Nederland Dal Vrij Trein abonnement

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 933Noodpakket energie, mobiliteit en economieNr. 41 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 juni 2026Als gevolg van de energieschok is er vanuit de Kamer aandacht voor derobuustheid van mobiliteit. De gestegen brandstof- en energiekostenkunnen de betaalbaarheid van mobiliteit onder druk zetten, waardoor hetniet meer vanzelfsprekend is dat iedereen op een toegankelijke maniernaar werk, onderwijs, familie, vrienden of voorzieningen kan reizen. Ditheeft er onder andere toe geleid dat de motie-Klaver c.s.1 door de Kameris aangenomen.Het kabinet heeft in de afgelopen periode samen met vervoerders enmedeoverheden een uitwerking gemaakt van een abonnement van € 49per maand voor onbeperkt reizen met de trein in de daluren komendezomer. Beide Kamers zijn op 22 mei jl. gevraagd om in te stemmen meteen beroep op artikel 2.27 van de Comptabiliteitswet, zodat voorafgaandaan autorisatie van de eerste suppletoire begroting van IenW en bijbeho-rende nota van wijziging de noodzakelijke verplichtingen aangegaankunnen worden naar de vervoerders.2 Inmiddels hebben beide Kamersmet deze procedure ingestemd. Ook zijn in het Bestuurlijk Overleg van hetNationaal Openbaar Vervoer Beraad van 2 juni jl. afspraken metvervoerders en overheden over de uitvoering hiervan gemaakt. Daarmeekan nu het startsein worden gegeven voor de invoering van ditabonnement van € 49, onder de naam Nederland Dal Vrij Trein. Met dezebrief ontvangt de Kamer een nadere uitwerking van het abonnement ende afspraken die hierover zijn gemaakt met de sector.Vormgeving van het abonnementMet Nederland Dal Vrij Trein kunnen alle reizigers in de periode vanmaandag 15 juni tot en met vrijdag 31 augustus 2026 voor € 49 per1Kamerstuk 36 933, nr. 8.2Kamerstuk 36 933, nr. 39. kst-36933-41ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 933, nr. 411 maand in de daluren3 onbeperkt vrij reizen bij alle treinvervoerders inNederland die onder een concessie rijden. Dit betekent dat het product toten met 31 juli 2026 te koop is. Het gaat om een product voor de tweedeklas; de eerste klas valt niet onder de scope van deze propositie. Hetinvoeren van Nederland Dal Vrij Trein kon op deze korte termijn (alleen)mogelijk worden gemaakt door zoveel mogelijk aan te sluiten bij detechnische productdetails van een bestaand product, het huidige NS FlexDal Vrij-abonnement. Dat betekent concreet dat voor bestaande abonne-menthouders van NS Flex Dal Vrij (via een simpele handeling) tijdelijk eenlagere prijs zal gelden. Nieuwe gebruikers van Nederland Dal Vrij Treinkunnen dit abonnement vanaf maandag 15 juni 2026 aanschaffen via deNS-webshop (op basis van «reizen-op-rekening») en via deNS-kaartautomaten op de stations (op basis van «reizen-op-saldo» meteen persoonsgebonden OV-chipkaart).Nederland Dal Vrij Trein is een tijdelijke maatregel, uitdrukkelijk bedoeldvoor de zomerperiode. Het is om meerdere redenen niet mogelijk om dezepropositie na 31 augustus 2026 door te laten lopen. De maand septemberis de drukste maand van het jaar voor vervoerders en het kabinet wilvoorkomen dat de treinen in die drukke periode te vol worden. Daar komtbij dat Nederland Dal Vrij Trein alleen verkrijgbaar is op de OV-chipkaart.De ov-sector maakt momenteel echter de transitie naar OVpay, waarbij deOV-chipkaart wordt uitgefaseerd. In het komende najaar staan alsonderdeel van deze transitie zeer grote migratiestappen op de planning.Het kabinet wil niet dat dit proces in gevaar wordt gebracht, vanwege degrote gevolgen die dat zou kunnen hebben voor dagelijks miljoenenreizigers in het hele ov.Budget, financiële afspraken en opdrachtverlening aan NSZoals op 22 mei jl. aan de Kamer reeds gemeld, is voor Nederland Dal VrijTrein een taakstellend budget van in totaal € 118 miljoen beschikbaar. Eendeel van dit bedrag zal worden gereserveerd voor monitorings- enevaluatiedoeleinden en voor onvoorziene kosten. Gedurende de actiepe-riode zal goed worden gemonitord hoeveel abonnementen er wordenverkocht, waarbij het taakstellende budget niet overschreden magworden. Als er overschrijding van het budget dreigt, wordt de verkoopvan nieuwe abonnementen voor het gereduceerde tarief stopgezet. Het isnog niet te zeggen hoeveel mensen gebruik zullen gaan maken van ditproduct. Het gaat immers om een unieke maatregel, iets wat in Nederlandnog niet eerder aangeboden werd.Voor Nederland Dal Vrij Trein ontvangen de Nederlandse spoorver-voerders die concessietreinen rijden een vergoeding van het Rijk. Dezevergoeding zal worden berekend door het verschil tussen de reguliereconsumentenprijs en het tijdelijk gereduceerde tarief te vermenigvuldigenmet het aantal verkochte abonnementen per maand (inclusief de huidigegebruikers van NS Flex Dal Vrij voor wie in de actieperiode het geredu-ceerde tarief van € 49 geldt). Het Rijk zal deze vergoeding aan NSverstrekken. NS draagt zorg voor de naar rato verdeling van devergoeding tussen de andere Nederlandse spoorvervoerders dieconcessietreinen rijden. Dit sluit aan bij de huidige praktijk van NS FlexDal Vrij.Het kabinet zal NS opdracht geven om Nederland Dal Vrij Trein samen metde andere Nederlandse spoorvervoerders in te voeren. De juridische basisvoor de invoering van Nederland Dal Vrij Trein en de bijbehorende3Doordeweeks tussen 09.00 en 16.00 uur en tussen 18.30 en 06.30 uur; in de weekenden en opfeestdagen de hele dag.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 933, nr. 412 vergoeding is de Concessie voor het Hoofdrailnet 2025–2033.4 Hetverstrekken van compensatie voor een nieuw reisproduct is verenigbaarmet de Europese wet- en regelgeving rondom staatssteun, mits er geenovercompensatie plaatsvindt. Om overcompensatie en ongeoorloofdestaatssteun te voorkomen verstrekt het kabinet (alleen) een vergoeding naafloop van de actieperiode op basis van het aantal daadwerkelijkverkochte abonnementen (inclusief de huidige gebruikers van NS Flex DalVrij voor wie in de actieperiode het gereduceerde tarief van € 49 geldt).Omgang met prestatie-indicatorenAls gevolg van Nederland Dal Vrij Trein kan het zo zijn dat in de actiepe-riode een grotere vervoersvraag zal zijn dan vooraf is voorzien. Met devervoerders is afgesproken dat zij hun vervoersconcessies bedienenconform de reeds geplande (zomer)dienstregeling, en met een passendematerieelinzet. Het Ministerie van IenW en de decentrale overhedenrealiseren zich dat de normale sturing op prestatie-indicatoren rondomzitplaatskans, en mogelijk ook rondom punctualiteit en klantoordeel, voorzover sprake is van een significante afwijking als gevolg van NederlandDal Vrij Trein, in deze abnormale situatie niet gevergd kan worden vanspoorvervoerders. De concessieverleners vrijwaren hun concessiehoudersdaarom van malussen en boetes op deze prestatie-indicatoren gedurendede actieperiode, tenzij deze aantoonbaar niet samenhangen met extrareizigers als gevolg van Nederland Dal Vrij Trein.Monitoring van effectenHet doel van Nederland Dal Vrij Trein is om komende zomer meer mensengebruik te laten maken met de trein, bijvoorbeeld om kennis te maken methet reizen per trein of als alternatief voor de auto. Om te monitoren of ditdoel wordt gehaald, zal het kabinet de effecten van Nederland Dal VrijTrein in kaart brengen. Naast het aantal verkochte abonnementen wil hetkabinet ook inzicht in de overige effecten, zoals brandstofbesparing enbetaalbaarheid. Het kabinet wil daarvoor bijvoorbeeld inzicht krijgen in detypen reizigers die gebruik maken van het abonnement, in hoeverrereizigers door deze maatregel hun reisgedrag aanpassen (zoals vaker ofverder reizen, of in plaats van een andere vervoersvorm) en wat hetreismotief van gebruikers is.Aan de hand van deze monitoring is er na afloop van de actieperiode eenevaluatie van Nederland Dal Vrij Trein. Het kabinet zal deze inzichtenbetrekken bij de verkenning naar een landelijke propositie, waartoe demotie-Klaver c.s. ook oproept. De Kamer zal vanzelfsprekend over deuitkomsten worden geïnformeerd. Het kabinet benadrukt dat eendergelijke landelijke propositie, of soortgelijke maatregelen om dedoelstellingen van de motie te realiseren, niet gelijk per 1 september 2026beschikbaar zullen zijn. Omwille van een snelle invoering van NederlandDal Vrij Trein is nu voor deze maatregel gekozen, maar een landelijkepropositie vergt nog veel gesprekken en nadere uitwerking. Er isbijvoorbeeld niet in alle concessies sprake van daluren om een productvoor te ontwikkelen, waardoor deze landelijke propositie niet in alleconcessies geldig kan zijn. Ook is de (structurele) financiële dekkinghiervan een belangrijk aandachtspunt. Op dit moment zijn hiervoor geenmiddelen beschikbaar. Het kabinet gaat de komende tijd in samenwerkingmet het NOVB aan de slag met passende vervolgmaatregelen voor hethele ov in Nederland, conform de motie-Klaver c.s.4In het bijzonder artikel 30, zesentwintigste lid, en artikel 76.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 933, nr. 413 Tot slotMet Nederland Dal Vrij Trein wordt het reizen met de trein aantrekkelijker.Dit tijdelijke reisproduct past daarmee in het streven van het kabinet naarbetaalbaar openbaar vervoer. Hopelijk gaan veel mensen van NederlandDal Vrij Trein gebruik maken. Het kabinet is zeer benieuwd naar deresultaten.Op het gebied van betaalbaar openbaar vervoer werkt het kabinet verderaan een verkenning naar een landelijke propositie. Ook wordt op ditmoment een onderzoek van ABDTOPConsult over de betaalbaarheid vanhet openbaar vervoer afgerond. Het kabinet verwacht de Kamer nog voorde zomer van 2026 nader over beide thema’s te informeren.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,A.W.H. BertramTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 933, nr. 414