Toezichtrapport WSW 2023

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 453WoningcorporatiesNr. 573 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING EN RUIMTE-LIJKE ORDENING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 25 oktober 2024Hierbij bied ik uw Kamer het Toezichtrapport WSW 2023 aan dat isopgesteld door de Autoriteit woningcorporaties (Aw). De Aw voert sinds2016 het publiekrechtelijke toezicht uit op Waarborgfonds SocialeWoningbouw (WSW) met als doel het financieel risico van de achtervangvan het Rijk en de gemeenten te beheersen. Jaarlijks wordt het rapportaan uw Kamer gestuurd. In deze brief bespreek ik de belangrijkstebevindingen van de Aw.AlgemeenWSW borgt leningen van woningcorporaties. Daarmee garandeert hetvoor financiers van die leningen de betaling van rente en aflossing.Hierdoor kunnen woningcorporaties zich tegen gunstige voorwaardenfinancieren op de kapitaalmarkt. Het Rijk en de gemeenten bekleden eenachtervangpositie. Dat betekent dat zij bij dreigende liquiditeitstekorten bijWSW steun zullen verschaffen in de vorm van renteloze leningen. Doelvan het toezicht op WSW is om het achtervangrisico van het Rijk en degemeenten te beheersen en een aanspraak op de achtervang te minimali-seren. Het toezicht richt zich op de naleving van de drie beleidsregels enop een beheerste en integere bedrijfsvoering. De beleidsregels hebbenbetrekking op:(I)de toereikendheid van het risicokapitaal om verliezen op te vangen ende inrichting van de modelgovernance inclusief modelcommissie, alsook een periodieke externe evaluatie van de bepaling van hetrisicokapitaal;(II)de voorwaarden voor verstrekking van borging van geldleningenvoor deelnemende corporaties en;(III)de informatieverstrekking van WSW aan de Staat der Nederlanden ende Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).De Aw hanteert als vertrekpunt voor het toezicht een zogenoemde«principle based» aanpak. Het toezicht op de naleving van de beleids- kst-29453-573ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 453, nr. 5731 regels en de beheerste en integere bedrijfsvoering is risicogericht engebaseerd op vertrouwen. Het goed functioneren van onder andere hetbestuur en de RvC van WSW is hierbij essentieel. Dit geldt ook voor eengoede governance en daarmee het beheersen van de belangrijksterisico’s, inclusief het achtervangrisico. De Aw gebruikt voor de beoor-deling een vierpuntsschaal: voldoende, verbetering aanbevolen, verbe-tering vereist en onvoldoende.De Aw benadrukt dat WSW een professionele organisatie is die zorgvuldigopereert in een complexe omgeving waarin regelmatig verschillendebelangen van diverse stakeholders moeten worden afgewogen. Er is veelkennis en ervaring in huis en medewerkers zijn altijd zeer bereid om eeninkijk te geven in hun werkzaamheden. Dit neemt niet weg dat de Aw opeen aantal onderdelen ruimte voor verbetering ziet. De Aw heeft elf bevin-dingen gesignaleerd. Een bevinding is een gesignaleerde waarnemingdoor de Aw die (extra) aandacht verlangt of vereist van WSW. In dezebrief ga ik in op de belangrijkste bevindingen, voor de andere bevindingenverwijs ik u naar het Toezichtrapport.WSW scoort een «voldoende» op de naleving van de beleidsregel I tot enmet III en de integere bedrijfsvoering. Voor het onderdeel beheerstebedrijfsvoering is de score «verbetering vereist» gegeven. In het vorigeToezichtrapport1 zijn dezelfde beoordelingen gegeven.In het vervolg van deze brief zal ik eerst op de verschillende onderdeleningaan en op de belangrijkste bevindingen uit het rapport en vervolgensde reactie van WSW daarop. Tot slot zal ik zelf ingaan op de conclusies diedoor de Aw worden getrokken.BeleidsregelsBeleidsregel I beschrijft hoe de toereikendheid van het risicokapitaaljaarlijks moet worden bepaald door WSW. Het vereist kapitaal van WSWis in het najaar van 2023 berekend door WSW en is gebaseerd op demarktwaarde van het vastgoed en van de geborgde leningen per eind2022 en op de vastgestelde ratings (risicoscores) van individuelewoningcorporaties per 15 oktober 2023. Het vereiste kapitaal is volgensWSW € 947 miljoen. Het beschikbare risicokapitaal is per eind 2022€ 2.692 miljoen. Omdat het beschikbare risicokapitaal groter is dan hetvereiste kapitaal, is het risicokapitaal van WSW toereikend. De Aw heeftgeen opmerkingen bij de berekening van het vereiste en beschikbarerisicokapitaal door WSW en concludeert dat beleidsregel I «voldoende» isnageleefd. Het voldoen aan de toereikendheidstoets geeft grote zekerheiddat WSW aan alle borgaanspraken kan voldoen zonder de achtervang tehoeven aanspreken.Beleidsregel II beschrijft de voorwaarden voor verstrekking van borgingvan geldleningen voor deelnemers. De Aw concludeert dat Beleidsregel IIin 2023 «voldoende» is nageleefd.Beleidsregel III regelt het overleg en de informatieverstrekking van WSWaan de Staat en Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). De Awconcludeert dat Beleidsregel III in 2023 «voldoende» is nageleefd. Alsaandachtspunt krijgt WSW mee om de achtervang proactiever teinformeren.1Kamerstukken II 2023–24, 29 453, nr. 564Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 453, nr. 5732 Beheerste en integere bedrijfsvoeringOnder beheerste bedrijfsvoering wordt verstaan de inrichting en dekwaliteit van de uitvoerende processen, de inrichting en de kwaliteit vande administratieve en interne organisatie en de inrichting en kwaliteit vande informatievoorziening en de communicatie. De Aw heeft WSW voorhet onderdeel beheerste bedrijfsvoering de score «verbetering vereist»gegeven.De Aw heeft zes bevindingen gesignaleerd voor het onderdeel beheerstebedrijfsvoering. Eén van deze bevindingen is als «onvoldoende»gekwalificeerd. Dit betreft naleving van het beleggingsstatuut. De Awconcludeert dat WSW bij het aanhouden van middelen bij de bewaarderniet heeft voldaan aan de ratingvereisten van het beleggingsstatuut dat in2023 is herzien en goedgekeurd door de deelnemersraad en achtervang.De Aw komt tot de kwalificatie onvoldoende door enerzijds de overtredingvan het statuut en anderzijds vanwege het proces van het vaststellen vanhet beleggingsbeleid. WSW heeft een beleid opgesteld dat niet pastbinnen het geldende beleggingsstatuut. Tijdens het opstellen van hetbeleid had het bestuur van WSW hierover in gesprek moeten gaan met deachtervang, de RvC en de Deelnemersraad. WSW heeft bij een eerdereovertreding van het beleggingsstatuut toegezegd (zie Toezichtrapport2022) om bij twijfel in overleg te treden; dit is niet gebeurd. Aw heeftWSW in 2024 een informele interventie opgelegd voor deze overtreding.Een informele interventie is het aanspreken of (schriftelijk) informeren vanhet bestuur naar aanleiding van een inspectie. Vanwege de overtredingvan het beleggingsstatuut heeft de Aw WSW een brief gestuurd waarindrie acties van WSW worden gevraagd, welke inmiddels zijn afgerond. Inde acties wordt de nadruk gelegd op de evaluatie van het besluitvor-mingsproces en waarom de voorgenomen werkwijze niet is opgevolgd.Integere bedrijfsvoering houdt in het tegengaan van het risico opbelangenverstrengeling en van andere strafbare feiten en anderehandelingen die het vertrouwen in de borgingsvoorziening kunnenschaden. De Toezichthouder concludeert dat de integere bedrijfsvoeringover het geheel genomen een «voldoende» krijgt. Er zijn twee bevin-dingen geconstateerd waarvan wordt verwacht dat WSW deze in 2024oppakt.Reactie WSWWSW geeft aan het te waarderen dat de Aw aangeeft dat WSW eenprofessionele organisatie is met veel ervaring en kennis, die zorgvuldigopereert in een complexe omgeving. Ten aanzien van de aanbevelingenzegt WSW dat deze worden opgevolgd. Ten aanzien van de beheerstebedrijfsvoering geeft WSW aan dat sprake was van een interpretatiever-schil tussen WSW en de toezichthouder ten aanzien van het beleggings-statuut. Desalniettemin heeft WSW besloten het beleggingsstatuut aan tepassen en zal WSW de gevraagde acties oppakken. Daarnaast geeft WSWaan er nog alerter op te zijn om proactief informatie te delen wanneer zijinschat dat die informatie van meerwaarde is voor de achtervang, de RVCen de Deelnemersraad.TenslotteIk ben tevreden dat het rapport Toezicht WSW 2023 bevestigt dat WSW in2023 aan alle drie de beleidsregels heeft voldaan en dat er sprake is vaneen integere bedrijfsvoering. Dit is in lijn met het Rapport Toezicht WSW2022. Daarnaast ben ik blij met de positieve woorden van de Aw overWSW. Dit onderstreept mijn vertrouwen in de robuustheid en veerkrachtTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 453, nr. 5733 van ons borgstelsel. Op basis hiervan kunnen corporaties in de komendejaren op een verantwoorde wijze bijdragen aan belangrijke maatschappe-lijke opgaven, zoals sociale woningbouw, verduurzaming en leefbaarheid.Ik vind het begrijpelijk dat de Aw opnieuw de kwalificatie «verbeteringvereist» aan het onderdeel beheerste bedrijfsvoering heeft gegeven metname vanwege een overtreding van het beleggingsstatuut. Naaraanleiding van gesprekken met WSW en de acties die WSW heeftuitgevoerd heb ik er vertrouwen in dat WSW in de toekomst eerder deachtervang zal betrekken. Daarbij waardeer ik het dat WSW aangeeftalerter te zijn om proactief informatie te delen wanneer zij inschat dat dieinformatie van meerwaarde is voor de achtervang, de RVC en deDeelnemersraad.De Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,M.C.G. KeijzerTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 453, nr. 5734