Nota naar aanleiding van het verslag

32044WijzigingvanhetWetboekvanStrafvorderinginverbandmetdeinvoeringvaneenregelingbetreffendeherzieningtennadelevandegewezenverdachte(Wetherzieningtennadele)Nr.6NOTANAARAANLEIDINGVANHETVERSLAGOntvangen17februari20101.InleidingMetbelangstellinghebikkennisgenomenvanhetverslagdatdeledenvandeVasteCommissievoorJustitieoverhetwetsvoorstelhebbenuitge-bracht.HetverheugtmijdatdeledenvandeCDA-fractiedeinhoudvanhetwets-voorstelindememorievantoelichtinghelderuiteengezetvonden.DeledenvandefractiesvanPvdAenSPhaddenmetbelangstellingkennisgenomenvanhetwetsvoorstelengavenaannogeenaantalopmerkingenenvragentehebben.Graagzalikdaaropinhetonder-staandeingaan.MetgenoegenhebikerkennisvangenomendatdeledenvandeVVD-fractiekondeninstemmenmethetinhetwetsvoorstelvervattevoor-nemenherzieningtennadeleingevalvanernstigemisdrijvenmogelijktemaken.Ikbenmetdezeledeneensdatgezamenlijkebehandelingvanhetvoorliggendewetsvoorstelenhetwetsvoorstelhervormingherzieningtenvoordelewenselijkisvanwegehetinhoudelijkeverbandtussenbeidewetsvoorstellen.DeledenvandefractiesvanChristenUnieenSGPhaddenmetbelangstel-lingvanhetwetsvoorstelkennisgenomen.Deledenvandelaatstge-noemdefractieconstateerdendathetoorspronkelijkewetsvoorstelbijnaderrapportisgesplitstinhetvoorliggendewetsvoorstelenhetwets-voorstelhervormingherzieningtenvoordele.ZijvroegenofdeRaadvanStateinzijnidentiekeadviezenoverwegingentengunstevandezesplit-singheeftaangereikt.GraagverduidelijkikallereerstdatdeRaadvanStateslechtséénadviesoverhetoorspronkelijkewetsvoorstelheeftuitge-bracht.HetiseenkeuzevandeTweedeKamergeweestomditadviesenhetnaderrapporttweemaal(bijbeidewetsvoorstellen)aftedrukken.DeredenendiedeRaadvanStateaanleidinghebbengegevensplitsingvanhetoorspronkelijkewetsvoorstelinoverwegingtegevenzijndevolgende.Herzieningtennadeleiseeningrijpendrechtsmiddelwaaraanbepaaldenadelenkleven.HerzieningtenvoordelekentdezenadelennietofinveelTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1409910910tkkst32044-6ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2010TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.61 minderemate.Daarommoeteenregelingvanherzieningtennadelewatdeherzieningsgrondenbetreftrestrictieverwordeningerichtdanderege-lingvanherzieningtenvoordele.Ookkennendebeidevoorgestelderege-lingenverschilleninhunprocedureleopzet.Deoorspronkelijkememorievantoelichtingbestondvoortsuittweelosvanelkaartelezendelenoverherzieningtenvoordeleonderscheidenlijkherzieningtennadele.IndezedoordeRaadaangedragenoverwegingenligtbeslotendatherzieningtennadele,diethansnietmogelijkis,vaneenandereordeisdanherzieningtenvoordelediethansalindewetisvoorzien.Hetanderewetsvoorstelbetreffendeherzieningtenvoordelemoderniseertdealbestaandeherzie-ningsregeling.HetvoorliggendewetsvoorstelbevateenuitbreidingvandeherzieningsregelingdiealseenprincipiëlestapinhetNederlandsestrafprocesrechtkanwordengekenschetst.VoortsvroegendeaanhetwoordzijndeledenomeentoelichtingopdeindememorievantoelichtinguitgesprokenvoorkeurvooreengezamenlijkebehandelingvandebeidewetsvoorstellenMet«gezamenlijkebehande-ling»vanbeidewetsvoorstellenis,naardezeledenterechtveronder-stelden,gedoeldopeengezamenlijkebehandelinginprocedurelezin.Deredendaarvoorisdatbeidewetsvoorstellenherzieningvanonherroepe-lijkeuitsprakenvandestrafrechterbetreffenenbeideregelingen,ondankshunverschillen,ookinhoudelijkeenprocedureleovereenkomstenvertonen.Deregelinginhetvoorliggendewetsvoorstelbouwtdaarbijvoortopderegelingdieinhetanderewetsvoorstelbetreffendeherzieningtenvoordelewordtvoorgesteld.Tenslottevroegendezeledenofersprakeisvanonderlingeafhankelijk-heidvanbeidewetsvoorstellenindezindathetonwenselijkgeachtmoetwordendathetenewetsvoorstelwelenhetanderenietzouwordenaanvaard.Opdezevraagkanikantwoordendatderegeringaanvaardingvanbeidewetsvoorstellenwenselijkacht.Alvorensdeinhetverslaggesteldevragentebeantwoordenenintegaanopdedaaringemaakteopmerkingen,merkikvoorafhetvolgendeop.De«positionpapers»vanenkelehoogleraren,waarnaarinhetverslagwordtverwezen,zijnvanwegedeVasteCommissievoorJustitieaanmijdoorge-leid.Waarinhetonderstaandewordtgesprokenovereenonherroepelijkevrijspraakisdaarondermedebegrepeneenonherroepelijkontslagvanallerechtsvervolging.2.Hoofdlijnenvanderegeling2.1WenselijkheidvandeherzieningtennadeleHetverheugtmijdatdeledenvandeCDA-fractiegoedkondenbegrijpendatvanwegederegeringeenwetsvoorstelisingediendwaarinherzieningtennadeleonderstriktevoorwaardenmogelijkwordtgemaakt.Dezeledengavenaandatookzijgeneigdzijndevoordelenvanherzieningtennadeletelatenprevalerenbovendedaaraanverbondennadelen.Welhaddendezeledennogenkelezwaarwegendepuntenvanzorg.Eenvandiepuntenbetrefthetrisicodatderden,zoalsjournalistenenonderzoekers,zullendoorgaanmethetzoekennaarbelastendbewijsmateriaalookalisdestrafzaakmeteenonherroepelijkevrijspraakafgesloten.Dezeledenvroegenhoemoetwordenvoorkomendatgewezenverdachten«tenprooivallen»aanzulkezoektochtennaarbelastendbewijsmateriaaldoorpersonendiedegegevenvrijspraaknietkunnenaccepteren.Ikstelvooropdatikbegriphebvoordezorgvandezeleden.Demogelijk-heidvannormoverschrijdendeparticuliereopsporingdoorbijvoorbeeldonderzoeksjournalistenenparticuliererecherchebureausisweliswaareenrisicodatzichooklosvandeinvoeringvaneenmogelijkheidvanherzie-ningtennadelealvoordoet,maarerkendmoetwordendatditrisicodoordeinvoeringvandemogelijkheidvanherzieningtennadelenietwordtTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.62 verkleind.Ditmoetzoveelmogelijkwordentegengegaan.Datdoetditwetsvoorsteldooronrechtmatigvergaardbewijsmateriaaluittesluiten.Particulierendiedoorregeloverschrijdendhandeleneenrechtvandegewezenverdachteschenden,veroorzakenzelfdathetdoorhenvergaardemateriaalnietvoorherzieningkanwordengebruikt.Daarnaastkaneropwordengewezendatalsparticulierenbijhunzoektochtnaarbelastendbewijsmateriaalstrafbarefeitenbegaan–zoalsbedreiging,stalking,diefstalofhetplaatsenvaneenverborgencameraindewoningvandegewezenverdachte–zijdaarvoorkunnenwordenvervolgd.DeledenvandePvdA-fractiesteldenvrageninverbandmetdenoodzaakvanditwetsvoorstel.Zovroegenzijwatderedenishetwetsvoorstelnuintedienen.Zijwezenerdaarbijopdatherzieningtennadeledoorvorigekabinettennogwerdafgewezen.Ikbenhetmetdezeledeneensdatdeargumentendiepleitenvoorintroductievanherzieningtennadele–zoalsdatherzieningtennadeleinhetbelangkanzijnvandewaarheidsvindingentegemoetkankomenaanbelangenvanslachtoffersennabestaanden–vooreenbelangrijkdeelnietnieuwzijn.Inzoverremaaktditkabineteenandereafwegingdanvorigekabinettendeden.Overigenszijnookdenadelenvanherzieningtennadelegrotendeelsdezelfdealsdiewelkedoorvorigekabinettenzijngenoemd.Datneemtnietwegdaterooknieuweontwikkelingenzijn.Detechniekvanhetforensischonderzoekschrijdtvoort.Hetbelangvanditonderzoekzalindetoekomstnaarverwachtingverdertoenemen.Ookiserdelaatstejareneenverdertoegenomenaandachtvoordepositievanslachtoffersennabestaandeninhetstraf-recht.Ditzijnfactorendiedekeuzeomditwetsvoorstelintedienenhebbenmeebepaald.Ookinconsultatieisgeblekenvansteunenbegripvoorditwetsvoorstel.Deaanhetwoordzijndeledenvroegenofdeinhetwetsvoorstelopge-nomendrempelsnietzohoogzijndathetrechtsmiddelnietzalwordengebruikt.Dedrempelsdieditwetsvoorstelopwerptzijnstevig.Wathetnovumbetreftmoetsprakezijnvaneengeloofwaardigebekentenisvandegewezenverdachteofvannieuwtechnischbewijswelkebekentenisofwelkbewijszodanigisdatheternstigevermoedenrijstdatdegewezenverdachtezouzijnveroordeeldalsderechterdaarmeebekendzouzijngeweest.Dezebetekenisofdattechnischebewijszalbovendienminofmeerspontaanmoetenopkomen,omdaterinbeginselgeenbevoegd-hedentegendegewezenverdachtemogenwordeningezet.Herzieningtennadelezalvanwegehetuitzonderlijkekaraktervanditrechtsmiddel,endoordedaaraanverbondenrestrictievevoorwaarden,slechtsininciden-telegevallenaandeordezijn.Hetligtnietvoordehandteveronderstellendathetrechtsmiddelnietzalwordengebruikt.Vooraldealmaartoene-mendemogelijkhedenvantechnischbewijskunnenmakendatdegewezenverdachtediebijgebrekaanbewijsisvrijsproken,alsnogalsdaderinbeeldkankomen.Dezeledenwenstentevernemenofeeninschattingvanhetaantalzakenkanwordengegeven.Daaropkanikantwoordendatherzieningtennadelealleeninincidentelegevallenaandeordezalzijn.Dezeledenvroegenvoortsofdekansnietgrootisdathetinherzieningniettoteenveroordelingkomtenofditgeenaverechtseffectheeftwatbetreftdeverwachtingendiebijslachtoffersennabestaandenleven.Graagbeantwoordikdezevraagalsvolgt.Indesamenleving,enmetnamebijslachtoffersennabestaanden,levenvaakhooggespannenverwachtingenvanhetstrafrecht.Iseenmaalherzieningtennadelemoge-lijk,danisdekansreëeldatsommigeslachtoffersennabestaandenzullenblijvenaandringenopnieuwopsporingsonderzoek,ookwanneerergeenconcreteenreëleaanwijzingvooreennovumofanderegrondtotherzie-ningaanwezigis.Bovendienkunnenzichbewijsproblemenvoordoen,bijvoorbeeldalsbelangrijkegetuigenoverledenofonvindbaarzijn,alsgevolgwaarvaneenveroordelingernietinzit.InhetalgemeenmoetTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.63 wordenerkenddatstrafrechtelijkonderzoekooknajarenlangeenaanzien-lijkeinspanningenernietinallegevallentoekanleidendatdegehelewaarheidwordtachterhaald,medevanwegefeitelijkeofjuridischebeper-kingen.Inditlichtiseenadequatevoorlichtingoverinwatvoorsoortgevallendebeoogdewetkanwordentoegepast,envooralookinwelkegevallenniet,noodzakelijk.DeledenvandeSP-fractiegavenaanteonderschrijvendatdewaarheids-vindingvooropmoetstaanendathetvoorslachtoffersennabestaandenonverteerbaarkanzijndatnaeenvrijspraakaanernstigennieuwbelas-tendbewijsmateriaalgeengevolgmeerkanwordengegeven.Deson-danksplaatstenzijinhetverslagenkelekanttekeningenbijhetwetsvoor-stel.Zijonderschrevendatherzieningvooralvoorkomenmoetwordendooreenbeteremotiveringvanvonnissen,metnamedoorhetopnemenvanbewijsmiddeleninvonnissen.Zijvroegenmijomeenreactie.Ookvroegenzijofdewerkdrukervoorzorgtdateronvoldoendewordtgemoti-veerd.Inantwoordopdezevragenstelikvooropdathetstreveneruiteraardopgerichtomonjuisteuitsprakenzoveelmogelijktevoorkomendooreengoedeopsporing,vervolgingenberechting.Demotiveringvanrechter-lijkeuitspraken,enhetdaarinverwijzennaarbewijsmiddelen,kandaaraanbijdragen.IkwijsinditverbandopdatdemotiveringvanstrafvonnissenviadeontwikkeldemethodevanPROMISsterkisverbeterd.DegrotewinstvanPROMISisdat–indegevallenwaarinderechtertoteenbewe-zenverklaringvanhettenlastegelegdefeitkomt–debewijsmotiveringwordtopgenomeninhetvonnis.Bijdeuitspraakisdusdirectduidelijkopwelke(onderdelenvande)bewijsmiddelenderechterdebewezenverkla-ringheeftgebaseerd.Ditiswatdeherzieningvanonherroepelijkerechter-lijkeuitsprakenbetreftoverigensvooralvanbelangbijdeherzieningtenvoordele.WatbetreftdevraagvandezeledenoverdewerklastmerkikopdatdePROMIS-werkwijzemogelijkextrawerkvoorrechters/raadsherenengriffiersmetzichzoukunnenbrengen.Derechtspraakvoertmomen-teeleentijdschrijfonderzoekuitomdewerkbelastinginkaarttebrengen.Vooralsnogzijnergeenaanwijzingendatdewerkdruktotmindermotive-ringleidtdanwenselijkzouzijn.DeledenvandeVVD-fractiehaddenermetenigeverbazingvankennisgenomendatindememorievantoelichtinghetbezwaarwordtgenoemddatgewezenverdachtendoordemogelijkheidvanherzieningtennadeleooknaeenonherroepelijkevrijspraakinonzekerheidblijvenverkeren.Zijvroegenofdebelangenvanslachtoffersennabestaandennietzwaardermoetenwegen.Graagbeantwoordikdezevraagalsvolgt.Eenvandevoordelenvanherzieningtennadeleisdatdaarmeeaandebelangenvanslachtoffersennabestaandentegemoetkanwordengekomen.Aanditwetsvoorstelligtdeerkenningtengrondslagdatdezebelangen,endievandesamenlevingalsgeheel,zwaarderkunnenwegendanhetrechtommetrusttewordengelatendatdegewezenverdachteinhetalgemeenaaneenonherroepelijkevrijspraakmagontlenen.Datechterbetekentnietdatdeinbreukdieopdatrechtvandegewezenverdachtewordtgemaaktnietmeeralsnadeelzougelden.Hetgaatomeenafwegingvanbelangen.Dezeledenvroegenofdebelangenvanslachtoffers,nabestaandenendesamenlevingalsgeheelbijkapitalemisdrijvenzogrootkunnenzijndateenonherroepelijkevrijspraakinmeergevallenterdiscussiemoetkunnenwordengestelddanthansinditwetsvoorstelisvoorzien.Ikmerkinantwoordopdezevraagopdathetgaatomeenafwegingvanbelangen.Aandeenekantstaandebelangendieermeezijngemoeiddatmeteenonherroepelijkevrijspraakdoordeonafhankelijkerechtereeneindeaandestrafzaakkomt,hetgeenevenzeereenbelangisvandesamenlevingalsgeheel.AandeanderekantstaandebelangendiezijngemoeidmetdemogelijkheidominuitzonderlijkegevallenonherroepelijkevrijsprakentenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.64 nadelevandegewezenverdachtetekunnenherzien.Metditwetsvoorsteliseenevenwichtigeverhoudingtussenbeide(groepenvan)belangennagestreefd.Ikbegrijpdatdeaanhetwoordzijndeledenopeenaantalpuntenmeerruimtezoudenwillenzienomonherroepelijkevrijsprakentennadelevandegewezenverdachteteherzien.Zijontvouwdeninhetverslagenkeledenkrichtingendaarvoor.Daaropzalverderopindezenotanaaraanleidingvanhetverslagwordeningegaan.DeaanhetwoordzijndeledendeeldenniethetdoordeRaadvanHoofd-commissarissenenhetKorpsbeheerdersberaadingenomenstandpuntdatditwetsvoorstelgeenbeheersmatigeconsequentiesbevatvoordepolitie.Zijvroegenofikdatstandpuntjuistachtenofikbereidbenomdezeinstantiesalsnogomeenadviesteverzoeken.Graagbeantwoordikdezevragenalsvolgt.Herzieningtennadelealsvoorzieninditwetsvoorstelzalalleeninincidentelegevallenaandeordezijn.OmdezeredenkanikmijvoorstellendatdeRaadvanHoofdcommissarissenenhetKorpsbeheer-dersberaadmenendatditwetsvoorstelgeenbeheersmatigeconsequen-tiesheeft.Gelethieropisdeverwachtingdatdefinanciëlegevolgenvanditwetsvoorstelbinnendekadersvandebestaandebegrotingkunnenwordenopgevangen.IkwijserdaarbijopdatingevolgeartikelIIvanditwetsvoorstelgeenherzieningtennadeleplaatsvindtvaneenrechterlijkeuitspraakdievoordedatumvaninwerkingtredingonherroepelijkisgeworden.DeaanhetwoordzijndeledenverwachtenaanzienlijkebeheersmatigeconsequentiesvanditwetsvoorstelalsartikelIIdooramenderingzouwordengeschrapt.IkmeenechterdatartikelIIopgoedegrondeninhetwetsvoorstelisopgenomen.Inantwoordopvragenvandezeledenkomikdaarophieronderindezenotanaaraanleidingvanhetverslagnogterug.DeledenvandeChristenUnie-fractieverzochtennadertoetelichtenopwelkewijzehetwetsvoorsteltegemoetkomtaanhet,aanherzieningtennadeleverbonden,nadeeldatbijslachtoffersennabestaandenverwach-tingenkunnenwordengewektdienietofalleenbijuitzonderingwaarkunnenwordengemaakt.GraagverwijsikkortheidshalvenaarhetantwoorddatikhierbovengafopeenvergelijkbarevraagvandeledenvandePvdA-fractie.InantwoordopeendaartoestrekkendevraagvandeledenvandeSGP-fractiemerkikopdatherzieningookmogelijkisingevaltegendeuitspraakvandefeitenrechtergeencassatieberoepisingesteld.3.BuitenlandsrechtDeledenvandeChristenUnie-fractievroegeninhoeveelgevallenherzie-ningtennadeleistoegepastindelandendieherzieningtennadelekennen.Degegevenswaarnaardezeledenvroegenstaatniettotmijnbeschikking.Inmijnogenzoudetoegevoegdewaardevandezegegevenszeerbetrekkelijkzijngeziendeaanmerkelijkeverschillentussenderechts-systemenvandebetrokkenlandenengezienhetfeitdatdezegegevensnognietszeggenoverhoevaakdevoorliggenderegelingzalwordentoegepast.Verwachtmagwordendathetomincidentelegevallengaat.4.Constitutioneleenverdragsrechtelijkeaspecten4.1.DeGrondwetenhetStatuutvanhetKoninkrijkderNederlandenDeledenvandePvdA-fractievroegenwaaromhetingevalvanherzieningtennadelegaatomhetheropenenvaneenbestaandestrafzaakennietomeennieuwebehandelingvaneenstrafzaak.Zijinformeerdenwaaromeenuitspraakineenafgeslotenstrafzaak«onherroepelijk»wordtgenoemd.Graagbeantwoordikdezevragenalsvolgt.EriseenverschilTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.65 tussenhetheropenenvaneenstrafzaakinuitzonderlijkegevalleneneenherhaaldevervolgingvoorhetzelfdefeit.Ditverschilkomttotuitdrukkinginartikel4vanhetZevendeProtocolbijhetEuropeesVerdragtotbescher-mingvanderechtenvandemensendefundamentelevrijheden(EVRM).Inheteerstelidvandatartikelisbepaald–kortgezegd–datniemandopnieuwmagwordenberechtofgestraftineenstrafrechtelijkeprocedurevooreenstrafbaarfeitwaarvoorhijreedsonherroepelijkisvrijgesprokenofveroordeeld.Hettweedelidbepaaltvervolgensdatheteerstelidnietbeletde«heropening»vandezaakovereenkomstigdewetenhetstraf-procesrecht,indieneraanwijzingenzijnvannieuweofpasaanhetlichtgekomenfeitenofindienersprakewasvaneenfundamenteelgebrekinhetvorigeproces,diedeuitkomstvandezaakzoudenofzoukunnenbeïnvloeden.Ookinartikel68vanhetWetboekvanStrafrecht(Sr)zoueenonderscheidkunnenwordengelezentussenopnieuwvervolgenendeheropeningvaneenzaak.Artikel68Srverbiedtandermaalvervolgenvoorhetzelfdefeitbehoudensdegevallenwaarinrechterlijkeuitsprakenvoorherzieningvatbaarzijn.Herzieningiseenbuitengewoonrechtsmiddelwaardoorheropeningvaneenafgeslotenstrafzaakmogelijkis.Daaruitvolgtdatookartikel68Srerhetoogopheeftomheropeningvanstraf-zakeninuitzonderlijkegevallenmogelijktemaken.Tegendezeachter-grondkanopdevragenvandezeledenwordengeantwoorddatiemandnaeenonherroepelijkevrijspraakopgrondvanhetnebisinidem-beginselnietopnieuwvoorhetzelfdefeitkanwordenvervolgd,tenzijdezaakopgrondvandeinditwetsvoorstelvoorgestelderegelinginuitzon-derlijkegevallenwordtheropend.Eenvrijspraakisnadatdegewonerechtsmiddelenzijnuitgeput,onherroepelijk,tenzijdezaakopgrondvandeinditwetsvoorstelvoorgestelderegelinginuitzonderlijkegevallenalsinditwetsvoorstelomschrevenwordtheropendendezaakwordtherzien.Tenovervloedestipikaandatalsdeheropeningvaneenmeteenvrij-spraakafgeslotenstrafzaakstandaardenongelimiteerdmogelijkzouzijn,welstrijdmethetnebisinidembeginselzoukunnenontstaan.Datisdanookderedenwaaromdemogelijkheidvanheropeningvaneenstrafzaakdiemeteenvrijspraakisafgeslotenopgrondvanartikel4,tweedelid,vanhetZevendeProtocolalleenmogelijkisindeindatartikellidomschreven(uitzonderlijke)gevallen,inwelkeomschrijvinghetnovumendefalsa–dieinditwetsvoorsteldegrondenvoorherzieningtennadelevormen–kunnenwordenherkend.4.2.HetEVRMDeledenvandePvdA-fractievroegenopwelkewijzeNederlandgehoudenisaanhetnebisinidem-beginsel.Zijwildenwetenofdebete-kenisvanditbeginselnietteveelwordtuitgehold,nuookartikel68SrherzieninguitzondertenNederlandhetZevendeProtocolbijhetEVRMnietheeftgeratificeerd.ZijinformeerdenwaaromindememorievantoelichtingwordtingegaanopdejurisprudentievanhetEuropeesHofvoordeRechtenvandeMens(EHRM)overhetZevendeProtocolbijhetEVRM,nuNederlanddaaraannietisgehouden.Zijvroegenoferjurispru-dentievanhetEHRMiswaaruitblijktdatherzieningeenschendingvanhetEVRMofvaneenprotocolbijhetEVRMoplevert.OokwildenzijwetenofNederlandvoornemensishetZevendeProtocolteratificeren.Graagbeantwoordikdezevrageninhunonderlingesamenhangalsvolgt.Dezeledenvrezenuithollingvanhetnebisinidem-beginseldoordatartikel68SrherzieninguitzondertenNederlandhetZevendeProtocolbijhetEVRMnietheeftgeratificeerd.Andersdandezeledenmeenikdatvooruithollingvanhetgenoemdebeginselnietbehoefttewordengevreesdomdateenuitzonderingalleenmogelijkisalseenzaakinuitzonderlijkegevallenwordtherzien.EnalsNederlandhetZevendeProtocolratificeert,voldoetNederlandmetditwetsvoorstelaanartikel4vandatprotocol,omdatdatartikelherzieningvanonherroepelijkevrijsprakeninuitzonder-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.66 lijkegevallentoestaat.InmiddelsisvanregeringswegeaandeTweedeKamermeegedeelddatderegeringthansvanoordeelisdathetZevendeProtocolgeratificeerdkanworden(KamerstukkenII2008/09,31700V,nr.127).BijdevoorbereidingvanditwetsvoorstelisbinnenmijnministeriedejurisprudentievanhetEHRMbezien.Daaruitisgeenjurisprudentienaarvorengekomenwaarinwerdaangenomendateenherzieningtennadeleinstrijdismetartikel4,tweedelid,vanhetZevendeProtocol.Voorherzie-ningtennadeleisookhetinartikel6EVRMgegarandeerderechtopeeneerlijkprocesvanbetekenis.HetEHRMheeftweliswaareenaantalmalenaangenomendatartikel6EVRMpasvantoepassingiswanneererindenationaleprocedureeendefinitievebeslissingisgenomenoverdeherzie-ningsaanvraag,maarhetEHRMbeoordeeltwelofdeprocedureinzijngeheel–dusinclusiefdeproceduredieleiddetotgegrondverklaringvandeherzieningsaanvraag–eerlijkwas.Ermoetsprakezijnvan«tothemaximumextentpossible,afairbalancebetweentheinterestsofanindi-vidualandtheneedtoensuretheeffectivenessofthesystemofcriminaljustice»(ziedezaakRadchikovtegenRusland,EHRM24mei2007,appli-cationnr.65582/01,rechtsoverweging43).DithoudtvolgenshetEHRMondermeerindatdeherzieningsprocedurenietloutergebruiktmagwordenvooreennieuwebehandeling,maardathetmoetgaanomdecorrectievanjuridischemisslagenenfoutebeslissingen.Bovendienkanartikel6EVRMinhetgedrangkomenwanneerdeherzieningsprocedurewordtgebruiktalstweedekansnaeengebrekkigpolitieonderzoek.VaneendergelijkeprocedureeneendergelijkgebruikwasvolgenshetEHRMsprakeindezaakRadchikovtegenRuslandendaaromconcludeerdehetEHRMdatindiezaakartikel6EVRMwasgeschonden.OmdezeredenkwamhetEHRMnietmeertoeaandevraagofdeherzieningdaarnaastookinstrijdkwammetartikel4vanhetZevendeProtocol.Herzieningtennadelealsinditwetsvoorstelvoorzienbehoeftnietinstrijdtekomenmetartikel6EVRM.Herzieningtennadeleisalleenmogelijkopgrondvaneennovumofopgrondvandeinditwetsvoorstelomschrevenfalsa,enherzieningkanalleeninhetbelangvaneengoederechtsbedelingplaatsvinden.Inhetcriteriumdatherzieninginhetbelangvaneengoederechtsbedelingmoetzijn,werkendeverdragsrechtelijkevoorwaardeninzoverredoor,datherzieningniettoelaatbaarisalsophetmomentwaaropeenherzieningsaanvraagwordtoverwogen,ofeenalingediendeaanvraagmoetwordenbeoordeeld,deredelijkeverwachtingbestaatdatdeherzieningsprocedureinzijngeheelopgrondvandeuitartikel6EVRMvoortvloeiendevoorwaardennieteerlijkzalkunnenzijn.Eenverdragscon-formeuitlegvanhetcriteriumdatherzieninginhetbelangmoetzijnvaneengoederechtsbedeling,vergtdat.5.Grondenvoorherziening5.1.NaderoverhetnovumDeledenvandeCDA-fractievroegenofdeterm«ernstigvermoeden»gelukkigisgekozenenofhetnietveeleergaatomgeredetwijfel.Graagbeantwoordikdezevraagalsvolgt.Hetinhetvoorgesteldeartikel482avanhetWetboekvanStrafvordering(Sv)opgenomennovumbegripwordtwatbetreftdedoordezeledenbedoeldetermookgehanteerdinhetwetsvoorstelhervormingherzieningtenvoordele.Determisontleendaanhetbestaandeartikel457Sv.Erwordt–vertaaldnaardeherzieningtennadele–meeuitgedruktdathetnieuwegegevenzodanigmoetzijndatdaardoor–inverbandmethetoverigebewijsmateriaaluitdezaakdiemeteenvrijspraakisafgesloten–heternstigevermoedenontstaatdatdezaakzouzijngeëindigdineenveroordelingvandegewezenverdachte.Zekerheiddateenandereuitspraakzouzijngevolgdbehoeftdaarbij,evenminalsbijdeherzieningTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.67 tenvoordele,niettebestaan.Degebruikteterminologiekomtadequaatvoor.Heternstigevermoedendateenveroordelingzouzijngevolgdisinzekerezinhetspiegelbeeldvangeredetwijfelaandejuistheidvandevrijspraak.Geredetwijfeldaaraankanopgrondvaneennieuwgegevenuitgroeientoteenernstigvermoedendateenveroordelingzouzijngevolgd.DezeledenverzochtenmijomeenreactieopdeopmerkingendiedehoogleraarA.A.Frankenheeftgemaaktinzijnpositionpapermetbetrek-kingtothetrechtopeeneerlijkproces.Graagvoldoeikaanhunverzoek.ZoalsikhierboveninantwoordopvragenvandePvdA-fractiehebaange-geven,isdemogelijkheideenmeteenvrijspraakafgeslotenstrafzaakteherziennietonverenigbaarmethetinartikel6EVRMgegarandeerderechtopeeneerlijkproces.Welmoetdatrechtookinherzieningwordengeres-pecteerdenwordengeëffectueerd.Hetisdenkbaar,vooralinouderezaken,dathetrechtopeeneerlijkprocesinvoorkomendegevalleninhetgedingkanzijnalsinherzieningzoublijkendatbewijsmateriaalnietmeerkanwordenonderzochten/ofgetuigendieindemeteenvrijspraakafge-slotenstrafzaakeenverklaringhaddenafgelegd,nietmeerkunnenwordengehoord,bijvoorbeeldomdatzijzijnoverleden.Dathetrechtopeeneerlijkprocesdemogelijkhedenomtotherzieningtennadeleovertegaaninbepaaldegevallenkanbeperken,isinmijnogengeenargumentomaftezienvandoorvoeringvandeinditwetsvoorstelvervatteregeling.Erzullenookgevallenzijn,metnameinstrafzakendierecentzijnafge-sloten,waarinhetrechtopeeneerlijkprocesnietinhetgedingbehoefttekomen,enherzieningtennadeleaangewezenis.Voortskanhetrechtopeeneerlijkprocesookinhetgedingkomeninoudestrafzakendienimmervoorderechterzijngebracht,enomdieredennietmeteenrechterlijkeuitspraakzijnafgesloten.Ikwijserinditverbandopdatdeverjaringster-mijnvanmisdrijvenwaaroplevenslangegevangenisstrafisgesteldrecen-telijk(bijdeWetvan16november2005,Stb.595)isopgeheven.Degedachtevandewetgeverisgeweestdatookgeruimetijdnahetbegaanvanhetfeitnogbehoeftekanbestaanaanstrafvervolging,zijhetdathetbijvervolgingnalangetijdvanbelangisdathetOpenbaarMinisteriemotiveertwaaromhetalsnogtotstrafvervolgingovergaat(KamerstukkenII2004/05,28495,nr.9,blz.7).DeledenvandefractiesvanCDA,PvdA,SP,VVDenChristenUniesteldenvragenoverdegeloofwaardigebekentenisvandegewezenverdachtealsgrondvoorherzieningtennadele.Graagbeantwoordikdezevrageninhunonderlingeverbandalsvolgt.Inhetvoorgesteldeartikel482a,derdelid,Svisbepaalddatalsnovum«uitsluitend»wordenaangemerktderesultatenvantechnischonderzoekdanwelverklaringen,schriftelijkebescheidenofprocessen-verbaal,houdendeeengeloofwaardigebekentenisvandegewezenverdachteofvaneenpersoondiewegenshetzelfdefeitisvrijgesprokenofontslagenvanallerechtsvervolging(verder:demedeverdachte).Uitdegebruikteformulering(determ«uitsluitend»)volgtdatgetuigenverklaringengeennovumtennadelekunnenopleveren.Dedoordegewezenverdachteofdiensmedeverdachtegedanegeloofwaardigebekenteniszelfmagevenminwordenafgeleiduit–alleen–eengetuigenverklaring.Datvolgtuitdeformuleringdiemeebrengtdathetmoetgaanom«verklaringen,schriftelijkebescheidenofprocessen-verbaalhoudendeeengeloofwaar-digebekentenis»vandegewezenverdachteofdemedeverdachte.Derechtvaardigingvoorderegeldateengeloofwaardigebekentenisvandegewezenverdachteofdiensmedeverdachtenietuitsluitenduiteenverkla-ringvaneengetuigemagwordenafgeleid,houdtverbandmethetrisicodatgewezenverdachtendiedoorderechterzijnvrijgesprokenmetonte-rechtebeschuldigingenkunnenwordengeconfronteerd.EennaderhandafgelegdegeloofwaardigebekenteniskanwelblijkenuitverklaringenvanTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.68 degewezenverdachteofdiensmedeverdachteofuitschriftelijkebescheidenofprocessen-verbaal.Hetrisicovanonterechtebeschuldi-gingenisdaarbijafwezigofkleiner.Tedenkenvaltaanhetgevalwaarindegewezenverdachtetegenovereenopsporingsambtenaarofeenrechtereengeloofwaardigebekentenisaflegt,waarvanvervolgensproces-verbaalwordtopgemaakt.Eenanderewegwaarlangseenbekentenisnaarbuitenkankomen,isviaeendoordegewezenverdachteoverdestrafzaakgeschrevenboek,ofeendoorhemafgegevenvideoboodschap.DeledenvandeChristenUnie-fractievroegeninditverbandwatderele-vantieisvandeverwijzingnaardeBillyDunlop-zaak.Dezevrijgesprokenverdachteliepindranklokalenoptescheppendathijdeperfectemoordhadbegaan.Voorzoverdezebekentenis–vertaaldnaardecriteriadieinditwetsvoorstelwordenvoorgesteld–uitsluitendviaeenverklaringvaneengetuigediehemhetfeitheefthorenbekennennaarbuitenzoukomen,levertdezegeengrondvoorherzieningop.Daarmoetmeerbijkomen.Datwasindedesbetreffendezaakhetgeval,aangeziendezeverdachtehetfeitookineencivieleprocedureheeftbekend.HetverheugtmijdatdeledenvandeCDA-fractievanmeningwarendatgetuigenverklaringenopgoedegrondenzijnuitgesloten.Zijvroegenwaaromeengeloofwaardigebekentenisvaneenmedeverdachtewelgrondvoorherzieningtennadelekanzijn,enonderwelkeomstandig-hedendatgevalis.Graagbeantwoordikdezevraagalsvolgt.OpadviesvandeRaadvoorderechtspraakiserinhetwetsvoorstelinvoorzienomookeenbekentenisvaneengewezenmedeverdachtedietezijnenaanzientotherzieningtennadelezoukunnenleiden,grondtelatenzijnvoorherzieningtennadelevandegewezenverdachtediezelfgeenbekentenisheeftafgelegd.Deredendaarvanisdathetdaarbijgaatomhetzelfdefeitwaaraanbeidenzichalsdaderhebbenschuldiggemaakt.Tedenkenvaltaaneengeloofwaardigeverklaringvandemedeverdachtediebekenthetfeitsamenmetdegewezenverdachtetehebbenbegaan.MetvoldoeninghebikerkennisvangenomendatdeledenvandeVVD-fractieonderschrijvendatbelangrijkevoorwaardenmoetenwordengesteldaanherzieningtennadelewatbetreftdeernstvanhetfeitendebewijskrachtvanhetnovum.ZijvroegenofaansluitingmoetwordengezochtbijhetcriteriumvandegeschokterechtsordedathetWetboekvanStrafvorderingreedskent.Zijinformeerdenofikbereidbenhetwets-voorstelzoaantepassendatherzieningtennadelemogelijkwordtbijmisdrijvenwaaropgevangenisstrafisgesteldvantwaalfjaarofmeer.Deverjaringstermijnvandezemisdrijvenzoumoetenwordenopgeheven,aldusdezeleden.Graagbeantwoordikdezevragenalsvolgt.Vanwegehetingrijpendekaraktervanherzieningtennadeleiservoorgekozenomherzieningtennadeleopgrondvaneennovumalleenbijzeerernstigemisdrijvenmogelijktemaken.Hetgehanteerdecriteriumisdaarbijmisdrijvenwaaroplevenslangegevangenisstrafisgesteldendiededoodvaneenandertengevolgehebbengehad.Metditcriteriumwordtdemogelijkheidvanherzieningtennadeleopgrondvaneennovumbeperkttotdiemisdrijvenwaarbijdewetgeverrecentdeverja-ringstermijnheeftopgeheven.Hetvereistedathetmisdrijfdedoodvaneenandertengevolgemoethebbengehadhangtermeesamendathetrechtopleveninhetalgemeenwordtbeschouwdals«hoogsterechts-goed».Ikmeendathetgekozencriteriumevenwichtigentoereikendis.Deredenendaarvoorzijndevolgende.Herzieningtennadeleiseenvooruitzonderlijkegevallenbedoeld,ingrijpendrechtsmiddelwaaraan–naastvoordelen–ookernstigtenemennadelenzijnverbonden.Naarmatebijmeermisdrijvenherzieningtennadeleopgrondvaneennovummogelijkzouwordengemaakt,zousteedsindringenderdevraagmoetenwordengesteldenbeantwoordofherzieningtennadele,ookverdragsrechtelijkgezien,inconcretegevalleninhetbelangisvaneengoederechtsbede-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.69 ling.Inditlichtbezienzieikgeenaanleidingherzieningtennadeleopgrondvaneennovummogelijktemakenbijmisdrijvenwaaropgevange-nisstrafvantwaalfjaarofmeerisgesteld,zoalsdezeledenvoorstellen.Teronderbouwingvanhunvoorstelwijzenzijeropdatdegrensvanmisdrijvenwaaropgevangenisstrafisgesteldvantwaalfjaarofmeerendiederechtsordeernstighebbengeschokt,thansalinhetWetboekvanStrafvorderingvoorkomt.Ikwijseropdatdeenkeleomstandigheiddathetwetboek–bijdegrondenvoorlopigehechtenis–alindezegrensvoorziet,nognietwilzeggendatdezebegrenzingookingevalvanherzieningtennadeleadequaatis.Ingevalvanherzieningheeftderechterindestraf-zaak,veelalnauitvoerigonderzoekintweeinstanties,aleenonherroepe-lijkebeslissinggenomen.Datisbijdevoorlopigehechtenisniethetgeval.Voorhetopheffenvandeverjaringstermijnenbijmisdrijvenwaaropgevangenisstrafvantwaalfjaarofmeerisgesteld,zieikgeenaanleiding.Deverjaringsregelingisrecentdoordewetgeverherijkt.Bovendienzoueenwijzigingindeverjaringsregelinghetbestekvanditwetsvoorstelvertebuitengaan.Deaanhetwoordzijndeledenvroegenwatmoetwordenverstaanondereen«ernstigvermoeden»vaneenveroordeling.Kortheidshalveverwijsiknaarhetantwoorddatikhierbovenindezeparagraafgafopeenvergelijk-barevraagvandeledenvandeCDA-fractie.DeledenvandeVVD-fractiegavenaanvanmeningtezijndatookgetui-genverklaringendebasismoetenkunnenvormenvaneennovumopgrondwaarvanherzieningtennadelevandegewezenverdachtekanplaatsvinden.Zijvroegenofikditstandpuntdeel.Graagbeantwoordikdezevraagalsvolgt.Inhetwetsvoorsteliservoorgekozendatalseennieuwgegevenbijherzieningtennadeleuitsluitendwordenaangemerkteengeloofwaardigebekentenisvandegewezenverdachteofderesul-tatenvantechnischonderzoek.Getuigenverklaringenkunnengeennovumopleveren.Deuitsluitingvangetuigenverklaringenhoudtverbandmethetrisicodatverdachtendiedoorderechterzijnvrijgesprokenmetonte-rechtebeschuldigingenkunnenwordengeconfronteerd.Voortsplegengetuigenverklaringennaverloopvantijdminderbetrouwbaarteworden.Weliswaarkunnengetuigenverklaringenoverfeitenuiteenververledenineenlopendestrafzaakalsbewijswordengebruiktindienzijinhetconcretegevalvoldoendebetrouwbaarzijngeoordeeld,maarineenmeteenvrij-spraakafgeslotenstrafzaakisperdefinitiealopsporingsonderzoekverricht,inhetkaderwaarvangetuigenkunnenzijngehoord.Inmijnogenmakenbeidedoormijaangedragenargumenteninhunonderlingesamenhangbeziendekeuzeomgetuigenverklaringenuittesluitenverde-digbaar.IkmerkdaarbijopdatookinhetDuitserechtgetuigenverkla-ringengeengrondvoorherzieningtennadelekunnenopleveren.Omdezeredenzieikvooralsnogonvoldoendegrondomgetuigenverklaringenteerkennenalseengegevendatalseennovumtennadelekanwordenaangemerkt.5.2.NaderoverdefalsaHetverheugtmijdatdeledenvandeCDA-fractiepositiefstondentegen-overhetvoorstelombijfalsaherzieningtennadeleinruimematemoge-lijktemaken.Zijvroegenofikbereidbenomwatbetreftdefalsaeenuitzonderingtemakenopderegeldatreedsverjaardestrafbarefeitennietinaanmerkingkomenvoorherzieningtennadele.Eenbijstellingvanhetwetsvoorstelalsdoordezeledenvoorgesteld,komtgeletopdezeerruimeverjaringstermijnennietnoodzakelijkvoor.Ikwijserdaarbijopdatdeverjaringstermijnenbijmisdrijvenwaaropgeenlevenslangegevangenis-strafisgesteldinderegeltwaalfoftwintigjaarbelopen,terwijldezetermijnenindestrafzaakdietotdevrijspraakheeftgeleidbovendienperdefinitiezijngestuit,waardooreennieuwetermijnisaangevangen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.610 DeledenvandeSGP-fractievroegenofomkopingvanderechteralsgrondvoorherzieningtennadelekanwordengemistnuerinNederlandgeengevallenvanomkopingvaneenrechterbekendzijn.Daaropkanikantwoordendatdezeherzieningsgrondisopgenomenvoorhetgevaleendergelijkgevalzichonverhooptooitzouvoordoen.6.DeuitsprakendievoorherzieningvatbaarzijnInantwoordopeendaartoestrekkendevraagvandeledenvandeVVD-fractiebevestigikdathetdebedoelingisdatalleenonherroepelijkeuitsprakenhoudendeeenvrijspraakofontslagvanallerechtsvervolgingtennadelevandegewezenverdachtekunnenwordenherzien.Ditwets-voorstelmaakthetmetanderewoordennietmogelijkomeenonherroe-pelijkeveroordelingtennadelevandegewezenverdachteteherzien.Daardoorisgeenherzieningtennadelemogelijkinbijvoorbeeldhetgevalwaarindegewezenverdachteisvrijgesprokenvanmoordenvoordesubsidiairtenlastegelegdedoodslagisveroordeeld.Weliswaarishetdenkbaardateennovumuitwijstdatdegewezenverdachtehetfeittochmetvoorbedachtenradeheeftbegaan,endusdatdezwaarderestrafbe-palingvanmoordzoukunnenzijntoegepast,maarditisopgrondvanditwetsvoorstelgeengrondvoorherzieningtennadele.Hetisnietoppor-tuunherzieningtennadeleinzulkegevallenmogelijktemaken,omdatdegewezenverdachtealisveroordeeld,demaatschappelijkebehoefteaanherzieningtennadeledusookveelminderis,endeherzieninginzulkegevalleninderegelnietinhetbelangzalzijnvaneengoederechtsbede-ling,omdatbijdieherzieningveelalniet,zoalsopgrondvandehierboveninparagraaf4.2genoemdejurisprudentievanhetEHRMisvereist,sprakeisvan«tothemaximumextentpossible,afairbalancebetweentheinte-restsofanindividualandtheneedtoensuretheeffectivenessofthesystemofcriminaljustice».Deaanhetwoordzijndeledeninformeerdenwaarominhetwetsvoorstelherzieningvaneenveroordelingtennadelevandegewezenverdachtebijwijzevanuitzonderingwelmogelijkwordtgemaaktvoorhettheoretischegevaldatderechterisomgekocht.Deredendaarvanisdatomkopingvanderechterooktotdoelkanhebbeneenlagerestraftebewerkstelligen.Herzieningtennadelekanindatgevalopportuunzijnomdathetvertrouwenindejuistheidvandeonherroepelijkeuitspraakzalzijnweggeslagen.Enalsdegewezenverdachtederechterheeftomgekochtofdoenomkopen,heefthijeenherzieningvandeveroordelinginzijnnadeelbovendienaanzichzelftewijten.DeledenvandeSGP-fractievroegenwelkeaanherzieningtennadeleverbondennadelenhebbengeleidtotdeinhetwetsvoorstelgemaaktekeuzeomherzieningtennadelenietlouterteraanpassingvanstrafmaatofkwalificatiemogelijktemaken.Graagbeantwoordikdezevraagalsvolgt.Denadelendieinhetalgemeenaanherzieningtennadelezijnverbondenbrengenmeedataaneenregelingtotintroductievandieherzieningsvormwezenlijkebeperkingenwordengesteld.Eenvandewezenlijkebeperkingendieditwetsvoorstelwilaanbrengen,isdatveroor-delingenniettennadelevandegewezenverdachtekunnenwordenherzien(afgezienvandeuitzonderingdiebetrekkingheeftopomkopingvanderechter).Hetisnietopportuunherzieningvaneenveroordelingmogelijktemaken,omdat,gezienhetfeitdatdegewezenverdachteisveroordeeld,veelminderbehoeftebestaataanherzieningtennadeledanhetgevalzouzijnbijeenvrijspraak.ZoalsikhierboveninantwoordopeenvraagvandeledenvandeVVD-fractieaangafzalherzieningvaneenveroordelingalgauwnietinhetbelangzijnvaneengoederechtsbede-ling.Eenvande–inhetalgemeenaanherzieningtennadeleverbonden–nadelendieinhetgedingzoukomenindienherzieningvaneenveroorde-lingmogelijkzouwordengemaakt,ishetnadeeldatdoordiemogelijk-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.611 heidbijslachtoffersennabestaandenverwachtingenwordengewektdiealleenbijuitzonderingwaartemakenzijn;herzieningvaneenveroorde-lingtennadelevandegewezenverdachtezalvaaknietinhetbelangkunnenwordengeachtvaneengoederechtsbedeling.7.HetsoortstrafbarefeitenwaarbijherzieningtennadelemogelijkwordtDeledenvandeCDA-fractievroegenofhetnietverstandigzouzijnookindienvandoodslagsprakeisherzieningtennadelemogelijktemaken,omdatdescheidslijntussendoodslagenanderelevensdelicten,waaroplevenslangegevangenisstrafisgesteld,volgensdezeledenzo«dun»is.Graagbeantwoordikdezevraagalsvolgt.Vanwegehetingrijpendekaraktervanherzieningtennadeleiservoorgekozenomherzieningtennadeleopgrondvaneennovumalleenbijzeerernstigemisdrijvenmoge-lijktemaken.Hetgehanteerdecriteriumisdaarbijmisdrijvenwaaroplevenslangegevangenisstrafisgesteldendiededoodvaneenandertengevolgehebbengehad.HierbovenhebikinantwoordopvragenvandeledenvandeVVD-fractieaangegevenwelkeoverwegingenaanditcrite-riumtengrondslagliggen,naarwelkantwoordikkortheidshalveverwijs.Eenkeuzeomhetcriteriumuittebreidenmethetmisdrijfdoodslag–ookalisdaaropgeenlevenslangegevangenisstrafgesteld–isdenkbaar.Maaralsvooruitbreidingleidendzouzijndatdemisdrijvenwaartussenhetonderscheidinbepaaldegevallen«dun»kanzijn,onderhetcriteriumzoudenwordengeschaardzodraeenvandiemisdrijvendaaronderbegrepenis,rijstweldevraagwaardezeuitbreidingstopt.Isbijvoorbeeldnietook(zware)mishandelingdiededoodtengevolgeheeft–daaropisgevangenisstrafgesteldvanmaximaalzesonderscheidenlijktienjaar–eeninaanmerkingkomendmisdrijfomdathetonderscheidmetmoordofdoodslaginvoorkomendegevallen«dun»kanzijn?Inditlichtbezienheefthetmijnvoorkeuraanhetgekozencriteriumvasttehouden.Overigenswiliktervoorkomingvanmisverstandophetvolgendewijzen.Hetgekozencriteriumisofheternstigevermoedenrijstdatalsderechtermethetnieuwegegevenbekendzouzijngeweest,hijdegewezenverdachtezouhebbenveroordeeldvooreenmisdrijfwaaroplevenslangegevangenisstrafisgesteldendatdedoodvaneenandertengevolgeheeftgehad.Voorditcriteriumisdeoorspronkelijketenlasteleggingnietbepalend.Hetisdaardoordenkbaardateenalgehelevrijspraakvaneentenlasteleggingdieuitsluitendwastoegesnedenop(zware)mishandelingmetdedoodvaneenanderalsgevolg,wordtherzienomdatheternstigevermoedenrijstdatdegewezenverdachteopgrondvanhetnieuwegegevenvoormoordzouzijnveroordeeld.Tenslottewilikerinditverbandnogopwijzendateenveroordelingvoordoodslagwelopgrondvanditwetsvoorstelmogelijkisinhetuitzonder-lijkegevalwaarindevrijgesprokenverdachtenaderhandheeftbekendeenmoordtehebbenbegaan,deherzieningsaanvraagomdieredengegrondisverklaard,endefeitenrechterinherzieninguiteindelijktothetoordeelkomtdater(juridisch)sprakewasvandoodslag.Hetisinzulkeuitzonder-lijkegevallendusmogelijkdoodslagsubsidiairindetenlasteleggingoptenemen.DeledenvandePvdA-fractievroegenofditwetsvoorstelhetpadeffentnaarherzieningtennadeleingevalvanminderernstigestrafbarefeiten.Graagbeantwoordikdezevraagalsvolgt.Inditwetsvoorstelwordtherzieningtennadeleopgrondvaneennovumalleenbijzeerernstigemisdrijvenmogelijkgemaakt.Welkevoorstellenindetoekomstalswense-lijkwordenbeoordeeld,valtevenwelniettevoorspellen.Ikwijserechteropdatdewetgeverzelfkanvoorkomendathijopeenhellendvlakterechtkomt,nuuitbreidingvandebeoogdewettelijkeregelingwijzigingdaarvanzouvergen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.612 DeledenvandeVVD-fractievroegenwaaromhetaanvaardbaarisherzie-ningtennadeleopgrondvaneennovumalleenmogelijktemakenbijmisdrijvenwaaroplevenslangegevangenisstrafisgesteldendiededoodvaneenandertengevolgehebbengehad.Ikverwijskortheidshalvenaarhetantwoorddatikhierboveninparagraaf5.1gafopvergelijkbarevragenvandezeleden.Inaanvullingdaaropmerkiknoghetvolgendeop.HetCollegevanprocureurs-generaalheeftinzijnoverhetoorspronkelijkewetsvoorsteluitgebrachteadvies,aanwelkadviesdezeledeninditverbandrefereerden,nietgeadviseerdherzieningtennadelebijanderemisdrijvenmogelijktemakendandiewaaroplevenslangegevangenis-strafisgesteld.8.Hetvereistedatherzieninginhetbelangisvaneengoederechtsbedeling;particuliereopsporingHetverheugtmijdatdeledenvandeSGP-fractiederegeldatgeenachtwordtgeslagenopderesultatenvanregeloverschrijdendeopsporingwaarbijeenrechtvandegewezenverdachteisgeschonden,goedkondenplaatsen.Zijvroegenofikbeleidvoorstadateropisgerichtparticuliereopsporingzoveelmogelijkteverhinderen.Graagverwijsikdezeledenkortheidshalvenaarhetantwoorddatikhierbovengafopeenvergelijk-barevraagvandeledenvandeCDA-fractie.Deaanhetwoordzijndeledenvroegenmijvoortsteverduidelijkenwaarominhetwetsvoorsteleenstrengerbewijsuitsluitingscriteriumwordtgehanteerddaningewonestrafzaken.Graagbeantwoordikdezevraagdooreerstteschetseninwelkeopzichtendebewijsuitsluitingsregeluitditwetsvoorstelstrengerisdandieingewonestrafzaken,omvervol-gensaantegevenwatdaarvanderedenis.Opgrondvanhetvoorgesteldeartikel482a,vierdelid,Svkanbewijsmate-riaaldathetresultaatisvanonderzoekdatinstrijdmetdewettelijkevoor-schriftenisvergaardenwaardoorinbreukisgemaaktopeenrechtvandegewezenverdachte,nietvoorherzieningtennadelewordengebruikt.Watbetreftonrechtmatigebewijsgaringdoorparticulierenisditcriteriumstrengerdanhetcriteriumdatingewonestrafzakengeldt,omdatingewonestrafzakenvoorbewijsuitsluitinggeenredenisalspolitieenjustitiedirectnochindirectbetrokkenzijngeweestbijdeonrechtmatigebewijsvergaringdooreenparticulier(o.a.HR14november2006,NJ2007/179).Voortisingewonestrafzakenvoorbewijsuitsluitingvereistdateenbelangrijkstrafvorderlijkvoorschriftinaanzienlijkemateisgeschonden(HR30maart2003,NJ2004/376).Deinhetvoorgesteldeartikel482c,eerstelid,Svopgenomenregeldat–buitendegevallenwaarinditwets-voorsteldattoelaat–geendoordewetaanopsporingsambtenarentoege-kendebevoegdhedentegendegewezenverdachtemogenwordeningezet,isinmijnogenzondermeeralseenbelangrijkstrafvorderlijkvoorschrifttezien.Opgrondvanhetbewijsuitsluitingscriteriumuitditwetsvoorstelisevenwelnietvereistdatditvoorschriftinaanzienlijkemateisgeschonden.Eenstrengereregelingvooruitsluitingvanjegensdeverdachteonrecht-matigverkregenbewijsisgerechtvaardigd,omdaterindegevallenwaaropditwetsvoorstelbetrekkingheefteenonherroepelijkevrijspraakligt,diedegewezenverdachteaanspraakgeeftommetrusttewordengelaten.Doorregeloverschrijdendeonderzoekshandelingenwaarbijeenrechtvandegewezenverdachtewordtgeschonden,wordtdeze,inhetindividuelegevaldooreenrechterverleende,aanspraakoprust,gene-geerd.Datisernstigerdanhetgevalwaarindealgemeneaanspraakvanverdachteburgersoprustdoorregeloverschrijdendoptredenwordtverstoord.Onrechtmatigebewijsverkrijgingnaeenonherroepelijkevrij-spraakkanomdezeredenalsernstigerwordenbeoordeelddandezelfdeonrechtmatigebewijsverkrijgingineengewonestrafzaak.DaarbijvoegtzichdathetstrengerebewijsuitsluitingscriteriumwatbetreftopsporingTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.613 doorparticulierenmedeisingegevendoordeoverweginghetrisicoopregeloverschrijdendeopsporingdoorparticulieren,datdoorherzieningtennadelekanwordengestimuleerd,binnendeperkentehouden.9.VerjaardestrafbarefeitenDeledenvandeVVD-fractievroegenofikbereidbenominditwetsvoor-steldeverjaringstermijnvan«allekapitaledelictenmeteenstrafbedrei-gingbovendetwaalfjaar»afteschaffen.Ikverwijskortheidshalvenaarhetantwoorddatikhierboveninparagraaf5.1opvergelijkbarevragenvandezeledenhebgegeven.10.KringvanpersonendieherzieningtennadelekunnenaanvragenHetverheugtmijdatdeledenvandeCDA-fractieaangavenovertuigdtezijnvandeargumentenomdebevoegdheideenherzieningsaanvraagintedienen,toetekennenaanhetCollegevanprocureurs-generaal,ennietaandeprocureur-generaalbijdeHogeRaad.DeledenvandefractiesvanPvdA,SP,VVDenChristenUnievroegenopditpuntechteromeennaderetoelichting.Graagmaakikvandegelegenheidgebruikomdeargumentendieervoorpleitendebesprokenbevoegdheidniettoetekennenaandeprocureur-generaalbijdeHogeRaad,maaraanhetCollegevanprocureurs-generaal,nogeensuiteentezetten.Ikzaldaarbijingaanopdedoordeledenvandegenoemdefractiesaangedragengezichtspunten.Andersdanbijherzieningtenvoordeleligtbijherzieningtennadelehetaccentophetalsnogvoortzettenvandevervolging.Herzieningtennadelemoet,ookuitverdragsrechtelijkperspectief,inhetbelangzijnvaneengoederechtsbedeling.Omdezeredenzaleenopportuniteitstoetsmoetenwordengehanteerd.Initiatiefnementoteenvoortzettingvandevervol-gingzoucontrasterenmetdeonafhankelijkepositievandeprocureur-generaalbijdeHogeRaad.Eenargumentdatweltegentoekenningvandehierbesprokenbevoegd-heidaanhetCollegevanprocureurs-generaalwordtaangevoerd,isdatdaardoordeschijnvaneentegrotebetrokkenheidvanhetOpenbaarMinisteriekanwordengewekt.DeledenvandeChristenUnie-fractiewezenhierop.DathetOpenbaarMinisterie–perdefinitie–bijdeafge-slotenstrafzaakdietoteenvrijspraakheeftgevoerd,betrokkenisgeweest,isinmijnogengeenredenomaftezienvantoekenningvandebesprokenbevoegdheidaanhetCollegevanprocureurs-generaal.MijnsinzienskaneenprudenteuitoefeningvandezebevoegdheidaanhetOpenbaarMinis-teriewordentoevertrouwd.Ikonderstreepdathetdebevoegdheidbetreftdeherzieningsaanvraagintedienenendebevoegdheidvoorafgaandaandeaanvraagnaderonderzoektevorderen.Hetisderechterdiedaaroverdebeslissingneemt.Ookblijftdeprocureur-generaalbijdeHogeRaad,naindieningvandeaanvraagdoorhetCollege,degenedieonafhankelijkenmetdistantieinzijnconclusieadviseertofdeonherroepelijkevrijspraakmoetwordenherzien,waarnadeHogeRaaddaaroverdebeslissingneemt.Voorhetkunnenbenuttenvandezeonafhankelijkeadviseringishetnietnodigbijdeprocureur-generaalbijdeHogeRaadookdebevoegdheidneerteleggenzelfdeaanvraagintedienen.Eenargumentdatinhetverlengdehiervanligtisdatactievebetrokken-heidvanhetOpenbaarMinisteriebijherzieningtennadele–dieinmijnogennietongewenstis–ooknietzoukunnenwordenverhinderdmeteenkeuzeomdebevoegdheidtothetindienenvandeaanvraagbijdeprocureur-generaalbijdeHogeRaadneerteleggen.HetzalimmersinderegelhetOpenbaarMinisteriezijndateengrondvoorherzieningophetspoorkomt.VervolgenszalvanhetOpenbaarMinisterieinitiatiefuitgaanomdeherzieningszaakonderdeaandachttebrengenvandeprocureur-generaalbijdeHogeRaad.HetCollegevanprocureurs-generaaldenktinTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.614 zijnoverhetoorspronkelijkewetsvoorsteluitgebrachteadvieszelfsinderichtingdathetOpenbaarMinisteriebijdeprocureur-generaalbijdeHogeRaadeenconceptaanvraagtotherzieningindient.BijdezestandvanzakenkanhetCollegevanprocureurs-generaalmaarbeterdebevoegdheidwordenverleendzelfdeaanvraagintedienen.Daarkomthetvolgendeargumentbij.Vooropstaatdatdegenediedebevoegdheidwordtverleenddeherzieningsaanvraagintedienen,ookdeinstantiemoetzijndievoorafgaandaandeaanvraagnaderonderzoekkanvorderen,alsmededeinstantiemoetzijnonderwiensverantwoordelijk-heidhetonderzoek,indienditwordttoegewezen,wordtverricht.Indiendebevoegdheidomdeherzieningsaanvraagtedoenzouwordenneergelegdbijdeprocureur-generaalbijdeHogeRaad,danzou,zokanikopeenspecifiekevraagvandeledenvandeVVD-fractieantwoorden,erinmoetenwordenvoorziendatdeprocureur-generaalbijdeHogeRaadkanvorderendatnaderonderzoekplaatsvindt.HemzouvervolgensdebevoegdheidmoetenwordenverleendopdrachtentegevenaanhetOpenbaarMinisteriehetgevraagdeonderzoekuittevoeren(of,zoalsdeledenvandeVVD-fractieopperden,zelfdebevoegdheidwordenverleendopsporingshandelingenteverrichten).Dezeconstructiekentnadelen.Bijhetnaderonderzoekinverbandmetherzieningtennadeleligthetaccentophetvergarenvannieuwbewijsopgrondvaneenzeersterkenieuweverdenking.HetparketbijdeHogeRaadzouinherzieningszakeneentaakwordentoegedeeldwaarvoorhetnietistoegerustenwaarvoorhetOpen-baarMinisteriedegeëigendeinstantieis.Bovendienkanhetgevaarvoorcollusiereëelzijnwanneerernieuw,voordegewezenverdachtebelas-tend,bewijsmateriaalaanhetlichtkomt.Ermoetdansnelopgetredenkunnenworden.DeHogeRaadisdaarvoorevenmindegeëigendeinstantie.TenslottewijsikeropdatdeMinistervanJustitieinonsstaatsbestelpolitiekeverantwoordelijkheiddraagtvooropsporingenvervolgingvanstrafbarefeiten,welkeverantwoordelijkheidtotuitdrukkingkomtinde–alleeninuitzonderingsgevallenenmetterughoudendheiduitteoefenen–bevoegdheidvandeMinistervanJustitieomaanhetCollegevanprocureurs-generaalalgemeneenbijzondereaanwijzingentegeveninzakeopsporingenvervolging.Omdatdeprocureur-generaalbijdeHogeRaad–andersdanhetCollegevanprocureurs-generaal–geheelonafhan-kelijkis,zoudeMinistervanJustitiebijeenkeuzeomdeherzieningsaan-vraagendevorderingnaderonderzoekbijdeprocureur-generaalbijdeHogeRaadneerteleggennietmeerpolitiekverantwoordelijkkunnenwordengehoudenvoorbeslissingenoverinitiëringvanhernieuwdevervolgingbijherzieningtennadele.Datachtikonwenselijk.DeledenvandeSGP-fractievroegenwelkebetekenismoetwordentoege-kendaandestrengeopportuniteitstoetsdiedoorhetCollegevanprocureurs-generaalwordtaangelegdinhetlichtvandeomstandigheiddatdebelangenvanslachtoffersennabestaandeneenvandedragendegrondenvormenvoorinvoeringvanherzieningtennadele.Graagbeant-woordikdezevraagalsvolgt.Debelangenvanslachtoffersennabe-staandenvormeninderdaadeenvandegrondenvoorditwetsvoorstel.Datbetekentechternietdatherzieningtennadeleopportuunzouzijnomdeenkeleredendatslachtoffersennabestaandenhernieuwdestrafvervol-gingwensen.Hetgaateromdatineenconcreetgevaleenafwegingwordtgemaakttussenalleinhetgedingzijndebelangen.Zoalsikhierboveninparagraaf4.2hebaangegevenvereistartikel6EVRMdatsprakemoetzijnvan«tothemaximumextentpossible,afairbalancebetweentheinterestsofanindividualandtheneedtoensuretheeffectivenessofthesystemofcriminaljustice».Zomagherzieningookverdragsrechtelijknietwordengebruiktalsherkansingnaeengebrekkigopsporingsonderzoek,ookalzoudenslachtoffersennabestaandenditwensen.ZoalsikhierboveninantwoordopvragenvandeledenvandePvdA-fractieaangaf,moetinhetTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.615 algemeenwordenerkenddatstrafrechtelijkonderzoekooknajarenlangeenaanzienlijkeinspanningenernietinallegevallentoekanleidendatdegehelewaarheidwordtachterhaald,medevanwegefeitelijkeofjuridischebeperkingen.11.Procedureenrechtsbijstand11.1.DetoepassingvanopsporingsbevoegdhedenendwangmiddelenInantwoordopeendaartoestrekkendevraagvandeledenvandePvdA-fractiekanikbevestigendatdeHogeRaad–opgrondvanhetvoorge-steldeartikel482fSv–eenbeveltotgevangenhoudingkangeven.Ditkanvanbelangzijningevaldegewezenverdachtezichinhetkadervaneenanderestrafzaakinvoorlopigehechtenisbevindt.DeledenvandeVVD-fractievroegenzichafofdeformeleaanvraag«nietandersmoetwordengepositioneerd»daninhetwetsvoorstelisvoorzien,enwezenerdaarbijopdatherzieningtennadelemaareenmaalmogelijkis.Zijvondenhetwetsvoorstelkwetsbaarophetpuntdatondervoor-waardenopsporingsbevoegdhedenkunnenwordentoegepastvoordatdeHogeRaadopdeherzieningsaanvraagheeftbeslist.DezeledenvroegenwaaromnietzoukunnenwordengewachtopeenbeslissingvandeHogeRaad.Zijinformeerdenofnietveelvandebeoogdehandelingenkunnenwordenverrichtopgrondvanartikel2vandePolitiewet1993.Graagbeantwoordikdezevragenalsvolgt.Naardezeledenterechtconstateerdenisdetoepassingvantegendegewezenverdachteintezettenopsporingsbevoegdhedenstriktgenormeerd,maarnietgeheeluitgesloten.Hetgeheeluitsluitenvanelketegendegewezenverdachtegerichtetoepassingvanopsporingsbevoegdhedenzouhetonwenselijkegevolghebbendatherzieningtennadeleinallegevallenlouterenalleenopgrondvaneen«spontaan»opgekomennovummogelijkzouzijn.Datzalechternietsteedshetgevalzijn.Eennaderhandgedanebetekenisdientopzijngeloofwaardigheidtekunnenwordenonderzochtvoordatoverdeherzieningsaanvraagwordtbeslist.Hetkanwenselijkzijnookdegewezenverdachteindatkaderteverhoren.Eningevaldegewezenverdachteerluchtvankrijgtdatnieuwtechnischbewijsisopgekomendathemopnieuwalsdaderinbeeldbrengt,kaninvoorkomendegevallenhetrisicobestaanvancollusieofvlucht.Indatgevalmoetdegewezenverdachtekunnenwordenaangehouden.WachtenopeenoordeelvandeHogeRaadoverdegegrondheidvandeherzieningsaanvraagisinditsoortgevallenongewenst.Andersdandezeledenverondersteldenishetnietzodat«veel»vandebenodigdehandelingenopgrondvanalgemeengeformuleerde,taakstellendebevoegdheidsbepalingenzoudenkunnenwordenverricht.Datisalleenhetgevalbijuitoefeningvanbevoegdhedendieniettegendegewezenverdachteisgericht,zoalsonderzoekaansporenmateriaal.Maarzodrahetnodigisbevoegdhedentegendegewezenverdachteintezetten,biedendealgemenebepalingendaarvoorgeengrondslag,reedsdaaromniet,omdatditwetsvoorsteldeinzetvantegendegewezenverdachteintezettenopsporingsbevoegdhedenstriktnormeert.11.2.HetrechtsgedingbijdeHogeRaadendefeitenrechterMetvoldoeninghebikerkennisvangenomendatdeledenvandeCDA-fractieonderschrevendatnagegrondverklaringvandeaanvraagwordtverwezennaareenrechtbank,metdemogelijkheidvanhogerberoepencassatieberoep.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.616 11.3.RechtsbijstandDeledenvandeSP-fractievroegenofonderderechtsbijstanddieaandegewezenverdachtewordtverleendookdekostenzijnbegrepenvanaanvullendforensischonderzoek.Dezeledeninformeerdenofbijderadenvoorrechtsbijstandvoldoendeinzichtbestaatinde«herzieningsproble-matiek».Zijvroegenomeenreactieopdesuggestietekomentoteen«keurmerk»voorherzieningsadvocaten.OokvroegenzijofikbereidbendaaroverinoverlegtetredenmetdeNederlandseOrdevanAdvocaten.Graagverwijsikinantwoordopdezevragenallereerstkortheidshalvenaarhetantwoordopvergelijkbarevragenvanonderanderedezeledeninparagraaf6.3vandenotanaaraanleidingvanhetverslagbijhetwets-voorstelhervormingherzieningtenvoordele.Inaanvullingdaarophetvolgende.Hetvoorgesteldeartikel481iSvvoorzietinrechtsbijstandvoordeverschillendestadiavandeprocedureinzakeherzieningtennadele.Inhetkadervandieprocedurekandegewezenverdachteomaanvullenddeskundigenonderzoekvragen,bijvoorbeeldwanneereenaanvraagwordtingediendofeennaderonderzoekwordtgevraagdinverbandmeteenuitderesultatenvantechnischonderzoekvoortvloeiendnovumtezijnennadele.Indienhetgevraagdeonderzoekwordtverricht,geschiedtditopkostenvandeStaat.Deinhetkadervanrechtsbijstandteverstrekkenvergoedingenomvattennietdekostendiedegewezenverdachtemaaktvooropeigeninitiatiefverrichtaanvullendforensischonderzoekinbijvoorbeeldhetgevalwaarinhetdoorhemgedaneverzoektoteenaanvullendonderzoekisafgewezen.Inditopzichtverschiltdeherzienings-procedurenietwezenlijkvaneengewonenstrafzaak.IkziegeenaanleidinginoverlegtetredenmetdeNederlandseOrdevanAdvocateninverbandmeteen«keurmerk»voorherzieningsadvocaten.Indiendeberoepsgroepspecialisatieopditterreinwilbevorderenstaatnietseraanindewegeenspecialisatieverenigingopterichten.Indepraktijkbestaanalverschillendespecialisatieverenigingen.Hetinitiatiefdaarvoorligtbijdeberoepsgroep.12.HetbewarenvangegevensenvoorwerpenDeledenvandeVVD-fractievroegen–onderverwijzingnaarderegelsvoornotificatieenvernietigingvangegevens–ofikhetermeeeensbendatderegelsoverhetbewarenvangegevensenvoorwerpenbijzonderbeperkendkunnenzijnbijeenonderzoekinverbandmetherzieningtennadele.Dezeledenvroegenofsporen,alsmedegegevensdienanotifi-catiemoetenwordenvernietigd,inallegevallenmogenwordenbewaard.Zijinformeerdenofikbewijsproblemenverwachtvandegelimiteerdebewaartermijnen.Graagbeantwoordikhunvrageninonderlingesamen-hangalsvolgt.Herzieningvaneenonherroepelijkevrijspraakisalleeninzeeruitzonder-lijkegevallenaandeorde.Datalleenalisinhetalgemeeneenredenomdegeldendebewaartermijnennietteverlengenuitsluitendmethetoogopdiezeeruitzonderlijkegevallen.Alseenstrafzaakmeteenonherroepelijkerechterlijkeuitspraakwordtafgesloten–ookalsditeenvrijspraakbetreft–wordendestrafvorderlijkegegevens,waaronderhetgeheledossierisbegrepen,gedurendedertigonderscheidenlijktwintigjaarbewaard.HetDNA-profiel,dedaarbijbehorendegegevens,hetbijbehorendecelmate-riaal,alsmedevingerafdrukkenzullenteruitvoeringvanditwetsvoorstel–uitsluitendmethetoogopherzieningtennadele–eveneenswordenbewaard.Voorzoverdegegevenswaaropdezeledendoelden(tewetendeinartikel126ccSvbedoeldegegevens,zoalstapgegevens)relevantzijnvoordestrafzaak,zijnzijbijdeprocesstukkengevoegd,enblijvenzijlangsdiewegbeschikbaargedurendedevoorstrafvorderlijkegegevensgeldende,ruime,bewaartermijnen.VoorzoverdezegegevensniettotdeprocesstukkenbehorenwordenzijnbinnentweemaandennabeëindigingTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.617 vandezaakennadataandebetrokkeneschriftelijkmededelingisgedaanvandeuitoefeningvandebevoegdheid,vernietigd.Dekansdatdezegegevens,voorzoverzijniettotdeprocesstukkenbehoren,indeinciden-telegevallenwaarinherzieningtennadelealaandeordekanzijn,vervol-gensinherzieningookrelevantzijn,isdermategering,dathetteverzouvoerenhiervooreenbijzonderevoorzieningtetreffen.Oversporenmateriaaldataaneenvoorwerpisontleendkaninhetalge-meenwordengestelddatgeenwettelijkebepalingzichverzettegenhetbewarendaarvan.Watbetreftinbeslaggenomenvoorwerpendiekunnendienenomdewaarheidaandedagtebrengen,zoalsinbeslaggenomenkledingstukken,geldtdatuiterlijkwanneerdestrafzaakisafgeslotenmeteenonherroepelijkevrijspraakvanderechter,hetbelangvandestrafvor-deringzichinhetalgemeennietmeertegenteruggavevandezevoor-werpenaanderechthebbendeverzet.Indienderechthebbendevervol-gens(schriftelijk)aangeeftgeenprijsmeertestellenopdezevoorwerpen,vervallenzijaandeStaat.Bepaaldevoorwerpendieineenbelangrijkerolbijdebewijsvraaghebbengespeeldinafgeslotenstrafzakendiebijzon-dereaandachthebbengekregen,kunnenomhistorischeredenenwordenbewaard.HetCollegevanprocureurs-generaalzalvoorzieninhieropbetrekkinghebbendebeleidsregels.Inhetlichtvanhetvoorgaandeonderschrijfiknietdestellingvandezeledendatdewettelijkebewaarregelingen«bijzonderbeperkend»kunnenzijnvoorherzieningtennadele.13.Overgangsrecht(artikelII)DeledenvandeCDA-fractievroegenofhetjuridischmogelijkisaanhetwetsvoorstel«terugwerkendekracht»toetekennen.Voorhetgevalhetantwoordbevestigendzouluiden,wildendezeledenvernemenwaaromdaarvoornietisgekozen.Graagbeantwoordikdezevragenalsvolgt.Erisgeenhardewettelijkeofverdragsrechtelijkejuridischeregeldiezichertegenverzetaandevoorgestelderegelingonmiddellijkewerkingtoetekennen,endezedustoetepassenopstrafzakendievoorafgaandaandedatumvaninwerkingtredingmeteenonherroepelijkevrijspraakzijnafge-sloten.Deredenwaaromderegeringhettochwenselijkachtomaanderegelingovergangsrechtteverbindendatuitgaatvaneerbiedigendewerking,isdatopgrondvanalgemenebeginselenvaneenbehoorlijkestrafrechtspleginggerechtvaardigdeverwachtingenvanburgers–waar-onderbegrependeburgersdieonherroepelijkzijnvrijgesproken–terespecteren.Nederlandkentthansnietdemogelijkheidvanherzieningtennadele.Tenaanzienvanpersonendieonherroepelijkzijnvrijgesprokenisdaarmeedeverwachtinggewektdatdezeuitspraakniettennadelevanhenkanwordenherzien.Opditmomentkunnengewezenverdachtenaaneenonherroepelijkevrijspraakeenonvoorwaardelijkrechtontlenennietopnieuwmetstrafvorderlijkoverheidsoptredentewordengeconfronteerd.Hoewelhetverbodvanterugwerkendekrachtstriktgenomennietvantoepassingisopeenstrafvorderlijkeregelingzoalsdevoorliggende,ishetinhetalgemeengebruikelijkenwenselijkom,bijverkregenrechtenvandeverdachteburger,ookineerbiedigendewerkingtevoorzienalshetgaatomregelingendiehetvervolgingsrechtvanhetOpenbaarMinisterieraken.Inditverbandkanonderanderewordengewezenopdewetswijzi-gingalsgevolgwaarvandeverjaringstermijndievoorheenverbondenwasaanmisdrijvenwaaroplevenslangegevangenisstrafisgesteld,werdopgeheven(Wetvan16november2005,Stb.595).Thansvolgtuitartikel70Srdatmisdrijvenwaaroplevenslangegevangenisstrafisgesteld,nietverjaren.Dedesbetreffendewijzigingswetbevatovergangsrechtdattotgevolgheeftdeverjaringstermijndieophetmomentvaninwerkingtre-dingbijmisdrijvenwaaroplevenslangegevangenisstrafisgesteldnogliepen,werdenafgeschaft,maardatindiendezemisdrijvenophetmomentvaninwerkingtredingvandebedoeldewijzigingswetalwarenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.618 verjaard,hetvervolgingsrechtdaarvoornietalsnogherleefde.Deparallelmethetvoorliggendewetsvoorsteldringtzichop:instrafzakendieophetmomentvaninwerkingtredingvandebeoogderegelingnognietmeteenonherroepelijkevrijspraakzijnafgesloten,isherzieningtennadelemoge-lijk;inzakenwaarindevrijspraakvoorafgaandaandatmomentinmiddelsonherroepelijkisgeworden,niet.DeledenvandeVVD-fractievroegenofzijhetjuistzagendataanwijzi-gingenvanhetstrafprocesrechtinhetalgemeenonmiddellijkewerkingwordttoegekend.Voorhetgevaldatjuistisvroegendezeledenwaarominhetwetsvoorstelvaneerbiedigendewerkingwordtuitgegaan.Graagverwijsikdezeledennaarhetantwoorddatikhierbovengafopgelijksoor-tigevragenvandeledenvandeCDA-fractie.DeledenvandeVVD-fractiewezenophetbelangdewaarheidteachterhalenendebelangenvanslachtoffersennabestaanden.Zijvroegenofdeafschaffingvandeverja-ringstermijnvoormisdrijvenwaaroplevenslangegevangenisstrafisgesteld,ervoorpleitherzieningtennadeleopafgeslotenstrafzakentekunnentoepassen.OmredenendieikhierboveninantwoordopvragenvandeCDA-fractieuiteenhebgezet,kanaandewetwaarbijdeverjarings-termijnvanmisdrijvenwaaroplevenslangegevangenisstrafisgesteld,werdafgeschaft,eenargumentwordenontleendvóórhetinhetvoorlig-gendewetsvoorstelopgenomenovergangsrecht;indiewijzigingswetisvoorzieninovergangsrechtalsgevolgwaarvanhetvervolgingsrecht–doorafschaffingvandeverjaringstermijn–nietherleefdebijdemisdrijvendieophettijdstipvaninwerkingtredingvandiewetalwarenverjaard.Hetbelangdewaarheidteachterhalenendebelangenvanslachtoffersennabestaandenrechtvaardigdenvolgensdewetgevertoenweldeafschaffingvaneenophettijdstipvaninwerkingtredingnoglopendeverjaringstermijn,maarnietherlevingvanhetvervolgingsrechtbijreedsverjaardemisdrijven.ARTIKELSGEWIJSDeledenvandeCDA-fractievroegenaandachttebestedenaandewets-technischeopmerkingendiedehoogleraarP.A.M.Mevisindienspositionpaperheeftgemaakt.Diensvoorstelomdewoorden«tengevolgeheeft»inhetvoorgesteldeartikel482a,eerstelid,ondera,Svtevervangendoor«tengevolgeheeftgehad»isnietovergenomen,omdatdegekozentermi-nologieeeninhetstrafrechtgebruikelijkeis(zieo.a.artikel303,tweedelid,Sr).Artikel482c,eerstelid,Svspreektoverbevoegdhedendie«gericht»tegendegewezenverdachtewordeningezet.Bijnadereoverwe-gingkomthetwoord«gericht»overbodigvoor.Hetisdaarombijnotavanwijziginggeschrapt.Hetvoorgesteldeartikel482g,tweedelid,Svverwijst,zoalsdeheerMevisterechtopmerkt,naarhetinhetwetsvoorstelhervor-mingherzieningtenvoordelevoorgesteldeartikel476,vierdelid,Sv.Zoalsindememorievantoelichtingisaangegevenbouwthetvoorliggendwetsvoorstelvoortopderegelingvanherzieningtenvoordele,zoalsdezeinhetanderewetsvoorstelwordthervormd.HetverheugtmijdatdeledenvandeCDA-fractiedekeuzeomgeenherzieningmogelijktemakenbijpogingtotenvoorbereidingvanhetmisdrijf,kondenonderschrijven.Dezeledenvroegenwaarombijmede-plichtigheidaanhetmisdrijfgeenherzieningmogelijkis,nudegrenstussenmedeplichtigheidenmedeplegen«vervaagd»is.Graagbeant-woordikdezevraagalsvolgt.Hetwetsvoorstelgaatervanuitdatherzieningopgrondvaneennovumalleenmogelijkisalsdoorhetnieuwegegevenheternstigevermoedenrijstdatdegewezenverdachtezouzijnveroordeeldvooreenmisdrijfwaaroplevenslangegevangenisstrafstaatendatdedoodvaneenandertengevolgeheeftgehad.PogingtotenvoorbereidingvaneendergelijkTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.619 misdrijfhebbenmetmedeplichtigheidaaneendergelijkmisdrijfgemeendatdaaropgeenlevenslangegevangenisstrafisgesteld.Daaromzijnpoging,voorbereidingenmedeplichtigheidalleuitgesloten.Indegevallenwaarintwijfelzoubestaanofsprakeisvanmedeplegendanwelvanmedeplichtigheid,zalveelalsprakekunnenzijnvaneenernstigvermoedendatdegewezenverdachtevoormedeplegenzouzijnveroor-deeld.Eenernstigvermoedenisimmersvoldoende.Alleenwanneeruithetnieuwegegevenduidelijkzouzijndatuitsluitendsprakeisvanmede-plichtigheid,zouherzieningzijnuitgesloten.Mochtnagegrondverklaringvandeaanvraagblijkendattochvanmedeplichtigheidsprakeis,kandaarvooreenveroordelingwordenuitgesproken.Datdoorhetnieuwegegevenheternstigevermoedenontstaatdateenveroordelingzouzijngevolgdvooreenvormvandaderschapzoalsmedeplegen,isimmersslechtseenvoorwaardevoorhetgegrondkunnenverklarenvandeaanvraag.DeministervanJustitie,E.M.H.HirschBallinTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32044,nr.620