Onafhankelijk advies IGZ rapportage neuroloog MST

31700XVIVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanVolksgezondheid,WelzijnenSport(XVI)voorhetjaar2009Nr.173BRIEFVANDEMINISTERVANVOLKSGEZONDHEID,WELZIJNENSPORTAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,24juli2009Begin2009iserpubliciteitontstaanovereennietgoedfunctionerendeneuroloog,dieindienstisgeweestvanhetMedischSpectrumTwente(MST).Metmijnbriefvan19februarijl.1hebikuhetonderzoeksverslagtoegezondenvandeInspectievoordeGezondheidszorg(IGZ)overhaarhandelswijzeindezekwestie.IndeslotbeschouwingvanhaarrapportbenoemtdeIGZknelpunteninhaarhandhavingpraktijkenmogelijkeoplossingendaarvoorombijtoekomstigesoortgelijkecasuïstiekzoadequaatmogelijktekunnenreageren.Indegenoemdebriefvan19februarijl.hebikaangegevendatiksamenmetdeIGZeenonafhankelijkadvieszalvragenoverdeaanbevelingendiedeIGZinhaaronderzoeksverslagdoet.InoverlegmetdeInspecteurGeneraalhebikprof.mr.J.LegemaatevandeVrijeUniversiteitAmster-damgevraagdeenadviesoptestellen.Hierbijontvangtuditadvies«Verantwoordelijkheidnemenvoorkwaliteit».2Inmijnbriefvan19februarijl.hebikuookberichtoverde«CommissieLemstra»,dieopverzoekvanMSTzelfdegangvanzakenbinnenhetziekenhuisonderzoektmetbetrekkingtotdevoornoemdeneuroloog.MSTheefttoegezegddathetonderzoeksrapportvandecommissieLemstraaandeIGZzalwordenverstrektenopenbaarzalwordengemaakt.Voor-alsnogishetMSTonderzoeknognietafgerond.DeaanbevelingeninhetIGZ-onderzoeksverslagInhetonderzoeksverslagvandeIGZdatikuwKamer19februarijl.hebtoegezonden,doetdeIGZinhaarslotbeschouwingeenaantalsuggestiesomindetoekomstadequaatopkwestiesalsdievandeMSTneuroloogtekunnenreagerenofinstaattezijndezezoveelmogelijktevoorkómen.Hetbetreftallereerstsuggestiesvoorsysteemoptimalisatie,dusaanpas-singenvanbeleiden/ofregelgevingwaarvoorhetinitiatiefbijdeministervanVWSligt.EenbelangrijkeaanbevelingisomhetBIG-registeruittebreidenmetberoepsbeperkendeafsprakendiedeIGZmaaktmetdeTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1338480809tkkst31700XVI-173ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XVI,nr.130.2TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XVI,nr.1731 beroepsbeoefenaarenmetberoepsbeperkingendiezijnopgenomeninbevelenen/ofaanwijzingendoordeIGZ.Daarbijdientweleenzorgvuldig-heidstoetstewordenopgenomen.Andereaanbevelingenzijnhetintrodu-cerenvaneenspoedprocedurebijhetCollegeMedischToezicht(CMT),actieveopenbaarmakingvanberoepsbeperkingendoordeIGZenhetontwikkelenvaneenEuropeesregistratiesysteemomdeproblematiekvannietfunctionerendeberoepsbeoefenarenookgrensoverschrijdendtrans-paranttemaken.DaarnaastdoetdeIGZsuggestiesvooroperationeleverbeteringen.HetgaatdanomhetconcreetuitwerkenvanhethandhavingskaderenhetconsequentgebruikdaarvandoordeIGZ.Hethandhavingskaderophoofdlijnenis23december2008naardeTweedeKamergestuurd.DithandhavingskaderwordtdoordeIGZinelkonderzoekgeëxpliciteerdenzalperwettelijkhandhavingsmiddeldoordeIGZwordenuitgewerkt.DitnajaarzaldeIGZdenadereinvullingvoordeinstrumenten«bestuurlijkeboete»,«bevelKwaliteitswetzorginstellingen»,«adviestotaanwijzingKwaliteitswetzorginstellingen»,«bevelWetBIG»en«voordrachtCMTentuchtrecht»openbaarmaken.DaarnaastvultdeIGZconformhetMeer-jarenbeleidsplan2008–2011haarrolbijhetaansprekenvandezorgaan-bieders,dieprimairverantwoordelijkzijnvoorhetleverenvankwalitatiefgoedezorg,meerproactiefin.HetadviesLegemaateInoverlegmetdeinspecteur-generaalhebikprof.Legemaategevraagdomeenonafhankelijkadviesoverdelessendieuitdeonderzoeks-rapportagevandeIGZgetrokkenkunnenworden.Hetgaatonsdaarbijvooralomeentoekomstgerichtadvies:welkeaanpassingenvanpraktijk,beleidofregelgevingzijnwenselijkofnoodzakelijkombetertekunnenreagerenopsituatiesalsdiemetdeMSTneuroloogofomdergelijkesituatiestekunnenvoorkomen.Legemaatebetrektinzijnadvieszowelaandachts-enverbeterpuntenmetbetrekkingtothandhavingdoordeIGZalsgewensteaanpassingeninwet-enregelgevingomdehandhavingteoptimaliseren.Deinhoudelijkeadviezenhebbeningrotelijnenallereerstbetrekkingophetborgenvandekwaliteitdoormiddelvanheldereverantwoordelijkheidsverdelingenengoedbestuur.Daarnaastgaathetadviesinopdeinzetvanberoeps-beperkendeafsprakenenmaatregelenendebenodigdetransparantiehierover.Hieronderwordendeconclusiesuithetadviessamengevat.Heldereverantwoordelijkheidsverdelingenengoedbestuur•Expliciteringentoedelingverantwoordelijkheden.Legemaatebeschrijftinzijnadviesdeuitdebestaandewetgevingvoortvloeiendegezamenlijkeverantwoordelijkheidvanziekenhuis-bestuurenmedischspecialistenomverantwoordezorgteleveren.Maarjuistdiegezamenlijkheidheeftertoegeleiddatbestuurders,specialistenenhunorganisatiestevrijblijvendmetdieverantwoorde-lijkheidzijnomgegaan.Omdieredenishetvanbelangdatpartijenbinnenhetziekenhuiskwaliteitsverantwoordelijkhedenexpliciterenentoedelenineenkwaliteitskader.Opdenalevingvandeindatkadergeëxpliciteerdeverantwoordelijkhedendienttoezichttewordenuitge-oefenddoordeIGZenindiendeverantwoordelijkhedennietwordennagekomen,dienendaaraangevolgentewordenverbonden.Inhetverlengdevanditpuntzoudeinhoudvanhetoverkoepelendkwaliteit-skadervertaaldmoetenwordeninandererelevantedocumenten:arbeidsovereenkomsten,toelatingsovereenkomsten,maatschaps-contracten,vakgroepreglementen,hetkwaliteitsreglementvandemedischestaf,hetdocumentmedischestafendeZorgbredegover-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XVI,nr.1732 nancecode.InhetkadervanhettoezichtvandeIGZbeveeltLegemaateookaanomdebevoegdheidvandeIGZtothetgebruikvanhetinstru-mentvanactieveopenbaarmakingexplicietteverankerenindeWetCliëntenrechtenzorg.Ditinstrumentkanbijvoorbeeldvanbelangzijnomzorgaanbiedersoffabrikantenpubliekelijktotdeordeteroepen,ompatiëntenofpubliektewaarschuwen,omnadereinformatieteverkrijgenofomeffectieftekunnenoptredentegeneenberoeps-beoefenaardieafsprakennietnakomt;•Stimulerenverantwoordelijkhedenvan«derden».Decollegesdieeisenformulerenvoorherregistratievanspecialisten,dewetenschappelijkeverenigingenvanmedischspecialistenenzorg-verzekeraarszoudenmeerwerkkunnenmakenvandeophenrustendekwaliteitsverantwoordelijkheden.DaarbijzoudenafsprakentussenIGZenzorgverzekeraarsgemaaktmoetenwordenoverstructurelecontactentussendezeorganisaties;•VersterkencliëntenrechtenZorgaanbiedersmoetenzorgdragenvoorhetnalevenvanpatiënten-rechten.Daarnaastdienenderechtenvandecliëntenopinformatieoverincidentenmetmerkbaregevolgenenhetklachtrechtbeterinwetgevingtewordengeregeld.DaarbijsteltLegemaatedatnaarzijnmeningdeklachtenregelingdieeenzorgaanbiederdienttetreffenmoetvoldoenaandeeisvanonafhankelijkheid.Beroepsbeperkingenentransparantiedaarover•BeroepsbeperkendemaatregelenopgrondvaneenrechterlijkeuitspraakHetadviesgeeftaandatereenduidelijkonderscheidmoetwordenaangebrachttussenberoepsbeperkendemaatregelendieopgrondvaneenonherroepelijkerechterlijkeuitspraakwordenopgelegd(doorhetCollegevanMedischToezichtofdoordetuchtrechter)enberoeps-beperkendeafsprakendiedoordeIGZwordengemaaktmeteenberoepsbeoefenaar.Beroepsbeperkendemaatregelenmoetenaltijdwordengeregistreerdenkenbaarzijn,hetzijvoorhetpubliek,hetzijvoorderdenmeteengerechtvaardigdbelang.Zijmoetengoedenmakkelijktoegankelijkzijn.•BeroepsbeperkendeafsprakenmetdeIGZBeroepsbeperkendeafsprakenzijnprivaatrechtelijkeafsprakentusseneenberoepsbeoefenaarendeIGZ.Vanuitjuridischperspectiefzittenhierproblematischekantenaan.Zezijnnietkenbaarvoorderdenenleverendaarmeegeenbijdrageaanhetverwezenlijkenvaneenkwali-tatiefgoedegezondheidszorg.Daarnaastgevenzijeenrisicoop(sterk)verminderderechtsbeschermingvandebetrokkenberoepsbeoefenaar,dieeendrukkanvoelenmetdeafsprakenakkoordtegaan.Alshetdoelvaneenafspraakisdatbetrokkenenietmeer(ofmetbeperkingen)werkzaamzalzijninhetbetrokkenberoepzouvolgensLegemaatealtijddejuridischcorrectewegmoetenwordenbewandeld,namelijkhetvolgenvaneenprocedurebijhettuchtcollegeofhetCollegevanMedischToezicht.AndersoortigeafsprakendiedoordeIGZwordengemaaktoververbetermaatregeleninhetpersoonlijkfunctionerenachtLegemaatewelaanvaardbaar.DitgeeftdeIGZeeninformeelinstru-mentinhanden,diehetstartenvanformeleprocedureskanvoor-komeningevallenwaarinbetrokkenewilmeewerken.Hetadviesgeeftinoverwegingdezeberoepsbeperkendeafsprakeneenduidelijkepositietegeven,bijvoorbeelddooreenregelingoptenemennaarhetmodelvanart.49aMededingingswet.EenberoepsbeoefenaarzoudeIGZkunnenvrageneendoorhemgedanetoezegginginrelatietothetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XVI,nr.1733 verlenenvanverantwoordezorgbindendteverklaren.EendergelijketoezeggingsverklaringzoudaninhetBIG-registergeregistreerdkunnenworden.BelangrijkisinelkgevaldatdeIGZdeproceduremetbetrekkingtotberoepsbeperkendeafsprakenvastlegtineenduidelijkhandhavingskader.•UitbreidenvanhetBIGregistermeteenbeslotendeelLegemaateadviseertomnietalleberoepsbeperkendeafsprakendiedeIGZmetberoepsbeoefenarenmaaktaantetekeneninhetopenbareBIG-register.Hetgaatom(privaatrechtelijke)afsprakentussendeIGZeneenberoepsbeoefenaar.Opnemingdaarvanineenopenbaarregisteriseenonevenredigeinbreukopdeprivacyvanbetrokkene.WelzoudendezeafsprakenopgenomenkunnenwordenineenbeslotendeelvanhetBIG-register.DitbeslotendeelvanhetBIG-registerzoudantoegankelijkmoetenzijnvoorderdenmeteengerechtvaardigdbelang.Opbasisvandezeregistratiekunnenderdendiemetdeberoepsbeoefenaareenovereenkomstwillensluitenvanbetrokkeneeenverklaringverlangen,waarinvermeldstaatofoverhemgegevensinhetregisterzijnopgenomen,enzoja,welke.Zonodigkunnenzorginstelling/werkgeverenzorgverzekeraarookzelfhetregisterraadplegen.DeregistratieinhetbeslotendeelvanhetBIG-registerdienttevervallenalsdemetdeberoepsbeperkendeafsprakenbeoogdedoelennaardemeningvandeIGZzijnbereikt,danwelalseenbepaaldetermijn,bijvoorbeeldvijfjaar,isverstreken.•InvoerenvaneenvoorlopigevoorzieningbijdetuchtrechterHetverdientvolgenshetadviessterkeaanbevelingomaandewette-lijkeregelingenophetgebiedvanhettuchtrechtenhetCMTdemoge-lijkheidtoetevoegendatdeIGZhetcollegekanvragenomingevallendiedaartoeaanleidinggevenreedsonmiddellijknahetindienenvandeklachteenvoorlopigevoorzieningtetreffen(bijvoorbeeldeentijde-lijkeschorsing).Metdezemogelijkheid,dieindezevormthansnietbestaat,kantegemoetwordengekomenaandebezwarendiedeIGZmomenteelmetbetrekkingtotdegangnaartuchtcollegeofCMTervaartenzaldeslagkrachtvandezebeideinstrumentenkunnenwordenvergroot.HierbijmaaktLegemaateoverigensdekanttekeningdathetaantebevelenisomdetakenenbevoegdhedenvanhetCMTovertehevelennaarderegionaletuchtcolleges.•EU-registratiesysteemEris(nogsteeds)geensprakevaneengoedfunctionerendEUinfor-matiesysteembetreffendeberoepsbeoefenarentenaanzienvanwieberoepsbeperkendemaatregelenofafsprakengelden.DeparticipatievanEU-lidstateninbestaandeinitiatieven(hetproject«HealthProfes-sionalsCrossingBorders»)kanwordenvergroot.Aangedrongenmoetwordenopdevervolmakingvannationaleregistraties.Detotstand-brengingvaneendatabaseopEuropeesniveauverdientserieuzeoverweging;•GoedprofessioneelgedragTenslottegeefthetrapportalsaandachtspuntmeedatgoedprofessio-neelgedrageenrandvoorwaardeisomdekwaliteitvanzorgopeenhogerniveautekrijgen.Hetaanlerenvangoedprofessioneelgedragbehoorteenbelangrijkonderdeelvandeopleidingvanberoeps-beoefenarenindezorgtezijn.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XVI,nr.1734 ReactieHet«adviesLegemaate»bevatzinvolleenbruikbaresuggestiesomderelevantewet-enregelgevingpassenderenmeercliëntgerichttemaken.HetligtdaarmeeinhetverlengdevandeaanbevelingeninhetIGZonderzoeksverslag.Hetadviesbenoemtwelkeverantwoordelijkhedenenrollendeverschillendepartijenindezorghebbenengeeftdaarbijaandataldiepartijen(vanberoepsbeoefenaar,hetbestuurvaninstellingen,totIGZenhetkerndepartementVWS)daarinvullingaanmoetengevenomeenverbeteringvandekwaliteitvanzorgtotstandtekunnenbrengen.Helderisdatvoorallebetrokkenpartijenindezorgruimtevoorverbete-ringis.Delaatstejarenisweleentransitieingangisgezet,maardiemoetnuvoortvarendwordenvoortgezet.Daarmeekrijgthet«adviesLege-maate»eenbreedperspectief.Het«adviesLegemaate»ervaarikalssteuninderugvoorhetbeleiddatikindezeregeerperiodehebingezet.Eenbeleiddatervoormoetzorgendatverantwoordeenveiligezorg,dieooktransparantisvoordecliënt,isgeborgd1.Hierondergeefikumijnreactieopafzonderlijkeonderdelenvanhet«adviesLegemaate».Heldereverantwoordelijkheidsverdelingengoedbestuur•Expliciteringentoedelingverantwoordelijkheden.Deafgelopenjarenzijnveelveranderingeninganggezetindezorg.Centraletendensindieveranderingenisdatzorgaanbiedersmeerruimtekrijgenomintespelenopdespecifiekewensenvancliëntenenomhetprocesvanveiligeenverantwoordezorgverleningnaarbesteinzichtvormtegeven.Dieruimteisechternietvrijblijvend:daarhorenookverantwoordelijkhedenbij.Zoalsdestaatssecretarisenikaleerderhebbenaangegevenisopbasisvanmeerdereincidentenonzestelligeindrukdatmetnameophetgebiedvankwaliteitenveiligheidbestuur-derseninternetoezichthoudersnietinallegevallenvoldoendeverant-woordelijkheidnemen(ofkunnennemen)voordegangvanzakeninhunorganisatie.Hetbestuuristeallentijdeeindverantwoordelijkvoordeveiligheidendekwaliteitvandezorgzoalsdiewordtgeleverdbinnendeorganisatie.Daarbijverdientmetnameinziekenhuizenderelatietussenbestuurendemedischeprofessionalaandacht.OokdeRaadvoordeVolksgezondheidenZorg(RVZ)endeKoninklijkeNeder-landseMaatschappijtotbevorderingvoordeGeneeskunst(KNMG)hebbendatrecentaangegeven2.Vanuitdesectorzijnopditterreininitiatieveninganggezet.Hetdoetmijgenoegendatdesectorditzelfookheelserieusneemt.Degezamenlijkebrancheorganisatiesvanaanbiedersvanzorg,verenigdin«BOZbrancheorganisatiesZorg»hebbenhetinitiatiefgenomenomeenproeveoptestellenvooreennieuweZorgbredeGovernancecode2010.Daarinbeschrijftdesectorhoedeverantwoordelijkheidsverdelingindeinstellingeruithoorttezien.Metdieaanpaknemenzijuitdrukkelijkzelfhunverantwoordelijk-heid.Inhetverlengdevandezeinitiatievenuitdesectorzullendestaatssecretarisenikeenaantalmaatregelentreffendiezijngerichtopdeversterkingvandepositieendeprofessionaliseringvanhetbestuurenhetinternetoezicht.Nietomdatwijzelfreguleringoverbodigachten,maarvooralomeenaantalessentiëlevereisten(dieookvastgelegdkunnenzijninzelfregulering)nietvrijblijvendtelatenzijn.Opdezeterreinenliggenzelfreguleringenregelgevinginelkaarsverlengde.ZozullenwijindeWetCliëntenrechtenZorg(WCZ)deverplichtingveran-kerenoméénvandeledenvanhetbestuurexplicietaantewijzenalsportefeuillehoudervoordekwaliteitenveiligheidvanzorg.Meteendergelijkeportefeuillehouderhebbenverzekeraars,cliëntenendeinspectieeenhelderaanspreekpuntbinnenhetbestuur.Omvervol-gensdeverantwoordelijkheidvanhetbestuurvoorkwaliteitenveilig-heidwaartekunnenmakenzalhetbestuuropdrachtenmoetenkunnen1Indatlichtverwijsikooknaardebrief«Ruimteenrekenschapvoorzorgenonder-steuning»diedestaatssecretarisenikuwKamerop9julijl.hebbentoegestuurd.2DeIGZwijdtin2009haarzorgbredejaarthema«StaatvandeGezondheidszorg»aanditonderwerp:«Besturenvanentoezichthoudenopkwaliteitenveiligheidvandezorg».Ditbetreftmetnamedeverantwoorde-lijkheidvanbestuureninterntoezichtinnauwerelatiemetdeprofessionalsmetbetrekkingtothunonderscheidenrollenenverantwoordelijkhedeninzakekwaliteitenveiligheid.HieroverzaldeIGZeind2009rapporteren.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XVI,nr.1735 gevenaanzorgprofessionalsdiewerkzaamzijnbinnendeinstelling.ZoalsLegemaateopmerktmoethetbestuurimmersdespelregelsendehorizonbepalenzodatbetrokkenenwetenwaarzijaantoezijnenwatervanhenmagwordenverwacht.Iederezorgprofessionalzalookverantwoordingmoetenafleggenaanhetbestuurvandeinstellingwaarbinnenhijofzijwerkzaamis,ongeachtofsprakeisvaneenarbeidsovereenkomst.Alsergeenarbeidsovereenkomstisdientdezeverantwoordingopeenanderewijzetewordengeregeld.Bestaandedocumenten(denkaanarbeidscontracten,toelatingsovereenkomstentussendezorgaanbiederendeprofessional,maatschapscontracten,overeenkomstenvanhetziekenhuismetdemaatschapendemedischestaf,e.d.)mogendaarbijgeenbeletselvormen.Indiennodigdienendergelijkedocumenteninlijntewordengebrachtmetdeindewetvastgelegdenormen.Alsdatnietgebeurtbinneneennogvastteleggenovergangstermijnzullendeovereenkomsten,voorzoverzijstrijdigzijnmetdewet,nietigzijn1.Metdezeexplicieteverankeringvandeprimaireverantwoordelijkheidvanhetbestuurvoorkwaliteitenveiligheidwordthelderwieaanspreekbaaris.Hetisvervolgensaanhetinstellingsbestuuromindeinterneorgani-satiedaarnadereafsprakenovertemakenc.q.internekwaliteitskadersoptestellen,dievoordeprofessionalsnietlangervrijblijvendzijn.HetbestuurisdaarbijhetaanspreekpuntvoordeIGZenvoordecliënt.Hetbestuurdientzodanigeafsprakentemakenenvastteleggenmetdeindi-viduelemedischspecialisten,metdemaatschap/vakgroepenmetdemedischestaf,dathetbestuurdaarmeezijneindverantwoordelijkheidvoorkwaliteitenveiligheidookdaadwerkelijkenaantoonbaarwaarkanmaken.Aandachtspuntenkunnendaarbijzijn:•despecialisthoudtzichaantoonbaarentoetsbaaraandelandelijkekwaliteits-enveiligheidsrichtlijnenenaandeafsprakendiem.b.t.kwaliteitenveiligheiddoorhetbestuurnaoverlegmetdemedischestafzijnvastgesteld;•verplichtedeelnameaanhetprofessionelekwaliteitsysteemvandeberoepsgroep,zowellandelijkalsbinnenhetziekenhuis;•hetafleggenvanverantwoordingaanhetbestuuroverdedeelnameaanhetprofessioneleenziekenhuiskwaliteitsysteemenoverderesul-tatenvandezorg;•meldingaanhetbestuurvancalamiteiten,(dreigende)misstandenmetrisico’svoordepatiëntenzorgentuchtzaken;•deaanwezigheidvaneendoorhetbestuurgoedgekeurdeprocedurebinnendemedischestafover«disfunctionerendespecialist»;•hetbestuurvandezorginstellingmeldt(dreigende)ernstigeproblemenm.b.t.dekwaliteitenveiligheidvandezorgvroegtijdigbijdeIGZ.Hiergeldteenparallelmethetteontwikkelen«earlywarningsysteem»voorernstigefinanciëleproblemen,diepotentieeldeconti-nuïteitvanzorgbedreigen.Naastdezeformeleregelingvandeverantwoordelijkhedenvanbestuurenprofessionalsishetvanbelangdatookdeinternetoezichthouder(RaadvanToezicht)zijnverantwoordelijkheidinzakehettoezichtophetfunctionerenvanhetprimaireproces(kwaliteitenveiligheid)explicietmethetbestuurvastlegtenuitvoert.Essentiëleonderdelendaarbijzijnvastge-legdeendusooktoetsbareafsprakenwelkeinformatiedeRaadvanBestuurperiodiekaandeRaadvanToezichtverstrektoverdeaanpakenresultatenvanhetinternekwaliteits-/veiligheidssysteemenderesultatenvandepatiëntenzorg:eenzg.informatieprotocolRvB-RvT.DeIGZhoudtalssluitstukvanditinterneborgingssysteemvoorkwaliteitenveiligheidvanzorgexterntoezichtdataldezeaspectenvan«goodgovernance»m.b.t.dekwaliteitenveiligheidvandezorgadequaatzijngeregeldenookalszodanigfunctioneren.DeIGZzalhiertoeeenspecifiekhandhaving-kaderontwikkelen,passendbinnenhetalgemenehandhavingkadervan1Deafgelopendecenniazijnbetrokkenpartijen(zowelopinstellingsniveaualslandelijk)ondanksdegeblekennoodzaakenondanksvelepogingendaartoeonvoldoendeinstaatgeblekenomdetoelatings-overeenkomstvandemedischspecialistinziekenhuizenzodanigaantepassendathetbestuurzijneindverantwoordelijkheidvoorkwaliteitenveiligheidvandezorgookdaadwerkelijkwaarkanmaken.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XVI,nr.1736 deIGZ.Daarbijzullenderesultatenvande«StaatvandeGezondheids-zorg2009»(metalsthemagovernanceindezorg),dateind2009zalverschijnen,wordenbetrokken.Vanzelfsprekendbehoudenzorgprofessionalsbinnendezestructuureeneigenprofessioneleverantwoordelijkheidinhunzorgrelatiemetdeindivi-duelepatiënt.IndeWetcliëntenrechtenzorgzalwordenopgenomendatprofessionalsverantwoordingmoetenafeggenaanhetbestuur.Hetisonacceptabelalszorgprofessionalswetenvan(dreigende)misstandenmetrisico’svoordepatiëntenzorgmaardatnietmeldenaanhetbestuurofalsprofessionalszorgverlenenwaarvanzewetendatdeveiligheidvanpatiënteninhetgedingkanzijn.Inditsoortgevallenkunnenzijviahetcivielerecht,hetstrafrechtofhettuchtrechtaangesprokenworden.IkberaadmijnogopdeaanbevelingvanLegemaateomdebevoegdheidvandeIGZtotactieveopenbaarmakingexplicietteverankerenindeWetcliëntenrechtenzorg.Metnamedeprivacy-aspectenvanditvoorstelvergennaderebestudering.•StimulerenverantwoordelijkhedenvanderdenVeelpartijeninhetzorgveldzijn–directofindirect–betrokkenbijdeleveringvankwalitatiefgoede,verantwoordezorg.Datgeldtnatuurlijkallereerstvoordeinstellingsbestuurdersenzorgprofessionalseninternetoezichthouders.OokspeeltdekwaliteitstoezichthouderIGZeenbelangrijkerolinhethandhavenenstimulerenvankwaliteitvanzorg.Daaropbenikhierbovenuitgebreidingegaan.Eensuggestiedieinhetrapportwordtgedaanisomdecriteriavoorherregistratievandespecialistenteverbreden,doordaarbijdekwaliteitvanhetfunctio-nerentebetrekken.Omgeherregistreerdtekunnenwordenalsspecia-list,zoudespecialistmoetendeelnemenaancollegialeevaluatieenzouhijeenverklaringvandezorginstellingenmoetenkunnenover-leggen,waaruitblijktdatmetbetrekkingtothetprofessioneelfunctio-nerenvandespecialistgeenbedenkingenbestaan.Opzichlijkenmijditgoedeaanbevelingen,dochzijmoetenwelineengoedeonderlingeverhoudingkomentestaanmetdeanderegedaneaanbevelingenophetvlakvanhetmoetenoverleggenvanverkla-ringen.Hetmoetenoverleggenvaneenveelheidvanverklaringenmoetvoorkomenworden.Eenenandermoetinonderlingesamen-hangwordenbezien.IkzaldeaanbevelingeninelkgevalonderdeaandachtbrengenvandeColleges,diedecriteriavaststellenvoorherregistratie.Zorgverzekeraarsdienenaspectenvankwaliteitenveiligheidmeetenemenindeonderhandelingenovercontracteringvanzorg.Zijzoudenhierbij–meerdantotdusver–gebruikkunnenmakenvandeopenbareinformatiedievanuitdeIGZbeschikbaaris.Andersomzoudenzorg-verzekeraarsvanuithunmaatschappelijkeverantwoordelijkheiddeIGZmoetenmeldenwanneerzijkenniskrijgenvansituatiesdierisicovolzijnvoordepatiëntenzorg.DeIGZkandezemeldingendan(laten)onder-zoekenconformhaarleidraadmeldingen.IkzalhierovermetdeIGZenzorgverzekeraarsingesprekgaan.•VersterkencliëntenrechtenWatbetreftdeaanbevelinginhet«adviesLegemaate»rondomdeversterkingvandecliëntenrechtenmerkikopdatdestaatssecretarisenikdelijnvanhetadviesdelen.ZoalswijualeerderhebbenberichtzijnwijdrukdoendedeversterkingvancliëntenrechtenwettelijkteborgeninhetWetsvoorstelcliëntenrechtenzorg.Daarinzal,zoalsuitvoerigbeschreveninonzebriefvan23mei20081,eenaantalrechtenvancliëntenwordenuitgewerkt.InrelatietothetadviesLege-1TweedeKamer,2007–2008,31476,nr.1.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XVI,nr.1737 maatezijnmetnamedeversterkingvanhetrechtopinformatiealsmedehetrechtopeeneffectieve,laagdrempeligeklacht-engeschillenbehandelingrelevant.Inmijnbriefvan19februari(aanbie-dingIGZ-rapportage)benikdaaralopingegaan.Legemaateadviseertominwetgevingteverankerendatdedoordeinstellingvormtegevenklachtenregelingmoetvoldoenaandeeisvanonafhankelijkheid.InhetWetsvoorstelcliëntenrechtenzorgstellendestaatssecretarisenikdezeeisnietaandeklachtenregelingdoordeinstellingzelf.Wijwillenzorg-aanbiedersderuimtegevendeklachtenregelinginterichtenopeenwijzediehengoeddunkt,binnendewaarborgendiedeWetcliënten-rechtenzalstellen.Decliëntenraadkrijgteeninstemmingsrechtbijdeklachtenregeling.Mochtdecliëntonverhooptniettevredenzijnoverdeafhandelingvaneenklacht(bijvoorbeelddoordatdezorgvuldigheidvandebehandelingintwijfelwordtgetrokken)danwordtinhetWets-voorstelcliëntenrechtenzorggeregelddatdeklachtkanwordenvoor-gelegdaaneenonafhankelijkegeschilleninstantie.Deuitsprakenvandieonafhankelijkegeschilleninstantiezijnbindend.WijhebbenhetwetsvoorstelrecentdoorgeleidnaardeRaadvanStateenverwachtenhetronddekomendejaarwisselingintedienenbijdeTweedeKamer.Beroepsbeperkingenentransparantiedaarover•BeroepsbeperkendemaatregelenAlsuitgangspuntgeldt,datmaatregelendiestrekkentotbeperkingvandeberoepsuitoefeninggebaseerdmoetenzijnopeenrechterlijkeuitspraak.Zoalsookinhet«adviesLegemaate»aandeordewordtgesteld,kanbijhetopleggenvanberoepsbeperkingenniet,metdoor-kruisingvandepubliekrechtelijkeweg,doormiddelvanprivaatrechte-lijkemiddelenrechtsbeschermingaandebetrokkenberoeps-beoefenaarwordenonthouden.Onderberoepsbeperkingenverstaikookdegevallenwaarineenberoepsbeoefenaarzichvaneenbepaaldehandelingdientteonthouden,ofalleenondersupervisiemagverrichten.Hetgaatdanommaatregelenc.q.voorwaarden,waarvanhetopleggentotdebevoegdheidvandetuchtrechterbehoortdanwel–inhetkadervaneenschriftelijkbevel–doordeIGZaandeberoepsbeoefenaaropge-legdkunnenworden.AandemogelijkheidvanhetmakenvanprivaatrechtelijkeafsprakendoordeIGZmetindividueeldisfunctionerendeberoepsbeoefenarenblijktvooralbehoeftetebestaanvanwegehetontbrekenvandemogelijkheidvaneenvoorlopigevoorzieningprocedurebijmetnamehetCollegevanMedischToezicht(CMT)en–inminderemate–detuchtrechter.1Metanderewoorden:erkanopditmomentnoggeenordemaatregelwordenopgelegddoordetuchtrechterrespectievelijkhetCMT.LegemaatebeveeltaanomaandewettelijkeregelingenophetgebiedvanhettuchtrechtenderegelingvanhetCollegevanMedischToezicht(CMT)demogelijkheidtoetevoegendatdeIGZhetCMTkanvragenomingevallendiedaartoeaanleidinggeven2,reedsonmiddellijknahetindienenvandeklachteenvoorlopigevoorzieningtetreffen(bijvoorbeeldeentijdelijkeschorsing).Inmijnbriefvan17november2008overhetmoderniserenvanhettucht-recht3hebikuiteengezetwelkewijzigingeninhettuchtrechtzullenwordenaangebracht.IkhebdaarbijgewezenopdetotstandkomingvandeKaderwettucht(proces)recht,diethansdoordestaatssecretarisvanJustitiewordtvoorbereidendienaarverwachtingnahetzomerrecesterconsultatiezalwordenaangeboden.Indezewetzalspecifiekdemogelijk-heidwordengeregeldvanhettreffenvaneenvoorlopigevoorziening(b.v.schorsing)vaneenberoepsbeoefenaarindeuitoefeningvandiensprak-tijkofberoep.Ditzalmogelijkwordenindienjegensdeberoeps-1Bijdetuchtrechterkannogweleenspoed-behandelingwordenaangevraagd,bijhetCMTkanditniet.2Hetgaathierbijomberoepsbeoefenarendiewegensgeestelijkeoflichamelijkegesteldheidofwegensgewoontevandrankmisbruikofverslavendemiddelen,geachtwordennietgeschikttezijntothetuitoefenenvanhunberoep.3TweedeKamer,2008–2009,31700XVI,nr.89.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XVI,nr.1738 beoefenaareenernstigvermoedenisgerezenvaneenhandelenofnalatenwaardooreenindividueelbelangofhetalgemeenbelangzeerernstigwordtgeschaadofdreigttewordengeschaad.Ookzalhettucht-collegeandereordemaatregelenkunnentreffen.Geletopdezenieuwteintroducerenmogelijkheidenomdatikhetonder-scheidtussentuchtklachtenensignalenoverdisfunctionerendoorziekteofverslaving–netzoalsLegemaate–kunstmatigacht,wilikdeeveneensinhetkadervandeevaluatievandeWetBIGgedaneaanbeveling1,omdebeoordelingvandisfunctionerenwegensziekteenverslavingonderdeeltemakenvandetaakvandetuchtcolleges,opvolgen.DitbetekentdaterdaarnageenrolmeerzalzijnweggelegdvoorhetCollegevanMedischToezicht.IkverwachtdateenbeterewettelijkeregelingvandevoorlopigevoorzieningbijdetuchtrechterenhetoverhevelenvandetaakvanhetCMTnaarderegionaletuchtcolleges,hetvoordeIGZveeleenvoudigerenaantrekkelijkerzalmakendewegnaarhettuchtcollegetebewandelen.Metdeinvoeringvandevoorlopigevoorzieningwordtdenoodzaakomviaindividueleafsprakensneltotberoepsbeperkendemaatregelentekunnenkomengeringer.Opgemerktzij,datinvoeringvandezevoorlopigevoorzieningprocedurealleenopenstaatvoordìeberoepsbeoefenarenwaarophetpubliekrechtelijketuchtrechtvantoepassingis,tewetendezgn.artikel3-beroepen.Voordeartikel34-beroepsbeoefenarengeldthetpubliekrechtelijketuchtrechtniet.TenaanzienvanbeidecategorieënvandebeoefenarenbeschiktdeIGZechteroverdemogelijkheidomeenbeveltegevenopgrondvanartikel87aWetBIGalsblijktdateenberoepsbeoefenaarnietofonvoldoendedeophemofhaarrustendeverplichtingnakomttothetleverenvanverant-woordezorg.Hetbeveliszonodigmetbestuursdwangteversterken.Eendergelijkbevelkaninhoudeneenverbodomzichvanbepaaldehande-lingenophetgebiedvandeindividuelegezondheidszorgteonthouden.Debevelsmogelijkheidzaloverigens,zoalsaangekondigdinmijnbriefd.d.2maart2009aanUwKamer,onderdeWetCliëntenrechtenZorg(WCZ)wordenuitgebreidnaarberoepsbeoefenarenvaneennietwettelijkgeregeldberoepdanwelopleiding.2Metdeinvoeringvandehiervooraangekondigdevoorzieningenc.q.aanpassingengaikervanuitdatvoorhetmakenvanafsprakenmeteenberoepsbeoefenaardieeenberoepsbeperkinginhoudeninveelminderematenoodzaakmeerzalbestaan.Depubliekrechtelijkewegisbeschikbaarenzalookzodanigzijnaangepastdateensnelleenadequatereactiemogelijkzalzijn.DesalnietteminzijnerconcretesituatiesdenkbaarwaarbijhetmakenvanafsprakentussenIGZenberoepsbeoefenarenoverberoepsbeperkingensnelleren/ofeffectieverzijndandepubliekrechtelijkewegdanweldeomstandighedenzodanigzijndatpubliekrechtelijkehandhavingviabeveloftuchtrechtnietproportioneelis.Denkbijvoorbeeldaansituatieswaarineventueeldisfunctionerennognietevidentkanwordenaangetoondenonderzoektenbehoevevanpubliekrechtelijkehandhavingderhalvenogloopt,maarIGZenberoepsbeoefenaarinoverlegovereenkomendatdeberoepsbeoefenaarzijnwerkzaamhedenlopendehetonderzoekneerlegt.Eenandervoorbeeldiswanneermeteenberoepsbeoefenaardieeenbepaaldeperiode,bijvoorbeeldvanwegeoverspannenheid,nietwerkzaamisgeweestalsberoepsbeoefenaarmaardaarnaweeraandeslagwilgaan,afgesprokenwordtdathijtijdelijkondersupervisiegaatwerken.Ikwildaaromdemogelijkheidvandittypeafsprakennietuitsluiten.UitgangspuntisdatdeIGZ,zekerwaarhetgaatomeenaantoonbaardisfunctionerendeberoepsbeoefenaarhetwerkendefinitiefonmogelijktemaken,depubliekrechtelijkewegvolgt(metnametuchtrechtprocedure,zonodigenzomogelijkvoorafgegaandooreenbevel),tenzijinredelijk-heidkanwordenaangetoonddat(tijdelijke)privaatrechtelijkeafspraken1EvaluatievandeWetBIG,Cuperus-Bosmae.a.(2002),aanbeveling70,p.213.2Briefvan2maart2009,TK2008–2009,31476,nr.8.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XVI,nr.1739 deveiligheidvancliëntensnellereneffectieverdienendan(alleen)de(langere)publiekrechtelijkeweg.Voorallehelderheid:bovenstaandebetreftprivaatrechtelijkeafsprakendiebetrekkinghebbenopberoepsbeperkingen.DaarnaastheeftdeIGZwelaltijddemogelijkheidommetberoepsbeoefenarenandersoortige(dusgeenberoepsbeperkende)afsprakentemakenomtotverbeteringvanbepaaldeaspectenvandeberoepsuitoefeningtekomen.•TransparantieoverberoepsbeperkendemaatregelenIndienenvoorzoverdebevoegdheidvaneenberoepsbeoefenaarwordtbeperkt,ishetvangrootbelangdatookhetpubliekhiervankankennisnemen.Maatregelenopgelegddoordetuchtrechter1wordenopgrondvanartikel9en11vandeWetBIGopenbaargemaaktindeStaatscourant,dochblijkennietaltijdgemakkelijkvoorhetpubliekteachterhalen.Deministerraadheeftop5juni2009ingestemdmetmijnvoorsteltotwijzigingvanhetRegistratiebesluitBIG.NawijzigingvanhetRegistratiebesluitzalhetjuridischmogelijkwordenomdegege-vensinzakedoorhalingenenandereopgelegdemaatregeleneenvoudigviainternet(viadewebsitevanhetBIG-registerwww.ri-biz.nlenviawww.kiesbeter.nl)teraadplegen.EerderhebikdeKamerallatenweteneenwijzigingvandeWetBIGvoortestaan,waardoorereenwettelijkegrondslagkomtomeenaantekeninginhetBIG-registertekunnenmakenvaneenschriftelijkbeveldatdeIGZeenberoepsbeoefenaaropgrondvanartikel87avandeWetBIGheeftgegevenwanneerditbeveldeberoepsuitoefeningbeperkt2.DaarvoorzalnognaderonderzochtmoetenwordeninhoeverrehetopenbaarmakenvaneenbevelvandeIGZmogelijkisbinnengeldendewettelijkekaders(wetbeschermingpersoons-gegevens).•UitbreidenvanhetBIG-registermeteenbeslotendeelIkbenmetLegemaatevanmeningdatindiesituatieswaarindeIGZprivaatrechtelijkeberoepsbeperkendeafsprakenmaakt,dezeafsprakengeregistreerdmoetenworden.OptiedaarvooriseenbeslotendeelvanhetBIG-registerdatkanwordengeraadpleegddoorderdenmeteengerechtvaardigdbelang.BijdevormgevingvaneendergelijkbeslotendeelvanhetBIG-registerdienenhetprivacybelangvandeberoeps-beoefenaarende(administratieve)lastendieeendergelijksysteemmetzichzoubrengentewordengewogen.Ikzalonderzoekenhoezo’nregistratiehetbestvormkanwordengegeven.OverigenszaleendergelijkeuitbreidingvanhetBIG-registerwelwetsaanpassingvergen.•EU-registratiesysteemInhetkadervanhetvrijedienstenverkeerendevrijheidvanvestigingzijnerindeEuropeseEconomischeRuimte(EER)verplichtingeneninformeleafsprakenoveruitwisselingvantuchtrechtelijke,bestuurs-rechtelijkemaatregelenenstrafrechtelijkesancties.Artikel8en56vanRichtlijn2005/36/EG,bepalendatlidstatenvandeEERonderlinginfor-matieuitwisselenoverbevoegdheidsbeperkingen.Debevoegdeauto-riteitenvoordemedischeberoepenhebbeninhetkadervandeHealth-careProfessionalsCrossingBordersconferentiein2005inEdinburghafsprakengemaaktovereenstandaardverklaringvanbevoegdheiddiedeberoepsbeoefenarenbijmigratienaareenanderelidstaataltijdmoetenoverleggen.DezeverklaringheethetEuropeanCertificateofCurrentProfessionalStatus(ECCPS).Demeestelidstatenhoudenzichaandein2005gemaakteafsprakenoverhetECCPS.Echter,sommigelidstatenkenneneendecentraleorganisatievanbevoegdeautoriteiten(registers).Ditbemoeilijktdeinformatie-uitwisseling,zowelopnatio-naalniveaualstussendelidstaten.HoeweldeEuropesediensten-1Hetbetreftschorsingen,doordetucht-rechteropgelegdevoorwaarden,gedeeltelijkeontzeggingvandebevoegdheidhetberoepuitteoefenenendedoorhalingenuithetBIG-register(artikel9en11WetBIG).Openbaarmakinggeschiedtgedurendedeperiodedatdemaatregelenvantoepassingzijn.NabeëindigingvandieperiodeverdwijntdeaantekeninghiervanuithetBIG-register.2TweedeKamer,2008–2009,31700XVI,nr.89.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XVI,nr.17310 richtlijnnietvantoepassingisopdienstenindegezondheidszorg,wordthierintochingegaanopbepalingenoveradministratievebijstanddieindezerichtlijnenindeNederlandse(ontwerp)Dien-stenwet,(waarbijderichtlijnwordtgeïmplementeerd)zijnopgenomen.Derichtlijnendewetkenneneenprocedurevoorhetverkrijgenvaninformatieoverdebetrouwbaarheidvandedienstverrichterenvoor-zietineenmogelijkheidombijderelevantebevoegdeinstantieineenanderelidstaatinformatieoptevragenovertuchtrechtelijkeofbestuursrechtelijkemaatregelenofstrafrechtelijkesancties.Deinformatie-uitwisselingvindtplaatslangsdeelektronischeweg,hetzogenaamdeIMIsysteem,datontwikkeldisenbeheerdwordtdoordeEuropeseCommissie1.Hetsysteemvoorzietnietincentraleregistratievangegevens,maariseenbeslotenelektronischnetwerk,waarinbevoegdeinstantiesrechtstreeksmetelkaarinformatiekunnenuitwis-selenoverdedienstverlenersenhundiensten.Debevoegdeinstantiekanzijnvraagrechtstreeksstellenaandebevoegdeinstantieineenanderelidstaat.Alleenvragendeenantwoordendeinstantieshebbenpergevaltoegangtotdepersoonsgegevensvaneendienstverrichter.Naastdeinformatie-uitwisselingbestaaterechtergeenEuropees-rechtelijkebasisvooreencentraledatabasevoorhetopslaanentoegan-kelijkmakenvangegevensoverstrafrechtelijkeentuchtrechtelijkemaatre-gelen.Omditindetoekomsttekunnenrealiserenishetallereerstvanbelangomdebestaandeinformatie-uitwisselinginhetkadervanrichtlijnEG2005/36envanhetIMIsysteemgoeduittevoeren.OmtebezienhoedeanderelidstatenstaantenopzichtevaneenEuropesecentraledata-base,waarinartsenvermeldzoudenwordendieopgrondvaneentucht-rechtelijkeuitspraakhunberoepnietineigenlandenooknietoverdegrensmogenuitvoeren,zalikindeeerstvolgendeRaadvanministersvanVolksgezondheidditideebijdeanderelidstatenpolsen.•GoedprofessioneelgedragInhetadvieswordtvoortsgoedprofessioneelgedrageenrandvoor-waardegenoemdomdekwaliteitvanzorgopeenhogerniveautekrijgen.Opleidingenvanberoepsbeoefenarenindezorgzoudendaaraankunnenbijdragen.InhetadviespleitLegemaateopverschil-lendeplaatsenvooraanpassingvanbestaandewetgeving.Tegelijker-tijdconstateerthijinhetadviesdathetveranderenvangedragookeenkwestievancultuurenattitudeis.Hieraanmoetzowelindepraktijkmaarookindeopleidingvanberoepsbeoefenarenaandachtwordengeschonken.Hetaanlerenvan«goed»professioneelgedragbehoorteenbelangrijkonderdeeltezijnvandeopleidingvanberoeps-beoefenarenindezorg.Ikbenheteensmetdeauteurdathetaanlerenvan«goed»professioneelgedragvanbelangisindeopleidingvanberoepsbeoefenarenindezorg.Ikgaervanuitdatditonderdeelaleenbelangrijkonderdeelisindeopleiding,maarzalinditkaderdeaanbe-velingvandeheerLegemaatevoorleggenaandebetreffendeberoeps-organisatiesenopleidingsinstellingen.TotslotMetdezebriefbeniknaderingegaanophet«adviesLegemaate».OverdezelfdekwestieheefteenaantalledenuituwKamerop14apriljl.vragengesteld.Deantwoordenopdezevragenzalikuzospoedigmogelijkdoentoekomen.Ikvertrouweropuhiermeevoldoendetehebbengeïnformeerd.DeministervanVolksgezondheid,WelzijnenSport,A.Klink1HetIMIisnogineenopbouwendefaseennunogslechtsinhetkadervandeEGrichtlijn2005/36inwerkingvooreenaantalberoepen,waaronderindegezondheidszorgdeberoepenarts,tandartsenverpleegkundigen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XVI,nr.17311