Problemen bij de IND

15Problemen bij de INDAan de orde is het VAO Problemen bij de IND (AO d.d.23/04).De voorzitter:Aan de orde is een VAO over problemen bij de IND. Ik heetde staatssecretaris hartelijk welkom. Ik geef als eerste hetwoord aan de heer Fritsma van de PVV.De heer Fritsma (PVV):Dank u wel, voorzitter. Vreemdelingen kunnen in ons landonbeperkt verblijfsprocedures opstarten en daardoor loopthet vreemdelingenbeleid helemaal vast. Afgewezenvreemdelingen gaan vaak niet weg uit Nederland, maardienen gewoon weer nieuwe verblijfsaanvragen in. Verblijfin Nederland wordt op die manier eindeloos gerekt. Uitzet-tingen worden gesaboteerd. En voor de IND blijft hetdweilen met de kraan open. Dit stapelen van procedures iseen vreselijk hardnekkig probleem dat heel snel moet wor-den opgelost. Daarom dien ik de volgende motie in.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering er zorg voor te dragen dat per vreem-deling maximaal één aanvraag om een reguliere verblijfs-vergunning ingediend kan worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2494 (19637).Het woord is aan de heer Van Ojik van GroenLinks.De heer Van Ojik (GroenLinks):Voorzitter, dank u wel. In het AO is uitgebreid gesprokenover de doorlooptijden en de kwestie dat die niet meerbinnen de wettelijke daarvoor vastgelegde termijn plaats-vinden op dit moment. De motie die ik ga indienen, isbedoeld om de staatssecretaris aan te sporen om dat zosnel mogelijk weer op orde te krijgen.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering ernaar streeft per 2021 dedoorlooptijden bij de verlengde asielprocedure weer binnende wettelijke termijn te brengen;overwegende dat het van belang is dat verblijfsrechtelijkeprocedures zo snel mogelijk worden afgerond, zodat snelmet integratie kan worden gestart dan wel terugkeer naarhet land van herkomst kan plaatsvinden;verzoekt de regering zich er maximaal voor in te spannenom de doorlooptijden bij de verlengde asielprocedureuiterlijk in 2020 binnen de wettelijke termijn te brengen, ende Kamer te informeren over de hiertoe genomen maatre-gelen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Ojik en Jaspervan Dijk. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoendeondersteund.Zij krijgt nr. 2495 (19637).Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Is dat niet eigenlijk een korte samenvatting van de inbrengvan de staatssecretaris in het AO?De heer Van Ojik (GroenLinks):Voordat ik deze motie indiende, heb ik uiteraard nog eenseen keer goed teruggelezen wat de staatssecretaris bij hetAO heeft gezegd. Hij heeft gezegd: voorlopig lopen diedoorlooptijden nog op; ik kan maatregelen nemen die ertoeleiden dat in 2021 in ieder geval die doorlooptijden weerbinnen de wettelijke termijn zijn gebracht en ik zal uiteraardmijn best doen om dit zo veel mogelijk te versnellen. Datheeft de staatssecretaris gezegd. Maar deze motie noemtniet voor niets het jaar 2020. Wij vinden echt dat 2021 telaat is en wij roepen de staatssecretaris op om uiterlijk 2020die doorlooptijden weer binnen de wettelijke termijn tebrengen. Ik ben dus wel overtuigd van het feit dat destaatssecretaris zijn best doet om het zo snel mogelijk tedoen, maar deze motie gaat echt wel iets verder.Mevrouw Van Toorenburg (CDA):Dan hecht ik eraan de Handelingen iets breder te duiden,namelijk dat ik niet anders heb gehoord dan dat de staats-secretaris vindt dat het eigenlijk nu al niet anders kan, maardat hij ook geen mensen kan bedenken om de doorlooptij-den naar voren te halen. Ik denk dus dat uw motie toch eenbeetje de samenvatting is van de inbreng van de staatsse-cretaris, maar dat horen we dan zo meteen wel. Ik heb alleenheel erg het gevoel dat het compleet overbodig is, ook geletop de inzet van de andere leden van de Kamer.De heer Van Ojik (GroenLinks):Het staat uiteraard de staatssecretaris vrij om daar zijn eigenkwalificatie aan te geven, maar aan het adres van mevrouwVan Toorenburg zou ik nog het volgende willen zeggen. Destaatssecretaris heeft ons inderdaad in het AO uitgelegddat hij niet zomaar, oneerbiedig gezegd, een blik IND'erskan opentrekken, maar dat daarvoor mensen moeten wor-den geworven en uiteraard ook worden opgeleid. Maar82-15-115 mei 2019TK 82Problemen bij de INDTweede Kamer 2021 kan vanaf nu gerekend nog tweeënhalf jaar zijn en datis echt te lang. Ik hoor het graag van de staatssecretaris alshij de kwalificatie van mevrouw Van Toorenburg deelt datdit overbodig is, maar deze motie spreekt uit dat het uiterlijkin 2020 geregeld moet zijn.De voorzitter:Dank u wel. Mevrouw Becker van de VVD.Mevrouw Becker (VVD):Dank u wel, voorzitter. We hebben in het AO gesprokenover het belang van een streng en rechtvaardig asielbeleiden ook over het belang van een sterke IND om te zorgenvoor snelle procedures, niet alleen voor de veiligelandersen de Dublinclaimanten die nu snel worden afgehandeld,maar ook voor mensen die gebruikmaken van de algemeneprocedure. Ik heb de staatssecretaris in het AO horen zeg-gen dat hij alle mogelijke maatregelen wil nemen om ervoorte zorgen dat in 2021, maar misschien al eerder, in 2020,de capaciteit bij de IND weer helemaal op orde is. Ik heb ervertrouwen in dat hij dat gaat doen. Ik sluit me in die zinaan bij de woorden van mevrouw Van Toorenburg.Ik heb de staatssecretaris ook horen zeggen dat hij kanslozeherhaalde aanvragen zo snel mogelijk wil afdoen. Ik wilhem vragen dat vandaag nog eens een keer te bevestigen.De PVV dient vandaag een motie in die zegt: laten we her-haalde aanvragen onmogelijk maken. Volgens mij hebbenwe in het AO gewisseld dat dit internationaalrechtelijkonmogelijk is. Wel is het bij herhaalde aanvragen bijvoor-beeld mogelijk om gehoor achterwege te laten en om deeendagsprocedure veel vaker in te zetten, zodat iemand dieeen kansloze herhaalde aanvraag doet dezelfde dag nogweet dat het geen enkele zin heeft en dat hij of zij zal moetenterugkeren naar het land van herkomst. Kan de staatssecre-taris bevestigen dat hij beleid voert om die herhaalde aan-vragen veel sneller te kunnen afdoen en dat hij de INDdaartoe ook in staat wil stellen?Dank u wel, voorzitter.De voorzitter:Dank u wel. Tot slot de heer Jasper van Dijk van de SP.De heer Jasper van Dijk (SP):Dank u wel, voorzitter. Ik heb twee moties.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat oplopende wachttijden ertoe leiden datde IND pas over twee jaar alle asielverzoeken weer op tijdkan behandelen;constaterende dat onduidelijk is hoelang de doorlooptijdenexact zijn;verzoekt de regering de Kamer maandelijks te rapporterenover de wacht- en doorlooptijden van de asielprocedures,evenals over nareizigers,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Jasper van Dijken Van Ojik. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan vol-doende ondersteund.Zij krijgt nr. 2496 (19637).MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat bij de IND sprake is van personeelstekort,hoge werkdruk en oplopende wachttijden;overwegende dat de staatssecretaris heeft gezegd datnieuwe taken voor de IND pas ingevoerd kunnen worden"op het moment dat je daar ook de medewerkers voor hebt";verzoekt de regering maatregelen die extra capaciteit ver-gen, zoals het inperken van rechtsbijstand en de duur vande verblijfsvergunning inkorten van vijf naar drie jaar, uit-sluitend in te voeren wanneer zij gepaard gaan met debenodigde capaciteitsuitbreiding,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk. Naarmij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2497 (19637).Dank u wel. Ik wacht heel even tot de staatssecretaris allemoties heeft.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Ik geef het woord aan de staatssecretaris.Staatssecretaris Harbers:Voorzitter, dank u wel. Ik begin met een reactie op de motievan de heer Fritsma op stuk nr. 2494. Die ontraad ik omdathet gewoon juridisch niet mogelijk is. Ik vermoed dat deheer Fritsma dat ook wel weet, want ik heb het al eerdergezegd. De Algemene wet bestuursrecht, internationaleverdragen en de jurisprudentie daarover maken het verbie-den van het doen van een aanvraag voor een verblijfsver-gunning ook na eerdere afwijzing simpelweg niet mogelijk.Tegelijkertijd is de motie misschien in enig opzicht voorba-rig, want zoals u weet zal de commissie-Van Zwol uiterlijk15 juni haar rapport presenteren waarin onder meer wordtingegaan op het rekken van verblijf door herhaalde verblijfs-rechtelijke procedures. Er zullen aanbevelingen worden82-15-215 mei 2019TK 82Problemen bij de INDTweede Kamer gedaan voor maatregelen om dat tegen te gaan. De oplos-singen zullen we eerder in de afhandeling, de logistiek ende processen daaromheen moeten zoeken, dan in het sim-pelweg verbieden van het doen van herhaalde aanvragen.We kunnen er nog wel slimmer mee omgaan. Kijk daarvoornaar het rapport. Ik zal zo nog ingaan op de suggesties diemevrouw Becker daartoe heeft gedaan.De voorzitter:De motie op stuk nr. 2494 wordt ontraden.De heer Fritsma (PVV):Dan blijft het dus in de visie van de staatssecretaris dweilenmet de kraan open, want na elke afgewezen aanvraag volgtgewoon weer een nieuwe aanvraag, en de mensen gaanniet weg. Deze motie gaat over reguliere aanvragen. Daarzit het probleem vaak: afgewezen asielzoekers gaan aanvra-gen indienen met klemmende redenen van humanitaireaard en medische behandelingen. Juist daar zit de pijn.Welke internationale verdragen staan deze motie preciesin de weg? Ik denk dat dat niet zo is. Deze motie is weldegelijk uitvoerbaar.Staatssecretaris Harbers:Er is een veelheid van verschillende aanvragen, niet alleenregulier, maar ook op asiel. Ik schat de motie breed in. Alsmensen een grond aanvoeren, bijvoorbeeld medisch, waartoch naar gekeken moet worden, dan kan ik dat niet in deweg staan. Waar naar mijn gevoel veel meer de oplossingin zit — dat is meteen een reactie op wat mevrouw Beckernaar voren bracht — is het zo snel mogelijk afdoen vankansloze aanvragen.Medio dit jaar gaan twee maatregelen in. Ten eerste zullenkansloze aanvragen zonder gehoor worden afgedaan,waardoor ze eigenlijk per ommegaande schriftelijk kunnenworden afgewezen. Twee. In veel meer gevallen wordt gelijkgebruikgemaakt van de eendagstoets, waardoor meteenduidelijk is dat een aanvraag geen resultaat heeft. Een derdemaatregel die hieraan kan bijdragen — dat zullen we in depraktijk moeten zien — is de nieuwe schrijnendheidsbeoor-deling in de eerste aanvraag, die maakt dat in de eersteaanvraag over de hele linie wordt bekeken wat er aan dehand is. Als het beoordeeld is, is er geen nieuwe grondmeer voor een volgende aanvraag. Ook daar kunnen wewaarschijnlijk nog versnelling bereiken.De heer Fritsma (PVV):Ik hoor ditzelfde verhaal al jaren. We gaan aanvragen ver-sneld afdoen et cetera, maar het lukt gewoon niet, hetgebeurt niet, want vreemdelingenadvocaten dienen aanvra-gen in voor medische behandelingen. Dan moet er weereen medisch adviseur komen. Het duurt maanden! Daardoorloopt alles vast. Ik heb de staatssecretaris net heel concreetgevraagd welke internationale verdragen mijn motie in deweg staan en de staatssecretaris kan er gewoon niet éénnoemen. Die motie is dus uitvoerbaar. Als die rem op hetaantal procedures dat kan worden ingediend er niet komt,dan wordt geen enkel probleem opgelost. Dan wordt hetterugkeerbeleid eindeloos getraineerd en dan staan we hierover tien jaar nog steeds precies dezelfde discussie te voe-ren. Dat kan toch niet?Staatssecretaris Harbers:Bijvoorbeeld als het om medisch gaat, hebben we te makenmet het EVRM. Een beroep op een medische behandelingkan niet op voorhand worden uitgesloten, omdat Nederlandop grond van het EVRM geen personen terugzendt naareen land als dat medisch gezien volstrekt onverantwoordis. Waar wel winst te behalen is, is die medische beoorde-lingen zo snel mogelijk te doen. Daar willen wij het procesverder op stroomlijnen. Verder hebben we te maken metde Richtlijn gezinshereniging. Dat zijn al twee voorbeelden.Voorzitter. Hiermee heb ik ook een reactie gegeven op devragen die mevrouw Becker gesteld heeft. Dan kom ik opde motie van de heer Van Ojik op stuk nr. 2495. Ik heb diemotie even niet bij de hand ...De voorzitter:De motie gaat over de termijnen.Staatssecretaris Harbers:Ik doe het even uit mijn hoofd. Ik herken mij zeer goed inwat in die motie staat, want ik voel dat het een soortbeknopte verwoording is van wat ik in het AO heb gezegd.Ja, het klopt, bij ongewijzigd beleid lopen we in 2021 weerop koers. Als de heer Van Ojik me vraagt om een inspan-ningsverplichting om alles te doen wat mogelijk is om teproberen het al in 2020 voor elkaar te krijgen, is mijn reactiedat dat natuurlijk ook mijn ambitie is, want hoe sneller wedaarin slagen, hoe sneller er duidelijkheid is voor mensenover hier blijven dan wel terugkeer. Die inspanningsverplich-ting meen ik in het AO al wel op mij genomen te hebben,maar om maar meteen duidelijk te maken dat de heer VanOjik en ik het volgens mij eens zijn, denk ik dat het het besteis om die motie maar gelijk over te nemen.De voorzitter:Het voorstel van de staatssecretaris is om de motie over tenemen. Is daartegen bezwaar? Dat is niet het geval. Danmaakt ze hiermee geen onderdeel meer uit van de beraad-slaging.De motie-Van Ojik/Jasper van Dijk (19637, nr. 2495) isovergenomen.Dan de motie op stuk nr. 2496.Staatssecretaris Harbers:De motie op stuk nr. 2496 is de motie van de heren Jaspervan Dijk en Van Ojik over maandelijks rapporteren. Dieontraad ik, niet omdat ik dat niet zou willen, maar omdat,zoals ik ook al in het AO uiteengezet heb, cijfers per maanduiteindelijk niet meer maar misschien minder zeggen overdoorlooptijden. Soms worden er namelijk projectmatiggroepen mensen afgehandeld per land van herkomst. Danzou je zomaar opeens een maand kunnen denken dat hetmisschien de goede kant op gaat, terwijl dat een maandlater dan weer niet het geval is. Ook met de IND-cijfers leertde ervaring dat je, als we het op de huidige manier doen,waarbij we in ieder geval twee keer per jaar rapporteren,een beter inzicht krijgt in hoe het er echt voor staat met dedoorlooptijden dan wanneer we dat maandelijks zoudengaan doen. Als ik terugblik op de vorige motie, die overge-82-15-315 mei 2019TK 82Problemen bij de INDTweede Kamer nomen is, begrijp ik natuurlijk wel dat u ergens in 2020 wiltweten hoe het ervoor staat. Misschien kunnen we daarvoorveel meer de reguliere momenten gebruiken, bijvoorbeeldbij een begrotingsbehandeling of een Voorjaarsnota, omte laten weten hoe het er, specifiek met betrekking tot deuitvoering van die motie, voor staat. Maar ik denk echt datwe het inzicht voorbijschieten als we zeggen: vanaf numaandelijks al deze cijfers. Om die reden ontraad ik diemotie dus.Tot slot ...De voorzitter:De motie op stuk nr. 2496 wordt ontraden. Dan de motieop stuk nr. 2497.Staatssecretaris Harbers:Over de motie op stuk nr. 2497 hebben we het debat gehad.Ik heb ik bij deze motie het gevoel dat die net weer net eentandje verder gaat dan wat in het debat gezegd is. Ja, ikheb gezegd dat er rust moet komen bij de IND. Dat betekentdat nieuwe maatregelen verantwoord moeten kunnenworden ingevoerd. Maar het wordt hier weer meteengekoppeld aan niet alleen de benodigde capaciteit maarook aan de capaciteitsuitbreiding. Ik heb niet het gevoel datalle nieuwe maatregelen meteen om meer capaciteit vragen.Soms is het ook een kwestie van het anders inzetten enanders inregelen et cetera. Omdat ik toch het gevoel hebdat deze motie net een tandje verder gaat, ontraad ik deze,terwijl ik mijn toezegging uit het AO dat we dit verantwoorden zorgvuldig doen, vanzelfsprekend handhaaf.Voorzitter, daarmee ben ik gekomen aan het eind van debeantwoording.De voorzitter:Dank u wel.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Over deze moties zal aanstaande dinsdag worden gestemd.Ik dank de staatssecretaris voor zijn komst naar de Kameren schors voor enkele ogenblikken. Daarna gaan wij doormet het volgende debat.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Voorzitter: Aukje de Vries82-15-415 mei 2019TK 82Problemen bij de INDTweede Kamer