Stand van zaken Schiphol

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 665Evaluatie SchipholbeleidNr. 517 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 september 2024Schiphol vervult een belangrijke rol voor Nederland. De luchthavenverbindt ons met de wereld, biedt werk aan tienduizenden mensen en isonmisbaar voor onze economie en het bedrijfsleven. Schiphol is eenbelangrijk knooppunt in de luchtvaart en voor onze mobiliteit: vanuitNederland kun je rechtstreeks naar heel veel bestemmingen in de wereldvliegen. Dat wil het kabinet behouden.De afgelopen jaren was echter niet alles rondom Schiphol juridisch oporde. De gedoogsituatie van de geluidsgrenzen die nu bestaat, heeft telang voortgeduurd. Daarom heeft het kabinet in het Hoofdlijnenakkoordafgesproken dat de rechtsbescherming voor omwonenden moet wordenhersteld, met behoud van de netwerkkwaliteit van Schiphol. Ook isafgesproken de geluidhinder rond Schiphol aan te pakken. Dit is belangrijkvoor de mensen in de omgeving en voor de toekomst van de luchthaven.Om zo snel mogelijk de regelgeving weer op orde te krijgen en degeluidbelasting te verlagen, werkt het kabinet door aan de Europesebalanced approach-procedure die momenteel wordt doorlopen voorluchthaven Schiphol.1 Met deze brief wordt de Kamer geïnformeerd overde resultaten van de aanvullende raadpleging en het besluit van hetkabinet om het aangepaste notificatiepakket in te dienen bij de EuropeseCommissie. Met dit pakket wordt 17% van de totale geluidsdoelstellingvan 20% uit het Actieplan omgevingslawaai Schiphol (2024–2029)gerealiseerd. Het geluidsdoel in de nacht wordt zelfs ruimschootsgehaald.Waar komen we vandaan?Vanaf 2022 wordt er, mede naar aanleiding van een signaal van deInspectie Leefomgeving en Transport (ILT), gewerkt aan het beëindigen1Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 499. kst-29665-517ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 665, nr. 5171 van de gedoogsituatie en aan het op korte termijn terugdringen van degeluidsoverlast rond Schiphol, met behoud van de netwerkkwaliteit.Hiervoor moet de Europese balanced approach-procedure wordendoorlopen. Dit is in het kader van zorgvuldigheid belangrijk gezieninternationale afspraken en verdragen en zorgt voor een brede afweging.Na een uitgebreid proces met technische sessies en consultatie heeft hetkabinet op 1 september 2023 in het kader van deze procedure eenmaatregelenpakket genotificeerd bij de Europese Commissie.2 Onder-tussen kwam op 20 maart 2024 het vonnis van de rechtbank in de zaakvan de Stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder (RBV). Derechter verklaart dat de Staat onrechtmatig handelt, onder andere doorniet de juiste door artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten vande Mens vereiste belangenafweging te maken. Bovendien wordt de Staatonder andere bevolen binnen 12 maanden na het vonnis de wet- enregelgeving te handhaven en een vorm van praktische en effectieverechtsbescherming in het leven te roepen. Gegeven dit vonnis en devoortdurende gesprekken met de Europese Commissie, is het genotifi-ceerde maatregelenpakket aangepast. Het geluidsdoel zoals vastgelegd inhet Actieplan omgevingslawaai Schiphol (2024–2029) is hierbijongewijzigd: 20% minder ernstig gehinderden te hebben op het etmaal en15% minder slaapverstoorden in de nacht.Van 24 mei 2024 tot en met 21 juni 2024 is een aanvullende raadpleginggeorganiseerd om, in het kader van zorgvuldigheid, eenieder demogelijkheid te geven om hierop te reageren.Resultaten aanvullende raadplegingDe aanvullende raadpleging heeft 218 reacties opgeleverd. Grofweg wordtaandacht gevraagd voor de balans tussen het belang van de luchtvaart ende afname van geluid in de omgeving van de luchthaven. Daarbij wordtveelvuldig stilgestaan bij het belang van het respecteren van regelgeving,mede gebaseerd op de uitspraak van de rechter in de RBV-zaak.Tijdens de raadpleging heeft de luchtvaartsector een rapport ingebrachtmet berekeningen en uitkomsten over het effect van de maatregelen, dieverschilden van de berekeningen van het ministerie. Om die verschillen tebegrijpen, zijn op mijn verzoek de verschillende berekeningswijzen,aannames en nieuwe informatie die is verstrekt naast elkaar gelegd en zijnhierover verduidelijkende en verdiepende gesprekken gevoerd door IenWmet verschillende partijen uit de sector: KLM, BARIN, TUI, Schiphol en deluchtverkeersleiding LVNL. Uit deze gesprekken bleek dat in de bereke-ningen van de sector in sommige gevallen is gewerkt met meer gedetail-leerde en/of geactualiseerde informatie. Schiphol, KLM en Transaviahebben deze gedetailleerde informatie aangeleverd, zodat meer enverfijnde berekeningen konden worden gemaakt. Ook is er met eenkleinere onzekerheidsmarge gekeken naar de verwachtingen overwanneer de nieuwe toestellen worden geleverd.Op basis van de reacties uit de aanvullende raadpleging, de aanvullendeen gedetailleerde informatie en de gesprekken met belanghebbenden zijnaannames verder aangescherpt en is het maatregelenpakket dat in deaanvullende raadpleging lag, op een aantal punten aangepast. Vervolgenszijn, onder regie van onderzoeksbureau To70 en met een second opinionvan het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR), nieuweberekeningen uitgevoerd van het effect van de maatregelen op degeluidbelasting. Hieruit blijkt dat het effect van sommige maatregelenanders is dan eerder was berekend.2Kamerstukken II 2023/24 29 665, nr. 481.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 665, nr. 5172 Omdat het berekende effect van de andere maatregelen in het maatrege-lenpakket nu groter lijkt te zijn dan bij het maatregelenpakket uit deaanvullende raadpleging, lijkt de benodigde reductie in het aantalvliegbewegingen, als sluitstuk om het geluidsdoel te halen, kleiner uit tevallen dan voor de zomer werd ingeschat.Gelet hierop kiest het kabinet ervoor om in de aangepaste notificatie eenbandbreedte van 475.000–485.000 vliegtuigbewegingen op te nemen.Omdat er gebruikgemaakt is van nieuwe, meer gedetailleerde informatiein het bestaande rekenmodel, worden de berekeningen de komendeweken nogmaals nagelopen. Deze controle is van belang voor dezorgvuldigheid en kan nog leiden tot een andere uitkomst. Na de controle– die in het najaar zal worden afgerond – zal het definitieve aantalvliegtuigbewegingen worden vastgesteld. De vermindering van het aantalnachtvluchten uit de aanvullende raadpleging, van de toegestane 32.000naar 27.000 per jaar, blijft staan.Het nieuwe maatregelenpakketHet maatregelenpakket, als uitkomst van de berekeningen, verschilt opeen aantal punten van het in de Kamerbrief van 24 mei jl. geschetstemaatregelenpakket. Deze verschillen komen voort uit de reacties in deaanvullende raadpleging, de verdiepende gesprekken en de aanvullendeen gedetailleerde informatie die is aangeleverd.−Stillere toestellen in de nacht (vrijwillige maatregel KLM)KLM gaat in de nacht stillere toestellen inzetten. In de aanvullenderaadpleging is door KLM aangegeven dat zij deze maatregel niet pernovember 2024 kan realiseren. Deze maatregel schuift daarom doornaar november 2025 en deze wijziging is doorgevoerd in de berekenin-gen. KLM heeft mij verzekerd dat deze maatregel per november 2025 isin te passen in de operatie.−RustperiodeMede op basis van de reacties uit de aanvullende raadpleging wordtde maatregel «Beperking van het gebruik van de Aalsmeerbaan en deZwanenburgbaan, gedurende een tijdsperiode op de dag» geschrapt.In de raadpleging waren zowel de omwonenden als de luchtvaartmaat-schappijen, Schiphol en LVNL negatief over deze maatregel.−TariefdifferentiatieDeze maatregel stimuleert alle luchtvaartmaatschappijen om met zostil mogelijke vliegtuigen te vliegen op en van Schiphol. Schiphol isvan plan fors hogere tarieven te rekenen voor meer verschillendelawaaiige toestellen. Hiervoor is Schiphol recent een proces gestart. Erwordt in het maatregelenpakket gewerkt met de laatste inzichten.−Additionele vlootvernieuwingKLM en Transavia staan voor een grote vernieuwing van hun vloot,met toestellen die minder geluid maken dan de oude generatie. KLMen Transavia committeren zich aan een snelle vlootvernieuwing in2025. In de berekeningen zijn aannames aangepast over wanneer dietoestellen ingezet zullen worden.−Weren lawaaiige toestellen in de nachtVliegtuigen moeten aan strengere geluidsnormen voldoen en dusstiller zijn om ’s nachts (23:00–07:00 uur) te mogen starten of landen opSchiphol. KLM heeft nieuwe en meer gedetailleerde informatieaangeleverd over de uitvoering van deze maatregel, waardoor deberekeningen konden worden verfijnd.−Maximumaantal nachtvluchten van 27.000 per jaarHet maximale aantal vliegtuigbewegingen in de nacht gaat verderomlaag. Nu mogen er nog 32.000 vliegtuigen per jaar in de nachtstarten en landen op Schiphol. Vanaf november 2025 zijn dat er nogTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 665, nr. 5173 maximaal 27.000. Dit is een grotere beperking dan was opgenomen inhet notificatiepakket in september 2023.−Maximum totaal aantal vluchten tussen 475.000 en 485.000per jaarHet kabinet kiest voor een bandbreedte van 475.000–485.000 vliegtuig-bewegingen per jaar. Het definitieve aantal zal worden vastgesteld nade hiervoor genoemde controle, en kan daardoor nog wijzigen.Monitoring en handhaving effectenHet bovenstaande pakket is niet vrijblijvend. Het kabinet wil dat degeluidbelasting in de omgeving van Schiphol daadwerkelijk afneemt. Ofdat lukt, is in belangrijke mate afhankelijk van de uitvoering en nalevingdoor de sector. Bovendien wordt in de berekeningen met aannamesgewerkt over de verwachte effecten van maatregelen, maar bijvoorbeeldook over hoe snel de vlootvernieuwing plaatsvindt. Om het gewensteeffect te sorteren, moeten toezeggingen worden waargemaakt en moetblijken dat de aannames kloppen. Het kabinet zal dan ook nauwkeurig inde gaten houden of de maatregelen ook echt de berekende geluidwinstopleveren en of de toezeggingen worden nagekomen.Voor het weren van lawaaiige toestellen wordt regelgeving opgesteld. Opdeze regelgeving zal ILT toezicht houden. Met KLM Groep en Schipholmaak ik afspraken om hen te committeren aan hun inzet om hetgeluidsdoel te behalen.3 Als deze afspraken niet worden nagekomen,moet dat ook gevolgen hebben in de vorm van sancties en/of aanvullendemaatregelen. Dit kan in ultimo betekenen dat er een nieuwe balancedapproach-procedure moet worden gestart om te borgen dat hetgeluidsdoel wordt gehaald. De Kamer wordt via de periodieke voort-gangsbrief Programma Omgeving Luchthaven Schiphol geïnformeerdover het vervolg.VervolgprocesDit aangepaste maatregelenpakket is op 4 september 2024 genotificeerdbij de Europese Commissie. Deze is ook gepubliceerd opwww.luchtvaartindetoekomst.nl. Na afronding van de notificatiefase zalhet kabinet een definitief besluit nemen over het uiteindelijke maatrege-lenpakket dat in regelgeving wordt vastgelegd.De resultaten van de balanced approach-procedure moeten in eenluchthavenverkeerbesluit (LVB) worden vastgelegd. Om dit te kunnendoen moet een milieueffectrapport worden gemaakt. Zoals in verschil-lende voortgangsbrieven aangegeven, wordt hieraan momenteel gewerkt.Tegelijkertijd wordt ook de procedure voor het vaststellen van het LVBopgestart, met alle daarvoor benodigde toetsen. Vervolgens start devoorhangprocedure in de Tweede en Eerste Kamer, waarna de Raad vanState zijn oordeel zal vormen. Mede om recht te doen aan deRBV-uitspraak, wordt beoogd om het maatregelenpakket te laten ingaanper november 2025. De Kamer is op 24 mei jl. geïnformeerd dat hetwijzigen van het LVB met de resultaten van de balanced approach-procedure binnen 12 maanden na het RBV-vonnis praktisch vrijwel nietuitvoerbaar is. Het kabinet zal er echter alles aan doen zo spoedigmogelijk een gewijzigd LVB voor te leggen en vast te stellen.4 Eengewijzigd LVB is ook relevant in verband met het slotallocatieproces,waarover de Kamer onder andere op 25 januari 2024 is geïnformeerd.Mede door de extra stappen in de balanced approach-procedure deze3Zie bijgevoegde brieven van KLM Groep en Schiphol.4Kamerstukken II 2023/24 29 665, nr. 499.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 665, nr. 5174 zomer, is inmiddels vast komen te staan dat het LVB inderdaad later klaarzal zijn. Er wordt alles aan gedaan om dit gewijzigde LVB zo snel mogelijkvast te stellen en de maatregelen in te voeren. Met de slotcoördinator enSchiphol zal worden overlegd over de beoogde ingang van het gehelemaatregelenpakket per november 2025.Met dit pakket wordt 17% van de totale geluidsdoelstelling van 20% uit hetActieplan omgevingslawaai Schiphol (2024–2029) gerealiseerd. Datbetekent dat er nog 3% resteert. Het kabinet heeft besloten om eerst hetdaadwerkelijke effect van het maatregelenpakket een jaar te monitoren.Daarna wordt besloten welke verdere stappen gezet moeten worden.Zoals gezegd kan dit betekenen dat er een nieuwe balanced approach-procedure moet worden gestart om te borgen dat het geluidsdoel wordtgehaald. In de aanvullende raadpleging was voorzien om de 3% in tevullen in 2026 met maatregelen met een focus op de nacht. Er loopt eenimpactanalyse naar de gevolgen van een (gedeeltelijke) nachtsluiting. Deanalyse zal later worden opgeleverd, omdat deze zomer prioriteit moestworden gegeven aan de extra berekeningen voor de balancedapproach-procedure.Tot slotDe afgelopen jaren is er meer aandacht gekomen voor de belangen vande omwonenden. Er is geïnvesteerd in betere samenwerking met deregionale bestuurders in de Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS) en met deomwonenden. Die laatste groep is vertegenwoordigd in de vorig jaaropgerichte Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS). Ik vind dit belangrijkeontwikkelingen en wil deze voorzetten. Dat is ook noodzakelijk. De rechterheeft eerder dit jaar in de rechtszaak van de Stichting Recht opBescherming tegen Vliegtuighinder (RBV) geoordeeld dat de belangenvan omwonenden beter moeten worden meegewogen in de besluit-vorming rondom Schiphol. Ook moet de rechtsbescherming wordenhersteld. We zetten daartoe nu noodzakelijke stappen.Daarnaast vind ik het essentieel om de zorgen vanuit de sector serieus tenemen en hun argumenten mee te nemen. Ik heb een groot hart voor deluchtvaart, en wil daarom ook nadrukkelijk dat er weer perspectief is voorde sector, nadat we dit alles op orde hebben gebracht. Dat moet alleenwel gebeuren zonder dat dat weer extra overlast oplevert voor de mensendie rond Schiphol wonen. Daarom blijven we sturen op vermindering vangeluid. Met dit maatregelenpakket zetten we een moeilijke, maarbelangrijke stap om zo snel mogelijk weer vooruit te kunnen kijken. Ik vindhet belangrijk om hiervoor met alle betrokkenen in gesprek te blijven.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,B. MadlenerTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 665, nr. 5175