Lustrum 80 jaar vrijheid

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202420 454Voortgangsrapportage uitvoering wettenoorlogsgetroffenenNr. 203 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 juni 2024Op 6 juni was het 80 jaar geleden dat de geallieerde troepen landden inNormandië. Met D-Day startte de bevrijding van West-Europa. Debevrijding van Nederland begon op 12 september 1944 toen de eerstegeallieerde soldaten voet op Nederlandse bodem zetten. Vervolgens werdin 8 maanden tijd, stap voor stap, de rest van Nederland bevrijd. Op15 augustus 1945 kwam met de capitulatie van Japan de TweedeWereldoorlog definitief ten einde, ook in Nederlands-Indië/Indonesië.Vanaf september 2024 tot en met augustus 2025 staan we tijdens hetlustrum 80 jaar vrijheid stil bij de bevrijding van het Koninkrijk derNederlanden.Mede namens de Minister van Buitenlandse zaken, de Minister vanBinnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister van Defensie,licht ik de boodschap en inzet van het kabinet in het kader van het lustrum80 jaar vrijheid toe.Tijdens dit 80-jarig lustrum vieren we dat we in vrijheid leven en onsbeschermd weten in een democratische rechtsstaat. We staan stil bij deverschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, in het bijzonder deHolocaust. Het was een tijd van uitsluiting, discriminatie, ontmenselijkingen vervolging. We herdenken de slachtoffers en oorlogsgetroffenen, in hetbesef dat de gevolgen van deze verschrikkingen vele generatiesdoorwerken. Ook denken we aan de vele mensen die hun leven waagdendoor te strijden voor onze vrijheid, zoals Nederlandse en geallieerdesoldaten, koopvaardijpersoneel en mensen die in verzet gingen.Het lustrum markeert een overgang, de geleidelijke overgang vanherdenken en vieren met de mensen die de Tweede Wereldoorlog hebbenmeegemaakt naar herdenken en het vieren van vrijheid zonder hen. Aanons allen is de taak de herinnering aan hen en datgene dat er is gebeurd, kst-20454-203ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 20 454, nr. 2031 levend te houden. De les die we van hen en deze periode kunnen enmoeten leren is dat vrijheid, democratie en de rechtsstaat niet vanzelf-sprekend zijn en permanent bescherming behoeven. De strijd tegendiscriminatie, racisme en antisemitisme en het in stand van houden vanonze democratische rechtsstaat gaat ons allemaal aan.Het verhaal van de Tweede Wereldoorlog is niet compleet als we niet ooknaar onze eigen rol kijken. Lang is onderbelicht gebleven welke negatieverol Nederlanders hebben gespeeld tijdens de Tweede Wereldoorlog. Nietalleen door samen te werken met de bezetter maar ook door weg tekijken. Het kabinet vindt het belangrijk ook deze kant van onze geschie-denis onder ogen te zien, hier inzicht in te geven en deze geschiedenis incontext te plaatsen. Door de openbaarstelling, digitalisering en onlinebeschikbaarstelling van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging –het grootste Nederlandse oorlogsarchief – op 1 januari 2025, komthierover voor iedereen veel informatie online beschikbaar. Niet alleenwordt informatie over verdachten en daders voor iedereen toegankelijk,maar ook informatie over slachtoffers en gebeurtenissen. Hiermee wordtde kennis over de Tweede Wereldoorlog verbreed en verdiept.Door heel Nederland wordt vanaf 12 september 2024 tot en met15 augustus 2025 stil gestaan bij het lustrum 80 jaar vrijheid. Lokale 4 en5 mei comités, gemeenten en provincies, vfonds, oorlogsmusea enherinneringscentra, vrijwilligersorganisaties van verzetsdeelnemers enslachtoffers van vervolging en vele andere organisaties leveren eenbelangrijke bijdrage aan de viering van 80 jaar vrijheid door het organi-seren en financieren van een verscheidenheid aan herdenkingen enactiviteiten door het hele land. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei heeftsamen met de provincies en organisaties die hierbij betrokken zijn, eensymbolische route langs vijf nationale thema’s uitgestippeld:1.Bevrijding van Zuid-Nederland in september–oktober 2024;2.Herdenking van de Holocaust in januari 2025;3.Bevrijding van Noordoost-Nederland in april 2025;4.Nationale Herdenking en Bevrijdingsdag op 4 en 5 mei 2025;5.Einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië/Indonesië enAzië tijdens de Nationale Herdenking 15 augustus 2025.Ook het kabinet levert een bijdrage aan het lustrum 80 jaar vrijheid. Dooraanwezig te zijn bij lustrumactiviteiten die in alle provincies wordengeorganiseerd, kan het kabinet het belang uitdragen waar dit lustrum voorstaat: de herinnering aan de slachtoffers, verzetsdeelnemers en veteranenen de waarde van vrijheid en democratie. Ook de leden van uw Kamernodig ik van harte uit om aanwezig te zijn bij deze vieringen en herden-kingen. Verder ondersteunen we (financieel) de centrale coördinatie encommunicatie van het lustrum dat door het Nationaal Comité 4 en 5 meiwordt uitgevoerd. Ten slotte is het kabinet voornemens, met hetwegvallen van de ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog, de educatieover het verhaal van de Tweede Wereldoorlog, in het bijzonder over deHolocaust, te versterken.We weten dat de waarden van de democratische rechtsstaat nietvanzelfsprekend zijn. We moeten deze actief blijven koesteren, uitdragenen beschermen. De gebeurtenissen in de wereld, maar ook dichtbij inEuropa, laten zien hoe broos en kwetsbaar vrede en vrijheid zijn en datuitsluiting, oorlog en vernietiging ook vandaag de dag nog plaatsvinden.We zien in onze samenleving een toename van antisemitisme engroeiende polarisatie tussen individuele mensen en groepen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 20 454, nr. 2032 Daarmee is het gezamenlijk vieren van onze vrijheid en stilstaan bij dewaarden van de democratische rechtsstaat nog urgenter geworden. Latenwe daarom met elkaar 80 jaar vrijheid tot een gedenkwaardig lustrummaken.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. van OoijenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 20 454, nr. 2033