Visie op vrijwilligerswerk in justitiële inrichtingen en nieuwe subsidieregeling 2026 - 2028

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202524 587Justitiële InrichtingenNr. 1052 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 april 2025Hierbij bied ik uw Kamer de nieuwe «Visie op vrijwilligerswerk in dejustitiële inrichtingen» aan. Tevens ga in deze brief in op de nieuwesubsidieregeling 2026–2028.Aanleiding en totstandkoming nieuwe visieDe inzet van vrijwilligersorganisaties in justitiële inrichtingen is van grootbelang. Ze dragen bij aan het overbruggen van de kloof tussen eengesloten verblijf en de vrije samenleving. Ook bieden vrijwilligerspraktische en emotionele ondersteuning bij de voorbereiding op deterugkeer in de samenleving en in de periode na de vrijheidsbeneming.De huidige visie dateert uit 20101 en is daarmee verouderd. Er is eennieuwe visie gemaakt en deze is tot stand gekomen door het Ministerievan Justitie en Veiligheid en de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), indialoog met verschillende vrijwilligersorganisaties die actief zijn in dejustitiële inrichtingen. Er is gekozen om te spreken met organisaties dieverschillen in grootte, doelgroep en in wat voor hulp zij aanbieden, zodathet perspectief van de vele verschillende vrijwilligersorganisaties die zichinzetten in de justitiële inrichtingen is meegenomen.Ten opzichte van de vorige visie, zijn er in deze visie een aantal wijzi-gingen gedaan. Zo is deze visie ingekort en de belangrijkste ontwikke-lingen sindsdien zijn meegenomen in de nieuwe visie, namelijk:•De verdeelsleutel van de subsidieregeling voor vrijwilligersorganisa-ties is vanaf 2023 aangepast. De belangrijkste wijziging daarbij was dathet bedrag verdeeld wordt onder het aantal vrijwilligers van devrijwilligersorganisaties die voldoen aan de voorwaarden (in plaatsvan forfaitaire bedragen);1Kamerstuk 24 587, nr. 394 kst-24587-1052ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10521 •De motie Drost en Van der Staaij2 uit 2019 verzocht om nader uit tewerken hoe vrijwilligersorganisaties intensiever kunnen wordenbetrokken bij de uitvoering van het Detentie & Re-integratie (D&R-)planvan gedetineerden en hoe de slagkracht van vrijwilligersorganisatieskan worden versterkt bij begeleiding na beëindiging van de detentiepe-riode. Deze uitwerking heeft onder meer plaatsgevonden via denieuwe subsidieregeling en wordt met deze visie bestendigd.•Vrijwilligersorganisaties hebben verzocht om duidelijkheid te biedenover de bezoekregeling van vrijwilligers aan de justitiële inrichtingenen de ruimtes waarin deze bezoeken kunnen plaatsvinden. Dat was eenaanleiding om de visie te herzien3.Kernpunten nieuwe visieDe visie is in de volgende uitgangspunten samen te vatten:1.DJI en het Ministerie van Justitie en Veiligheid achten de betrokken-heid van vrijwilligers bij het werk met personen in detentie van grotetoegevoegde waarde. De inzet van vrijwilligers is onmisbaar enaanvullend op het werk van DJI-medewerkers.2.Vrijwilligers leveren een belangrijke bijdrage aan het welzijn vanpersonen die verblijven binnen penitentiaire inrichtingen (PI’s),detentiecentra (DC’s), justitiële jeugdinrichtingen (JJI’s) en forensischpsychiatrische centra (FPC’s) (hierna: gedetineerden en justitiëleinrichtingen) door het bieden van praktische hulp en emotionele steun.3.Vrijwilligerswerk draagt bij aan het overbruggen van de kloof tusseneen gesloten verblijf en de vrije samenleving. Vrijwilligers kunnenondersteuning bieden bij de voorbereiding op re-integratie tijdensdetentie en in de eerste periode na vrijlating door bijvoorbeeldondersteuning te bieden op de basisvoorwaarden. Daarnaast is ooksteun mogelijk ten behoeve van het sociale netwerk van gedetineer-den.4.DJI is ervoor verantwoordelijk dat vrijwilligers op een veilige manierhun werk kunnen uitoefenen en dat hun bezoeken worden gefacili-teerd. Bezoek van vrijwilligers dat wordt aangevraagd in het kader vanhet detentie- en re-integratietraject van de gedetineerde komt niet inde plaats van regulier bezoek. Dit bezoek vindt in principe plaats in eenaparte spreekkamer mits deze in de betreffende PI beschikbaar is. Inhet belang van de veiligheid dient de vrijwilliger bij een-op-een contactmet gedetineerden te beschikken over een actuele VOG-DJI.5.Vrijwilligersorganisaties zijn zelf verantwoordelijk voor de selectie,training, coaching en coördinatie van hun vrijwilligers.6.DJI is verantwoordelijk voor het beheer en de verdeling van het voorvrijwilligerswerk beschikbare subsidiebudget. DJI doet dit op grondvan de subsidieregeling. In de nieuwe verdeelsleutel wordt hetsubsidiebedrag verdeeld onder het aantal actieve vrijwilligers van deorganisaties die voldoen aan de voorwaarden.7.Ter bevordering van het contact met de vrijwilligersorganisatiesorganiseert DJI jaarlijks een vrijwilligersdag ter bespreking vanlopende zaken en organiseert het ministerie jaarlijks een overleg metde verantwoordelijke bewindspersoon.2Kamerstuk 35 122, nr. 293Met de inwerkingtreding van de Penitentiaire Beginselenwet op 1 januari 1999 is de NJO-regeling (niet justitiële organisaties) van 1997, die onderdeel vormde van de oude Beginse-lenwet Gevangeniswezen, van rechtswege komen te vervallen. Ten tijde van de oude visie werdnog af en toe gebruik gemaakt van de oude regeling.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10522 Nieuwe subsidieregeling 2026–2028De nieuwe subsidieregeling vrijwilligersactiviteiten in de sanctietoe-passing 2026–2028 is op 18 maart 2025 in de Staatscourant gepubliceerd.De nieuwe regeling zal per 1 januari 2026 gelden. De belangrijkstewijzigingen voor de nieuwe subsidieregeling zijn:•Het totale subsidiebedrag wordt jaarlijks geïndexeerd naar aanleidingvan de motie Bikker en Van Dijk;4•De verdeelsleutel voor het totale subsidiebudget is, net als in de vorigeregeling, het aantal actieve vrijwilligers dat een VO heeft. Het aantalactieve vrijwilligers wordt bij de subsidieaanvraag vastgesteld aan dehand van meegestuurde VOG’s of Referenties van vrijwilligers. In denieuwe subsidieregeling mogen de meegestuurde VOG’s en Referen-ties op het moment van de subsidieaanvraag (jaarlijks op 1 juli) nietouder zijn dan vier jaar;•Iedere vrijwilliger telt in de nieuwe subsidieregeling voortaan eenmaalmee voor de subsidieverdeling. Dat betekent dat het subsidiebedragvoor vrijwilligers die door meerdere VO’s worden opgegeven in desubsidieaanvraag, naar rato wordt verdeeld over deze organisaties;•Een subsidieontvanger die € 125.000 of meer subsidie ontvangt, isvolgens de nieuwe regeling verplicht om een controleverklaring metde eindverantwoording mee te sturen.Tot slotIk wil hierbij mijn dank en waardering uitspreken naar alle vrijwilligers diezich belangeloos inzetten voor (ex-)gedetineerden: zij doen onmisbaarwerk. Met deze nieuwe visie wordt het belang van dit werk onderstreept.Naast mijn werkbezoeken waar ik vrijwilligers spreek, zal ik ook jaarlijks ingesprek blijven met de vrijwilligersorganisaties.De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,I. Coenradie4Kamerstuk 36 410 VI, nr. 59.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10523