Reactie op de bevindingen van de rapporteurs bij de begroting Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 XVIIVaststelling van de begrotingsstaat vanBuitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp(XVII) voor het jaar 2025Nr. 9 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL ENONTWIKKELINGSHULP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 31 oktober 2024Op uw verzoek van 10 oktober 2024 met kenmerk 2024Z15187/2024D37937bied ik u hierbij mijn reactie aan op de bevindingen van de rapporteursRam en Hirsch namens de vaste commissie voor Buitenlandse Handel enOntwikkelingshulp bij de begroting Buitenlandse Handel en Ontwikke-lingshulp voor het jaar 2025.1. Plan van aanpak Verantwoordingsystematiek De rapporteurs vragen het plan van aanpak verder uit te werken metconcrete vervolgvoorstellen om de systematiek van verantwoorden teverbeteren. Daarbij geven de rapporteurs, naast de vijf al eerdergenoemde verbetervoorstellen, een aantal aandachtspunten mee.Zoals ik in mijn brief van 11 september 2024 (Kamerstuk 31 865, nr. 259)aangaf, zal ik vóór de aanbieding van het Jaarverslag 2024, in mei 2025een definitief voorstel voor een nieuwe verantwoordingssystematiek metde Kamer delen. Met die brief zond ik een plan van aanpak mee.De rapporteurs vragen mij dit plan van aanpak uit te breiden en in te gaanop verbetervoorstellen en aandachtpunten. Dat zal ik in deze brief doen.Hierbij ga ik in op het proces voor de komende maanden, de manierwaarop de rapporteurs en instituten hierbij worden betrokken, en deoverige voorstellen en aandachtspunten van de rapporteurs, de kaders dieik wil hanteren en de (mogelijke) elementen van een nieuwe systematiek.Tot er een nieuwe systematiek is overeengekomen zal verantwoordingover de begrotingsstukken plaatsvinden op basis van de huidigesystematiek in het jaarverslag, inclusief het overzicht van de indicatoren,streefwaarden en de toelichting hierop. Onze correspondentie over ditlaatste heeft elkaar gekruist. In de bijlage bij mijn brief aan uw Kamer kst-36600-XVII-9ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVII, nr. 91 (Kamerstuk 31 865, nr. 259) stuurde ik het overzicht van de indicatoren enstreefwaarden voor 2025.ProcesDe voorstellen voor een nieuwe systematiek zullen komende maandenworden uitgewerkt, waarbij de rapporteurs worden betrokken. De door derapporteurs genoemde instituten – de directie Internationaal Onderzoeken Beleidsevaluatie (IOB), de Adviesraad Internationale Vraagstukken(AIV) en de Algemene Rekenkamer (AR) – zullen ook worden uitgenodigddeel te nemen aan dit proces. Gezien de onafhankelijke rollen van dezeinstituties zullen zij bepalen hoe zij aan dit proces willen deelnemen.Ik verwelkom het aanbod van de rapporteurs om in een werksessie tebespreken hoe hun betrokkenheid precies vorm kan krijgen. Voor dezewerksessie kunnen alle bovengenoemde partijen worden uitgenodigd. Indeze werksessie kan het proces van de komende maanden nader wordenbesproken en kunnen de mogelijke elementen van een nieuwe syste-matiek aan de orde komen.Ik streef er hierbij naar dit proces, conform uw verzoek, uiterlijk vier wekenvoor het toezenden van de Voorjaarsnota en de suppletoire begroting af teronden. Hiermee blijven we op een haalbaar tijdschema waarin we, vóórde aanbieding van het Jaarverslag 2024, in mei 2025, een definitiefvoorstel voor de nieuwe verantwoordingssystematiek met de Kamerdelen.Reactie voorstellenVoor zover ik deze nog niet heb geadresseerd in bovenstaande tekst, ga ikhierbij in op de bevindingen van de rapporteurs. Op een aantalvoorstellen kan ik inhoudelijk reageren. Een aantal voorstellen vergt naderonderzoek of afweging en wordt daarom meegenomen in het proces dekomende maanden om te komen tot een nieuwe systematiek.In mijn brief van 11 september 2024 heb ik de volgende kaders voor denieuwe systematiek uiteen gezet:1.Het belang van externe verantwoording blijft vanzelfsprekendonverminderd. De herziene systematiek moet daarnaast maximaalfaciliteren dat het meten van resultaten wordt gericht op sturen op deuitvoering van beleid en aanpassing van beleid op basis van lessen enopgedane inzichten.2.De systematiek moet de belasting op beleid en uitvoering, inclusief deketenpartners in de uitvoering, verminderen. Met de recente apparaat-staakstelling en bezuiniging op de begroting moet alles in het werkworden gesteld om uitvoeringslasten te verminderen. De verantwoor-dingssystematiek put uit bestaande informatie, waaronder evaluaties,verslaglegging door uitvoeringspartners en andere beschikbare datadie relevant zijn.3.Het jaarverslag is de plek voor verantwoordingsinformatie over hetafgelopen jaar. In het jaarverslag wordt toegelicht hoe de verantwoor-delijkheid van de Minister is waargemaakt en tot welke resultaten datheeft geleid.4.Indicatoren worden hierbij genoemd, voor zover ze relevant zijn voorverslaglegging van de behaalde resultaten op specifieke thema’s, alsonderdeel van het «hele verhaal» van de artikelsgewijze verantwoor-ding. Het huidige systeem van kwantitatieve indicatoren met streef-waarden over alle artikelen zal plaats maken voor de nieuwe systema-tiek.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVII, nr. 92 5.Aanvullend wordt voorgesteld jaarlijks over één beleidsthema eenverdiepende verantwoording aan te bieden met een meerjarig karakter,waarbij de samenhang met de Strategische Evaluatie Agenda (SEA) zalworden overwogen.De rapporteurs verzoeken in het plan van aanpak duidelijk te verwerkenhoe samenhang tussen de indicatoren en de Strategische EvaluatieAgenda en de Monitor Brede Welvaart wordt verwerkt. Dit met aandachtvoor het waarborgen en leren van lessen uit resultaten en daarbij hetonline-resultatenportaal van het ministerie te betrekken.In mijn brief van 11 september 2024 benoem ik dat in de voorstellen zowelaandacht zal worden besteed aan de jaarlijkse terugblik, in de artikelsge-wijze toelichting in het Jaarverslag, als aan het voorstel van de rappor-teurs om jaarlijks één thema uit te lichten.In de artikelsgewijze toelichting zal worden teruggeblikt op de inzet in hetafgelopen jaar, op een wijze die past bij het desbetreffende begrotingsar-tikel, in narratieve vorm. Hierbij kan zowel kwantitatieve als kwalitatieveinformatie een rol spelen. De nadruk ligt op een terugblik op behaalderesultaten in het afgelopen jaar.In aanvulling daarop zal ik een voorstel doen om elk jaar één thema uit telichten, waarbij met gebruik van onder andere evaluaties, indicatoren,resultaten en andere bronnen worden toegelicht. Hierbij wordenresultaten in een meerjarig perspectief verantwoord, met aandacht voorhet waarborgen en leren van lessen en de aanpassingen die daaruitvolgen. Bij deze aanvulling zal, in lijn met het verzoek van de rapporteurs,zoveel mogelijk aansluiting worden gezocht met de Strategische EvaluatieAgenda.Zowel de Monitor Brede Welvaart als de Sustainable Development Goals(SDG’s), bieden de context waarbinnen we onze doelstellingen formu-leren. Tegelijkertijd richt de monitoring van onze interventies zich op eenniveau dat niet overeenkomt met het nationale niveau van de SDG’s en deMonitor Brede Welvaart. Ik kan wel onderzoeken hoe we inzichtelijkkunnen maken hoe onze interventies zich tot de bredere kaders van deSDG en de Monitor Brede Welvaart verhouden.Het online ontwikkelingshulp portal (OH-portal) wordt ingezet omtransparantie te bieden in de activiteiten die vanuit Ontwikkelingshulpworden gefinancierd. Er worden ook resultaten gepresenteerd. Dezezullen zich toespitsen op de informatie uit het jaarverslag, de verant-woording op uitgelichte thema’s en door middel van publicatie vanuitgevoerde evaluaties. Het OH portal maakt als zodanig geen onderdeeluit van de verantwoording over de begrotingsstukken in het jaarverslag.De rapporteurs verzoeken daarnaast om in het plan van aanpak duidelijkte maken hoe gerapporteerd wordt over resultaten van beleid, ookwanneer delen van dat beleid als gevolg van bezuinigingen uit debegroting verdwijnen.De artikelsgewijze jaarlijkse verantwoording is de primaire manier om terapporteren over resultaten van het beleid. In deze jaarlijkse verant-woording kunnen ook resultaten worden opgenomen over delen van hetbeleid die als gevolg van bezuinigingen zullen verdwijnen.Ten slotte stellen de rapporteurs voor om bij de verantwoording over2024, medio 2025, al één beleidsthema te kiezen als pilot voor devoorgestelde verdiepende behandeling.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVII, nr. 93 In het kader van het overleg over de nieuwe verantwoordingssystematiekga ik graag in op het voorstel om met een pilot te starten. Deze pilot kanechter nog geen deel uitmaken van de verantwoording over 2024,aangezien de verantwoording over dat jaar nog plaatsvindt op basis vande huidige systematiek. Bovendien heeft zo’n pilot een experimenteelkarakter, en zal opname van een dergelijke verdiepende behandeling meertijd voor planning en voorbereiding vergen dan beschikbaar is tussen nuen de verantwoording over 2024.2. Opzet factsheet revolverende fondsen Op 24 juni 2024 heb ik de Kamer een brief met een opzet Factsheetrevolverende fondsen doen toekomen (Kamerstuk 31 865, nr. 256). Metingang van de ontwerpbegroting 2025 zijn in de memorie van toelichting,bijlage 7, voor de onder mijn verantwoordelijkheid vallende revolverendefondsen factsheets opgenomen. De rapporteurs leggen twee vervolg-vragen aan mij voor, waarop hieronder mijn antwoorden:−Kan de Minister toezeggen dat de bijlage met de factsheets revolve-rende fondsen en de toelichting ook in de volgende begrotingen wordtopgenomen?Ja, de bijlage met de factsheets revolverende fondsen en de toelichtingzullen ook in de volgende begrotingen worden opgenomen.−Kan de Minister toelichten op welke wijze in het jaarverslag overontwikkelingen rond de revolverende fondsen wordt gerapporteerd? Isde Minister voornemens om in het jaarverslag te volstaan met de tabelen toelichting op de revolverende fondsen?De huidige wijze waarop over revolverende fondsen wordt gerapporteerdin het jaarverslag zal worden voortgezet. De tabel en toelichting op derevolverende fondsen maakt hier onderdeel van uit en blijft bestaan.De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp,R.J. KleverTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVII, nr. 94