurenoverhandigddiezijngeba-seerdopgegevensvan64opgaves.Indefigurenishetomzetverschiltussen2007en2008permaandweergegeven.Mijvaltopdatheteroplijktdatsommigehorecaondernemersdieeenrookruimtehebbeninbepaaldeperiodennogeengrotereomzetdalingmeldendanhoreca-ondernemersdiehuncaférookvrijhebbengemaakt.Erisnietaangegevenhoedeinformatieisverkregenenwaardezeopgebaseerdis.Ookisnietduidelijkopwelkesoortbedrijvendefigurenbetrekkinghebbenenhoebetrouwbaarenhoerepresentatiefdezeinformatieis.Gelethieropkanikopdezeinformatiedanookgeenreactiegeven.InformatieKamerlidJoldersmaluchtgordijnen,certificeringenzwerfrookVoordatikingaopinformatieoveropenrookvoorzieningenmetlucht-gordijnenen/ofluchtreinigingwilikkortenkeleuitgangspuntenaanstippen.Zoheeftmijnvoorgangerinzijnbrievenvan18mei20041en1juni20062geconcludeerddat«ventilatienietgezienkanwordenalseeneffectieveoplossingomwerknemersenbezoekerstebeschermentegenomgevingstabaksrook».Inmijnbriefvan4oktober20073hebikdezeconclusieookonderschreven.Ookininternationaalverbandbestaathier-overconsensus.Daarbijgaathetomgezaghebbendebronnen,zoalsondermeerdeWHO,deAmericanSocietyofHeating,RefrigeratingandAir-ConditioningEngineers(ASHRAE)endeAmerikaanseSurgeonGeneral.Ventilatieisgeenalternatiefvoorhetrookverbod.Tijdenshetalgemeenoverlegismijgevraagdintegaanopdewerkingvanrookvoorzieningenmetluchtgordijnenen/ofluchtzuivering,eenDuitssysteemvancertificeringvoordezerookvoorzieningenenhetbegripzwerfrook.IkhebtoegezegdhieraantegemoettezullenkomenenhetRIVMgevraagddezeinformatietebeoordelen.Zoalsikookinhetdebathebbenadrukt,ishierbijvoormijdehandhaafbaarheideenbelangrijkaspectis.DaaromheefthetRIVMcontactgehadmetdeVWAbijhetopstellenvandebeoordeling.HetRIVMheeftmijhierovereenbrief-rapportgestuurd.BehalvehetbriefrapportwaarinhetRIVMingaatomluchtgordijnenenzwerfrookheefthetRIVMmijookeenbriefrapportgestuurddatingaatopdekritiekoponderzoekennaarheteffectvanrook-verbodenopdeincidentievanhart-envaatziekten.Beidebriefrapportentreftubijdezebriefaan(bijlage1en2)4.Derapportenbiedenbelangrijkeinformatieoveromgevingstabaksrook,effectiviteitvanrookvoorzieningenmetluchtgordijnen,certificeringvanvoorzieningenenzwerfrook.HetRIVMbeschrijfthierinopbasisvandebeschikbarewetenschappelijkeliteratuurdehuidigestandvandetech-niek.OokgaathetRIVMinopdemogelijkhedenenonmogelijkhedenvancertificeringennormstelling.OpbasisvanhetverrichteonderzoekplaatsthetRIVMopditmomentdenodigekanttekeningenbijhetcertificeren,toepassenencontrolerenvanopenrookvoorzieningenindepraktijk.1TK,vergaderjaar2003–2004,29200XVI,nummer233.2TK,vergaderjaar2005–2006,30300XVI,nummer144.3TK,vergaderjaar2007–2008,31200XVI,nummer8.4TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,32011,nr.13 DebevindingenvanhetRIVMzijnvoormijaanleidingomhiernogmaalsnauwkeurignaartelatenkijken.Daaromwilikeensecondopinionvragenwaarbijikspecifiekwillatenbeoordelenofalternatievesystemenvooreenafsluitbarerookruimteindepraktijkalseengelijkwaardigalternatiefkunnendienen:gelijkwaardigzowelquatoepassing,handhavingalsgezondheidsbescherming.Ikhebeerderaangegevenmetbelangstellinguitteziennaarinnovatiesopditgebied.SchotsonderzoekdalinghartaanvallenInSchotlandisop26maart2006eenrookverbodinalleopenbaregele-genheden(werkplekken,horeca,congrescentra,sportaccommodaties,luchthavens,ziekenhuizen,openbaarvervoer,etc.)ingevoerd.Pelletal.onderzochtenhetaantalhartaanvallenvoorennadeinvoeringvanhetrookverbodenpubliceerdenhieroverin20081.Zijvondeneen17%afnamevanhetaantalopgenomenpatiëntenmeteenhartaanvalnadeinvoeringvanhetrookverbod.HetRIVMisoverhetalgemeenpositiefoverdezestudie:dezeisdegelijkopgezet.Hetiseenprospectievestudiemeteendekkingsgraadvan64%vanallelandelijkehartaanvaldiagnoses.Dediagnosewerdgesteldmeteenmetingvantroponine(eenhartspiereiwitdatvrijkomtbijhartweefsel-beschadiging).Ookiserinformatiebeschikbaaroverderookstatusvandepatiëntenenisderookstatusgevalideerdmeteenmetingvanhetcotini-negehalte(afbraakproductvannicotine)inhetbloedvandepatiënten.Dezeaanpaklevertbetrouwbaregegevensopoverdeziekenhuisopnamenvoorhartaanvalleninhetonderzochtegebiedindeonderzochteperiode.HetRIVMconstateertookeentekortkoming.Deonderzoekersvergelijkendegevondendalinginhetaantalhartaanvallenindeonderzochteperiodemetveranderingeninaantalhartaanvallenindetienjaarvoordeinvoe-ringvanhetrookverbod.DezelaatstegegevenskomenvandeInforma-tionServicesDivision(ISD)vanNationalHealthServicesScotland.Erkunnenverschillenzittenindemanierwaaropdehartaanvallengedefini-eerdengediagnosticeerdzijninhetonderzoekvanPelletal.endemanierwaaropdatgebeurtvoordeISD.Daarmeezijndegegevensuitdietweebronnennietdirectmetelkaartevergelijken.InhetonderzoekvanPelletal.gebeurtditwel.Waarschijnlijkhebbendeonderzoekershiervoorgekozenomdatergeenanderegegevensbronnenbeschikbaarzijnwaarbijdievergelijkbaarheidwelgegarandeerdis.HetRIVMconcludeertdatdeafnamevan17%diePelletal.rapporterenbinnendegekozenopzetwaarschijnlijkjuistis.Ditwordtondersteunddoordatdezeuitkomstpastindetrenddieanderestudiesopditgebiedlatenzien.Zolaateenmeta-analysevanachtvandezestudiesgemiddeldtot19%minderziektenhuisopnamesvoorhartaanvallenziennainvoeringvanrookverboden.DeministervanVolksgezondheid,WelzijnenSport,A.Klink1Pelletal.,Smoke-freelegislationandhospi-talizationsforacutecoronarysyndrome,TheNewEnglandJournalofMedicine,2008;359:482-491.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,32011,nr.14