Verslag van de NAVO Foreign Ministers Meeting van 3-4 april 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202428 676NAVONr. 454 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 april 2024Hierbij bied ik u het verslag aan van de NAVO Foreign Ministers Meetingvan 3–4 april 2024.De Minister van Buitenlandse Zaken,H.G.J. Bruins Slot kst-28676-454ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 676, nr. 4541 Verslag van de NAVO Foreign Ministers Meeting (FMM) van3–4 april 2024 Op 3 en 4 april 2024 kwamen de NAVO-Ministers van Buitenlandse Zakenbijeen op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel.De (FMM) bestond uit drie werksessies. In de eerste werksessie werdvooruitgeblikt op het programma voor de NAVO-top in Washington D.C.op 9–11 juli 2024. De tweede werksessie betrof een bijeenkomst van deNATO-Ukraine Council, in aanwezigheid van de Oekraïense Minister vanBuitenlandse Zaken Dmytro Kuleba. De derde werksessie stond in hetteken van de partnerschappen van de NAVO met de EU en landen in deIndo-Pacific en werd bijgewoond door de Hoge Vertegenwoordiger van deEuropese Unie Borrell en vertegenwoordigers van Australië, Japan,Nieuw-Zeeland en Zuid-Korea. De Minister van Buitenlandse Zaken namdeel aan het volledige programma.De FMM viel tevens samen met het 75-jarig bestaan van de NAVO op4 april jl. en het jubileum van toetreding van een aantal bondgenoten. Debijzondere dag werd op verschillende manieren gemarkeerd. Daarnaastwas dit de eerste ministeriële NAVO-bijeenkomst waar Zweden alsbondgenoot bij aanwezig was. De toetreding van Zweden werd doorbondgenoten hartelijk verwelkomd.Werksessie 1: Vooruitblik op de NAVO-top in Washington D.C.Tijdens deze werksessie stond het programma voor de NAVO-top inWashington D.C. op 9–11 juli 2024 centraal. Bondgenoten spraken over dehoofdonderwerpen voor de agenda van de top en de resultaten die zijdaar willen bereiken.OekraïneBondgenoten waren eensgezind in de overtuiging dat de steun aanOekraïne het belangrijkste onderwerp vormt voor de NAVO-top inWashington D.C. Bondgenoten hebben uitgesproken zich maximaal tezullen inspannen om de steun aan Oekraïne te intensiveren zodatOekraïne weerstand kan blijven bieden aan de Russische agressie en instaat wordt gesteld deze oorlog te winnen. De uitkomst van deze oorlog isallesbepalend voor de toekomstige veiligheid van Europa. Een Oekraïensezege op het strijdveld is daarmee ons kernbelang.Bondgenoten spraken daarbij over de voorstellen van secretaris-generaalJens Stoltenberg om de steun aan Oekraïne op de lange-termijn tebestendigen, bijvoorbeeld door de coördinatie van het leveren vanmilitaire steun aan Oekraïne bij de NAVO te beleggen. Ook is gesprokenover de mogelijkheid om vanuit de NAVO een meerjarig financieringsme-chanisme op te richten waarmee kan worden geïnvesteerd in de opbouwvan de Oekraïense defensie tot een toekomstbestendige krijgsmacht.De Minister van Buitenlandse Zaken heeft tijdens deze bijeenkomstuitgesproken dat Nederland de plannen van de secretaris-generaal vanuiteen positieve grondhouding benadert, mede omdat dit de steun aanOekraïne een duurzamer en structureler karakter geeft. Daarnaast leidendeze voorstellen ertoe dat de steun die nu aan Oekraïne wordt gegevenook bijdraagt aan het klaarstomen van de Oekraïense krijgsmacht voorverdere Euro-Atlantische integratie. De hulp aan Oekraïne wordt op dezemanier bovendien zo effectief mogelijk ingezet. In dat kader refereerdeNederland ook aan de bilaterale veiligheidsarrangementen met Oekraïne.Nederland vindt het belangrijk dat de individuele arrangementen op eenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 676, nr. 4542 centrale plek worden samengebracht en sprak zich uit voor een coördine-rende rol voor de NAVO daarbij. Ten aanzien van het mogelijk op terichten financieringsmechanisme heeft Nederland aangegeven uit te ziennaar verdere uitwerking van het voorstel.De civiele en militaire staf van de NAVO zullen, indachtig de politiekesturing die de Ministers van Buitenlandse Zaken tijdens deze FMM hebbengegeven, de voorstellen van de secretaris-generaal nu verder uitwerken inaanloop naar de Top in Washington D.C. op 9–11 juli 2024.RuslandBondgenoten herbevestigden dat Rusland de grootste dreiging zal blijvenvoor de NAVO en herhaalden de noodzaak om in dit kader de bondge-nootschappelijke afschrikking en verdediging verder te versterken. Inrelatie tot de Russische dreiging uitten bondgenoten tevens hun zorgenover de nog altijd toenemende steun van Iran, Noord-Korea, Belarus enChina aan Rusland en herbevestigden zij hun commitment om dezelanden daarop te blijven aanspreken, zoals Nederland ook deed tijdens hetbezoek van Minister-President Rutte aan China op 26–27 maart 2024.Burden-sharingIn deze werksessie werd ook gesproken over de voortgang ten aanzienvan de defensie-uitgaven van bondgenoten. Zoals secretaris-generaalStoltenberg meldde in zijn jaarlijkse persconferentie op 14 maart 2024 bijde presentatie van NAVO’s jaarrapport, voldoet momenteel slechts tweederde van de bondgenoten aan de afspraak om tenminste 2% van hetbruto binnenlands product aan defensie te besteden. Tijdens deze FMMriep de secretaris-generaal alle bondgenoten op om uiterlijk bij deNAVO-top in Washington deze afspraak na te komen.De NAVO-zuidflankTot slot spraken bondgenoten over de aanbevelingen die zijn gedaan doorhet onafhankelijk panel van experts over de relatie van de NAVO met dezuidelijke aangrenzende regio’s, met name het Midden-Oosten, Noord-Afrika en de Sahel. Daarbij toonden bondgenoten zich gecommitteerd aaneen intensievere politieke dialoog tussen de NAVO en de landen in dezeregio’s om te spreken over de gemeenschappelijke uitdagingen, bijvoor-beeld op het gebied van klimaatverandering, migratie en terrorismebe-strijding. In aanloop naar de NAVO-top zal de NAVO concrete initiatievenhiertoe uitwerken, zodat bondgenoten daar in juli een besluit over kunnennemen. Naar verwachting zal het panel van experts het rapport later ditvoorjaar openbaar maken.Werksessie 2: NATO-Ukraine CouncilTijdens deze tweede NATO-Ukraine Council in samenstelling van Ministersvan Buitenlandse Zaken, heeft de Oekraïense Minister van BuitenlandseZaken Kuleba de bondgenoten geïnformeerd over de stand van zaken ophet strijdtoneel en over de voortgang van Oekraïne bij de uitvoering vanhet adapted Annual National Program in aanloop naar toekomstigNAVO-lidmaatschap.Minister Kuleba hield een indringend betoog tegen bondgenoten omaanvullende wapensystemen en munitie beschikbaar te stellen om deRussische agressie te kunnen afweren. Daarbij heeft het leveren vanadditionele luchtverdedigingscapaciteiten absolute prioriteit. Bondge-noten, waaronder Nederland, reageerden daarop met de toezegging zoTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 676, nr. 4543 snel mogelijk nieuwe mogelijkheden te verkennen om samen metpartners in die urgente behoefte te voorzien. Tevens herhaalden meerderebondgenoten dat de toekomst van Oekraïne in de NAVO ligt en dat daareen ambitieus pakket aan plannen bij de NAVO-top in Washington bijhoort om de periode tot aan Oekraïense NAVO-toetreding te overbruggenmet duurzame en meerjarige NAVO-steun.Werksessie 3: Bijeenkomst met de EU en NAVO-partners in deIndo-PacificDe derde werksessie vond plaats in aanwezigheid van de Hoge Vertegen-woordiger van de Europese Unie Borrell en van vertegenwoordigers vanAustralië, Japan, Nieuw-Zeeland en Zuid-Korea. Deze werksessie boodgelegenheid om uitgebreider stil te staan bij het strategisch partnerschapvan de NAVO met de Europese Unie en met de NAVO-partners in deIndo-Pacific.Met de Hoge Vertegenwoordiger spraken de NAVO-bondgenoten over deplannen van de Europese Unie voor de opbouw van een sterkere en meerslagvaardige Europese defensie. Daarbij werd onder andere gesprokenover het aanjagen van de productiecapaciteit in Europa en over degroeiende gezamenlijke agenda in bredere zin op bijvoorbeeld op hetgebied van weerbaarheid, cyber, en het tegengaan van hybridedreigingen.De aanwezigheid van NAVO-partners Australië, Japan, Nieuw-Zeeland enZuid-Korea bood bondgenoten de gelegenheid tot een uitwisseling overde gedeelde uitdagingen voor de veiligheid in zowel het Euro-Atlantischgebied als in de Indo-Pacific, waaronder uitdagingen in het cyber-, hybrideen economisch domein. NAVO-landen en de Indo-Pacific partners zijnverenigd in hun inzet de op regels gebaseerde internationale orde tehandhaven en hebben alle belang bij het intensiveren van hun onderlingesamenwerking op dit gebied. Bovendien zijn deze landen belangrijke engewaardeerde partners in de steun aan Oekraïne. In dat kader spraken zijmet elkaar af concrete initiatieven te willen ontplooien op het gebied vande hiervoor genoemde prioriteiten en dit tijdens de Washington-top inmeer detail te zullen bespreken.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 676, nr. 4544