Afronding 1e fase beleidscyclus vitaal SEO-rapport

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202630 821Nationale VeiligheidNr. 323 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 november 2025Met deze brief informeer ik u over de stand van zaken van de beleids-cyclus vitaal voor de financiële sector. Nederland kent al enige tijd deAanpak vitaal.1 Deze aanpak versterkt de weerbaarheid van de vitaleinfrastructuur en beschermt vitale processen en instellingen tegenbestaande en nieuwe bedreigingen en risico’s. Onderdeel hiervan is debeleidscyclus vitaal. Deze beleidscyclus maakt inzichtelijk welke processenen diensten zo essentieel zijn voor de Nederlandse samenleving, datuitval, verstoring of manipulatie daarvan kan leiden tot ernstigemaatschappelijke ontwrichting, ernstige economische schade of – in hetuiterste geval – een bedreiging van de nationale veiligheid.In maart 2024 werd de Tweede Kamer geïnformeerd over het voornemenom de beleidscyclus vitaal voor de financiële sector uit te voeren,vanwege de geopolitieke ontwikkelingen.2 In deze brief informeer ik uover de processen in de financiële sector die als vitaal worden aange-merkt, mijn voornemen om vitale aanbieders van deze processen, indienpassend, onder het toepassingsbereik van de Wet veiligheidstoetsinvesteringen, fusies en overnames (Wet vifo) te brengen, en anderevervolgstappen.Identificatie vitale processen en instellingenOnderzoeksinstituut Stichting Economisch onderzoek (SEO) heeft op basisvan objectieve criteria een advies voor een lijst met vitale processen enaanbieders in de financiële sector opgesteld. Het rapport van SEO is totstand gekomen in samenwerking met de Ministeries van Financiën,Justitie en Veiligheid, Sociale Zaken en Werkgelegenheid, De Neder-landsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Op basisvan dit rapport is na overleg met toezichthouders DNB en AFM een1Kamerstukken II, 2022/2023, 30 821, nr. 175.2Kamerstukken II 2023/2024, 30 821, nr. 207. kst-30821-323ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 821, nr. 3231 definitieve lijst opgesteld van vitale processen en aanbieders in definanciële sector.Het rapport en de definitieve lijst met vitale instellingen zijn vertrouwelijk,omdat dit bedrijfsvertrouwelijke informatie betreft en deze informatiedient ter bescherming van de nationale veiligheid. De vitale processen inNederland zijn openbaar.3 Op basis van het onderzoek zijn de volgendeprocessen in de financiële sector als vitaal geïdentificeerd: productadmi-nistratie, het beheren van de balans, innen en uitkeren, exploiteren vaneen handelsplatform, het betalingsverkeer (zowel giraal als chartaal) enhet kapitaalmarktverkeer.4 Deze processen reflecteren belangrijkehandelingen binnen de financiële sector. Zo gaat productadministratieover het beheren van betaal- en spaarrekeningen waarbij grote aantallenfinanciële en persoonsgegevens worden beheerd. Het beheren van debalans betreft het aantrekken en afstoten van kapitaal of het beheer vanvermogen en is van belang omdat het financiële stabiliteit en winstge-vendheid van instellingen moet waarborgen.Deze processen zijn in beginsel op veel instellingen in Nederland vantoepassing. Of een instelling daadwerkelijk vitaal is, wordt bepaald opbasis van drempelwaardes en mogelijke impact in het geval van uitval enverstoring. Vanuit deze vitale processen zijn onder andere op basis vanomvang, vermogen en aantal klanten vitale aanbieders afgeleid. Hoewelhet onderliggende rapport niet openbaar gemaakt kan worden, bied ik uwKamer desgewenst een vertrouwelijk inzage aan van het rapport.Volgende stappen: afronden beleidscyclus vitaal en Wet vifoDe beleidscyclus vitaal bestaat in totaal uit vier stappen, waarvan deeerste nu is uitgevoerd:51.het identificeren van vitale processen en de aanbieders daarbinnen;2.het analyseren van de risico’s en de weerbaarheid van de aanbiedersen processen;3.het opstellen van een actieprogramma met te treffen weerbaarheids-verhogende maatregelen;4.het toetsen van de effectiviteit en het waar nodig bijstellen van dezemaatregelen.De volgende stap is om te onderzoeken of er aanvullende maatregelennodig zijn om de weerbaarheid van de (nieuwe en bestaande) vitaleinstellingen te vergroten. Ik ben voornemens om dit voor de zomer van2026 af te ronden. De geïdentificeerde vitale instellingen hebben over hetalgemeen al een hoog niveau van weerbaarheid. Het grootste deel van deinstellingen valt momenteel onder wetgevende kaders, zoals het Europeseraamwerk ten aanzien van digitale weerbaarheid (Digital OperationalResilience Act, DORA). Daarnaast maken de vitale instellingen binnen hetbetalings- en kapitaalmarktverkeer nu ook al deel uit van een operationelecrisismanagementstructuur van AFM, DNB en het Ministerie vanFinanciën.Een maatregel die ik op korte termijn voornemens ben te treffen is om denieuwe vitale aanbieders, voor wie dit logisch en passend is, onder hettoepassingsbereik van de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en3Te raadplegen via: https://www.nctv.nl/onderwerpen/vitale-infrastructuur/overzicht-vitale-processen4Zo gaat balance sheet management bij financiële instellingen bijvoorbeeld over het beherenvan activa en passiva om financiële stabiliteit en winstgevendheid te waarborgen. Instellingenzijn pas vitaal bij een bepaalde omvang van de balans.5Kamerbrief over de nationale veiligheid Kamerstukken II 2022/23, 30 821, nr. 182.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 821, nr. 3232 overnames (Wet vifo) te brengen. De Wet vifo geldt op dit moment binnende financiële sector voor significante banken, grote handelsplatformen encentrale tegenpartijen.De Wet vifo bevat de verplichting om een veiligheidstoets uit te voeren bijinvesteringen in, en fusies en overnames van, vitale aanbieders, die leidentot een wijziging in de zeggenschap van een organisatie die een risicokunnen vormen voor de nationale veiligheid. Vitale aanbieders moetenvoorgenomen verwervingsactiviteiten laten toetsen door het BureauToetsing Investeringen (BTI) van het Ministerie van Economische Zaken.Deze veiligheidstoets moet onder andere voorkomen dat vitale onder-delen, kennis en gevoelige persoonsgegevens belanden bij landen methoge veiligheids- en spionagerisico’s.6Een nieuw Europees wettelijk weerbaarheidskaderIn december 2022 zijn twee Europese richtlijnen in werking getreden diezijn gericht op het versterken van de fysieke, digitale en economischeweerbaarheid van Europese lidstaten: de Network and InformationSecurity 2 (NIS2) richtlijn, en de Critical Entities Resilience (CER) richtlijn.Deze richtlijnen worden op dit moment door de Minister van Justitie enVeiligheid in Nederland geïmplementeerd in de Cyberbeveiligingswet(Cbw) en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke). Deze richtlijnenzijn van toepassing op banken en financiële marktinfrastructuren.Daarnaast is sinds begin 2025 de DORA-verordening van toepassing. InDORA zijn eisen op het terrein van cyberveiligheid opgenomen, specifiekten aanzien van financiële instellingen. DORA is lex specialis op de NIS2-en CER-richtlijnen, wat betekent dat de eisen in DORA voorgaan op derichtlijnen.Het overgrote deel van de financiële instellingen met een vergunning vanAFM of DNB valt onder DORA. Dit geldt echter niet voor alle partijen in definanciële sector die als vitaal worden aangemerkt. Ik ga daaromonderzoeken of het passend en nodig is om deze instellingen onder dereikwijdte van de Cbw en Wwke te brengen. Dit ga ik doen in samen-spraak met de toezichthouders AFM en DNB, en het Nationaal CyberSecurity Centrum (NCSC). Zodra een instelling onder de Wet vifo valt ofonder de reikwijdte van de NIS2- en CER-richtlijnen wordt gebracht,moeten deze zich houden aan nieuwe wettelijke eisen. Ik ga ervoor zorgendat de betreffende partijen in de komende maanden op heldere wijzehierover worden geïnformeerd. Hierbij moet rekening worden gehoudenmet de gevoeligheid en vertrouwelijkheid van de informatie enbescherming van vitale instellingen.De recente geopolitieke ontwikkelingen vereisen een weerbare samen-leving. Het streven van het kabinet is om de weerbaarheid van onzesamenleving te verhogen. Een weerbare financiële sector is daarbijonmisbaar omdat de samenleving en de financiële sector een groteverwevenheid kennen. De verschillende stappen die ik in deze briefbeschrijf zorgen voor een betere bescherming van vitale processen eninstellingen in de financiële sector. Dit draagt bij aan de weerbaarheid vande Nederlandse samenleving als geheel.De Minister van Financiën,E. Heinen6Kamerstukken II 2022/23, 32 013, nr. 267. Aangenomen 4 april 2023 (Handelingen II 2022/23,nr. 69, item 10).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 821, nr. 3233