NMa besluiten thuiszorg

23235ThuiszorgNr.82BRIEFVANDESTAATSSECRETARISVANVOLKSGEZONDHEID,WELZIJNENSPORTAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,2oktober2008DeNederlandseMededingingsautoriteit(NMa)heeftbekendgemaaktdatzijbijthuiszorgorganisatiesin’tGooienKennemerlandheeftgeconsta-teerddatersprakeisvanhetmakenvanverbodenkartelafspraken.Hetgaatomtweezaken,waarbijvijfverschillendezorgaanbiedersbetrokkenzijn.InbeidegevallenoordeeltdeNMadatsprakeisvanhetovertredenvanartikel6vandeMededingingswet.Ditartikelbehelsteenverbodophetmakenvanmededingingsbeperkendeafsprakentussenonderne-mingen.Hierondervallenookmarktverdelingsafspraken.DebetrokkenthuiszorgorganisatiesisdoordeNMaeenboeteopgelegd.HetisdeeerstekeerdatdeNMaaanbiedersindezorgsectoreenboeteoplegt.DeNMaisalvanaf2004werkzaamindezesector,vooralinvoorlichtendezin.Doormiddelvanalgemenevoorlichting,speeches,rondetafelgesprekkenmetzorgaanbiedersendepublicatievanrichtsnoerengeeftdeNMauitlegoverentoelichtingophaartoezicht.Hierondervaltookwelkevormenvansamenwerkingwelenwelkevormennietzijntoegestaan.Ikgainhoudelijknietinopdeindividuelezaken.DebetrokkenpartijenhebbenaangegevenhetnieteenstezijnmetdeuitspraakvandeNMaenhebbenaangekondigdinberoeptegaantegendebesluitenvandeNMa.Daarmeeliggendebesluitenvoorvoorrechterlijketoetsing.Vanzelfspre-kendwilikopdeuitkomstdaarvannietvooruitlopen.Datzalikindezebriefdanooknietdoen.WelwilikinalgemenezinopmerkendatdeNMadewettelijketaakheeftovertredingenvandeMededingingswetoptesporen.Waarsprakeblijkttezijnvanmarktverdelingenhetindekernaantastenvandekeuzevrijheidvancliënten,moetdeNMaalstoezicht-houderindezorgingrijpen.Iklichtdatindezebriefnadertoe.Indeeersteparagraafstaikdaarbijstilbijmijnuitgangspuntenvoorgoedezorg.Ondernemerschapensamenwerkingkomeninparagraaf2aandeorde.Vervolgensgaikinoponwenselijkemachtsconcentraties.Daarnageefikvoorbeeldenvanwenselijkevormenvansamenwerking.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1228880809tkkst23235-82ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2008TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,23235,nr.821 1.UitgangspuntenvoorgoedezorgPersoonlijkebejegeningenrespectvoorhetindividuzijndeuitgangs-puntenvanmijnbeleid.Decliëntstaathierbijcentraalendecliëntmoetdatookzoervaren.Daartoezijnbelangrijkestappengezetmetdezoge-naamde«moderniseringvandeAWBZ».Kernvandedaarmeeingezettebeleidslijnwasenisomnietlangerhetzorgaanbod,maardebehoeftenvandecliëntcentraaltestellen.InmijnbriefZekervanzorg,nuenstraks(KamerstukkenII,2007–2008,30597,nr.15)hebikaangegevenwelkeverderestappenikdekomendeperiodewilzettenenhebikonderanderegewezenophetbelangvanhetversterkenvandepositievandecliënt,hetvergrotenvandekeuzevrijheidendiversiteitinwonen,enhetverbeterenvandekwaliteitvanzorg.Goedezorgvereistdatcliëntenzeggenschaphebben.Datkanindevormvaninspraakbijzorginstellingenenbijziektekostenverzekeraarsendoorparticipatieinvertegenwoordigendeorganisaties.Maarookdoornietlangerhetaanbodleidendtelatenzijn,maarcliëntenzelftelatenkiezenwelkezorgverlenerdezorgaanhemofhaarlevert,eninwelkevorm.Daarnaastvereistgoedezorgdatcomplexezorgprocessendoorgoedsamenwerkendezorgaanbiedersvanuitdebehoeftevancliëntenwordengeorganiseerd,meteenvastaanspreekpuntvoorcliënten,inplaatsvanuitdebehoeftevanverschillendeaanbiedersmetelkhuneigenspecialiteit.Goedezorg,kortom,moetherkenbarezorgzijn,dieaansluitbijdewensenenbehoeftenvancliënten.Datbetekentgeengroteanoniemeorganisa-ties,maarrespect,geborgenheid,veiligheidenmaatwerk.Mededaaromwiliktoenaareenstelselwaarinhetgelddecliëntvolgt,inplaatsvanandersom.Waarinnietalleengroteorganisaties,maarooknieuweenkleinezorgaanbiederseenkanskrijgen.Daarommoetenookzorgkantorenhuninkoopbeleidobjectiefennondiscriminatoirvormgeven.Opdiemanierkomenookdekleineaanbiedersinbeeldwaardoormeerdiversi-teitinhetaanbodontstaatendusmeerkeuzemogelijkhedenvoorcliënten.2.OndernemerschapensamenwerkingOmditallestebereikenmoetdeorganisatievandezorgveranderen.InderecentedebattenditvoorjaaroverfusievormingenschaalvergrotingindezorgmetuwKamerisduidelijkaangegevenwatdaarbijvanzorgaan-biederswelennietwordtverwacht.Zorgaanbiedersmoetenaansluitenbijdewensenvancliënten,daarvoorooghebbenenhunzorgorganiserenopbasisvandemenselijkemaat.Mijnbeleidiseropgerichtzorgverlenerszoveelmogelijkvrijheidtegevenomtebepalenhoezijdithetbestekunnenbereiken.Daarbijcreëerikderandvoorwaardenzodatdepubliekebelangenookdaadwerkelijkwordengeborgdenstelwaarnodigduidelijkegrenzen.Ditvereist,inaanvullingopprofessioneelbestuurentoezichtdoorzorgaanbiederszelf,ookadequaattoezichtdoordetoezichthoudersindezorg,metnamedeInspectievoordeGezondheidszorg(IGZ),deNederlandseZorgautoriteit(NZa)endeNMa.BeginvandezomerhebbendeministerenikuhierovermetdebriefKiezenvoorbereikbaarheidenkwaliteitvanzorg(TK2007–2008,29247,nr.75)uitvoeriggeïnformeerd.Indezebriefhebbenwijhetkadervoordeinvullingvanonzebeleidsagendaophetterreinvanbereikbaarheidenkwaliteitvanzorggeschetst,enaangegevenwelkekeuzeswijdaarbijmaken.Daarbijhebbenwijondermeeraangegevendat,waarminimumnormenvoorkwaliteitvanzorgertoeleidendatspanningontstaatmetdebereikbaarheidvandiezorg,wijkwaliteitbovenbereikbaarheidkiezen.Inmijnbenaderingvandezorgonderscheidiktweevormenvanondernemerschap.IkwilgeencultuurvanondernemerschapwaaringeldTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,23235,nr.822 verdienen,winstmakenenschaalvergrotingdoelopzichzijnenzorg-ondernemersdusdanigbezigzijnmethuneigenorganisatieenbedrijfs-voeringdatdeaandachtwordtafgeleidvandezorgverleningzelf.Ikwilwéleenvormvanmaatschappelijkverantwoordondernemenwaarinrespectvoorhetindividuenherkenbarezorgcentraalstaanenteallentijdeduidelijkiswathethoogstedoelis:decliëntcentraalstellen.Zo’ncultuurkomtdekwaliteitvanzorgtengoedeenstimuleertinnovatie,waarbijzorgaanbiedersnieuwezorgarrangementenontwikkelen,klant-gerichtzijnenzichtransparantopstellen.Goedesamenwerkingisonmisbaarvooreendergelijkmaatschappelijkverantwoordondernemen.Zorgvragen,zekervoordegroepkwetsbaremensenwaarhetindelangdurigezorgvaakomgaat,zijnmeestalcomplexenveelomvattend.Omaandiezorgvragentegemoettekomenzullenzorgaanbiedersregelmatigmetelkaarsamenmoetenwerken.Dezesamenwerkingkanallerleivormenaannemen,endeMededingingswetbiedtdaarookruimschootsmogelijkhedenvoor.InhaarRichtsnoerenvoordezorgsectorheeftdeNMahaarpraktijkervaringenindezorgsectorvastgelegdenomschrevenwelkeafsprakenwel,maarookwelkenietzijntoegestaan(ziewww.nmanet.nl).Dezerichtsnoerenvormenalshetwareeenchecklistwaarmeezorgaanbieders,zorgverzekeraarsenanderepartijenindezorgzelfhunsamenwerkingsvormenkunnentoetsenaandeMededingingswet.EenvoorbeeldvanafsprakendieopgrondvandeMededingingswet(bijna)altijdzijnverbodenzijnprijsafsprakenenmarktverdelingsafsprakentussenconcurrenten.Hetgaatdanbijvoorbeeldomafsprakenomnieuwecliëntenuiteenwijkonderlingteverdelenzodatiederezorgaanbiedereenaantalstratenkrijgt«toegewezen».Maarsamenwerkingsafsprakenzijnookvaakweltoegestaan,zowelwaarhetgaatomafsprakentussenzorg-aanbiedersdiedezelfdezorgaanbiedenalsomafsprakentussenzorgaan-biedersdiecomplementairezorgendienstenaanbieden.Samenwerkings-verbandendiedekwaliteitvanzorgdienenofdedoelmatigheidvanzorgverbeteren,goedzijnvoorcliëntenenvoldoendekeuzemogelijkhedenvoormensenoverlaten,zijn–mitsvoldaanisaaneenaantalrandvoor-waarden–geoorloofdenzekerookwenselijk.Zoissamenwerkingtussenzorgverlenersdiedezelfdesoortzorgaanbiedenindevormvankwaliteits-afsprakenvaaktoegestaan.Hetkandanbijvoorbeeldgaanomafsprakenovernachtdienstenenhetbiedenvanzogenaamde24-uurszorgvoorcliënten.Ookgemeenschappelijkeinkoopvandevoorhetaanbiedenvandezorgbenodigdeproducten,afsprakenoverwaarneming,hetgezamen-lijkopzettenvanelektronischenetwerkeneninformatie-uitwisselingensamenwerkingopadministratiefgebied,isveelaltoegestaan.Daarnaastzijnveelvormenvansamenwerkingtussenzorgverlenersdieverschil-lendesoortenzorgaanbiedenmogelijk,zoalssamenwerkingsverbandenmethetoogopketenzorg,strategischealliantiesensamenwerkingingezondheidscentra.Ikkomlaterinmijnbriefnogterugopgeslaagdevoorbeeldenhiervan.3.OnwenselijkemachtsconcentratiesMaarzoalsgezegd,nietallevormenvansamenwerkingzijntoegestaan.Samenwerkingsafsprakenkunnenooktevergaanentotonwenselijkemachtsconcentratiesleiden.Zorgaanbiederskunnen,dooronderlingafsprakentemakenoverwiewelkezorginwelkgebiedbedientencliëntennaarelkaardoorteverwijzen,ervoorzorgendatzijgezamenlijkeengrotemachtsconcentratieopzorgverleningineenbepaaldgebiedkrijgen.Gevolgkanzijndatzijweinigtotgeendrukmeervoelenomreke-ningtehoudenmetdewensenvanhuncliëntenenonvoldoendewordengestimuleerdomgoede,kwalitatievezorgteleverentegeneenaanvaard-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,23235,nr.823 bareprijs.Alsdatzois,wordtdekeuzevrijheidvandecliëntindekernaangetastenwordtcliëntendemogelijkheidontnomenom,alszijonte-vredenzijnoverdekwaliteitvanzorg,teveranderenvanzorgaanbieder.4.VoorbeeldenvangeslaagdesamenwerkingGelukkigzijnerveelvoorbeeldenvangeslaagdesamenwerkingtussenpartijendiedekwaliteitvanzorgtengoedekomtenketenzorgstimuleren.Detoenamevanhetaantalspecialismen,vancliëntenmetmeerdereaandoeningenenvancliëntendiemoeitehebbenhunwegindezorgtevinden,makenhetnoodzakelijkmeersamenhangindezorgaantebrengen.Ketenzorgzorgthiervoordoorsamenhangtebrengenineengeheelvanzorginspanningendatdoorverschillende(onafhankelijke)zorgaanbiederswordtgeleverdendaarbijduidelijktemakenwiederegie-functieheeft.InhetkadervanhetLandelijkDementieProgrammazijninteressantevormenvansamenwerkingtotstandgekomen.Zoisinderegio’swaarhetdementieprogrammaisuitgevoerdsamenwerkingmet«nieuwe»partnerstotstandgebracht,zijnersamenwerkingsafsprakenenstructurentotstandgebrachtenwordterstructureelaandachtbesteedaanhetcliëntperspectief.InmijnrecentebriefoverZorgvoormensenmetdementie(KamerstukkenII2007–2008,25424,nr.68)hebikaangegevenhoeikdezeresultatenwilborgenenverdereverbeteringvandezorgvoormensenmetdementieenhunnaastenwilstimuleren.TotslotLaatiktotslottochééndingzeggenoverdezespecifiekezaken.Ikreali-seermeheelgoeddatdebesluitenvandeNMavoordecliëntenendemedewerkersvandebetrokkenzorginstellingen,dewerkvloer,hardkunnenaankomen.Ikwildanookgraagbenadrukkendatdecontinuïteitvanzorggegarandeerdblijftendatikonverminderdveelvertrouwenhebinaldiemedewerkers,diezelfookonverminderddoorzettenenbijdragenaanhetleverenvangoedezorg.Dethuiszorgsectorismijheelveelwaard.Ommaatschappelijkverant-woordondernemenindesectorverdertestimulerenzaliksnelmetstake-holdersindesector,waaronderActiZ,ingesprekgaan.Specifiekvoordethuiszorgzalikdaarbijnogeensvanuitmijnverantwoordelijkheidvoorhetborgenvandepubliekebelangenindesectorderollenenverant-woordelijkhedenvandeNMa,NZaenIGZmetbetrekkingtotdekwaliteit,toegankelijkheidenbetaalbaarheidvandezorginkaartbrengen.DaarbijzalikookaandachtbestedenaandesamenwerkingtussendeNMa,deNZaendeIGZ,omtebewakendatdewerkzaamhedenvanverschillendetoezichthoudersindesectoroptimaalopelkaaraansluitenenvoordethuiszorginbredezineenduidige,gerichtekaderswordengeboden.VanzelfsprekendzalikuwKameroverdeuitkomsteninformeren.DestaatssecretarisvanVolksgezondheid,WelzijnenSport,M.BussemakerTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,23235,nr.824