Verslag Eurogroep en Ecofinraad van 9 en 10 oktober 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202621 501-07Raad voor Economische en Financiële ZakenNr. 2141 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 31 oktober 2025Hierbij ontvangt u het verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 9 en10 oktober 2025 in Luxemburg.In het verslag ga ik daarnaast in op een vijftal overige zaken. Ten eersteinformeer ik de Kamer over de beëindiging van het jaarlijks informerenover risico’s die de Nederlandse staat loopt als gevolg van het monetairbeleid van de Europese Centrale Bank (ECB). De toezegging wordtbeschouwd als afgedaan. Ten tweede geef ik de stand van zaken van hetOmnibus I-voorstel met betrekking tot de richtlijn duurzaamheidsrappor-tering door ondernemingen (CSRD). Ten derde doe ik verslag van dederde bijeenkomst van de Europese Concurrentievermogen Laboratoria(European Competitiveness Labs) op 9 oktober 2025. Ten vierde ga ik inop de stand van zaken over de voortgang van de onderhandelingen overeen digitale euro. Ten vijfde informeer ik uw Kamer over een doorFrankrijk en Nederland opgesteld non-paper Sharing experiences on taxdriven migration by individuals en deel ik het non-paper met uw Kamer.De Minister van Financiën,E. Heinen kst-21501-07-2141ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21411 Verslag Eurogroep en Ecofinraad 9 en 10 oktober 2025 Eurogroep in reguliere samenstellingMacro-economische ontwikkelingenDe Europese Commissie (de Commissie) en de Europese Centrale Bank(ECB) gaven een update bij het macro-economische beeld. Voor volgendjaar verwacht de ECB een iets lagere economische groei dan 2025. Op hetgebied van handelsbarrières en tarieven een duidelijke afname vanspanningen merkbaar. De wisselkoers van de euro ten opzichte van dedollar is de afgelopen periode gestegen, met name door een toegenomenrisicoperceptie van investeerders in activa gedenomineerd in dollars. Erzijn echter geen aanwijzingen voor een structurele uitstroom uit dollar-activa. Wel hebben internationale investeerders in toenemende mate hetwisselkoersrisico afgedekt en was er sprake van een tijdelijke verzwakkingvan de status van de dollar als veilige haven. De eurozone inflatie bevindtzich nu al een aantal maanden rond de 2,0 procent en bedroeg 2,2 procentin september, waarmee volgens de ECB de inflatiedoelstelling bereikt is.De risico’s rondom inflatie worden als evenwichtig beschouwd, al blijft ereen hoge mate van onzekerheid bestaan. De Commissie lichtte verder toedat de eurolanden uiterlijk 15 oktober hun Ontwerpbegrotingen kunnenindienen, waar zij de verwachte groei van de netto-primaire uitgaven in2026 in beschrijven. De Commissie roept de eurolanden op om deuitgavengroei niet harder te laten stijgen dan vastgelegd in het door deRaad aanbevolen netto-primaire uitgavenpad.Eurogroep in inclusieve samenstellingKapitaalmarktunieIn het kader van de jaarlijkse monitoring van de voortgang op EU- ennationaal niveau gaf de Commissie een toelichting op de huidigevoortgang ten aanzien van de kapitaalmarktunie. De Ministers deeldennationale en regionale initiatieven en goede voorbeelden voor dekapitaalmarktunie en bespraken wat de beste manier is om de gemaakteafspraken na te komen.De voorzitter van het Financial Services Committee gaf een toelichting ophet verslag over de maatregelen die op nationaal niveau genomen zijn. Hijbenadrukte het belang van het nemen van nationale maatregelen ompensioenopbouw te regelen voor lidstaten waar dat nu nog onvoldoendehet geval is. De Commissie benadrukte dat er meer voortgang geboektmoet worden op de kapitaalmarktunie en dat er naast de voorstellenvanuit de Commissie ook een grote rol ligt voor de lidstaten om nationaalmaatregelen te nemen. De voorzitter van de Eurogroep benadrukte dat dekapitaalmarktunie een belangrijke prioriteit blijft en de uitwisseling vaninitiatieven helpt om de juiste koers te bepalen. Recente nieuwe initia-tieven op zowel EU- als nationaal niveau zijn bemoedigend, maar er isnog veel te doen. De leden van de Eurogroep spraken de intentie uit omhet politiek momentum op dit vlak vast te houden.StablecoinsDe Ministers wisselden van gedachten over de gevolgen voor de EU vande recente ontwikkelingen rond stablecoins, met input van de Commissieen de ECB.De Commissie benadrukte het belang van een aanpak waarbij oog wordtgehouden voor het concurrentievermogen en waar ruimte is voorTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21412 innovatie in de EU. Zij verwees naar de Markets in Crypto Assetsverordening (MiCAR) als raamwerk waarin de zorgen voor de financiëlestabiliteit zijn ondervangen. Deze regelgeving is volgens de Commissierobuust, maar laat ook ruimte voor innovatie.De ECB ziet ruimte voor stablecoins die worden uitgegeven doorEuropese bedrijven en verwees naar het initiatief dat ING met anderebanken heeft genomen voor de introductie van een stablecoin gedenomi-neerd in euro’s. De ECB benadrukte ook het belang van de digitale euronaast deze private initiatieven. Verder wees de ECB voornamelijk op derisico’s van de groeiende markt voor in dollars uitgegeven stablecoins. DeECB vraagt aandacht voor het ondervangen van stabiliteitsrisico’s doorhet huidige kader zoals vastgesteld in MiCAR voor het moment dat demarkt van stablecoins, die zowel in de EU als in andere jurisdictiesworden uitgegeven (zogeheten dual of multi issuance), sterk groeit.De lidstaten benadrukten het belang van een goede balans tussenfinanciële stabiliteit en innovatie. Op de vraag of MiCAR aangepast dientte worden in het licht van de ontwikkelingen op het gebied vanstablecoins reageerden de lidstaten terughoudend. De voorzitter van deEurogroep stelde dat stablecoins waarschijnlijk een steeds grotere rolzullen gaan spelen op de financiële markten. Dit brengt kansen en risico’smet zich mee. De Eurogroep zal zich met dit onderwerp blijvenbezighouden.Voorbereiding van de EurotopDe voorzitter lichtte toe dat tijdens de Eurotop en marge van de EuropeseRaad van 23–24 oktober 2025 onder andere gesproken zal worden over dedigitale euro, het versterken van de internationale rol van de euro, despaar- en investeringsunie en de balans tussen het waarborgen vanschuldhoudbaarheid.EcofinraadSteun OekraïneTijdens het ontbijt voorafgaand aan de Ecofinraad is gesproken over hetidee van de Commissie voor herstelleningen aan Oekraïne, op basis vanbevroren tegoeden van de Russische centrale bank. De Commissie heeftnog geen voorstel gepresenteerd.Lidstaten, waaronder Nederland, uitten zich overwegend positief over degedachtegang van de Commissie voor het verstrekken van leningen opbasis van de bevroren Russische centrale banktegoeden. Een groot deelvan de lidstaten, waaronder Nederland, benadrukte dat het belangrijk isdat daarbij nauw wordt opgetrokken met G7-landen. Dit vergroot deslagkracht en kan financiële en juridische risico’s die samenhangen metde constructie beperken. Lidstaten uitten zich eensgezind dat de werkwijzein overeenstemming moet zijn met het internationaal recht. Meerderelidstaten, waaronder Nederland, benadrukten dat het belangrijk is datOekraïne flexibiliteit houdt in de uitgaven, zodat het geld besteed kanworden daar waar de noden van Oekraïne het hoogst zijn, waaronder voorbegrotingsuitgaven. Een aantal lidstaten pleitten voor het richten van deleningen op uitgaven aan de defensie-industrie van de EU. Meerderelidstaten, waaronder Nederland, benoemden het belang van conditionali-teiten samenhangend met de leningen, waaronder op het terrein vananti-corruptie. De voorzitter gaf tot slot aan dat de discussie op deEcofinraad van november zal worden voortgezet.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21413 Tijdens de formele agenda van de Ecofinraad gaf de Commissie eenupdate van de implementatie van de Europese steunmaatregelen. Dezetoelichting is overeenkomstig met de stand van zaken ten aanzien van deimplementatie van financiële steun, zoals beschreven in de geannoteerdeagenda van deze Eurogroep/Ecofin1.Herziening van de tabaksrichtlijnDe Commissie gaf een presentatie over het op 16 juli jl. gepubliceerdevoorstel voor de herziening van de Richtlijn tabaksaccijns2. De Commissielichtte toe dat de huidige Richtlijn tabaksaccijns verouderd is en daarmeeonvoldoende gezondheidsbescherming biedt, tot een ongelijk speelveldop de interne markt leidt en onvoldoende bijdraagt aan het tegengaan vanillegale handel en belastingfraude.Een groot deel van de lidstaten, waaronder Nederland, verwelkomde hetvoorstel, waarbij werd gewezen op het belang van herziening van deRichtlijn tabaksaccijns voor publieke gezondheid, onder meer vanwege deuitbreiding van de reikwijdte voor nieuwe producten. Er is bredeconsensus in de Raad over de noodzaak om nieuwe producten zoalsvapes onder de reikwijdte van de richtlijn te brengen. Enkele lidstaten,waaronder Nederland, wezen op het belang van het richtlijnvoorstel omillegale handel en fraude tegen te gaan. Een aantal lidstaten gaf aanterughoudend te zijn over de verhoging van de minimumtarieven, deindexatie of de invoering van het koopkrachtmechanisme. Een aantallidstaten geeft de voorkeur aan tariefdifferentiatie naar de mate vangezondheidsschade van tabaks- en nicotineproducten. Enkele lidstatenwezen op de balans die moet worden gezocht met economische belangenen investeringen in productieketens. Enkele lidstaten pleitten voor eenbeperktere verhoging van de minimumtarieven of een langere infase-ringsperiode voor de nieuwe tarieven.Het Deens voorzitterschap concludeerde om discussies voort te zetten optechnisch niveau, waarbij zij aangaf dit dossier als prioritair tebeschouwen.Nieuwe eigen middelenDe Commissie gaf een presentatie over het voorstel voor een nieuweigenmiddelenbesluit (EMB). In het EMB wordt de financiering van deEU-begroting geregeld. De Commissie heeft dit voorstel op 16 juli jl.gepubliceerd3, tezamen met het voorstel voor een nieuw MeerjarigFinancieel Kader (MFK) voor de periode 2028–2034.Een deel van de lidstaten benadrukte de noodzaak voor fairness envoorspelbaarheid van nieuwe eigen middelen en riep op oog te hebbenvoor de administratieve lasten. Een andere groep lidstaten, waarNederland zich onder bevond, sprak zich kritisch uit tegen het crisisleenin-strument waarvoor de Commissie een buitengewone en tijdelijkeverhoging van het eigenmiddelenplafond voorstelt. Verder sprak dezegroep zich uit tegen de afschaffing van de korting op de bni-afdracht engaf aan de voorgestelde uitgaven te hoog te vinden. Daarnaast hebbenNederland en België aangegeven geen voorstander te zijn van hetverlagen van de perceptiekostenvergoeding.1Zie Kamerstuk 21 501-07, nr. 21362Zie Kamerstuk 22 112, nr. 41703Zie de kabinetsappreciatie van d.d. 12 september 2025, Kamerstuk 21 501-20, nr. 2268Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21414 Nagenoeg alle lidstaten, inclusief Nederland, uitten zorgen over dewenselijkheid van het voorstel voor een omzetbijdrage van groteondernemingen als eigen middel (Corporate Own Resource for Europe,CORE). Lidstaten betoogden dat dit voorstel het Europese concurrentie-vermogen ondermijnt en daarmee ingaat tegen één van de belangrijksteprioriteiten voor het volgende MFK. Ook was er tijdens de discussie ingrote mate weerstand tegen tabak als eigen middel. Lidstaten uitten zichwel overwegend positief over het voorstel voor koolstofcorrectie aan degrens (Carbon Border Adjustment Mechanism, CBAM).Implementatie Europees begrotingsraamwerk: Raadsaanbeve-lingen budgettair-structurele plan DuitslandDe Ecofinraad stemde in met de vaststelling van het meerjarig uitga-venpad en hervormingen en investeringen die ten grondslag liggen aande verlenging van de budgettaire aanpassingsperiode van vijf naar zevenjaar. De Ecofinraad stemde daarnaast in met de raadsaanbeveling voorhet activeren van de nationale ontsnappingsclausule voor Duitsland, omDuitsland tijdelijk en gericht toe te staan de nationale defensie-uitgavenop korte termijn te verhogen.Spaar- en InvesteringsunieDe Commissie heeft haar aanbeveling aan de lidstaten gepresenteerdover de spaar- en investeringsrekeningen, die op 30 september 2025 isaangenomen als onderdeel van de spaar- en investeringsunie4. De Kamerzal binnenkort via een BNC-fiche over de appreciatie van deze aanbevelingworden geïnformeerd. De Commissie benadrukte het belang van fiscalestimulering op nationaal niveau. Ook onderstreepte de Commissie hetbelang van een eenvoudige rekening zonder complexe restricties.Nationale voortgang zal worden gemonitord.Diverse lidstaten steunden de door de Commissie gepresenteerdeinitiatieven en bekrachtigden hun steun voor de spaar- en investe-ringsunie.Vereenvoudiging beter wetgevenDe Commissie gaf een toelichting bij de voortgang in raadswerkgroepvoor verbetering van effectbeoordelingen (impact assessments) in hetwetgevingsproces als onderdeel van de inzet voor vereenvoudiging enregeldrukvermindering in Europese wetgeving. Het onderwerp zalopnieuw besproken worden tijdens de Ecofinraad van december.Conclusies over klimaatfinanciering met het oog op deVN-klimaatconferentie van 2025 in Brazilië (COP30)De Raad stemde in met de Raadsconclusies over klimaatfinanciering diede EU-inzet voor COP30 inzake klimaatfinanciering vastleggen. Zoals bijvoorgaande jaren ook het geval, zullen de conclusies later in oktober nogworden aangepast om ook het dan beschikbare definitieve bedrag aanklimaatfinanciering door lidstaten in 2024 mee te nemen.Economisch herstel in Europa – Uitvoeringsbesluiten van de Raadin het kader van de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit SpanjeDe Raad stemde in met de aanpassing van het uitvoeringsbesluit tergoedkeuring van het herstel- en veerkrachtplan (HVP) van Spanje. De4Aanbeveling voor de beleggingsrekening: https://www.consilium.europa.eu/nl/policies/savings-and-investments-union-siu/Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21415 Commissie gaf daarnaast een presentatie ten aanzien van de implemen-tatie van de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit. In totaal zijn volgens deCommissie 56 procent van de beschikbare middelen in de faciliteituitgekeerd en 63 procent van de beschikbare giften. Lidstaten hebben toteind augustus 2026 om mijlpalen en doelstellingen te behalen en hebbentot eind september 2026 om betaalverzoeken in te dienen.Europees Semester 2025: geleerde lessenDe Commissie gaf een toelichting op het verloop van het EuropeesSemester van 2025 en blikte vooruit op de komende periode. De voorzittervan het Economisch en Financieel Comité vroeg aandacht voor tijdigepublicatie van de landspecifieke aanbevelingen door de Commissie. Latepublicatie van de landspecifieke aanbevelingen laten weinig tijd voorbeoordeling en discussie van de aanbevelingen door lidstaten en kunnende effectiviteit van de multilaterale beleidscoördinatie onder druk zetten.De voorzitter benadrukte dat hier een oplossing voor gevonden moetworden.Voorbereiding internationale vergaderingDe Raad stemde in met de EU-verklaring voor het International Monetaryand Financial Committee (IMFC) en de EU Terms of Reference voor de G20bijeenkomst van Ministers van Financiën en Gouverneurs van CentraleBanken (FMCBG). Dit was met het oog op de jaarvergadering van hetInternationaal Monetair Fonds (IMF) van 13 tot en met 18 oktober 2025 inWashington D.C., en de G20 bijeenkomst van Ministers van Financiën engouverneurs van centrale banken (FMCBG) op 15 en 16 oktober.In de vergadering werd de IMFC-verklaring op een punt aangepast,waarbij werd toegevoegd dat de EU de eerste fase van het vredesakkoordzoals voorgesteld door de Verenigde Staten verwelkomt.Stand van zaken financiële dienstenwetgevingHet voorzitterschap gaf een overzicht van de stand van zaken metbetrekking tot wetgevingsvoorstellen op het gebied van financiëlediensten. Voor de Retail Investment Strategie en het Financial Data AccessFramework (FIDA) is de hoop dat de trilogen snel worden afgerond. Deconclusie van de onderhandelingen over de versimpeling van derapportageverplichtingen in het Omnibus I-voorstel worden voorzien voorhet einde van het jaar. Voor de voorstellen op securitisatie wordt ingezetop een akkoord onder de lidstaten voor het einde van het jaar, hetEuropees Parlement (EP) heeft in dat dossier aangegeven pas in mei 2026met een positie te komen. De Commissie gaf ook aan strenger te gaankijken naar de implementatie van wetgeving en een inbreukprocedure testarten tegen lidstaten die daarbij meer dan twee maanden vertragingoplopen.(Hamerstuk) Herziening van de EU fiscale lijst vannon-coöperatieve jurisdicties en coöperatieve jurisdictiesDe herziening van de EU fiscale lijst van non-coöperatieve jurisdicties encoöperatieve jurisdicties, die als hamerpunt stond geagendeerd, isaangenomen5. Deze herziening is opgesteld door de Gedragscodegroepdie beoordeelt of landen buiten de EU voldoen aan de Europese minimum5The Council conclusions on the revised EU list of non-cooperative jurisdictions for taxpurposes, Brussels 10 oktober 2025, link: Belastingen: lidstaten actualiseren EU-lijst vanniet-coöperatieve fiscale jurisdicties – ConsiliumTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21416 fiscale standaard. Landen die daar niet aan voldoen komen te staan op deEuropese lijst van non-coöperatieve jurisdicties (EU fiscaal zwarte lijst).Daarnaast is er ook een grijze lijst van landen die niet voldoen aan destandaard maar die op hoog politiek niveau hebben toegezegd om binneneen bepaalde periode alsnog aan de standaard te voldoen. De lijst wordtperiodiek herzien, doorgaans tijdens de Ecofinraden van februari enoktober.De EU fiscaal zwarte lijst is ongewijzigd gebleven en bestaat uit devolgende elf jurisdicties: de Amerikaanse Maagdeneilanden, AmerikaansSamoa, Anguilla, Fiji, Guam, Palau, Panama, Rusland, Samoa, Trinidad &Tobago en Vanuatu.De landen op de EU fiscale grijze lijst hebben toegezegd om binnen eenoverzichtelijke termijn alsnog te voldoen aan de fiscale standaard. Als datniet lukt, dan worden de landen op de EU fiscaal zwarte lijst gezet. Devolgende elf jurisdicties staan op de grijze lijst: Antigua & Barbuda, BritseMaagdeneilanden, Belize, Brunei, Eswatini, Groenland, Jordanië,Marokko, Montenegro, Seychellen en Turkije. Meer informatie over de EUfiscale lijst is te vinden op de website van de Raad van de EU6.OverigBeëindiging jaarlijks informeren over risico’s Nederlandse staatals gevolg van monetair beleid ECBTijdens de Algemene Financiële Beschouwingen (AFB) van 8 en9 november 2017 is door oud-Minister van Financiën Hoekstra toegezegduw Kamer jaarlijks te informeren over de risico’s die de Nederlandse staatloopt in het kader van het monetaire beleid van de Europese CentraleBank (ECB). Toen deze toezegging werd gedaan, lag de inflatie in deeurozone onder de inflatiedoelstelling van de ECB en voerde de ECBexpansief monetair beleid. Hierdoor nam de omvang van de balans vande ECB aanzienlijk toe. Inmiddels is de balans al een aantal jaar aan hetafnemen. Hierdoor neemt de blootstelling van DNB op de monetaireoperaties ook af. DNB rapporteert in haar jaarverslag ook over demonetaire blootstellingen die ze loopt.7 Dit jaarverslag is beschikbaar alsinformatiebron voor de Kamer. Gelet op bovenstaande factoren zal vanafheden geen jaarlijkse Kamerbrief meer worden verstuurd en wordt detoezegging beschouwd als afgedaan. Dit past ook binnen de doelstellingom de taakstelling op apparaatskosten uit het regeerprogramma terealiseren.Stand van zaken Omnibus IIn het kader van de met uw Kamer gemaakte informatieafspraken wordt uhierbij geïnformeerd over de laatste ontwikkelingen rond de onderhande-lingen van het Omnibus I-voorstel waar het de richtlijn duurzaamheidsrap-portering door ondernemingen (CSRD) aangaat.Op maandag 13 oktober jl. heeft de commissie Juridische Zaken van hetEP een positie ingenomen over het Omnibus I-voorstel. Zoals beschrevenin het verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 30 juni 20258, heeft deRaad op 23 juni al een positie vastgesteld. Daarmee is de verwachting datde triloogonderhandelingen op korte termijn van start kunnen gaan.6EU list of non-cooperative jurisdictions for tax purposes – Consilium (europa.eu)7Het overzicht van de monetaire blootstellingen van DNB per eind 2024 is te vinden oppagina 66 van het DNB jaarverslag 2024.8Kamerstuk 21 501-07, nr. 2125Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21417 Zowel vanuit de Raad als het parlement is opgeroepen om de onderhan-delingen spoedig af te ronden. Ook Nederland zet zich daarvoor in, omsnel zekerheid te hebben voor rapportageplichtige bedrijven.Als onderdeel van de Omnibus I-voorstellen is de European FinancialReporting Advisory Group (EFRAG) door de Commissie gemandateerdom met voorstellen te komen om de onderliggende rapportagestan-daarden (ESRS) te versimpelen. EFRAG werkt op dit moment aan haaradvies. Het is de verwachting dat op basis hiervan de Commissie in deeerste helft van 2026 met een voorstel komt om (per gedelegeerdehandeling) de ESRS te versimpelen.Tijdens de aankomende triloogonderhandelingen zal Nederland zich,conform het BNC-fiche9, blijven inzetten voor stroomlijning en versim-peling van de rapportagelasten. Conform de gemaakte informatieaf-spraken zal de Kamer blijvend worden geïnformeerd over de ontwikke-lingen rondom de onderhandelingen van Omnibus I – voor zover deze deCSRD betreffen.Derde bijeenkomst van de Europese ConcurrentievermogenLaboratoria (European competitiveness labs) op 9 oktober 2025Op uitnodiging van Luxemburg nam Nederland voorafgaand aan deEurogroep deel aan de derde bijeenkomst van het zogenaamde EuropeanCompetitiveness Lab, een initiatief om als lidstaten samen te werken aaninitiatieven voor de ontwikkeling van de kapitaalmarkten. Een groot deelvan de lidstaten sloot bij deze bijeenkomst aan op ministerieel en/ofhoogambtelijk niveau. Ook was de president van de ECB en de directeurvan het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) aanwezig. Deze bijeen-komsten bieden EU-lidstaten de mogelijkheid om in intergouverne-menteel verband met innovatieve projecten mee te doen om de kapitaal-markten te integreren en privaat kapitaal te mobiliseren. Dit is aanvullendop EU-brede maatregelen ter versterking van de kapitaalmarktunie.Tijdens het overleg spraken de lidstaten over de implementatie van«Finance Europe», een beleggingslabel voor investeren in Europa. Erwerd ook gesproken over mogelijke volgende concrete projecten.Aanwezige lidstaten droegen hiervoor ideeën aan, waaronder hetopzetten van een platform voor securitisatie. Nederland sprak zich uittegen dit voorstel om een securitisatieplatform op te zetten, omdat detoegevoegde waarde van zo’n platform niet duidelijk is ten opzichte vande lopende herziening van het Europese raamwerk voor securitisaties.Ook wees Nederland op de randvoorwaarden voor lab-projecten.Initiatieven die als lab door lidstaten worden uitgewerkt, dienen hetinstitutionele raamwerk van de EU en de interne markt te respecteren.Komende tijd blijft Nederland betrokken bij het European CompetitivenessLab en blijft het gesprekken voeren met deelnemende landen.Stand van zaken digitale euroConform de wens van de Kamer wordt uw Kamer maandelijks geïnfor-meerd over de voortgang van de onderhandelingen over een digitaleeuro. Nu het Deense voorzitterschap toewerkt naar een Raadspositie voorhet einde van het kalenderjaar, gaan de onderhandelingen in hoog tempo.Op 25 en 26 september jl. vond er op ambtelijk niveau een raadswerk-groep plaats, waarin werd gesproken over de acceptatieplicht (legaltender), de inzet van de digitale euro ter versterking van de weerbaarheidvan het betalingsverkeer, verschillende technische aspecten en dedistributie van de digitale euro.9Kamerstuk 22 112, nr. 4012Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21418 Er is gesproken over de status van de digitale euro als wettig betaal-middel. Daarbij is voorgesteld dat de digitale euro op vergelijkbare wijzegeaccepteerd zal worden als bestaande digitale betaalmiddelen: aan detoonbank voor winkeliers die geen e-commerce (internetverkoop) hebbenen via een digitaal portaal voor e-commerce bedrijven. Als winkeliersbeide vormen aanbieden, moet de keuze bij de consument liggen. Deuitzonderingsgronden voor de acceptatieplicht zijn een resterendvraagstuk, die in één van de komende raadswerkgroepen wordenbesproken.Ook werd er gesproken over weerbaarheidsaspecten. Specifiek ging hetover waarborgen in het wetsvoorstel voor wat onder «uitzonderlijkeomstandigheden» wordt verstaan, welke maatregelen dan ten behoevevan de digitale euro genomen kunnen worden (zoals het verhogen vanoffline transactielimieten), en op welke wijze de besluitvorming overdergelijke maatregelen plaatsvindt. Nederland steunde de voorstellen,maar gaf aan dat deze aanvullend zijn op het kernaspect van de digitaleeuro wat betreft weerbaarheid: de offline functionaliteit.Vervolgens kwamen verschillende meer technische aspecten aan bod: de(omgekeerde) watervalfunctionaliteit; de manieren waarop met de digitaleeuro wordt betaald (zoals een QR-code of NFC) en de interoperabiliteitmet de European Digital Identity Wallet (EDIW). De EDIW kan, op verzoekvan de consument, worden gebruikt voor het bevestigen of autoriserenvan betalingen in digitale euro. Het wetsvoorstel schrijft voor dat bankendeze mogelijkheid moeten kunnen bieden, wanneer de consument vandeze diensten gebruik wil maken. Nederland vroeg extra aandacht voorhet belang van vrijwilligheid en deed voorstellen om in het wetsvoorstelgoed te waarborgen dat de digitale euro ook zonder EDIW gebruikt kanworden. Deze voorstellen werden breed gesteund.Ook werd de distributie van de digitale euro in de raadswerkgroepbesproken. Tijdens dit agendapunt werden verschillende soortenbetaaldienstverleners onderscheiden, waarbij hun activiteiten en hunrelatie tot de digitale euro werden besproken. Hierbij ging het specifiekom rekeninginformatiedienstverlening (Account Servicing PaymentService Providers) en betaalinitiatiedienstverlening (Payment InitiationService Providers). Er werden maatregelen besproken om het gelijkespeelveld voor verschillende PSPs te waarborgen. Tenslotte stelde hetvoorzitterschap voor om de lijst met verplicht aan te bieden digitale-eurodiensten op te splitsen in een lijst van basisdiensten die gratismoeten worden aangeboden en een lijst van basisdiensten waarvoor eenvergoeding mag worden gevraagd. Er was voldoende steun voor ditvoorstel. Om welke diensten dit precies gaat, wordt nog besproken.Tot slot publiceerde de ECB recent een onderzoek naar de kosten van dedigitale euro10. Eerder bracht een koepel van Europese bankenvereni-gingen een kostenstudie uit, waarin de potentiële lasten voor banken enbetaaldienstverleners werden onderzocht11. Volgens deze studie zoudende totale kosten kunnen oplopen tot EUR 18 miljard. De ECB gebruiktedeze studie als uitgangspunt en geeft haar eigen inschatting van wat detotale kosten kunnen zijn. De bevindingen suggereren dat, wanneer depotentiële besparingen door synergiën en kostenverdeling correct wordenmeegenomen, de totale kosten van de bankensector kunnen liggen tussenEUR 4 mld. en EUR 5,77 mld. Dit komt neer op EUR 1 mld. tot10ECB (oktober, 2025). A view on recent assessments of digital euro investment costs for theeuro area banking sector, A view on recent assessments of digital euro investment costs forthe euro area banking sector11European Banking Federation (2025). Digital Euro Cost Study.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 21419 EUR 1,44 mld. per jaar over een periode van vier jaar. Het is belangrijk omte benadrukken dat het hier om schattingen gaat, aangezien het ontwerpvan de digitale euro nog onderwerp van gesprek is en de uiteindelijkekosten afhankelijk zijn van het ontwerp.Non-paper Sharing experiences on tax driven migration byindividualsHierbij wordt de Kamer geïnformeerd over een door Frankrijk enNederland opgesteld non-paper Sharing experiences on tax drivenmigration by individuals. Dit is mede naar aanleiding van verschillendemoties in de Kamer, waarmee wordt gevraagd werk te maken van debelastingheffing van zeer vermogende personen in internationaalverband.12Nederland verkent in internationaal verband of de belastingheffing vanzeer vermogende personen evenwichtiger gemaakt kan worden. Hierbijtracht Nederland op te trekken met gelijkgestemde landen. Het idee is omstap voor stap te werk te gaan: eerst goed in kaart brengen waar deknelpunten liggen, en daarna pas te praten over mogelijke oplossingen.Dat vergroot de kans op draagvlak13.Een belangrijk aandachtspunt is dat sommige landen fiscale regelingenhebben die vermogende personen aantrekken. Dit kan leiden tot belas-tingconcurrentie (met mogelijk minder belastinginkomsten als gevolg) enonevenwichtige verdeling van belastingdruk. Frankrijk en Nederlandwillen dit probleem in de EU bespreekbaar maken. Daarom hebben delidstaten een gezamenlijk discussiestuk opgesteld over belasting gedrevenmigratie van vermogende particulieren. Het doel is ervaringen uit tewisselen en te onderzoeken of en in hoeverre sommige fiscale regelingenschadelijke effecten hebben. Er wordt nadrukkelijk niet gepleit voornieuwe belastingen, maar alleen voor een verkennend gesprek metandere EU-lidstaten. Dit non-paper is tijdens de hoogambtelijkewerkgroep High Level Working Party on Tax Questions op 23 september2025 besproken.12Kamerstukken II 2023–24, 25 087, nr. 330, Kamerstukken II 2023–24, 25 087, nr. 333, Kamer-stukken II 2023–24, 36 418, nr. 74 en nr. 76, Kamerstukken II 2023–24, 25 087, nr. 331 enKamerstukken II 2023–24, 36 600 IX, nr. 23.13Zoals aangegeven in de brief van de Staatssecretaris van Financiën, fiscaal (verdrags)beleid,Kamerstukken 2023–24, 25 087, nr. 329.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-07, nr. 214110