Inzet van Nederland voor de 77e World Health Assembly

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202436 410 XVIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn enSport (XVI) voor het jaar 2024Nr. 158 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 mei 2024Hierbij informeer ik uw Kamer – mede namens de Minister voor Buiten-landse Handel en Ontwikkelingssamenwerking – over de inzet vanNederland bij de 77e World Health Assembly (WHA), de jaarvergaderingvan de Wereldgezondheids-organisatie (WHO), te Genève.De WHA vindt plaats van 27 mei tot en met 1 juni 2024. Ik zal de eerstedrie dagen als delegatieleider aanwezig zijn.Tijdens de WHA staan verschillende gezondheid gerelateerde onder-werpen geagendeerd en bespreken de lidstaten organisatorische zakenvan de WHO op het gebied van onder meer financiën en bestuur. In dezebrief ga ik nader in op de voor Nederland belangrijkste onderwerpen ende inzet daarop.Daarbij is het goed te weten dat de Nederlandse inbreng in de besluitvor-mende gremia van de WHO, zoals de jaarlijkse WHA, zoveel mogelijkplaatsvindt in afstemming met de andere lidstaten van de Europese Unie(EU). Waar mogelijk spreekt de EU met één stem.Bij mijn toespraak tot de plenaire vergadering van de WHO zal ik steunuitspreken voor het werk van de WHO, zoals dat wordt vastgelegd in hetnieuwe werkplan van de WHO voor 2025–2028. Daarbij zal ik onder meerhet belang onderstrepen van de leidende rol van de WHO binnen demondiale gezondheidsarchitectuur. Nederland zal zich actief inzetten omdiverse uitdagingen op het gebied van mondiale gezondheid aan tepakken, waarbij ik onder meer zal wijzen op het belang van concrete actieom de gevolgen van de klimaatverandering op de gezondheidszorg envice versa tegen te gaan. kst-36410-XVI-158ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 1581 De WHODe WHO werd in 1948 opgericht met als doel de gezondheid van mensenwereldwijd te bevorderen. Dit komt tot uiting in het ontwikkelen vangezondheidsbeleid en -normen, het ondersteunen van landen bij hetversterken van hun gezondheidssystemen, het verbeteren van degezondheid van kwetsbare groepen, het bevorderen van wetenschappelijkonderzoek en innovatie en het bevorderen van samenwerkingsverbandenen partnerschappen. Een bekend succesverhaal is het wereldwijduitroeien van de pokken, de eerste ziekte in de geschiedenis die volledig isuitgebannen. Inmiddels is de wereld hard op weg om ook polio uit teroeien. Meer recent speelt de WHO een centrale rol in coördinatie van dewereldwijde inzet om pandemische paraatheid en respons van landen teversterken.De Nederlandse mondiale gezondheidsstrategieOp 21 oktober 2022 presenteerde het kabinet de Nederlandse mondialegezondheidsstrategie 2023–20301 (MGS) in de context van steedscomplexere wereldwijde gezondheidsuitdagingen. Met deze strategieinvesteren we in mondiale gezondheid en sterke gezondheidssystemenwereldwijd. Hiermee voorkomen we dat we in de toekomst hogere kostenmoeten maken om ziektes buiten de deur te houden: voorkomen is beterdan genezen.Tegelijkertijd redden we met het uitvoeren van de strategie levens. Nietalleen in Nederland, maar wereldwijd. Om Nederlandse burgers goed tebeschermen en de doelen van de mondiale gezondheidsstrategie tebehalen, zullen we zowel nationaal als internationaal moeten samen-werken. Multilaterale samenwerking vormt de sleutel naar een gezonderewereld en zo ook een gezonder Nederland.Samen met de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssa-menwerking mocht ik deze strategie op 4 april jl. met u bespreken. DeWHO speelt een belangrijke rol in het behalen van de doelstellingen vande mondiale gezondheidsstrategie. Het kabinet zet daarom in opversterking van de WHO als centrale, technische en coördinerende actorbinnen de mondiale gezondheidsarchitectuur. Dit wordt ondersteund doorhogere, flexibele meerjarige financiële bijdragen, en technische bijdragen,aan de WHO. In het kader van deze mondiale gezondheidsstrategie werktNederland samen met de WHO om de grote actuele en verwachtegezondheidsuitdagingen aan te pakken.Bij de inzet van Nederland tijdens deze WHA is de mondiale gezondheids-strategie bepalend. Hieronder wordt per prioriteit van de strategie de inzetop een aantal relevante onderwerpen van de WHA-agenda nader geduid.1)Het versterken van de mondiale gezondheidsarchitectuur en nationalegezondheidssystemenCspeerpunt: internationale coherentie en multilaterale samenwerkingCspeerpunt: verbeterde toegang tot primaire gezondheidszorg enSeksuele en Reproductieve Gezondheid en Rechten (SRGR)Bij deze WHA ligt het strategische plan van de WHO voor de jaren2025–2028 voor ter goedkeuring. In dit document wordt een mondialeagenda gepresenteerd voor het bevorderen van gezondheid en welzijn,1Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 180, nr. 25 Nederlandse mondiale gezondheidsstra-tegie 2023–2030Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 1582 het bieden van zorg en het beschermen van gezondheid en welzijn vooriedereen, overal.Nederland heeft bij de totstandkoming hiervan ingezet op een sterkeverankering van prioriteiten van de mondiale gezondheidsstrategie, zoalsantimicrobiële resistentie (AMR), pandemische paraatheid, klimaatadap-tatie en -mitigatie, universele toegang tot eerstelijns gezondheidszorg enuniversele toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten(SRGR), ook voor personen in kwetsbare en gemarginaliseerdeomstandigheden.Nederland heeft samen met Oekraïne en lidstaten uit verschillendeWHO-regio’s, zoals Portugal, Mexico en Libanon, het initiatief genomenvoor een resolutie over mentale gezondheid en psychosociale steun(Mental Health and Psychosocial Support – MHPSS) in humanitaire crises.Deze resolutie bouwt voort op eerdere initiatieven van Nederland op ditonderwerp en op al bestaande resoluties in andere fora. In een crisisdragen alle humanitaire partijen verantwoordelijkheid voor integratie vanMHPSS in hun respons. Deze WHA-resolutie benadrukt de rol van degezondheidssector in het bevorderen van MHPSS, juist ook incrisissituaties.Tevens zal Nederland samen met Save the Children, Oekraïne en UNICEF,in consultatie met de WHO, een side event organiseren over geestelijke enpsychosociale noden van kinderen en jeugd in humanitaire crises omaandacht te vragen voor manieren om de resolutie ten uitvoer te brengen.2)Het verbeteren van internationale pandemische paraatheid en hetminimaliseren van grensoverschrijdende gezondheidsdreigingenCspeerpunt: wereldwijde toegang tot medicijnen en gezondheidspro-ductenCspeerpunt: versterkte internationale inzet op antimicrobiële resistentie(AMR) en zoönose beleidDe onderhandelingen over de wijzigingen van de Internationale Gezond-heidsregeling (IHR) en over een nieuw pandemie-instrument zijn noggaande. Wanneer beide onderhandelingstrajecten tot een daadwerkelijkeafronding komen, zullen tijdens de WHA de wijzigingsvoorstellen tenaanzien van de IHR ter vaststelling worden voorgelegd. Voor hetpandemie-instrument is de inzet, zoals nu voorzien, dat een verdragstekstter vaststelling wordt voorgelegd.In het debat op 21 mei jl. werd mij door uw Kamer door middel van demotie Keijzer (BBB) cs2 verzocht om mij kenbaar te onthouden van hetaccorderen van het onderhandelingsresultaat tijdens de aanstaande WHA.Ik heb het oordeel van deze motie aan uw kamer gelaten, en deze motie isinmiddels aangenomen. Dat betekent dat ik, zoals ook aangegeven op21 mei, als er een positief onderhandelingsresultaat ligt, gedurende deWHA bij de behandeling en de vaststelling hiervan zal aangeven dat ik hetonderhandelingsresultaat voor kennisgeving aanneem, oftewel mijnoordeel zal onthouden, maar dat wij de consensus niet zullen doorbreken.Dit geldt dan zowel voor de behandeling van het onderhandelingsre-sultaat voor het nieuwe pandemie-instrument als voor de behandelingvan het onderhandelingsresultaat op de wijzigingen op de IHR.2Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 295, nr. 2185Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 1583 Ik zal hierbij aangeven dat de achtergrond hiervan is dat het aantredenvan een nieuw kabinet aanstaande is en dat het aan het nieuwe kabinet isom te besluiten over de ondertekening en de, eventueel daarop volgende,ratificatie van het verdrag.Op het gebied van infectieziektenbestrijding is op 10 april door het lidDaniëlle Jansen (NSC) een motie ingediend over de «fact finding» missiein 2021 van de WHO in Wuhan3. Hierover kan ik u aangeven dat ik dezeWHA zal benutten om met de WHO leiding in gesprek te gaan over uwverzoek de WHO aan te sporen om aan de fact finding missie een vervolgte geven.3)Het adresseren van de impact van klimaatverandering op volksge-zondheid en vice versaCspeerpunt: internationale verduurzaming en klimaatbestendig makenvan de zorgCspeerpunt internationale actie op klimaat, water en voedselDe WHO heeft aangegeven dat klimaatverandering de grootste bedreigingvoor de mondiale gezondheid is. De Wereldbank schat in dat een warmerklimaat tegen 2050 zou kunnen leiden tot meer dan 21 miljoen sterfge-vallen als gevolg van onder andere extreme hitte, ondervoeding, diarree,malaria en dengue.Nederland heeft samen met Peru en lidstaten uit alle WHO-regio’s, zoalshet Verenigd Koninkrijk, Fiji, Kenia en Barbados, het initiatief voor eennieuwe WHA-resolutie over klimaatverandering en gezondheid genomen.De betekenis van klimaatverandering als bedreiging voor de volksge-zondheid vraagt om een duidelijke lange termijnvisie met investeringenen een weloverwogen beleidsreactie. Deze WHA-resolutie vormt eenbelangrijke stap daarin en roept de WHO onder andere op om eenmondiaal actieplan te ontwikkelen met betrekking tot klimaatveranderingen gezondheid. Daarnaast roept de resolutie WHO-lidstaten op om inzetop het snijvlak van klimaatverandering en gezondheid op te schalen entoe te werken naar klimaatbestendige en duurzame zorgsystemen.Tevens zal in dit kader Nederland samen met Peru een side eventorganiseren over klimaat en gezondheid om breed aandacht voor deresolutie en de daarin opgenomen noodzaak voor concrete actie tegenereren.Overige inzet WHAOp de agenda van de WHA staat verder nog een aantal onderwerpen metduidelijke geopolitieke raakvlakken. Zo wordt opnieuw een rapport overde implementatie van de resolutie over de gezondheidsgevolgen van deRussische invasie in Oekraïne en daarbuiten besproken. Onder dit item zaleen EU statement worden uitgesproken waarin onder meer de Russischeagressie wordt veroordeeld, de effecten hiervan op het gezondheids-systeem van Oekraïne en omringende landen wordt toegelicht en devoortgezette inspanning voor wederopbouw en vrede wordt uitgesproken.Daarnaast wordt de gezondheidssituatie in de bezette Palestijnsegebieden besproken. Dit gebeurt jaarlijks terugkerend onder het item waarhet rapport over de gezondheidssituatie in de bezette Palestijnse gebiedenen de Golan Hoogvlakte wordt behandeld. Daarbij wordt gewoonlijk ook3Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 295, nr. 2177Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 1584 een resolutie gepresenteerd. Deze resolutie zal op inhoud en meritesworden beoordeeld.Daarnaast wordt onder het item over WHO’s werk in noodsituaties eenresolutie behandeld op basis van de resolutie4 over de humanitairesituatie in Gaza die tijdens de Speciale Sessie van de WHO UitvoerendeRaad op 10 december jl. is aangenomen.Verder is van belang erop te wijzen dat Nederland, conform de motie vanhet lid Piri (PvDA-GL)5, met een aantal gelijkgezinde landen bij de WHOheeft aangedrongen op betekenisvolle deelname van Taiwan aanbijeenkomsten in WHO-verband, waaronder deelname van Taiwan alswaarnemer bij de WHA.Youth delegateOm toekomstige gezondheidsprofessionals te betrekken bij internationaalgezondheidsbeleid en de bredere Nederlandse inzet op betekenisvollejongerenparticipatie in (multilaterale) besluitvorming te bevorderen, zalzoals voorgaande jaren, ook een studente geneeskunde als «youthdelegate» onderdeel zijn van de Nederlandse delegatie.In navolging van deze brief zal ik uw Kamer na de WHA over deuitkomsten informeren.De Minister voor Medische Zorg,P.A. Dijkstra4https://apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/EBSS7/EBSS7_R1-en.pdf5Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-02, nr. 2871Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 1585