Uitkomst Gateway Review vervanging onderzeebootcapaciteit

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202534 225Toekomst van de Nederlandse onderzeedienstNr. 72 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 december 2024Defensie heeft een Gateway Review laten uitvoeren naar de inrichting vande governance in de realisatiefase van het programma vervangingonderzeebootcapaciteit (VOZBT). Hierin is de aanbeveling overgenomenvan de Auditdienst Rijk (ADR) om de Gateway Review ook te richten op deprogrammabeheersing (Kamerstuk 34 225, nr. 53). In het onderzoek doorBureau Gateway zijn de ervaringen en zienswijzen verwerkt van vertegen-woordigers van de meest betrokken departementen. Hierbij bied ik u inbijlage het rapport «Gateway Review VOZBT – Reculer pour mieux sauter»aan, zoals eerder toegezegd (Kamerstuk 34 225, nr. 52).De Gateway Review maakt duidelijk dat het inrichtingsvoorstel vanDefensie een belangrijke basis legt voor de volgende fase en vestigt ookde aandacht op zaken die hierin nog ontbraken en die essentieel wordengeacht voor een succesvolle realisatie. De aanbevelingen onderstrepenhet belang van een zorgvuldige beëindiging van de afgelopen fase, vanheldere afspraken tussen de hoofdrolspelers, en van het samendoorgronden van de werking van de aangepaste governance voordat dezevan kracht wordt. Ook bevat het rapport aanbevelingen over kennis-borging in de interactie tussen Defensie, leverancier en kennisinstituten,en over een goede werkrelatie met Naval Group op alle niveaus. Voor hetoverige is volgens het reviewteam de projectbeheersing adequaatuitgewerkt, met de kanttekening dat de bevindingen van de ADR relevantblijven. Uit het rapport spreekt het vertrouwen dat Defensie snelopvolging kan geven aan de aanbevelingen.Ik heb besloten om alle aanbevelingen uit het Gateway Review-rapportover te nemen en de inrichting van de realisatiefase hierop aan te passen,zodat vanaf januari 2025 volgens de nieuwe afspraken wordt gewerkt. Eenverandering in de programmaorganisatie is onder meer dat een deel vanhet programmateam van COMMIT op de locatie van Naval Group inCherbourg een frontoffice inricht en dat COMMIT periodiek de voortgangbespreekt met de leverancier. Politiek bestuurlijke afstemming blijft in denieuwe fase belangrijk, zoals in het rapport is toegelicht. Ik informeer uw kst-34225-72ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 225, nr. 721 Kamer zoals gebruikelijk periodiek per brief over de voortgang van hetprogramma VOZBT en overleg hierover in voorkomende gevallen metbewindspersonen van andere departementen. Ook het regulier beleggenvan de interdepartementale afstemming over VOZBT maakt deel uit vande aanbevelingen. Eén van de bevindingen uit het Gateway-rapport is datde governance-overleggen op ministerieel en hoog ambtelijk niveau heeleffectief zijn geweest, maar dat deze in de realisatiefase geen meerwaardemeer hebben. In een laatste vergadering hebben de hoogambtelijkecommissie onderzeebootvervanging (HCOV) en de ministeriële commissieonderzeebootvervanging (MCOV) kennisgenomen van de uitkomst van deGateway Review en ingestemd met de beëindiging van deze overleggen.Hiermee komt ook het interdepartementale werkoverleg te vervallenwaarin de besluitvorming in de HCOV/MCOV werd voorbereid.Defensie zet de interdepartementale afstemming over VOZBT voort metEconomische Zaken (EZ) en Financiën (FIN), en met Buitenlandse Zaken(BZ) wat betreft de bredere internationale samenwerking. Met hetCommissariaat Militaire Productie van EZ wordt zoals gebruikelijkoverlegd over materieelinvesteringen en het industriebeleid. De leverings-overeenkomst en de Industrial Cooperation Agreement (ICA) zijn separatejuridische documenten en voor de eerste is Defensie verantwoordelijk,voor de tweede EZ. Afspraken die in de ene overeenkomst zijn gemaakt,kunnen van invloed zijn op de uitvoering of uitwerking van afspraken uitde andere overeenkomst. Dit geldt bijvoorbeeld voor de tijdlijnen in deleveringsovereenkomst die een effect (kunnen) hebben op industriëlesamenwerking. Hierover wordt in de productiefase goed afgestemdtussen Defensie en EZ. In het verlengde hiervan kunnen de inspanningenvan Defensie en EZ elkaar ook versterken bij de totstandkoming vaninstandhoudingsovereenkomsten, mede ter uitvoering van de motieTuinman en Erkens (Kamerstuk 34 225, nr. 61). FIN is regulier betrokken bijde Kamerbrieven over VOZBT en bij besluitvorming over (financiële)kaders van de grote materieelprojecten van Defensie. Over ontwikkelingendie de samenwerking met Frankrijk en mogelijk andere buitenlandsepartners beïnvloeden, vindt afstemming plaats met BZ. De afstemmingover VOZBT geschiedt zoals gebruikelijk op werkniveau, directeuren-niveau en bewindsliedenniveau.In de realisatiefase ontvangt uw Kamer conform de uitgangspuntennotitiede voortgangsrapportages over VOZBT met een halfjaarlijkse regelmaat.De voortgangsrapportages zullen onder meer informatie bevatten over deuitvoering van de leveringsovereenkomst, kosten en risicobeheersing, depositie van de Nederlandse industrie, relevante internationale ontwikke-lingen en over de op termijn af te sluiten onderhoudscontracten. Passageshierover worden met de betreffende departementen afgestemd. DeAuditdienst Rijk (ADR) stelt over de voortgangsrapportages eens per jaarna afloop van het kalenderjaar een rapport op. De ADR voert daarnaasttweejaarlijks een afzonderlijke controle uit op de realisatie van de ICAonder verantwoordelijkheid van EZ, waarmee uitvoering wordt gegevenaan de motie Van Oostenbruggen c.s. (Kamerstuk 34 225, nr. 60). Hetstreven is de brieven en rapporten over VOZBT zoveel mogelijk gelijktijdigaan te bieden, zodat deze in samenhang kunnen worden behandeld.Uw Kamer ontvangt de eerstvolgende voortgangsrapportage VOZBT opuiterlijk 1 april 2025. Hierin zal ik nader ingaan op de governance enprogrammabeheersing en op de wijze waarop uitvoering wordt gegevenaan de aanbevelingen van de Gateway Review.De Staatssecretaris van Defensie,G.P. TuinmanTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 225, nr. 722