Rapporten: Primos 2025, Landelijke Monitor Voortgang Woningbouw en Woningdelers

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 847Integrale visie op de woningmarktNr. 1373 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING EN RUIMTE-LIJKE ORDENING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 juli 2025Het terugdringen van het tekort aan woningen blijft één van de belang-rijkste prioriteiten van deze tijd. De schrijnende verhalen van mensen diestappen in hun leven moeten uitstellen vanwege het gebrek aan passendehuisvesting onderstrepen dit. We zien dat de spanning op de woningmarkten de verwachte huishoudensgroei groot blijft. De leeftijd waaropjongvolwassen het ouderlijk huis verlaten is verder gestegen. Gelukkigzijn er voldoende woningbouwplannen. Om deze plannen te realiserenhebben betrokken partijen op de Woontop hun handtekening gezet ondergezamenlijke afspraken. Op deze manier werken we aan de realisatie van100.000 woningen per jaar. We hebben met elkaar goede stappen gezet,bijvoorbeeld met de doorbraaklocaties. De uitkomsten van de regionalebevolkings- en huishoudensprognose (Primos 2025, ABF-Research) die iku hierbij toestuur laten zien dat dit broodnodig is: de opgave blijft groot.Koers vasthoudenHet woningtekort is dit jaar niet verder opgelopen en is zelfs iets gedaald.Dat is positief nieuws. Het woningtekort is echter nog steeds te hoog(4,8%). Een tekort van 2% wordt gezien als een situatie waarbij er sprake isvan een normale spanning op de woningmarkt. Om dit te bereiken zoudenper direct 226 duizend extra woningen nodig zijn. Rekening houdend metde verwachte huishoudensgroei en de sloop van woningen wordt bij eenrealisatie van 100.000 woningen per jaar in 2034 het evenwichtige niveauvan 2% bereikt, zo blijkt uit het Primos-rapport. Dit onderstreept deurgentie om op nationaal niveau vast te houden aan de koers die nodig isom 100.000 woningen per jaar te realiseren. Daarvoor is en blijft het nodigdat het woon- en woningbouwbeleid optimaal bijdraagt aan de door allepartijen gewenste stabiliteit, voorspelbaarheid en continuïteit. kst-32847-1373ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 847, nr. 13731 Voldoende woningbouwplannenDe ontwikkeling en realisatie van een woningbouwproject duurt op ditmoment gemiddeld 10 jaar. Woningbouwplannen kunnen vertragingoplopen of niet doorgaan. Om die reden is met lokale overhedenafgesproken dat er 30% meer plancapaciteit beschikbaar moet zijn dan debouwopgave. Volgens de bijgevoegde Landelijke Monitor VoortgangWoningbouw (LMVW voorjaar 2025, ABF-Research), is ervoor demiddellange termijn op nationaal niveau voldoende plancapaciteitbeschikbaar om 100.000 woningen per jaar te realiseren. Voor de periode2025 tot en met 2030 (looptijd huidige woondeals) is de geraamde brutoplancapaciteit 930.400 woningen (127%). Een punt van zorg is dat eengroot deel van deze plannen nog niet hard is. Om de afspraken t/m 2030 tekunnen nakomen moet er gewerkt worden aan het hard maken van dewoningbouwplannen en het vergunnen ervan. Een ander aandachtspuntis dat na 2030 de beschikbare plancapaciteit flink daalt (grafiek 1). In debestuurlijke overleggen met de woondealregio’s wordt dit besproken.Naast het realiseren van voldoende woningen is het noodzakelijk dat degerealiseerde woningen ook betaalbaar zijn. Op basis van de inventari-satie is het percentage betaalbaar van de woningen waarvan de eigen-domsvorm in de plancapaciteit bekend is 68%. Voor zover het woningtypereeds bekend is, bestaat de plancapaciteit voor 31% uit eengezinswo-ningen (334.600 woningen t/m 2044).Volop blijven inzetten op woningbouwVoor de Primos-prognose maakt ABF een inschatting van de woningbouwgebaseerd op indicatoren en ontwikkelingen. Vergeleken met de vorigeinschatting verwacht ABF dat er iets minder woningen worden gereali-seerd. De realisatie zal net niet toegroeien naar 100.000 in 2027 en daarnatot en met 2030 wat terugzakken naar gemiddeld zo’n 90.000 per jaar. ABFgeeft aan dat dit mogelijk wat te negatief is, omdat bij het opstellen vande prognose rekening werd gehouden met de huurbevriezing, zij het datABF er wel vanuit ging dat de huurbevriezing uiteindelijk in belangrijkemate zou worden gecompenseerd. De Primos-prognose laat daarmee nietalleen zien dat de 100.000 woningen per jaar absoluut nodig blijven, maarook dat 100.000 woningen per jaar haalbaar kan zijn. Dat 100.000woningen per jaar haalbaar kan zijn, wordt gesteund door de cijfers vanhet CBS over de bouwvergunningen, die voortaan op een nieuwemethodiek gebaseerd zijn1. Volgens het CBS zijn er in 2024 voor bijna94 duizend nieuwbouwwoningen vergunningen verstrekt. Daarbij komennog overige toevoegingen zoals transformaties of splitsingen. Daarmee1CBS, 26 juni 2025, Vergunde nieuwbouwwoningenGrafiek 1. Realisaties en bruto plancapaciteit, verwacht opleverjaar en planstatusBron: BAG en Landelijke Monitor Voortgang Woningbouw Voorjaar 2025, bewerking ABFResearchTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 847, nr. 13732 zijn vorig jaar genoeg woningen vergund om 100.000 woningen te kunnenrealiseren. Dan moeten wel alle partijen alles op alles zetten, zowelmarktpartijen, corporaties, gemeenten, provincies en het Rijk. Over devoortgang van de gezamenlijke aanpak met alle woontoppartnersinformeer ik u eveneens vandaag2. Zo zijn recent de doorbraaklocatiesaangewezen, is een vernieuwd financieel instrumentarium aangekondigden is gestart met de vermindering van belemmerende regelgeving(STOER). Ik roep ook alle betrokken partijen op om de ingeslagen wegvast te houden, de gezamenlijke inzet blijft nodig.Voor wie we bouwenHet aantal thuiswonende (jong)volwassenen is de afgelopen jaren sterktoegenomen. Uit het Woononderzoek Nederland dat ik recent aan uwKamer heb aangeboden3 blijkt dat 60% van de thuiswonende 18-plussersop zoek is naar een woning. Om de ontplooiing van jongvolwassen nietnog langer in de pauzestand te zetten, is de inzet op betaalbarewoningbouw nodig. De noodzaak om in te zetten op betaalbarewoningbouw wordt ondersteund door het onderzoek «Bouwmix,doorstroming en betaalbaarheid» dat u met de voortgangsbrief over dewoontopafspraken vandaag ontvangt (Kamerstuk 32 847, nr. 1374). Hieruitblijkt dat als er duurder wordt gebouwd dan de afgesproken tweederdebetaalbaar er ondanks doorstroming, minder betaalbare woningenbeschikbaar komen voor starters en lage inkomensgroepen. Die zoudendaardoor dan verder in de knel komen.De bevolkingsgroei wordt steeds minder bepaald door natuurlijke aanwas(geboorte minus sterfte) en steeds meer door migratie (95% van debevolkingsgroei). Migratie is minder goed voorspelbaar dan natuurlijkeaanwas, waardoor ook de onzekerheid over de verwachte huishoudens-groei en dus de woonopgave groter wordt. In de trendprognose van ABFneemt het aantal huishoudens in de komende 15 jaar toe met 822 duizend,tot bijna 9,3 miljoen in 2040. Om een beeld te krijgen van de gevolgen vaneen hogere of lagere bevolkingsgroei is er in lijn met de CBS-bevolkings-prognose ook een hoge en lage variant doorgerekend. In de hoge variantzijn er in 2040 454 duizend huishoudens meer en in lage variant474 duizend minder. Hoe verder men vooruitkijkt hoe groter debandbreedte. Het staat echter vast, zoals ook de StaatscommissieDemografische Ontwikkelingen 2050 constateerde, dat de bevolking blijftgroeien en dat de samenleving grijzer en diverser wordt. Onder anderedoor vergrijzing neemt de gemiddelde huishoudgrootte verder af. Op ditmoment zijn er circa 3,4 miljoen alleenstaande huishoudens. De huishou-denstoename bestaat voor een belangrijk deel uit oudere alleenstaandenen oudere paren. Dit betekent dat er voldoende passende woonvormenvoor ouderen moeten zijn. Om hier invulling aan te geven zet ik samenmet de bewindspersonen van VWS in op ouderenhuisvesting. In april hebik uw kamer over de voortgang geïnformeerd4.In februari heb ik met de medeoverheden afgesproken dat we elke driejaar de woningbouwprogrammering met een perspectief van tien jaaractualiseren. De bevindingen in de Primos-prognose neem ik mee in diegesprekken.2Voortgangsbrief van de Woontopafspraken, 10 juli 20253Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 847 nr. 13214Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 389 nr. 151Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 847, nr. 13733 Beter benutten van de bestaande gebouwenBestaande gebouwen kunnen beter worden benut. Door onder anderetransformeren, optoppen en woningsplitsen worden meer woningenbinnen bestaande gebouwen gecreëerd. Zolang er nog onvoldoendewoningen zijn zet ik ook in op mogelijkheden voor alternatieve oplos-singen zoals woningdelen, waaronder hospitaverhuur. Zo is onlangs deinternetconsultatie gestart voor de wetswijziging hospitaverhuur wat alsdoel heeft dit aantrekkelijker te maken5. Voor specifieke groepen kanwoningdelen, al dan niet tijdelijk, een passende woonvorm zijn. Ditonderzoek ik naar aanleiding van de evaluatie van de berekening van hetwoningtekort6. De eerste fase van het onderzoek stuur ik u hierbij conformde toezegging aan lid Welzijn7. Dit betreft een kwantitatieve analyse, dieonder meer inzicht biedt in huishoudens die een woning delen. Woning-delers zijn voor het overgrote deel alleenstaanden van alle leeftijden meteen gemiddeld laag inkomen. Van de 8,3 miljoen huishoudens8 deelt 9%(743 duizend) een woning. Van de woningdelers jonger dan 25 jaar is 97%alleenstaand. Dit zijn meestal studenten. De samenstelling van de groepboven de 25 jaar is meer divers. Alle leeftijdsgroepen komen voor. Hetgrootste deel is alleenstaand (84%), maar er zijn ook gezinnen diewoningdelen. Het merendeel heeft een inkomen uit werk, 9% ontvangteen uitkering en 4% pensioen. Bijna 2/3 heeft een inkomen van minderdan modaal.Meer dan 1 op de 3 van alle woningdelers deelt slechts voor korte tijd eenwoning (<1 jaar). Tegelijkertijd is een kwart van de woningdelers juistlangdurig woningdeler (>5 jaar); dit zijn voornamelijk studenten enjongeren. In het onderzoek is ook gekeken naar de relatie tussen de duurdat mensen woningdelen en de spanning op de woningmarkt. De duurvan het woningdelen neemt toe naarmate het regionale woningtekorthoger is.Over de motieven en wenselijkheid van het woningdelen kan op basis vandit onderzoek nog weinig gezegd worden. Een kwalitatief onderzoek onderwoningdelers moet hier beter zicht op bieden. Dit onderzoek is naarverwachting halverwege 2026 gereed. Vervolgens wordt gekeken of eeneventuele voorkeur voor woningdelen onder 25-plus huishoudensimplicaties heeft voor de berekening van het woningtekort. Daarnaastwordt verkend welk effect een aanpassing of afschaffing van de kosterde-lersnorm in de sociale zekerheidswetten kan hebben op woningdelen. Hetstreven is dat deze verkenning begin 2026 is afgrond. Het Ministerie vanSZW betrekt in een maatschappelijke kosten-baten-analyse naar eenvereenvoudiging van het partnerbegrip binnen de AOW ook het woning-delen. Dit onderzoek ontvangt u naar verwachting in de zomer.Tot slotDe prognose maakt duidelijk dat de opgave in de woningbouw onver-minderd groot is. De plannen zijn er, het komt eropaan ervoor te zorgendat deze plannen zo snel mogelijk gerealiseerd worden. Tegelijkertijd isook duidelijk dat een groei van de woningbouwproductie naar 100.000woningen per jaar onder de huidige omstandigheden niet vanzelf-5https://www.internetconsultatie.nl/hospitaverhuur/b16Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 847 nr. 12037Toezegging 202412-075, 21 november 20248De analyses zijn gebaseerd op CBS micro-data 2023.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 847, nr. 13734 sprekend is. Daarom is van groot belang dat alle partijen zich in gezamen-lijkheid blijven inzetten en blijven committeren aan afspraken die wetijdens de Woontop hebben gemaakt.De Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,M.C.G. KeijzerTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 847, nr. 13735