Maatschappelijk Impact Team in waakstand

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202625 295InfectieziektenbestrijdingNr. 2284 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 juni 2026De coronacrisis heeft ons geleerd dat pandemieën een verstrekkendeimpact hebben op alle aspecten van de samenleving. Naast de gezond-heidseffecten die mensen hebben ondervonden, hebben de pandemie ende daaraan verbonden maatregelen ook grote sociale, maatschappelijkeen economische effecten gehad. Om het kabinet te adviseren over dezeeffecten, is destijds het Maatschappelijke Impact Team (MIT) opgericht.Het MIT is pas in een latere fase in de coronapandemie ingesteld. Omtijdens een volgende pandemie sneller een MIT in te kunnen stellen, is hetbelangrijk daar nu een aantal voorbereidingen voor te treffen. Middelsdeze brief informeer ik uw Kamer daarom over het inrichten van een «MITin waakstand». Daarmee borgen we dat een nieuwe «commissie MIT»snel ingesteld kan worden als een pandemische situatie daarom vraagt.Daarnaast stel ik u op de hoogte van de inrichting van een kennisbasisgericht op maatschappelijke weerbaarheid bij het Sociaal CultureelPlanbureau (SCP).MIT in waakstandTijdens de coronacrisis lag aanvankelijk de nadruk in de advisering op demedisch-epidemiologische kant, via het Outbreak Management Team(OMT). Ondanks dat diverse instituten als SCP, SER en deRIVM-gedragsunit vanuit hun expertise een bijdrage leverden via eensociaalmaatschappelijke en -economische reflectie, nam de behoefte aangestructureerde advisering vanuit een breder maatschappelijk perspectieftoe. Om de sociaalmaatschappelijke en -economische aspecten vanmaatregelen beter en explicieter te kunnen meewegen bij besluitvorming,is daarom per 1 september 2022 het MIT opgericht. Het MIT bestond uiteen commissie van wetenschappers en experts zoals economen,sociologen en gedragsdeskundigen. Het MIT adviseerde over de sociaal-maatschappelijke en -economische gevolgen van voorstellen van hetkabinet in het kader van het beleid ter bestrijding van het coronavirus eneventuele andere infectieziekten met pandemisch potentieel die kunnen kst-25295-2284ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 295, nr. 22841 nopen tot het nemen van collectief verplichtende maatregelen. Ook werdgeadviseerd over de gedragseffecten van de pandemie(maatregelen) ende gevolgen daarvan voor draagvlak en effectiviteit van het beleid. Ditstelde het kabinet in staat mede op basis van adviezen vanuit verschil-lende perspectieven een gedegen, integrale afweging te maken van deepidemiologische en maatschappelijke impact van eventuele maatregelenen adviezen. Daarnaast heeft het MIT kennis opgebouwd en instrumentenontwikkeld.Een voorbeeld van een instrument dat het MIT heeft ontwikkeld is hetafwegingskader bij pandemieën, dat kan fungeren als leidraad voor deadvisering en besluitvorming over de aanpak van een pandemie.Uit de evaluatie van het MIT door onderzoeksbureau Andersson ElffersFelix (AEF) komt naar voren dat volgens vrijwel alle betrokkenen het MITin potentie meerwaarde kan hebben in de advisering op de brederemaatschappelijke gevolgen van maatregelen door deze zichtbaar enexpliciet te maken.1 Veel betrokkenen zien deze potentiële meerwaardevooral in de kortetermijnadviezen van het MIT. Naast het adviseren overhet invoeren van maatregelen, kan het MIT ook adviseren over eventueelflankerend beleid om de neveneffecten van maatregelen te mitigeren. Eenactieve commissie heeft echter weinig meerwaarde in niet-pandemischetijden. Het is tegelijkertijd wel belangrijk om waakzaam te zijn voor eennieuwe gezondheidscrisis met pandemisch potentieel. Mijn voorgangerheeft u daarom geïnformeerd over het voornemen om het MIT «inwaakstand» te brengen.2Het MIT was tijdens de coronapandemie en de nasleep hiervan gehuisvestbij het SCP. Wegens de inhoudelijke raakvlakken met de functie van hetMIT, is afgesproken dat het SCP enkele taken op zich zal nemen om hetMIT in waakstand te borgen. Het SCP voorziet in facilitaire voorzieningenom het MIT in waakstand in staat te stellen zijn taken uit te voeren.Daarnaast stelt het SCP een Chief Preparedness Officer (CPO) aan, die detaken van het MIT in waakstand zal coördineren. Daarbij kan de CPOexperts uitnodigen om deel te nemen aan vergaderingen van het MIT inwaakstand, waarbij ook rekening wordt gehouden met de continuïteit. Zoblijft de kennis van de oud-leden van het MIT behouden. De CPO stuurt detaken van het MIT in waakstand zelfstandig aan. De afspraken die met hetSCP zijn gemaakt omtrent het MIT in waakstand worden bestuurlijkvastgelegd. Deze bestuurlijke afspraken worden gepubliceerd in deStaatscourant. Het MIT in waakstand gaat per 1 september 2026 van start.De afgelopen periode is de vormgeving van het MIT in waakstand, medeaan de hand van het evaluatierapport en de aanbevelingen van het MIT,uitgewerkt. De taken die het MIT in waakstand zal uitvoeren staan in hetteken van paraatheid voor eventuele instelling van een commissie MIT,mocht een nieuwe pandemische situatie zich voordoen. Zo zal het MIT inwaakstand een draaiboek vaststellen over hoe zij opereert en hetafwegingskader voor pandemieën indien nodig actualiseren. Ook zal hetMIT in waakstand expertises bijhouden die voor de eventuele commissieMIT een bijdrage kunnen leveren aan de sociaalmaatschappelijke en-economische advisering. Daarnaast fungeert het MIT in waakstand inniet-pandemische tijden als aanspreekpunt voor sociaalmaatschappelijkeen -economische vragen rond pandemische situaties vanuit externepartijen en bewaakt het de algehele paraatheid voor opschaling. Om dezetaken uit te voeren, komt het MIT in waakstand naar eigen inzicht, maarminstens één keer per jaar samen. Het MIT in waakstand wordt1https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2024D17672&did=2024D176722Kamerstukken II 2023/24, 25 295, nr. 2180Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 295, nr. 22842 opgeschort wanneer een nieuwe pandemische situatie zich voordoet eneen commissie MIT wordt ingesteld.Zoals aangegeven is het doel van het MIT in waakstand dat eencommissie MIT snel ingesteld kan worden en effectief kan opereren ingeval van een nieuwe pandemische situatie. Een commissie MIT adviseertaan de Secretaris-Generaal (SG) van het Ministerie van SZW. Dit isvergelijkbaar met het Outbreak Management Team (OMT) dat adviseertaan de Directeur-Generaal Volksgezondheid van het Ministerie van VWS.De instelling van een commissie MIT vereist een instellingsbesluit waar dedan verantwoordelijke bewindspersoon van SZW formeel over besluit.Het MIT in waakstand kan een signaal overbrengen naar de SG van SZWdat een commissie MIT nodig is. De SG van SZW informeert de Ministervan SZW hierover, zodat deze een besluit kan nemen over eventueleinstelling. Het uitgangspunt hierbij is dat het signaal van onafhankelijkeexperts wordt opgevolgd door het kabinet. Indien er anders wordtbesloten, dient dat gemotiveerd te worden («ja, tenzij»). In de bestuurlijkeafspraken zijn drie routes afgesproken die kunnen leiden tot het instellenvan een commissie MIT:1.Indien een infectieziekte een A1-status krijgt, zoals vastgelegd in deWet publieke gezondheid, weegt het MIT in waakstand of het eensignaal tot instelling overbrengt. Bij A1-infectieziekten kan derijksoverheid verplichtende collectieve maatregelen opleggen omverspreiding van de infectieziekte te voorkomen. Een commissie MITkan vervolgens adviseren over de maatschappelijke impact van teoverwegen maatregelen.2.Wanneer het Outbreak Management Team (OMT) samenkomt, wordthet MIT in waakstand hiervan op de hoogte gebracht. De CPO kanwegen of het nodig is om met het MIT in waakstand samen te komenom een eventueel signaal te bespreken.33.Het MIT in waakstand kan ook op eigen initiatief een signaaloverbrengen, indien het aanleiding ziet voor het (mogelijk) instellenvan het MIT.Het is belangrijk dat het signaal van het MIT in waakstand openbaar en debesluitvorming hierover transparant is. De SG van SZW informeert deMinister van SZW over een uitgebracht signaal en de SG reageert hieropzo snel mogelijk, maar uiterlijk binnen 2 weken. Na de reactie van de SGvan SZW op het uitgebrachte signaal, publiceert het MIT in waakstand hetsignaal en de reactie daarop op de eigen pagina op de website van hetSCP.Kennisbasis maatschappelijke weerbaarheidTijdens de coronacrisis bleek dat we in beperkte mate beschikken oversnelle, opschaalbare sociaalmaatschappelijke en -economische data.4 Ditkomt onder andere door de meer kwalitatieve en tragere dataverzameling,waardoor het proces meer tijd kan kosten dan medisch-epidemiologischedataverzameling.5 Terwijl het juist in dergelijke situaties, waarin in hoogtempo maatschappelijk ingrijpende besluiten moeten worden genomen,belangrijk is dat we beschikken over de juiste sociaalmaatschappelijke en-economische kennis en data. Dit kan tonen waar kwetsbaarheden zitten,maar ook waarin mensen juist veerkrachtig zijn. Deze informatie is3Het OMT komt ook samen bij minder ingrijpende situaties waarbij niet direct een rol is vooreen MIT (in waakstand). Daarom is het per situatie afhankelijk van de weging van de CPO ofsamenkomst noodzakelijk is.4https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2024D28619&did=2024D286195https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2024D17672&did=2024D17672Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 295, nr. 22843 waardevol bij het vormgeven van beleid tijdens crises, maar ook buitencrisistijd om de weerbaarheid van de samenleving te versterken.Daarom is het SCP gestart met het opbouwen van een kennisbasis overde sociaalmaatschappelijke en -economische aspecten van maatschappe-lijke weerbaarheid voor verschillende typen crises. De Ministeries vanSZW, BZK en OCW dragen hier financieel aan bij. Het gaat om eenprogramma van vijf jaar, waarna de werkzaamheden onderdeel wordenvan het reguliere werk van het SCP. De kennisbasis omvat het samen-stellen van een «kennisbibliotheek» die wetenschappelijke inzichtenverzamelt over de mogelijke sociaalmaatschappelijke impact vandreiging-/crisisontwikkelingen en overheidshandelen in relatie tot dezedreigingen en crises. Daarnaast zal het SCP werken aan een «maatschap-pelijk beeld» met indicatoren die een actueel beeld geven van de standvan de maatschappij, met inzichten in bijvoorbeeld sociale samenhang enkwaliteit van leven. Met deze kennisbasis zal het SCP onder meer voorzienin de kennisbehoefte van het MIT. De kennisbasis wordt publiektoegankelijk.ConclusieMet het instellen van het MIT in waakstand borgen we dat we bij eentoekomstige pandemie snel advies kunnen inwinnen bij een onafhanke-lijke commissie die specialistische kennis heeft van het sociale,maatschappelijke en economische domein. Met de kennisbasis zijn wedaarbij beter geïnformeerd over wat we kunnen doen om buiten crisistijdonze weerbaarheid te bestendigen en kunnen deze data worden benutvoor een maatschappelijk beeld. Hiermee zetten we een belangrijke stapin de crisisparaatheid van Nederland.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.A. VijlbriefTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 25 295, nr. 22844