Voortgang directie Realisatie Energietransitie

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 023Voorzienings- en leveringszekerheid energie31 239Stimulering duurzame energieproductieNr. 721 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKENEN KLIMAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 juli 2026Nederland staat voor een enorme opgave: de transitie naar een toekomst-bestendig energiesysteem. In die opgave werkt Nederland aan duurzame,betrouwbare en beschikbare energie, die voor iedereen betaalbaar is enwaarbij we minder afhankelijk worden van buitenlandse bronnen. Het Rijkneemt in de energietransitie het voortouw door het nationale energie-systeem ingrijpend uit te breiden, zodat woningen, bedrijven en voorzie-ningen voldoende duurzame energie hebben. Hiervoor versterken we hetelektriciteitsnet, bouwen we een landelijk waterstofnetwerk, leggen weleidingen aan om CO2 af te voeren en realiseren we infrastructuur voorwindenergie op zee. Het Rijk stelt de kaders, coördineert de uitvoering,opereert als bevoegd gezag voor nationale energieprojecten en zorgt voorde benodigde landelijke wet- en regelgeving. Netbeheerders, provincies,gemeenten, waterschappen, bedrijven en andere partners dragen bij aande realisatie, elk binnen hun eigen verantwoordelijkheid.De energietransitie is geen gemakkelijke opgave: zo is er een te kort aanpersoneel voor het uitvoeren van projecten en is er niet altijd voldoendegeld voor alle nodige investeringen. De schaarse ruimte in Nederland enclaims van andere belangrijke opgaven zoals woningbouw, landbouw,natuur en wegen en spoorwegen en werelderfgoed stellen ons hiernaastdagelijks voor moeilijke afwegingen. Mijn inzet hierbij is gericht op eenevenwichtige belangenafweging met voldoende draagvlak in de regio,zonder de snelheid te verliezen.De aanleg van de benodigde nationale energie-infrastructuur is in vollegang. De groei in aanbod en vraag naar energie vertaalt zich naar nieuweprojecten. Zo worden op dit moment door heel het land honderdenessentiële energieprojecten uitgevoerd. Voor drieënveertig van dit soortprojecten die in de projectprocedure zitten, treedt het Rijk op als bevoegdgezag. Hierin pakt het Rijk regie op de locatiekeuze en benodigdevergunningen voor éénentwintig hoogspannings-, negen waterstof-, zesgas- en zeven CCS-projecten. Al deze drieënveertig projecten zijn van kst-29023-721ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7211 belang voor het nationale energiesysteem en kennen grote provincie-overstijgende of politiek-bestuurlijke uitdagingen. Naast deze nationaleenergieprojecten faciliteert het Rijk ook gemeenten en provincies bijprojecten van nationaal of regionaal belang via de projectenaanpaknetcongestie. In de recent aan uw Kamer gestuurde brief over netcon-gestie heb ik u geïnformeerd hoe het Rijk netcongestie aanpakt.Overzicht resultatenDeze brief gaat in op de voortgang van nationale energie-infrastructuur-projecten. De afgelopen periode zijn verschillende mijlpalen behaald.Concrete voorbeelden zijn:•Waterstof: in mei is het eerste deel van het landelijke waterstofnet-werk1 opgeleverd. Met de oplevering van de 32 kilometer langepijpleiding is een belangrijke mijlpaal bereikt in de ontwikkeling van deNederlandse en Europese waterstofinfrastructuur.•CO2-afvang, -transport en -opslag (CCS)2: De aanleg van het CCS-netwerk is in volle gang: op land is zo’n 30 kilometer pijpleiding in degrond gerealiseerd. In de Noordzee is meer dan 20 kilometer offshore-pijpleiding op de zeebodem aangelegd. Op de Maasvlakte worden deeerste gebouwen bij het compressorstation vanaf medio 2026opgeleverd.•Wind op Zee: Windpark «Ecowende» in windenergiegebied HollandseKust wordt gefaseerd in gebruik genomen en is komend najaaroperationeel. Hiermee levert de realisatie van het windpark 760 mega-watt extra groene energie aan Nederland. De Kamer is op 12 juni 2026geïnformeerd over de definitieve tenderregelingen voor IJmuiden VerGamma-A en Gamma-B, beide goed voor 1 gigawatt (GW). Dit isgepubliceerd in de Staatscourant op 18 juni 2026. De tender loopt van26 november tot en met 10 december 2026. Voor Nederwiek enDoordewind zijn de kavelbesluiten in voorbereiding.•Om de kabinetsvisie van 40GW te realiseren zijn in aanvulling op debestaande routekaart van 23 GW plannen in ontwikkeling voor dedoorgroei naar 30GW aan windenergie vermogen op zee. Dit is al eenuitdagende zoektocht, met de huidige kaders is ruimte voor aanlandingvan deze windenergie immers schaars. Van de beschikbare locatiesmaken we zo goed mogelijk gebruik. Voor de doorgroei van 30–40 GWwindenergie op zee start een studietraject, waarbij ook met anderekaders gekeken gaat worden naar de mogelijkheden voor verderedoorgroei. Uit het Nationaal Plan Energiesysteem blijkt namelijk datNederland deze stroom nodig zal hebben, maar dan niet alleen aan dekust. Al ruim voor we bij 40GW zijn zal diepe aanlanding een belangrijkvraagstuk worden.•Voor aanlanding in de kustregio heeft OntwerpprogrammaVerbindingen Aanlanding Wind op Zee (VAWOZ) ter inzagegelegen3. In het ontwerpprogramma zijn vijf voorkeursalternatievengeïdentificeerd voor de aanlanding van energie uit de volgendegeneratie windparken. De locaties zijn verspreid over Noord-Holland, Zuid-Holland, Noord-Brabant en Zeeland. Na het verwer-ken van ontvangen reacties en het advies van de commissie MER,wordt eind dit jaar het programma definitief vastgesteld en startenbegin 2027 naar verwachting projectprocedures voor de verdereruimtelijke inpassing en vergunningverlening.•Diepe Aanlandingen: Omdat het aantal geschikte locaties aan dekust beperkt is en de windenergie ook op andere plekken in hetland nodig is, is onderzocht of aansluiting dieper landinwaarts1Oplevering eerste deel van het landelijke waterstofnetwerk2CO2-infrastructuur Porthos wordt realiteit – Porthos3Ontwerpprogramma – VAWOZ (Ontwerp)programmaTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7212 mogelijk is. Uit dit onderzoek blijkt dat zowel in de fysieke ruimteals in het net de meest kansrijke regio’s Gelderland, Noord-Brabanten Limburg zijn. Deze nieuwe landinwaartse vorm van aanlandenbevindt zich met deze voorverkenning in een vroege fase vanonderzoek. Om daadwerkelijk tot realisatie van diepe aanlandingente komen is nader onderzoek nodig. Daarom ga ik in het vervolgon-derzoek verder in op potentiële routes en aansluitlocaties, waarbijde kansen en risico’s scherper in beeld gebracht zullen worden.•Hoogspanning op Land: Er lopen momenteel vijftien ruimtelijkeprocedures voor elektriciteitsprojecten op land: vier opwaarderingen,vijf nieuwe stations en zes nieuwe verbindingen (inclusief bijbeho-rende stations).In meerdere projecten speelt de vraag hoe deze in de buurt vanwerelderfgoed gebieden gerealiseerd kunnen worden. Om hierhelderheid en oplossingen voor te bieden is, in samenwerking met hetMinisterie van OCW, een Landsdekkende Heritage Impact Assessmentuitgevoerd4.Tot slotDe resultaten genoemd in deze brief zijn maar een greep uit de projectenen procedures die de afgelopen tijd zijn uitgevoerd en de komende tijdgerealiseerd gaan worden. Door heel Nederland werken netbeheerders,gemeenten, provincies en bedrijven aan de uitbreiding en versterking vanhet energiesysteem. Dat betekent dat inwoners, bedrijven en overheden invrijwel alle regio’s de komende jaren te maken krijgen met de impact inhun persoonlijke leefomgeving door de voorbereiding en uitvoering vanenergieprojecten.In Bijlage 1 is een uitgebreidere toelichting over de voortgang vanprojecten opgenomen. Bijlage 2 tot en met 6 bevat de hoofdrapportagevan de voorverkenning van de diepe aanlanding van elektriciteitsnettenvanaf windmolenparken op zee en bijbehorende stukken.Met het werk dat dagelijks door duizenden mensen in Nederland wordtverzet aan ons energiesysteem zetten we stappen in de goede richting. Ikzet me in om de benodigde infrastructuur zo snel en zorgvuldig mogelijkte realiseren, zodat Nederland minder afhankelijk wordt van hetbuitenland en de energietransitie succesvol kan worden doorgezet. Deintensieve samenwerking met netbeheerders, provincies, gemeenten enandere partners blijft daarbij cruciaal om alle benodigde energie-infrastructuur tijdig te realiseren.De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,J. de Bat4Uitbreiding hoogspanningsnet met aandacht voor werelderfgoed | RVO.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 7213