Onderzoek naar oorzaken van het ontbreken van essentiële informatie in milieueffectrapporten

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 383Regelgeving Ruimtelijke Ordening en MilieuNr. 415 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 juni 2024Met deze brief biedt het Ministerie van IenW de Kamer het onderzoek naaroorzaken van het ontbreken van essentiële informatie in milieueffectrap-porten aan. In het mondeling overleg van 11 april 2023 is de Staatssecre-taris van Infrastructuur en Waterstaat door de Eerste Kamer gevraagd omeen analyse te maken van wat de belangrijkste oorzaken zijn van hetontbreken van essentiële informatie bij toetsing van milieueffectrapportendoor de Commissie voor de milieueffectrapportage (Commissie mer).1Hieronder worden de resultaten van het onderzoek samengevat envervolgens wordt toegelicht hoe deze uitkomsten door het ministerieworden meegenomen in de uitvoering van het beleid rondom hetinstrument milieueffectrapportage (mer).Belangrijkste resultaten van het onderzoekHet doel van het onderzoek is het verkrijgen van inzicht in de oorzakenvan het ontbreken van essentiële informatie in een milieueffectrapport(MER) op het moment van toetsing door de Commissie mer. Hetonderzoek richt zich uitsluitend op bevindingen vanuit het bevoegd gezag.Het bevoegd gezag is het bestuursorgaan dat bevoegd is tot het voorbe-reiden dan wel vaststellen van het mer-plichtige plan of besluit endaarmee verantwoordelijk voor de kwaliteit van de besluitvorming. Hierbijis specifiek gekeken naar ervaringen van de afgelopen vijf jaar, omdat deCommissie mer de afgelopen jaren een duidelijke toename heeftgeconstateerd van de milieueffectrapporten waarin bij toetsing nogessentiële informatie ontbreekt.Er is vooraf een conceptueel model opgesteld met mogelijke oorzaken enhoe deze zich onderling kunnen verhouden. Met interviews en een1Kamerstukken I 2022/23, 34 287, X, blz. 14. kst-29383-415ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 383, nr. 4151 enquête is aan het bevoegd gezag gevraagd wat volgens hen oorzakenzijn voor het ontbreken van essentiële informatie.Uit de gehouden interviews met bevoegde gezagen komen drie oorzakenvan het ontbreken van essentiële informatie naar voren. Allereerst wordtdoor geïnterviewden een verschil van inzicht tussen de Commissie mer enhet bevoegd gezag genoemd. Dit kan gaan over een verschil van inzichtwelke informatie nodig is in het MER voor het betreffende besluit.Daarnaast wordt de complexiteit van de inhoud van het MER genoemd.Dit ziet niet op de complexiteit van de mer-regelgeving, maar betreftbijvoorbeeld de afbakening van de scope van het MER of de complexiteitin de effectbepaling. Als laatste wordt aangewezen dat er onvoldoendetijd beschikbaar is voor het opstellen van het MER bij het bevoegd gezag.Uit de gehouden enquête komt eveneens de complexiteit van de inhoudvan het MER naar voren, en ook hier wordt onvoldoende beschikbare tijdaangewezen als oorzaak. Daarnaast volgt uit de enquêteresultaten dat demeerwaarde van het MER door het bevoegd gezag onvoldoende wordtgezien, en dat het kennis- en ervaringsniveau onvoldoende is.Het valt op dat de complexiteit van de inhoud van het MER zowel bij deenquêtes als bij de interviews vaak wordt genoemd. Verder zijn tijdens deinterviews geen oorzaken genoemd die in het conceptueel model van hetonderzoek niet waren voorzien.Een belangrijke conclusie van het onderzoek is dat er door respondenten(zowel in de interviews als in de enquête) wordt aangegeven datmeerdere oorzaken een rol spelen, en dat het ontbreken van essentiëleinformatie niet te wijten is aan één oorzaak maar dat het in alle gevalleneen combinatie van oorzaken betreft.Opvolging resultatenHet rapport biedt inzicht in de oorzaken van het ontbreken van essentiëleinformatie in het MER op het moment van toetsing, maar laat zien dat ergeen eenduidige oorzaak is aan te wijzen. De inzet van het ministerie opde beschikbaarheid van goede en gerichte informatie en andere activi-teiten ter ondersteuning van de mer-praktijk sluiten in algemene zin goedaan op de oorzaken die in het rapport beschreven worden.De oorzaak «complexiteit van de inhoud van het MER» onderschrijft detoegevoegde waarde van een advies van de Commissie mer. Van belanghierbij is dat het bevoegd gezag het advies veelal goed bestudeert,aanvullingen op een MER maakt en toelicht waarin eventueel wordtafgeweken van het advies. De opvolging van de adviezen van deCommissie mer is door het ministerie in een eerdere brief met de EersteKamer gedeeld voor het jaar 20212, en zal ook in de komende jarenworden gemonitord. Voor ondersteuning bij het bepalen van de inhoudvan een MER is behalve het toetsingsadvies ook de kennisfunctie van deCommissie mer van belang. Via onder andere een uitgebreide website endoor het organiseren van gerichte bijeenkomsten deelt de Commissie merhaar kennis ter ondersteuning van de praktijk.Om de oorzaken «onvoldoende kennis- en ervaringsniveau» en«meerwaarde van het MER wordt onvoldoende gezien» weg te nemenwordt vanuit het ministerie veel ondersteuning aan de mer-praktijkgeboden: zoals uitgebreide up-to-date informatie over mer op hetInformatiepunt Leefomgeving en een helpdesk waar iedereen terecht kan2Kamerstukken I 2022/23, 34 287, V, blz. 7–8.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 383, nr. 4152 met vragen over de toepassing van mer. Ook vindt vijf keer per jaar eennetwerkoverleg plaats tussen mer-coördinatoren werkzaam bij deprovincies en grote gemeenten en wordt tweejaarlijks een nationalemer-dag georganiseerd.3 Er wordt daarnaast gewerkt aan het vergrotenvan de zichtbaarheid en herkenbaarheid van het instrument mer. Hierbijwordt bijvoorbeeld een mer-jaarverslag voorzien, waarin ook demonitoring van mer zal worden opgenomen.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,M.G.J. Harbers3Zie ook toelichting hierop in eerdere brief: Kamerstukken I 2021/22, 34 287, T, blz. 4–6.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 383, nr. 4153