Achtste voortgangsbrief Programma Omgeving Luchthaven Schiphol

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 665Evaluatie SchipholbeleidNr. 514 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 juni 2024Met het Hoofdlijnenbesluit Schiphol is een stap gezet om te komen tot eennieuwe balans tussen het belang van een internationale luchthaven en dekwaliteit van de leefomgeving, specifiek voor omwonenden.1 Binnen hetProgramma Omgeving Luchthaven Schiphol wordt gewerkt aan deeffectuering van dit Hoofdlijnenbesluit, via drie sporen.2 Daarnaast wordtook gewerkt aan diverse andere trajecten, gericht op de balans tussenSchiphol en de leefomgeving. De Kamer wordt periodiek geïnformeerdover de voortgang van het Programma, onder andere middels deperiodieke voortgangsbrief.3 Hierbij ontvangt de Kamer de achtstevoortgangsbrief met een stand van zaken binnen een aantal van deverschillende trajecten.Stand van zaken balanced approach-procedureIn de eerdere voortgangsbrieven is de Kamer meegenomen in denoodzaak om, in het kader van Europese verordening 598/2014, debalanced approach-procedure te doorlopen voor geluidgerelateerdeexploitatiebeperkingen op luchthavens. Dit om te komen tot realisatie vanhet gestelde geluidsdoel van minus 20 procent op het etmaal en minus 15procent in de nacht. Vervolgens zijn potentiële maatregelen geïnventari-seerd en zijn, conform de procedure, berekeningen uitgevoerd in hetkader van doelbereik en kosteneffectiviteit van de maatregelen. Zodoendeis er gewerkt aan het bepalen wat kosteneffectieve maatregelen zijn omhet gestelde geluidsdoel te bereiken, ter voorbereiding op de consultatie.De Kamer is geïnformeerd over de start van de consultatieperiode.4Vervolgens is de Kamer op 1 september 2023 geïnformeerd over de start1Kamerstukken II 2021/22, 29 665, nr. 432.2(1) beëindiging anticiperend handhaven, (2) vaststellen gewijzigd LVB na afronding balancedapproach-procedure, (3) ontwikkeling normstelling voor de milieugebruiksruimte.3Kamerstukken II 2022/23, 29 665, nrs. 426, 437, 450, 471, 489, 489 en 496.4Kamerstukken II 2022/23, 29 665, nr. 461. kst-29665-514ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 665, nr. 5141 van de notificatiefase van de balanced approach-procedure.5 Op25 januari 2024 is de Kamer geïnformeerd dat er door de EuropeseCommissie naar aanleiding van de gestelde vragen en de gesprekken oponderdelen van het door ons voorgestelde pakket aan maatregelen nogaanvullende onderbouwing gevraagd is. Dit betekende dat de notifica-tiefase van de balanced approach-procedure meer tijd in beslag zounemen.6 Dit betekende ook dat de beoogde implementatiedatum voor demaatregelen van 1 november 2024 daardoor niet meer haalbaar was,mede door de samenloop met de deadlines voor het slotallocatieproces.De vragen en zorgen van de Europese Commissie hebben geleid tot eenaangepast voorstel om het geluidsdoel te behalen. Dit nieuwe voorstel isop 24 mei jl. gepubliceerd en daarmee is ook een aanvullende raadpleginggestart (met 460.000 tot 470.000, met 27.000 in de nacht).7 Het is voor hetkabinet belangrijk dat iedereen de kans heeft gehad om te reageren opmaatregelen die het kabinet wil nemen om het geluid rondom Schiphol teverminderen, voordat het voorstel wordt ingediend bij de EuropeseCommissie. Na het verwerken van de reacties kan het kabinet een besluitnemen over een definitief maatregelpakket waarover de EuropeseCommissie vervolgens in kennis wordt gesteld. De Europese Commissiebuigt zich vervolgens over het maatregelpakket alvorens zij een adviesuitbrengt. Na het verkrijgen van dat advies kan het ministerie devastlegging van de maatregelen in wet- en regelgeving definitiefvormgeven.Impact analyse nachtsluitingOp dit moment wordt er onderzoek gedaan naar maatregelen in de nachten de brede impact van een (gedeeltelijke) nachtsluiting. Een drietalvarianten van een nachtsluiting zijn hier onderdeel van. Ook wordt eenaantal andere maatregelen onderzocht, zoals het weren van de meerlawaaiige toestellen die nu nog in de nacht vliegen op Schiphol. Deimpactanalyse bestaat uit 2 delen. Het eerste richt zich op de operationelegevolgen voor verschillende vliegtuigmaatschappijen die nu in de nachtvliegen. Het tweede op geluid, de potentie voor hinderreductie enoperationele gevolgen op de luchthaven. De resultaten van de impact-analyse worden in juli verwacht. Verdere besluitvorming en uitwerkingkan daarna plaatsvinden.Wijziging Luchthavenverkeerbesluit (LVB)Ter opvolging van de uitspraak van de rechtbank Den Haag in debodemprocedure tussen Stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuig-hinder (RBV) en de Staat, wordt momenteel gewerkt aan een herzieningvan het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB). Op deze manier kanvoldaan worden aan het bevel van de rechtbank weer geldende wet- enregelgeving toe te passen. Het kabinet, dat in 2022 begonnen was met eenherziening van het LVB, zal er, ondanks de praktisch vrijwel onuitvoerbaretermijn van twaalf maanden, alles aan doen om zo snel mogelijk ditgewijzigde LVB vast te stellen. In dit gewijzigde LVB is aandacht voorbetere rechtsbescherming voor omwonenden door het opnemen van(meer) handhavingspunten in een groter gebied rondom de luchthaven.Het voornemen is om in dit LVB ook de uitkomsten van de lopendebalanced approach-procedure vast te leggen.Op dit moment wordt volop gewerkt om alle benodigde stappen tedoorlopen. Een van deze stappen is het opstellen van een milieueffect-5Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 481.6Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 491.7Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 499.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 665, nr. 5142 rapport (MER). Als onderdeel van het mer-proces is een Notitie Reikwijdteen Detailniveau (NRD) opgesteld waarin de uitgangspunten voor het MERbeschreven zijn. In de notitie wordt onder andere beschreven hoe demilieueffecten van de wijziging van het LVB in beeld worden gebracht inhet MER. Hierbij wordt rekening gehouden met de aanvullenderaadpleging van de balanced approach-procedure die tot en met 21 juni2024 liep. In de raadpleging wordt uitgegaan van een bandbreedte in hetaantal vliegtuigbewegingen. Deze bandbreedte is opgenomen omdat erafhankelijk van de uitkomst van de aanvullende raadpleging een verschil-lende uitkomst kan zijn. In het definitieve pakket dat wordt aangebodenaan de Europese Commissie zal het definitieve aantal wordenopgenomen. De bandbreedte is ook onderdeel van de NRD. De NRD is alsbijlage 3 bijgesloten bij deze Kamerbrief. Vanuit de rol van de Minister vanInfrastructuur en Waterstaat als Bevoegd Gezag voor het MER heb ik deCommissie voor de milieueffectrapportage gevraagd mij te adviseren overde NRD. Het MER wordt na afronding tegelijk met het ontwerpLVBaangeboden aan het parlement voor de voorhangprocedure.Het krappe tijdpad om opvolging te geven aan de uitspraak en zo spoedigmogelijk een gewijzigd LVB vast te stellen, vraagt om nu stappen te zettenmet de NRD en laat geen ruimte voor een uitgebreide zienswijzeprocedureop de NRD. Een zienswijzeprocedure voor de NRD is ook niet verplicht.Wel worden de Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS), de BestuurlijkeRegie Schiphol (BRS) en de sectorpartijen verenigd in het sectoroverleggevraagd om input. In combinatie met de aanvullende raadpleging rondde balanced approach-procedure, die van 24 mei tot en met 21 juni liep,en de eerdere raadplegingen, geeft dat een goed beeld van de verschil-lende opvattingen. Verderop in het proces, gelijktijdig met de terinzage-legging van het ontwerpLVB, is er gelegenheid voor publieke inspraak ophet MER via een zienswijzeprocedure.Geluid: rapport reductiepad geluidhinder SchipholHet rapport Reductiepad geluidhinder Schiphol is eind 2023 opgeleverd.8Deze scenariostudie is begin 2022, voorafgaand aan het Hoofdlijnenbe-sluit Schiphol, door IenW uitgevraagd om meer zicht te krijgen op demogelijke ontwikkeling van geluidbelasting (en hinder) van vliegverkeerrond Schiphol in de periode tot 2035, als onderdeel van de Programma-tische Aanpak Geluidhinder Schiphol (PAGS). Dit programma is opgegaanin de aanpak uit de Hoofdlijnenbrief Schiphol en bestaat als zodanig nietmeer. De conclusies van het rapport bieden nuttige inzichten in toekom-stige ontwikkeling van de geluidbelasting rond Schiphol en de potentiëlerol van verschillende maatregelen daarbij, en zal worden betrokken bijtoekomstige normering van de luchthaven onder het nieuwe stelselvliegtuiggeluid, conform Spoor 3 van de Hoofdlijnenbrief uit juni 2022.De onderzoekers hebben naar vijf verschillende maatregelcategorieëngekeken en daarvoor vervolgens voor een aantal zichtjaren (2025, 2030 en2035) scenario’s opgesteld, inclusief knelpunten en onzekerheden. De vijfgenoemde maatregelcategorieën zijn vlootvernieuwing, beperking van hetaantal nachtvluchten, operationele maatregelen, luchtruimherziening encapaciteitsreductie. Deze scenario’s zijn daarna met elkaar gecombineerden vervolgens doorgerekend om een inschatting te geven van de effectenop geluidbelasting en de hieruit volgende hinder. Op deze wijze isinzichtelijk gemaakt wat voor een laag, midden en hoog scenario hetpotentiële reductiepad is van de geluidbelasting rondom Schiphol.8Bijlage 4 bij deze Kamerbrief.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 665, nr. 5143 De gekozen scenario’s zijn deels afgeleid van staand/lopend beleid, maarzijn daar inmiddels niet meer goed op van toepassing. Zo zijn gaandeweghet onderzoek – onder meer door het Hoofdlijnenbesluit – debeleidsmatige/politieke inzichten over het aantal nachtvluchten en decapaciteit in den brede veranderd. Het onderzoek heeft bijvoorbeeldgedeeltelijk parallel gelopen aan het onderzoek naar geluidmaatregelendat in opdracht van IenW is uitgevoerd in het kader van de nu lopendebalanced approach-procedure. De aard, aanpak en zichtjaren van dezeonderzoeken zijn dermate verschillend dat vergelijking van de uitkomstenniet goed mogelijk is.Voornaamste resultatenHet rapport constateert een verwachte geluidwinst in 2035 ten opzichtevan het referentiejaar 2019. Zoals aangegeven is sprake van eenbandbreedte om rekenschap te geven van de verschillende onzekerhedendie kunnen optreden. De Lden geluidbelasting uitgedrukt in aantallengeluidbelaste woningen en ernstig gehinderden kan afnemen met circa 60tot 90 procent. De Lnight geluidbelasting uitgedrukt in aantallen geluidbe-laste woningen en ernstig slaapverstoorden kan afnemen met 55 tot bijna95 procent. Van de verschillende categorieën lijkt vlootvernieuwing oplangere termijn het grootste effect te hebben op de totale geluidbelasting.Dit betekent overigens niet dat dit tot een evenredige afname van degeluidhinder leidt, zo weten we uit eerder onderzoek van bijvoorbeeld deGGD9. Dat geeft bevestiging van het beeld dat er aanvullende maatre-gelen nodig zijn om de geluidhinder en het aantal ernstig gehinderdenterug te dringen, en dat deze aanvullende maatregelen niet kunnenwachten op de autonome effecten van vlootvernieuwing.Met betrekking tot de nacht laat het rapport zien dat naast vlootver-nieuwing het reduceren van het aantal nachtvluchten en het weren vanlawaaiige vliegtuigtypes uit de nacht een groot effect heeft. Dit sluit aanbij het pakket aan maatregelen dat recent voor raadpleging is voorgelegdin de lopende balanced approach-procedure.10Ten aanzien van het programma Luchtruimherziening geven onderzoekersaan dat er geluidwinst te behalen is. De omvang van de geluidwinst isechter sterk afhankelijk van de gekozen aannames en kan in de praktijkafwijken. Op dit moment zijn er immers nog geen concrete routesetsingetekend. Dat onderstreept het belang om bij de concrete ontwerpenvan de routesets de daadwerkelijke geografische effecten, waarondergeluideffecten, in beeld te brengen. Conform de controversieel verklaringvan dit onderwerp door de Kamer, zijn volgende stappen in de luchtruim-herziening aan een nieuw kabinet.Actualisatie NRM-appendicesSchiphol heeft IenW in augustus vorig jaar schriftelijk verzocht eenactualisatie uit te (laten) voeren van de appendices behorende bij hetNederlands Rekenmodel (NRM). Het NRM is het rekenmodel datmomenteel wordt gebruikt voor de berekeningen van vliegtuiggeluid opSchiphol. De appendices bevatten geluid- en prestatiegegevens vanvliegtuigen die op Schiphol vliegen en die nodig zijn om in het kader vanhet Luchthavenverkeerbesluit (LVB) de geluidbelasting van het vlieg-verkeer in handhavingspunten te berekenen. Naar aanleiding van hetverzoek van Schiphol is nagegaan welke acties noodzakelijk zijn voor9GGD GHOR, 2022, Perceptiestudie geluidsoverlast en slaapverstoring door luchtvaart in 2020Belevingsonderzoek geluidshinder in slaapverstoring luchtvaart 2020.10Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 499.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 665, nr. 5144 actualisatie, welke varianten mogelijk zijn en hoe de verschillendebelanghebbenden tegen het vraagstuk aankijken. Schiphol en deluchtvaartmaatschappijen zijn voorstander om de appendices te actuali-seren, omdat daarmee de berekeningen van de geluidbelasting in NRM zoactueel mogelijk zijn. De Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS) heeftaangegeven de aanpassing van de NRM-appendices niet te kunnensteunen. Na weging van de verschillende argumenten is besloten deNRM-appendices op dit moment niet te actualiseren.Bij dit besluit speelde de centrale vraag of het op dit moment relevant ennoodzakelijk is om de appendices van het NRM te actualiseren. Hetkabinet wil al geruime tijd overstappen naar DOC29 als rekenmodel.Doc29 is een internationaal rekenvoorschrift, gebaseerd op de meestactuele kennis over het modelleren van vliegtuiggeluid. Dit zal wordengeregeld bij de komende wijziging van het LVB. Als gevolg van deuitspraak van de rechtbank Den Haag in de RBV-zaak moet het LVB binnen12 maanden worden gewijzigd. Een actualisatie van de NRM-appendicesheeft hierdoor effect voor een zeer beperkte periode. Het is niet in lijn metde uitspraak om slechts één element van het stelsel (de appendices) teactualiseren in plaats van een gehele herziening. Een eenzijdige actuali-satie van de appendices zou ervoor zorgen dat enkel de berekening van defeitelijke geluidbelasting verandert. Zonder de normering voor deluchthaven opnieuw te berekenen aan de hand van de nieuwe appen-dices, leidt dit de facto tot meer (lokale) geluidsruimte voor de luchtvaart-sector. Tot slot is bij de afweging relevant dat onder het anticiperendhandhaven de meerwaarde van een actualisatie van de appendicesbeperkt is, omdat bij eventuele overschrijdingen van de grenswaardengeen maatregelen wordt opgelegd door ILT als de overschrijding hetgevolg is van het vliegen volgens het strikt preferentieel baangebruik vanhet Nieuwe Normen- en Handhavingstelsel. Dit alles beperkt de urgentieop dit moment van een actualisatie van de NRM-appendices.Toezegging aan het lid Eerdmans inzake klachten vliegtuiggeluidIn het commissiedebat Luchtvaart van 10 april 2024 is aan het lidEerdmans (JA21) de toezegging gedaan om een nadere duiding te gevenover de relatie tussen klachten over vliegtuiggeluid en metingen vanvliegtuiggeluid. Hierbij ontvangt de Kamer de gevraagde informatie.Omwonenden kunnen meldingen doen over vliegtuiggeluid rond Schipholbij het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS). BAS stelt jaarlijks eenrapportage op over die meldingen. IenW heeft geen rol ten aanzien vanhet ontvangen en verwerken van meldingen maar betrekt de informatieuit de rapportages wel bij de aanpassing van huidig beleid en/of vormingvan nieuw beleid.Recent is een onderzoek opgestart waarin gegevens van BAS (meldingenover geluid door vliegtuigen) en NOMOS (metingen van vliegtuiggeluid)met elkaar worden gecombineerd. Voorlopige resultaten lijken aan tegeven dat met deze combinatie een methode beschikbaar kan komen,waarmee beter inzicht wordt verkregen in de verklaring van hinderbe-leving bij veel omwonenden. Recentelijk is de Kamer hierover geïnfor-meerd.11 Dit onderzoek komt ook tegemoet aan de toezegging aan het lidEerdmans (JA21) inzake de relatie tussen klachten en metingen. Nieuweinzichten uit dit lopende onderzoek zullen met de Kamer worden gedeeld.In het commissiedebat Luchtvaart kwam ook de relatie tussen meldingenen handhavingspunten aan de orde. In de handhavingspunten voor geluid11Kamerstukken II 2023/24, 31 936, nr. 1156.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 665, nr. 5145 wordt de gemiddelde berekende geluidbelasting over een geheelgebruiksjaar weergegeven. Een directe relatie tussen deze jaarlijksberekende geluidsbelasting en de specifieke meldingen bij BAS is niet teleggen, maar in algemene zin geldt dat er een relatie is tussen degeluidbelasting en het aantal meldingen over vliegtuiggeluid.GrondafhandelingOp 10 mei 2024 is het definitief besluit om het aantal grondafhandelings-bedrijven op Schiphol te beperken gepubliceerd in de Staatscourant.12Zoals aangekondigd in de zevende voortgangsbrief gaat het hier om eenbeperking tot drie uitsluitend voor de categorieën bagage- en platformaf-handeling van passagiersvliegtuigen.13 De beperking geldt niet voor decategorie vracht- en postafhandeling noch voor de afhandeling vanvrachtvliegtuigen. Ook de afhandeling van General Aviation (waaronderprivévluchten) valt buiten de beperking. Verwacht wordt dat met deinvoering van deze beperking een belangrijke bijdrage geleverd kanworden aan verbetering van de situatie in de grondafhandeling opSchiphol. Nu het besluit is gepubliceerd, kan Schiphol een marktconsul-tatie en een Europese aanbesteding starten. Naar verwachting zal eennieuwe situatie met een beperkt aantal grondafhandelingsbedrijven inwerking treden in het voorjaar van 2026.Parallelle KaagbaanHet besluit om de ruimtelijke reservering voor de parallelle Kaagbaan opte heffen is op 12 juni 2023 met de Kamer gedeeld.14 De opheffing neemtonzekerheid weg in het gebied rond de ruimtereservering en biedtperspectief voor de leefbaarheid van de omgeving van Schiphol. Om hetbesluit te kunnen verankeren was een wijziging van het Besluit kwaliteitleefomgeving (Bkl) nodig. Deze wijziging is op 30 april 2024 gepubliceerdin de Staatscourant en het Staatsblad.15 Per 1 juli 2024 zal de ruimtereser-vering definitief opgeheven zijn.Wijziging regeling luchtvaartheffingenIn de zevende voortgangsbrief is de Kamer geïnformeerd over eenwijziging van de Regeling luchtvaartheffingen. Deze Regeling bepaalt hoede exploitanten van de luchthavens een heffing innen en afdragen aan deoverheid, voor de financiering en bekostiging van onder andere geluidwe-rende voorzieningen. De wijziging is nodig omdat deze niet meer aansluitbij de huidige vlootsamenstelling en de manier waarop Schiphol nu deheffingen int. De eerstvolgende heffing die de nieuwe systematiek uit degewijzigde regeling zal volgen is de geluidsheffing ter bekostiging van deuitvoering van de regeling gevelisolatie Schiphol 2023 («GIS-4»). Op 1 juliaanstaande treedt de wijziging van de regeling luchtvaartheffingen inwerking. Over de beoogde aanvangsdatum van de heffing en het te heffenbedrag zal de Kamer later dit jaar worden geïnformeerd.12Staatscourant 2024, 13983 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakin-gen.nl).13Kamerstukken II 2023/24, 29 665, nr. 496.14Kamerstukken II 2022/23, 29 665, nr. 474.15Staatsblad 2024, 116 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakingen.nl)en Staatsblad 2024, 116 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakin-gen.nl).Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 665, nr. 5146 Wetswijziging Wet luchtvaart inzake verankering Maatschappe-lijke Raad Schiphol (MRS)Op 31 mei 2024 heeft het kabinet ingestemd met het wetsvoorstel WetLuchtvaart. Het wetsvoorstel heeft betrekking op de transitie van deCommissie Regionaal Overleg Schiphol (CROS) en de OmgevingsraadSchiphol (ORS) naar Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS). Hetwetsvoorstel wordt nu voor advies aangeboden bij de Afdeling adviseringvan de Raad van State. Verwacht wordt dat in 2025 het wetsvoorstel doorhet parlement kan worden behandeld.NOVEX Schiphol: Geluidsadaptief bouwenEerder is aangekondigd dat het kabinet als onderdeel van het terug-dringen van geluidshinder gaat kijken naar innovatiegerichte maatregelenzoals geluidadaptief bouwen. Er zijn inmiddels significante resultatengeboekt met de pilot rondom het Field Lab geluidadaptief bouwen in deHaarlemmermeer. Met onder meer gebruik van schuine daken die geluidweerkaatsen en door woningen op een andere manier te positioneren kanhet geluid van vliegtuigen in woningen en tuinen worden verlaagd.Vanwege de potentie is destijds besloten om samen met NOVEX partnersbij te dragen aan de volgende fase van het Field Lab in opmaat naar eenLiving Lab. Hiermee kunnen de onderzoeksresultaten verder wordengetoetst in de praktijk en wordt ook het effect bekeken van onder meer hettoevoegen van gazons en groene muren. De Ministeries van IenW en BZKhebben recentelijk een subsidie voor vier jaar verleend aan de TU-Delftvoor een te ontwikkelen Living Lab in Rijsenhout in de gemeenteHaarlemmermeer.Tot slotDe komende periode zal er via diverse trajecten worden doorgewerkt aanhet herstellen van de balans tussen Schiphol en de leefomgeving. DeKamer wordt hier in de volgende voortgangsbrief Programma OmgevingLuchthaven Schiphol, voorzien in het najaar van 2024, nader overgeïnformeerd.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,M.G.J. HarbersTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 665, nr. 5147