Beleidsreactie Verkenning Onderwijsraad “Middelbaar en hoger onderwijs voor volwassenen"

30012LevenLangLerenNr.19BRIEFVANDEMINISTERENSTAATSSECRETARISVANONDER-WIJS,CULTUURENWETENSCHAPAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,13november2009Op19septemberjl.heeftdevastecommissievoorOnderwijs,CultuurenWetenschapverzochtomuiterlijk10november2009debeleidsreactieopdeVerkenningvandeOnderwijsraad«Middelbaarenhogeronderwijsvoorvolwassenen»tedoentoekomen.Hierbijzendikudebeleidsreactieopbovengenoemdeverkenning.DeministervanOnderwijs,CultuurenWetenschap,R.H.A.PlasterkDestaatssecretarisvanOnderwijs,CultuurenWetenschap,J.M.vanBijsterveldt-Vliegenhart,TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1371890910tkkst30012-19ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.191 BeleidsreactieVerkenningOnderwijsraad«Middelbaarenhogeronderwijsvoorvolwassenen»1.Inleiding(Bij)scholingsmogelijkhedenmoetenvoldoendebeschikbaarzijnineenmaatschappijwaarinmensenvakervanbaanwisselen,waarinhogereeisenaanhetontwikkelingspeilwordengesteldenwaarintechnologieënelkaarsnelopvolgenwaardoorkennisenvaardighedensnellerverou-deren.DezestellingwasaanleidingvoordeOnderwijsraadomeenverkenningnaarhetmiddelbaar(mbo-4middelbaarberoepsonderwijs)enhogeronderwijsvoorvolwassenenuittevoeren.Daarbijverstaatderaadonder«onderwijs»zowelhetformeleonderwijsalsdenon-formelecursussenentrainingen(opminimaalmbo-4niveau).Dehoofdboodschapvanderaadistweeledig.Teneersteisderaadvanmeningdathetvanbelangismeerduidelijkheidaantebrengeninhetbestaandeaanbod.Uitgangspuntdaarbijisdathetaanbodeensysteemmettweecompo-nentenis:privaat(opleidingenaangebodendoorprivaatbekostigdeinstellingen)enpubliek(opleidingenaangebodendoordedoordeover-heidbekostigdeinstellingen).Deraadbeoogtmetzijnaanbevelingenbeidecomponententeversterkenendeafstemming/wisselwerkingtussenbeidesystementestimuleren.Tentweedegaatderaadinopbelemme-ringenvooreenlevenlanglerendietemakenhebbenmettijd,financie-ringeninformatieendiedeinzetvragenvanoverheid,bedrijvenenindi-vidueledeelnemers.Hierondervolgteersteenalgemenereactieenvervolgenseenreactieperaanbeveling.2.AlgemenereactieScholingvanvolwasseneniseenmiddelomduurzameinzetbaarheid,productiviteitenmaatschappelijkeparticipatievanmensenteversterken.DitsluitaanbijdevierbasisfunctiesdiedeOnderwijsraadaanhetvolwas-senenonderwijstoekent:•Reparatie:volwassenendievroegergeenopleidinghebbengevolgd,moetendatlaterkunneninhalen.Hetbetrefthierdiplomagerichtonderwijs.•Wisselinginloopbaan:hetvolgenvaneenopleidingkannodigzijnomeenloopbaanswitchtemaken.Hierkunnenzoweldiplomagerichtalsfunctiegerichtonderwijsaandeordezijn.•Bijdetijdblijvenenvooruitkomenindesamenleving:hetbijhoudenenontwikkelenvankennisenvaardighedenomdearbeidsmarktpositietebehoudenenteverbeteren.Hetbetrefthiervooralfunctiegerichtonderwijs.•Sociaal-cultureleenpersoonlijkefunctie:mensenlerennietalleenvoorhunarbeidsloopbaan,maarookomzichinalgemenezinteblijvenontwikkelen.Dezefunctiesverwijzennaarhetdirectebelangennutvanvolwassenen-onderwijsvoorindividuelevolwassenenenwerkgevers.Daaromwordtdeinvullingvanscholinggrotendeelsovergelatenaanindividuelevolwas-senen(werkendenenniet-werkenden),individuelewerkgeversensocialepartners.Lerenkanoverigensopverschillendemanieren:viadeelnameaanopleidingenofcursussen,maarooktijdenshetwerk.Deraadconstateertdathethuidigescholingsaanbodindepraktijkisgegroeid,zonderachterliggendevisie.Hetaanbodvoorvolwassenenbijdepubliekeaanbiedersisvooralontstaanvanuitdebestaandeinitiëleopleidingen.Deprivatemarktheeftzichontwikkeldnaaraanleidingvandegroeiendevraagnaarscholingvanvolwassenen.Deraadwijsteropdatdemeestevolwassenen(circa90%)zichscholenbijeenprivateTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.192 aanbieder.Deprivateinstellingenblijkengoedinstaattezijnomaandevraagvanbedrijvenenindividueledeelnemerstevoldoen.HetprivateonderwijslevertduseentoonaangevendebijdrageaaneenlevenlanglereninNederland.Debijdragediedepubliekbekostigdeinstellingenlevereninhetopleidenvanvolwassenenisbeperkt.Hetkabinetdeeltdestellingvanderaaddatzoweldepubliekealsdeprivatepartijeneenrolineenlevenlanglerenhebbenendatwebeidedeelsystemenzowelafzonderlijkalsinhunwisselwerkingmoetenstimu-leren.Depubliekbekostigdeinstellingenmoeteneenrolvervullennaastdievandeprivateinstellingen.Daarzijnmeerdereredenenvoor.Belang-rijksteargumentisdathetprivateonderwijsnietdevollebreedtevanhetopleidingenaanbodaanbiedt.Leven-lang-leren-activiteitenvanbekostigdeinstellingenzorgendaarnaastvoornauwererelatiestussendezeinstel-lingenenbedrijvenenorganisatiesinhunomgeving.Zijbrengendeactueleberoepspraktijksnellerindeonderwijsinstelling.Eenlevenlanglerenkomtopdiemaniertengoedeaandekennisuitwisselingenhetbevordertookdeaansluitingtussenhetonderwijs(ookaanderegulierestudenten)endearbeidsmarkt.Bovendienishetinefficiëntomdeinfra-structuurdiedepubliekbekostigdeinstellingenhebbenopgebouwd,nietookvoordedoelgroepvanvolwassenentegebruiken.Defocusvandebekostigdeinstellingenligt–ookbijdedoelgroepvolwassenen–primairbijdekwalificerendeopleidingen,datwilzeggenbijdeopleidingendieafgeslotenwordenmeteenformeeldiplomavanhetmiddelbaarberoeps-onderwijsofvanhethogeronderwijs.Ditneemtnietwegdatookviapostinitieelcontractonderwijs(privaatgefinancierddus),depubliekbekostigdeinstellingeneenbijdrageaandescholingvanvolwassenenkunnenleveren.Debijdragevandepubliekbekostigdeinstellingenaanhetlevenlanglerenmagoverigensniettenkostegaanvandekwaliteitvanhetonder-wijsaanderegulieregroepjeugdigestudenten.Hetkabinetbeseftdatdepubliekbekostigdeinstellingengeconfronteerdwordenmeteengrotegroepreguliere(jonge)studenteninhethogeronderwijs,eengroepdiesteedsdiverserisgewordeninzijnsamenstellingendiebovendientot2020nogsterkzalgroeien.Hoewelinhetmiddelbaarberoepsonderwijsindekomendejarengeenstijgingvanhetaantalreguliere(jonge)studentenwordtverwacht,vraagtdediversiteitvandezestudentenookveelinzetvandembo-instellingen.Indeverkenningbenadruktderaad(vooralalshetgaatomdepubliekbekostigdeinstellingen)dateraanbodmoetwordengecreëerddataansluitbijdevraag.Hetgaatechternietalleenomhetontwikkelenvannieuwaanbod.Deervaringenvandeafgelopenjarenlerendathetookgaatomhetstimulerenenarticulerenvandevraagvanzowelburgersalsvanwerkgevers.Daarinhebbendebekostigdeinstellingenookeenrol.Hiermeekomenwebovendienbijeenkernvraagstukindediscussieovereenlevenlangleren,namelijkhetontbrekenvaneenleercultuureneengebrekaaneengevoelvanurgentieophetgebiedvaneenlevenlangleren.Inzijnadvies«Tijdvoorontwikkeling»doetdeDenktankLerenenWerkenvoorstellenoverhoedeleercultuurvanvolwassenengestimu-leerdkanworden.Mensenmoetenuitzichzelfaanhunontwikkelingeninzetbaarheidgaanwerken.Uontvangtseparaateenkabinetsreactieopditadvies.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.193 3.ReactieperaanbevelingAanbevelingenprivaataanbodAanbeveling1:inschalingprivaatonderwijsnaarNKK/EKK(=NQF/EQF)-niveausHetNKKbiedtveelkansenomdeprivatecomponentvanmiddelbaarenhogeronderwijsvoorvolwassenenteversterken.Metnamehetprivateaanbodzouwinnenaantransparantieentoegankelijkheidals(eendeelvan)hetaanbodzouwordengeordendlangsdelijnenvanhetEKK.Hetkabinetdeeltdemeningvanderaaddatdeontwikkelingvanhetnationaalkwalificatiekader(NKK)ofwelNationalQualificationsFramework(NQF)hetlevenlanglerenkanbevorderen.Naastdedeelnameaanwette-lijkerkendeopleidingen,wordterdoorvolwassenenenhunwerkgeversviahetnon-formeelonderwijsforsgeïnvesteerdindeinzetbaarheidopdearbeidsmarkt.Eenflinkaantalnon-formeleopleidingenheeftdaadwerke-lijkeenkwalificerendeffect.Nietindezindataandezeopleidingeneenmboofhbo-diplomazoukunnenwordenverbonden,maarwelindezindathetcompetentieniveauvandeelnemersstijgt.Opditmomentblijfthetcivieleeffectvandezeopleidingenrelatiefonzichtbaar.Hetkabinetisnetalsderaadvanmeningdathetvangrootbelangisomhetniveauvandezenon-formeleopleidingenzichtbaartemaken.Daarmeewordenzijnaarverwachtingaantrekkelijkervoorwerkgeversenindividuenendatkandedeelnameaandezeopleidingenbevorderen.Dedoorstroomnaarformeleopleidingenwordtookvergemakkelijktalsdekwaliteitenhetniveauvandezeopleidingentransparanterworden.OpditmomentwordtinopdrachtvanhetkabinetenopvoorstelvanPAEPONdoorCINOPonderzochtof,hoe,enonderwelkecondities,non-formeleopleidingeninhetNKKkunnenwordeningeschaald.Dekwaliteitsborgingvandeopleidingenisdaarbijéénvandeonderwerpen.Tevensisdevraagonderwelkeconditiesprivateaanbiedershunoplei-dingenzoudenwillenrelaterenaanhetNKKaandeorde.Hetonderzoekzalindecembervanditjaarwordenafgerond.Hetkabinetzalderesul-tatenervangebruikenbijhetontwikkelenvanhetNKK.VoorwatbetreftdeinschalingsinstantiekanikumeldendattenbehoevevanhetonderhoudvanhetNQFeennationaalcoördinatiepunt(NCP)zalwordeningericht.Indeloopvan2010vindtbesluitvormingplaatsoverwelkeverantwoordelijkhedenditcoördinatiepuntkrijgt.Devraagwelkeinstantievoordeeventueleinschalingzoumoetenzorgen,zaldaarbijookwordenbetrokken.Aanbeveling2:gestapeldediplomeringentoezichtDeraadpleitvoorgestapeldediplomering,het«optellen»vanmeerdereleertrajectentoteen(formeel)diploma.Daarbijkanhetzowelgaanomleertrajectenaangebodendoorpubliekeinstellingenalsomleertrajectenaangebodendoorprivatepartijen,maarookominformeleleertrajectenennon-formeellerenenomcombinatiesvandezetrajecten.GestapeldediplomeringvraagtomadequateexamencommissieseneenvoldoendetoezichtopdezetrajectenenophetErvaringscertificaat(EVC).InhetbekostigdonderwijsvervultdeInspectiedierol,inhetparticulieronder-wijsgaathetomeenvrijwilligeconstructie.DeRaadgeeftinoverwegingdebeidetoezichtvormennaderopelkaarafstemmen.Dezeaanbevelingisgebaseerdophetideedatveelvolwasseneninstappenleren.Menbegintmeteencursusmaarmenheeftvaaknietvanafdestarthetideeeendiplomatewillenbehalen.Nahetvolgenvaneenaantalcursussenontstaatgeleidelijkhetideedathetmooizouzijnalsdebundelingvanleeractiviteitenzoukunnenleidentoteenformeeldiploma.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.194 Hetgaatderaadnadrukkelijkompubliek-privatecombinatiesvanleertra-jecten.Hetideevanderaadvanhet«optellen»vanleeractiviteitentoteendiplomaspreektaan.MetEVChebbenweechtereenwegingezetdieingrotelijnenhetzelfdeeffectvoorhetindividuheeft.EVCkanleidentotdirectediplomeringoftoteenverkorteleerwegleidendtoteendiploma.UiteraardblijftEVCdaarnaastzijnfunctievaninstrumentvoorbevorde-ringvanemployabilityopdearbeidsmarkthouden.Hetkabinetgaatopdeingezettewegverder.BijEVCziethetkabinetgeenverschillentussenaanbekostigdeinstellingenverbondenEVC-aanbiedersenprivateaanbieders:EVCisaltijdeencommerciëleactiviteitvooreenaanbieder.OokinhetsysteemvankwaliteitsbewakingwordtgeenonderscheidgemaakttussenEVC-aanbieders:iedereaanbiedermoetaandezelfdecriteriavoldoenendientdoorbeoordelendeinstantiesopdezelfdewijzebeoordeeldteworden.Hetsysteemvankwaliteitsbeoordelingzalkomendjaardooront-wikkeldwordenenleidtnaardemeningvanhetkabinettoteengoedeinfrastructuurvoordedoorderaadgewenstevoorziening.Indienweerinslagenomnon-formeleopleidingenopeengoedemanierinteschaleninhetNKK(aanbeveling1)zettenwebovendieneenbelangrijkestap.EVCwordtgemakkelijkerindienhetniveauvaneendeelvandegevolgdecursussenbekendis.Aanbeveling3:cursistenbeschermingDeraadisvanmeningdatzoweldegeschillencommissiealsdeberoeps-procedurevoorexamensdievoorhetprivateaanbodbestaan,belangrijkestappenzijnopwegnaareengoedeconsumentenbescherming.Deraaddoetdesuggestieomeenmeldpuntwanpraktijkeninterichten.Hetbestaandegeheelvanstudentenbescherminginhetpubliekeonderwijskanmogelijkalsvoorbeelddienenvoordesituatieinhetprivatedeel.Maarookomgekeerdishetgoedmogelijkdatdepubliekecomponentkanlerenvandeprivatecomponent.Hetkabinetonderschrijftdesuggestievanderaaddatpubliekenprivaatbekostigdeinstellingenvanelkaarkunnenlerenophetgebiedvanconsu-mentenbescherming.Hetkabinetjuichteendialoogoverditonderwerptussenbeidesoorteninstellingentoe.Deaanbevelingvanderaadomnaastdegeschillencommisssieendeberoepsprocedurevoorexamensookeen«meldpuntwanpraktijken»interichtenomdeelnemersmeerbeschermingtebiedenbetreftspecifiekhetprivateonderwijs.Hetkabinetisvanmeningdatheteenzaakisvandeprivateinstellingenomeenbesluittenemenoverdeinstellingvaneendergelijkmeldpunt.AanbevelingenpubliekeaanbodAanbeveling4:vier«deeltijdinstellingen»extrabekostigenDeraadschetstdathetdeeltijdaanbodinsommigeregio’senvakge-biedenbeperktis.Deraadgeeftaandatnietalleinstellingenzichtoehoeventeleggenophethogeronderwijsvoorvolwassenen,maarvindthetwenselijkdatereenaantal,goedoverhetlandgespreideinstellingenzijndiezichtoeleggenopdedoelgroepvolwassenenendeeltijdonderwijs.Deraadbeveeltaandatdeministerviervandergelijke«deeltijdinstel-lingen»(eventueeltijdelijk)extrabekostigt.Dekeuzevandezeinstellingenzouviaeenaanbestedingsformulekunnenplaatsvinden.Metderaadishetkabinetvanmeningdatmeerdifferentiatietussenhoger-onderwijsinstellingengewenstis.Ophethogeronderwijskomteengrootaantalmaatschappelijkeopdrachtenaf,voortvloeiendondermeeruithetgroteennogaltijdgroeiendeaantalstudenten,desterkgevari-eerdestudentenpopulatieendeinternationaleconcurrentie.Ineenderge-lijkesituatieishetgoedalsdeinstellingeneeneigenprofielkiezenendaarinproberenteexcelleren.HetadviesvandeOnderwijsraadomeenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.195 aantalhogescholenenuniversiteitenzichtelatenontwikkelentotinstel-lingenvooreenlevenlanglerenpastdaarbij.Indepraktijkziethetkabinetookdateenaantalinstellingenduidelijkmeerprioriteitlegtbijdedoel-groepvolwassenendanandere.InlijnmethetadviesvandeOnderwijs-raadoverweegthetkabinethetbeleidophetterreinvaneenlevenlanglerenmeertefocussen.Eeneerstestapisgezetmetdenieuwe«Tijdelijkestimuleringsregelingeenlevenlanglereninhethbo2009».Dezeregelingrichtzichnietopalle(bekostigde)hogescholen,maaropeenbeperktaantalhbo-instellingendieaantonendatzedemarktvoorvolwassenenkunnenenwillenbedienen.Opbasisvanervaringenmetdetijdelijkestimuleringsregelingzalhetkabinetzich–inoverlegmetdeonderwijs-koepelorganisaties–beradenopeventueleverderestappenomhetbeleidtoetespitsenopeenbeperktaantalinstellingen.Daarbijzijnoverigensnadrukkelijkookdeuniversiteiteninbeeld.Hetzelfdegeldtvoorderoc’s,wanthoeweldeaanbevelingvanderaadalleenophethogeronderwijsisgericht,vindthetkabinetdezeaanbevelingookvoorhetmborelevant.Aanbeveling5:ruimereopenstellingexamenmogelijkhedenDeraadpleitvooreenruimereopenstellingvanexamenmogelijkhedenvoorkandidatendie,ongeachthunvoortrajectenongeachtdewaarderingvanmogelijkekwalificatiesofcompetenties,vanmeningzijndirectvooreenexamenoptekunnengaan.Wijvindendeaanbevelingvanderaadomexamenmogelijkhedenvoorvolwassenenruimeropentestelleneeninteressantegedachte.DitgeldtvoorkandidatendieinhetbezitzijnvaneenErvaringscertificaat,maarookvoorkandidatendieomandereredenenversneldvooreenexamenwillenopgaan.Erisoverigensaldemogelijkheidomzichalsextraneusbijeeninstellingtelateninschrijvenalsmententamensenexamenwilafleggenzonderonderwijstevolgen.Wijzullendeaanbevelingvanderaadovereeneventueleruimereopenstellingmetdebetrokkeninstellingenentoezichthoudersbespreken.Aanbeveling6:vraagversterkenviaopenleermiddelenVeelvolwassenenzoudenzichnietscholenwegenstijdgebrek.DeRaadisvanmeningdatafstandslerenenaanbodvanopleidingenviainternetdebestekansenbiedtommensenteinteresserenvoorscholing.Deontwik-kelingvan«openaccess»(openleermiddelen)iseenontwikkelingwaarinstellingenopinmoetenspelen.Openleermiddelenzijneenbelangrijkeontwikkelinginhetonderwijsenkunnenvoordedoelgroepvanvolwassenenkansenbieden.Hetbiedtnamelijkdemogelijkheidomonafhankelijkvantijdenplaatstelerenenhetis(inprincipe)gratis.Voorveelvolwassenenzijnditbelangrijkevoor-waardenomtegaanleren.InNederlandisbeperktervaringopgedaanmethetbeschikbaarstellenvanopenleermiddelen.InhetprojectOpenerheeftdeOpenUniversiteiteenaantal(kennismakings)cursussengratisonlinebeschikbaargesteldmetalsdoelommeermensenteinteresserenvooreencursus,aldannietaandeOpenUniversiteit.Uitdit(beperkte)projectkunnengeenconclusieswordengetrokkenoverdematewaarinhetaanbodvanopenleermiddelendevraagstimuleertenwatderesul-tatenvandezevrijevormvanlerenzijn.Omdievraagtebeantwoordenisnaderonderzoeknodig.HetkabinetzalonderzoekenwatdeervaringeninNederlandeninhetbuitenlandzijnmetOpenEducationalResourcesenisdaarbijmetnamegeïnteresseerdinhoedevraaggestimuleerdkanworden,naastinformatieoveraantallengebruikers,aardvanhetgebruik(onderanderewerk/hobby,diplomagericht/niet-diplomagericht),gebruiks-duurenhetcivieleeffect.Deresultatenvanhetonderzoekzullenmetdeinstellingenwordenbesproken.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.196 Aanbeveling7:transparanterentoegankelijkermakenvoor(potentiële)deelnemersDezeaanbevelingbestaatinfeiteuitdedrieonderdelendiezichrichtenophettoegankelijkerentransparantermakenvanhetaanbod.Onderdeela:inheteersteonderdeelspreektderaaduitdatpubliekeinstellingenduidelijkerkunnenmakenofzijzichookrichtenopdedoelgroepvolwassenen.Hiervoorzoudeoverheideenindicatorkunnenontwikkelen.HetkabinetheeftsamenmetdeVlaamseoverheidhetvoornemenomin2010eenclassificatievandeNederlandseenVlaamseho-instellingentelatenopstellen.Daarmeewordtduidelijkwelkprofieldeafzonderlijkeinstellingenhebbenendusookofzijaldannietrelatiefveelvolwassenstudentenkennen.MetdeKeuzegidsDeeltijdstudiesdiedoordeStichtingHogerOnderwijsPersbureau(HOP)in2009voorheteerstisuitgebrachtisookeenbelangrijkeinformatiebronontstaanvoorstudentendieover-wegeneendeeltijdstudietegaandoen.MetdeStichtingStudiekeuze1,2,3zalhetkabinetoverleggenofdetransparantievanhetaanbodvoorvolwassenenviadatinstrumentkanwordenvergroot.Voorhetmboverschijntindecembervoorheteersteenstudiekeuzegidsmbo.DezekeuzegidswordtnetalsdievoorhethogeronderwijsontwikkelddoordeStichtingHogerOnderwijspersbureau(HOP).Daarnaasthebbendeleer-werkloketteneenbelangrijkerolbijhetadviserenencommunicerenoverscholingenhetErvaringscertificaat.Zijinformerenenadviserenbedrijvenenindividueledeelnemersoverscholingsmogelijkhedenenhetaanbodaanopleidingen(zowelpubliekalsprivaat).Bijdeaankondigingvanhettotaalpakketvancrisismaatregelenvoordearbeidsmarktheefthetkabinetextrageld(€8miljoenperjaar)uitgetrokkenvoorstructurelefinancieringvan40leerwerkloketten.Deze40leerwerklokettenwordengekoppeldaanhetUWVWerkbedrijf.Onderdeelb:hettweedeonderdeelbetreftdeaanbevelingvanderaadomdedrempelindebelastingaftrekvoor(beroepsgerelateerde)scholingskostenteverlagen.Dezeverlagingzoumetnameeffectmoetenhebbenopdetoenamevandescholingsdeelnamevanburgersmetlagereinkomens.Veellaagopge-leidewerknemersmetmeestallageinkomensvoelenechterweerstandtegenhetvolgenvanscholingennemennietvaakzelfhetinitiatieftotscholingdiezezelf(moeten)betalen.Bovendiendoendezeburgersvaakgeenbelastingsaangifte.Verlagingvandedrempelzoudaaromhoogst-waarschijnlijknietleidentotverhogingvandescholingsdeelnamevanlagereinkomensgroepen.HetkabinetkiestdaaromvoorgerichtestimuleringvanscholingvanlaagopgeleidenviadewerkgeverzoalsnugebeurtviadeWVAstartkwalifi-catie.DaarnaastheefthetkabinetinreactieophetadviesvandeDenktankLerenenWerkenaangegevenindeeerstehelftvan2010demogelijk-hedenvoorinvoeringvaneenopleidingschequeteonderzoekenenoptiesvoorvormgevinginkaarttebrengen.Inditonderzoekzalspecifiekaandachtzijnvoorlaaggeschooldeenouderewerknemers.Randvoor-waardeisdatergeensprakezalzijnvanadditionelepubliekefinanciering.Onderdeelc:totslotgeeftderaadindeoverwegingnatedenkenoverdemeerwaardevaneen«eigen»wetvoorhetmiddelbaarenhogeronderwijsvoorvolwassenen,diezoweldeprivatecomponentalsdepubliekecomponentenhuntoenemendewisselwerkingomvat.Deprivateinstellingenbedienendedoelgroepvanvolwassenenvolgensderegelsvandemarkt.Derolvandepubliekbekostigdeinstellingenisvastgelegdindeverschillendesectorwetteneninaanvullenderegelge-ving.Zowelvoorhetmboalsvoorhethboenhetwogeldtdat(metuitzonderingvandestudiefinanciering)geenonderscheidwordtgemaaktTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.197 inwet-enregelgevingenbekostigingtussenonderwijsaanreguliere,jongestudentenenonderwijsaanvolwassenen.Tegelijkertijdisbekenddathetverzorgenvanonderwijsaanvolwassenenandereeisensteltaandeinstellingendanhetverzorgenvanonderwijsaanjeugdigen.Hierlegtderaaddevingerop.IndekabinetsreactieophetrapportvandeCommissieBakkerwordtditonderscheidookgemaaktinrelatietoteeneventueelopenbestel.Indezereactiewordtookopgemerktdatpubliekeenprivateinstellingenelkaaruitstekendkunnenaanvullenendathetkabinetstappenzalondernemenom,samenmetsocialepartnersenaanbieders,dezemarktmeeropenentransparanttemaken.Medeinditlichtzalhetkabinetzichdanookbuigenovernoodzaakenwenselijkheidvanspecifiekearrangementenvoorhetonderwijsvoorvolwassenen.4.TotslotDeraadheeftindezeverkenningeenaantalwaardevolleaanbevelingengedaanomhetaanbodvanmiddelbaarenhogeronderwijsaanvolwas-senentoegankelijker,transparanterenflexibelertemaken.In2010zalhetkabineteenaantalacties,zoalshierbovengenoemd,ondernemendie(nadere)invullinggevenaandeuitwerkingvanbepaaldeaanbevelingenofdietenaanzienvanandereaanbevelingenbeterinzichtgevenindewenselijkheidenmogelijkheidervan.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.198