Reactie op de motie van de leden Palmen en Van Nispen over een brief over de stand van zaken rond de aanbevelingen van de commissie-Silvis (Kamerstuk 36600-VI-87)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 VIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Justitie en Veiligheid (VI) voor hetjaar 2025Nr. 137 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 april 2025Hierbij reageer ik op de motie van de leden Palmen en Van Nispen die isingediend bij de vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerievan Justitie en Veiligheid en die uw Kamer op 26 november 2024 heeftaangenomen.1 Met de motie wordt de regering verzocht om een brief aanuw Kamer te sturen met daarin de stand van zaken met betrekking tot deuitvoering van de aanbevelingen van de commissie Silvis. Daarnaastwordt verzocht met aanvullende voorstellen te komen om het aantaladvocaten in dienstbetrekking bij de ministeries uit te breiden en vakerandere advocatenkantoren voor de juridische dienstverlening in teschakelen. Verder wordt de regering verzocht jaarlijks inzichtelijk te makenhoeveel opdrachten aan Pels Rijcken en andere advocatenkantorenworden verstrekt en wat de reden voor de inzet is.Stand van zaken aanbevelingen commissie SilvisZoals de toenmalige Minister van Justitie en Veiligheid op 2 juni 2023 inde kabinetsreactie op het rapport van de commissie Silvis heeft aange-geven, eindigt de commissie haar rapport met vijf aanbevelingen.2 Dezeaanbevelingen zien, kort gezegd, op het strategisch gebruik van andereadvocatenkantoren naast dat van de landsadvocaat (onder handhavingvan voldoende kritische massa aan opdrachten voor de landsadvocaat),het sluiten van een overeenkomst met (het kantoor van) de landsadvocaatnaar voorbeeld van het Deense landscontract en het versterken van hetopdrachtgeverschap.In de kabinetsreactie op het rapport heeft mijn ambtsvoorgangerbeschreven dat zij de aanbeveling over het sluiten van een nieuw contractmet het kantoor Pels Rijcken naar voorbeeld van het Deense landscontractdirect ter hand had genomen. Het gewijzigde landscontract heeft zij1Kamerstukken II, 2024–2025, 36 600 VI, nr. 87.2Kamerstukken II, 2022–2023, 36 200 VI, nr. 133. kst-36600-VI-137ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VI, nr. 1371 gelijktijdig met de kabinetsreactie aan uw Kamer toegezonden. Tenaanzien van de aanbeveling om naast de inzet van de landsadvocaat ookstrategisch gebruik te maken van de inzet van andere kantoren heeft mijnambtsvoorganger u laten weten te bezien of reeds bestaande contractendie sommige ministeries hebben met een aantal andere grotere advoca-tenkantoren voor het leveren van advocatendiensten, kunnen wordenuitgebreid naar de andere ministeries.Het doel hiervan was om contractvoorwaarden zoveel mogelijk teuniformeren en daarmee binnen de Staat meer keuzemogelijkheid tebieden bij de beslissing om advocatendiensten in te zetten.In mijn brief van 22 oktober 2024 heb ik u laten weten dat de Minister vanFinanciën naar verwachting eind 2024 overeenkomsten zou sluiten metandere advocatenkantoren waarvan ook andere onderdelen van de Staatgebruik kunnen maken.3 Inmiddels heeft de Minister van Financiën, medeten behoeve van het gebruik door andere onderdelen van de Staat, zesadvocatenkantoren gecontracteerd. Ik heb in mijn brief van 22 oktober2024 ook aangegeven dat het kabinet voornemens is de totaalkosten diejaarlijks aan deze advocatenkantoren worden voldaan, gelijktijdig met dekosten die aan de landsadvocaat zijn voldaan over het afgelopenkalenderjaar, aan uw Kamer toe te sturen. Uw Kamer kan op die maniereen beeld krijgen van de mate waarin binnen de rijksoverheid een beroepwordt gedaan op de landsadvocaat en op deze andere advocatenkantoren.Versterking en inzichtelijkheid verleende opdrachtenOver de opvolging van de aanbevelingen ten aanzien van de versterkingvan het opdrachtgeverschap kan ik uw Kamer het volgende melden. Decommissie Silvis zag grote voordelen in het feit dat de landsadvocaat zichheeft gevormd naar de behoefte van de Staat en een institutioneelgeheugen heeft aangaande juridische kwesties waarin de Staat verwikkeldis of is geweest. De commissie noemt dat de keerzijde hiervan is dat deStaat daarmee afhankelijk is van Pels Rijcken. In dat kader heeft decommissie aanbevolen dat de Staat zijn opdrachtgeverschap en inkoop-proces verder professionaliseert, waardoor de Staat zelf een compleetoverzicht heeft van de juridische kwesties die spelen en hebben gespeeldbinnen de Staat. Hierbij wijst de commissie ook op het belang vanstructurele monitoring en evaluatie van de advocatendiensten.In de kabinetsreactie heeft mijn ambtsvoorganger aangekondigd dat hetkabinet voornemens was om de centrale coördinatie bij de ministeries teversterken door meer structureel relevante gegevens op uniforme wijze tegaan registreren en daarover periodiek in interdepartementaal verband tespreken zodat de ministeries beter in staat zullen zijn trends te signalerenen hierop in te spelen. Deze werkwijze is eerst door een kopgroep van eenaantal ministeries en Rijkswaterstaat uitgewerkt en toegepast. De ledenvan de kopgroep hebben over 2024 een registratie bijgehouden van eenaantal gegevens per opdracht (zoals het type dienst, het type procedure,het rechtsgebied en de reden voor de inzet van de landsadvocaat). Zoalsik heb aangegeven is het de bedoeling dat andere departementen binnenafzienbare tijd ook op deze wijze gaan werken.De huidige werkwijze van de kopgroep is echter arbeidsintensief en kenteen zekere foutgevoeligheid omdat zowel de registratie als de koppelingvan de gegevens handmatig plaatsvindt. Daarnaast kent de Staat eengroot aantal diensten die op afstand staan van de bestuursdepartementenwaarvan het ingewikkeld is om exacte gegevens ten aanzien van het3Kamerstukken II, 2024–2025, 36 600 VI, nr. 11.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VI, nr. 1372 gebruik van advocatendiensten te achterhalen. Er is gebleken dat omvolledige en betrouwbare cijfers te kunnen opleveren over de inzet vanadvocaten door de Staat, het noodzakelijk is het proces van de opdracht-verlening voor advocatendiensten door de Staat te uniformeren middelseen digitaal systeem.Er wordt op dit moment onderzocht wat de kostenzijn die hiermee verband houden en of hiervoor middelen beschikbaarzijn.Of het kabinet voor de gehele Staat kan voldoen aan de oproep in demotie om jaarlijks inzichtelijk te maken hoeveel opdrachten aan PelsRijcken en andere advocatenkantoren worden verstrekt en wat de redenvoor de inzet is, zal eveneens afhangen van de mogelijkheden eendergelijk systeem te ontwikkelen. Ik houd uw Kamer daarvan op dehoogte.Aanvullende voorstellen uitbreiding advocaten in dienstbetrekkingIn de motie wordt de regering tevens verzocht met aanvullendevoorstellen te komen om het aantal advocaten in dienstbetrekking bij deministeries uit te breiden. Het kabinet herkent dat er binnen de Staatgoede ervaringen zijn met advocaten in dienstbetrekking. Deze advocatenzijn nu veelal op specifieke rechtsgebieden werkzaam. De voordelen diede advocaten in dienstbetrekking met hun advocatenpraktijken opbepaalde rechtsgebieden voor het Rijk bieden hebben in de loop van dejaren tot een uitbreiding van het aantal advocaten geleid. Mijn ambtsvoor-ganger gaf in de kabinetsreactie op het rapport van de commissie Silvis alaan dat uitbreiding van het aantal advocaten dat werkzaam is opspecifieke rechtsgebieden bij ministeries voor het kabinet een reëlemogelijkheid is in aanvulling op de landsadvocatuur en de (strategische)inzet van andere kantoren. Het kabinet zet er op in om, met inachtnemingvan de bevindingen van de commissie op dit onderdeel, goed te blijvenmonitoren op welke rechtsgebieden een dergelijke uitbreiding of inzet vanadvocaten in dienstbetrekking concrete voordelen zou kunnen opleveren.Daarvoor is echter noodzakelijk dat er binnen de Staat een beter beeldontstaat van de aard van de opdrachten die aan advocatenkantorenworden verleend. Zoals ik hierboven beschreef zal dat afhangen van demogelijkheden een digitaal systeem te ontwikkelen voor de opdrachtver-lening dat binnen de Staat wordt toegepast. Zoals ik heb aangegeven,houd ik uw Kamer daar vanzelfsprekend van op de hoogte.Voorts kan ik uw Kamer melden dat ter uitvoering van de aanbevelingenvan de commissie Silvis er twee keer per jaar professionele ontmoetingenworden georganiseerd voor juristen van de rijksoverheid waarin kennis uitde adviespraktijk van de landsadvocaat en de ervaring van deskundigenvan de zijde van de rijksoverheid op specifieke thema’s worden gedeeld.Ook worden binnen de ministeries vaker evaluaties uitgevoerd van deinzet.Zoals ik heb aangegeven in mijn brief van 22 oktober 2024 zal het kabinetover de bevindingen naar aanleiding van de verbeterde informatiepositiebinnen de kopgroep rapporteren in de Jaarrapportage juridische kwaliteitRijk die jaarlijks wordt gepubliceerd.De Minister van Justitie en Veiligheid,D.M. van WeelTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VI, nr. 1373