Evaluaties Nationaal Programma Groningen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202433 529GaswinningNr. 1235 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKENEN KLIMAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 april 2024Het Nationaal Programma Groningen (NPG) bestaat momenteel vijf jaar.Steeds meer projecten komen tot uitvoering waarmee geïnvesteerd wordtin de toekomst van Groningen. Het NPG-bestuur monitort de effecten envoert verschillende evaluaties uit. Met deze brief informeer ik u hieroverzoals ik heb toegezegd in de beantwoording op de Kamervragen van hetlid Vermeer (BBB) die op 18 januari jl. zijn ingediend over het NationaalProgramma Groningen (Aanhangsel Handelingen II 2023/24, nr. 1046).Monitor Nationaal Programma GroningenHet NPG is een samenwerkingsverband tussen Rijk, provincie engemeenten, met als doel het verbeteren van de brede welvaart inGroningen. Het NPG beoogt op het gebied van economie, werken enleren, leefbaarheid en natuur en klimaat een structurele verbetering vande regionale brede welvaart en het imago van Groningen te realiseren.Jaarlijks brengt het NPG hierover de ontwikkelingen in kaart via eenMonitor van de regionale brede welvaart en een Imagomonitor. Deze treftu hierbij aan voor het jaar 2023 (bijlage 1 en 2).De peildata van de meeste indicatoren in de Monitor hebben betrekkingop het jaar 2021. Op dat moment was het NPG nog maar betrekkelijk kortvan start en veel projecten waren nog in de opstartfase of net inuitvoering. Het is daarom nog te vroeg om aan de hand van deze Monitorde effecten van de inzet van het NPG te kunnen zien.Wat wel duidelijk wordt in de Monitor 2023 is dat Groningen nog altijdvoor een grote opgave staat. De brede welvaart laat weliswaar eenpositieve ontwikkeling zien, maar deze ontwikkeling blijft achter bijvergelijkbare regio’s elders in het land. Het verschil tussen Groningen ende rest van het land is hierdoor vergroot.Tegelijkertijd laat de regio juist op het gebied van economie en leren weleen bovengemiddelde positieve ontwikkeling zien, maar het op koersliggen voor de realisatie van de programmadoelstellingen op dit vlak kst-33529-1235ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 529, nr. 12351 resulteert nog niet in een bovengemiddelde groei van brede welvaart inGroningen.Uit de jaarlijkse Imagomonitor blijkt dat in 2023 het beeld van Groningen,voor het eerst sinds de meting, is verslechterd. Uit verdiepend onderzoekin opdracht van NPG blijkt dat de parlementaire enquête naar gaswinningin Groningen en alle berichtgeving daaromheen hierop een negatieveinvloed heeft gehad. Zo is de associatie van Groningen met aardbevingensterk toegenomen, vooral bij mensen die Groningen al negatiefwaardeerden. De monitor concludeert dat de ontwikkeling van het imagovan Groningen niet (alleen) direct is gerelateerd aan de feitelijke ontwik-keling van het gebied. Het draait voor een belangrijk deel om beeld-vorming waarop bijvoorbeeld berichtgeving van grote invloed is.Evaluaties en onderzoekenHet Algemeen Bestuur van het NPG, waarin o.a. Rijk en Regio vertegen-woordigd zijn, heeft op 23 juni 2022 besloten om de evaluatie van hetNPG uit te stellen naar 2025. Bij de start van het NPG in 2019 was in debestuursovereenkomst opgenomen dat de evaluatie in 2023 zou plaats-vinden. Echter bleek 2023 nog te vroeg voor een evaluatie, omdat veelprojecten nog niet (volledig) tot uitvoering zijn gekomen, waardoor demaatschappelijke effecten van deze projecten nog niet zichtbaar zijn. Eenevaluatie in 2025 is wel realistisch. Dit geeft de gelegenheid om lessen teleren en te implementeren in het vervolg van het NPG en ook bij deuitvoering van Nij Begun.In de tussentijd wordt gekeken hoe het NPG functioneert en hoe het beterkan. Zo is op 5 februari jl. door het Algemeen Bestuur besloten dat hetprogramma Toukomst, dat in 2021 ook tussentijds geëvalueerd is, in 2024wederom geëvalueerd wordt. De projecten van het programma zijndaarvoor ver genoeg gevorderd. Ik zal uw Kamer over de uitkomsten vandeze evaluatie informeren.Het bestuur van het NPG heeft in 2023 tevens een aantal andere onder-zoeken laten uitvoeren. Er is een analyse over de executiekracht van hetNPG uitgevoerd (bijlage 3). Hierin is gekeken naar de doelmatigheid vande uitvoering van het NPG. Hieruit zijn zes concrete aanbevelingengekomen om de doelmatigheid te verbeteren, zoals het optimaliseren vanhet beoordelingsproces en het meer stimuleren van het werken inprogramma’s. Het NPG gaat met deze aanbevelingen aan de slag.Governance en toekomstige governance Economische AgendaEr zijn twee onderzoeken uitgevoerd naar de governance van het NPGdoor Prof. Dr. Caspar van den Berg c.s.(RUG). Het eerste onderzoek betreftde huidige governance van het NPG en het tweede onderzoek gaat in opde wenselijke governance voor de uitvoering van de EconomischeAgenda (bijlage 4 en 5). In bijlage 6 treft u een samenvatting van dezeonderzoeken opgesteld door het NPG. Finale besluitvorming, zeker waarhet gaat om de governance rondom de uitvoering van Nij Begun, ligt nietprimair bij het NPG-bestuur. Naar aanleiding van de onderzoeken heefthet NPG-bestuur besloten om een vervolgopdracht te geven aan Prof. Dr.Caspar Van den Berg (RUG) om onderzoek te doen hoe het voorgesteldeTriple-Helix model kan werken in de praktijk.In de startnotitie van de Economische Agenda (Kamerstuk 35 561, nr. 57)is opgenomen dat de precieze vorm van de benodigde uitvoeringsorgani-satie voor de Economische Agenda voor Groningen (en Noord-Drenthe)wordt ontwikkeld. De kwartiermaker van de Economische Agenda heeft deTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 529, nr. 12352 opdracht gekregen voor het ontwerp van deze uitvoeringsorganisatie envoorbereiding van de besluitvorming hierover. De onderzoeken die inopdracht van het NPG zijn uitgevoerd zullen hierbij worden meegenomen.Zo zijn in het Startdocument de uitgangspunten uit het governanceonderzoek overgenomen. Ik zal eind 2024 uw Kamer informeren over dedefinitieve Economische Agenda en de bijbehorende governance.De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,J.A. VijlbriefTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 529, nr. 12353