A27 Houten - Hooipolder; besluitvorming Merwedebruggen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 AVaststelling van de begrotingsstaat van hetMobiliteitsfonds voor het jaar 2026Nr. 61 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 mei 2026Met deze brief wordt uw Kamer geïnformeerd over de laatste ontwikke-lingen bij het programma A27 Houten – Hooipolder. In de MIRT-briefnajaar 20241 is reeds gemeld dat het programma te maken heeft metaanzienlijk hogere kosten dan eerder was voorzien. Oorzaken hiervanbetreffen prijsstijgingen, huidige marktspanning, een te lage initiëleraming en voortschrijdend inzichten (onder andere onderschattingcomplexiteit en een slechtere staat van het areaal). In de MIRT-brief vanvoorjaar 20252 is vervolgens aangegeven dat – als gevolg van dezeoplopende kosten – keuzes gemaakt moeten worden. Binnen hetprogramma A27 Houten – Hooipolder (A27HH) wordt er prioriteit gegevenaan het uitvoeren van de werkzaamheden die onvermijdelijk zijn. Het gaatom de vervanging van de Merwede- en Hagesteinsebruggen (beide eindelevensduur) en het oplossen van de belangrijkste knelpunten quadoorstroming.Voor deze urgente onderdelen is destijds een reservering getroffen op hetMobiliteitsfonds. Ten aanzien van de omvang van de extra kosten is toenaangegeven dat, gezien de onderhandelingspositie van Rijkswaterstaat, ergeen nadere details konden worden gegeven. In de MIRT-brief van mei2025 is toegezegd dat – na afronding van de ontwerpfase – de TweedeKamer medio 2026 geïnformeerd wordt over de financiële effecten en denieuwe mijlpalen. Inmiddels is de ontwerpfase voor de MerwedebrugWest en de Hagesteinsebruggen afgerond.Merwede- en HagesteinsebruggenHet afronden van de ontwerpfase van de Merwedebrug West stondgepland voor de zomer 2026. Het ontwerptraject is inmiddels afgerond.1Zie ook Kamerstuk 36 600 A, nr. 162Zie ook Kamerstuk 36 725 A, nr. 4. kst-36800-A-61ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 611 Dit heeft geleid tot het definitief opdragen van de uitvoeringswerkzaam-heden aan aannemerscombinatie ALSÉÉN, waarmee het project formeelover is gegaan naar de realisatiefase.Hiermee wordt een grote stap gezet in het programma A27 Houten –Hooipolder. De Merwedebrug vormt namelijk de grootste knelpunt tussenHouten en Hooipolder.De nieuwe Merwedebrug West wordt gebouwd naast de bestaandeMerwedebrug, die einde levensduur3 is. Na de sloop van de bestaandebrug zal de Merwedebrug Oost (capaciteitsuitbreiding) worden gebouwd.De filedruk is afhankelijk van het moment van openstellen van Merwede-brug Oost. Het positieve effect op de doorstroming op het trajectGorinchem – Everdingen wordt daarom pas bereikt bij openstelling vanMerwedebrug Oost. Uit de ontwerpfase met de aannemerscombinatie isgebleken dat de bouw van de Merwedebruggen fors duurder is dangepland. Dit leidt tot hogere kosten waarvoor aanvullende dekking nodigis van ca. € 450 – 570 mln. + PM ten aanzien van de Merwedebrug Oost.Er is namelijk nog geen definitieve bieding voor Merwedebrug Oost en erzijn nog onzekerheden op gebied van onder andere prijs- en marktontwik-kelingen. Ook de implementatie van leerervaringen bij de bouw vanMerwedebrug West heeft hierop effect. Er is genoeg verplichtingenruimtein 2026 op het Mobiliteitsfonds om de verplichting nu aan te gaan.Het besluit om het werk aan de Merwedebrug West op te dragen(gunnen), kan niet langer uitgesteld worden om het afgesproken trajectmet de aannemerscombinatie binnen de gemaakte afspraken af te ronden.Uitstel van het besluit leidt tot vertraging van de start van de uitvoering enverandering van de voorwaarden waaronder het werk zou kunnen wordenuitgevoerd. Dit zou leiden tot hogere kosten, een langere duur en grotererisico’s. In de brief van 16 maart jl. over de herprioritering op hetMobiliteitsfonds en het Deltafonds is reeds aangegeven dat bij diverseontwikkelingsprojecten die al in realisatie zijn, dit jaar besluiten moetenworden genomen over het aangaan van contractuele verplichtingen. Voorde A27 Houten-Hooipolder is dat het geval. De begrotingsregels schrijvenvoor dat meerkosten van dekking worden voorzien. De meerkosten voorde Merwedebruggen zullen vooralsnog gedekt worden uit het project-budget Ring Utrecht waarvan de Raad van State het Tracébesluit heeftvernietigd. De definitieve dekking is onderdeel van het herprioriterings-proces waar het kabinet nu aan werkt. Op 23 juni 2026 vindt het Commis-siedebat Strategische keuzes bereikbaarheid plaats, waarin het afweeg-proces voor de brede prioritering binnen het Mobiliteitsfonds enDeltafonds met de Kamer besproken wordt.Ook de ontwerpfase van de Hagesteinsebruggen is afgerond. Deuitvoering van de bruggen is formeel opgedragen aan aannemerscombi-natie De Groene Waarden. De bestaande Hagesteinsebrug (eindelevensduur) wordt vervangen door twee nieuwe bruggen. De realisatievan de Hagesteinsebruggen is uitvoerbaar binnen de budgettaire kadersvan het programma.3In 2016 heeft Rijkswaterstaat de brug acuut moeten sluiten voor vrachtverkeer als gevolg vanscheurvorming. Vervolgens zijn er versterkingen aangebracht om de brug nog beperkte tijdveilig te houden tot de volledige vervanging.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 612 Steenenhoek en PalenwegMedio 2025 is gebleken dat de twee kunstwerken Steenenhoek4 enPalenweg in slechtere staat zijn dan eerder werd voorzien. Vervanging vanbeide kunstwerken is binnen 5–10 jaar nodig. Deze vervanging is primaireen instandhoudingsopgave. Vervanging is ook noodzakelijk om deMerwedebrug Oost te kunnen aansluiten op de weginfrastructuur endaarmee de programmadoelstelling ten aanzien van de capaciteitsuit-breiding te behalen. De nog op te lossen financiële problematiek bedraagtnaar verwachting honderden miljoenen euro’s. Het besluit over de wijzevan financiering van Steenenhoek en Palenweg vindt plaats op basis vanhet afweegproces en de brede prioritering binnen het MF en DF, die na dezomer van 2026 gaat plaatsvinden.Financiën en planningDe oorzaken die ten grondslag liggen aan de kostenstijgingen van hetprogramma betreffen prijsstijgingen, huidige marktspanning, een te lageinitiële raming en voortschrijdende inzichten (onder andere een onder-schatting van de complexiteit en een slechtere staat van het areaal).Om doorgang van het project mogelijk te maken is tijdens de voorjaarbe-sluitvorming 2025 besloten prioriteit te geven aan programmadelenwaarvoor uitvoering op korte termijn onvermijdelijk is. Dit betreft deHagesteinsebrug en de Merwedebrug, waarbij vervanging noodzakelijk isin verband met het einde van de levensduur. Projectonderdelen gericht opcapaciteitsuitbreiding zijn op basis van de verkeerskundige prioriteitgefaseerd in de tijd. Prioriteit is gegeven aan een spoedige aanpak van debelangrijkste knelpunten qua doorstroming: de wegdelen tussen Houtenen de Merwedebrug en het vervangen van de huidige Merwedebrug doortwee nieuwe bruggen. Tijdens de voorjaarbesluitvorming 2025 is beslotenom binnen het Mobiliteitsfonds € 1.400 mln. te reserveren voor de A27Houten – Hooipolder. In totaal bedraagt de aanvullende dekking circa€ 1.850 – 1.970 mln.5, waarvan de Merwedebruggen (450 – 570 mln. + PM)vooruitlopend op de definitieve dekking bij integrale besluitvorming nuvooralsnog gedekt worden uit de Ring Utrecht.Gezien de grote omvang van dit aanvullende bedrag zijn er verschillendescenario’s onderzocht en zorgvuldig tegen elkaar afgewogen. Geen vandeze opties leverde echter de beoogde kostenbesparing op zonder fors inte boeten op het beoogde resultaat. Dat resultaat moet worden bereiktgegeven het feit dat het traject één van de belangrijkste Noord-Zuid-verbindingen van Nederland vormt. Het betreft een grote noodzakelijkevernieuwingsopgave van vitale infrastructuur (o.a. verouderde Merwede-brug en Hagesteinsebrug). Ook is er sprake van acute infrastructureleknelpunten op het tracé, die verder toenemen als gevolg van de groeiendemobiliteit (o.a. meerdere keren in file top 50). Er worden meerderemaatschappelijke opgaven met het project gediend; o.a. bereikbaarheid,doorstroming, verkeersveiligheid, regionale economie en leefbaarheidvan de omgeving.PlanningMet het opdragen van de uitvoeringswerkzaamheden aan de Merwede-brug West en Hagesteinsebruggen is er meer inzicht gekomen in deplanning van het programma. De Merwedebrug West is naar verwachting4Bij kunstwerk Steenenhoek is er sprake van waterstofverbrossing. Over deze problematiek is deTweede Kamer geïnformeerd op 1 april 2025 (kenmerk 36 600 A, nr. 56).5Dit is zonder de vervangingsopgave van Steenenhoek en Palenweg.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 613 gereed in 2031 en de Hagesteinsebruggen in 2034. De precieze planningvan de Merwedebrug Oost is nog niet bekend. Dit is afhankelijk van devervanging van de kunstwerken Steenenhoek en Palenweg, diemomenteel nader wordt uitgewerkt. De verbreding van deze kunstwerkenis nodig om de Merwedebrug Oost te kunnen realiseren.Over de voortgang van het programma wordt de Kamer op de regulieremomenten geïnformeerd. De inzet is en blijft om uiteindelijk het geheleTracébesluit te realiseren.Tot slotDe werkzaamheden om de A27 over een lengte van 47 kilometer teverbreden en te vernieuwen zijn volop in uitvoering. Denk hierbijbijvoorbeeld aan het verbeteren van knooppunt Hooipolder, waar ondermeer een nieuwe verbindingsboog tussen de A59 en A27 is aangelegd.Met de start van de realisatie van de Merwede- en de Hagesteinsebruggenwordt de volgende belangrijke stap gezet in de realisatie van hetprogramma A27 Houten – Hooipolder.De situatie van de Merwedebrug laat zien hoe ongelofelijk groot onzeopgave is ten aanzien van exploitatie, onderhoud en vernieuwing van deinfrastructuur om Nederland draaiende te houden. De komende maandenheeft het kabinet daar samen met de Tweede Kamer belangrijke keuzes inte maken.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,V.P.G. KarremansTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 614