Onderzoeksrapport 'Regelgeving voor autonome scheepvaart op de Rijn'

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202431 409Zee- en binnenvaartNr. 449 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 april 2024De afgelopen jaren volgen de ontwikkelingen met vergaand geautomati-seerd varen («smart shipping») in de binnenvaart elkaar snel op. De sectoris innovatief en ontwikkelt steeds meer toepassingen waardoor het varenvergaand wordt geautomatiseerd. Een voorbeeld hiervan is het varen met«track pilots»; het schip volgt een vooraf vastgelegde lijn («track»). Er zijnook al kleine varende drones: dit zijn kleine schepen zonder schipper aanboord. De meest innovatieve variant op dit moment is het varen metschepen die op afstand worden bestuurd. Om deze vormen van vergaandgeautomatiseerd varen te kunnen faciliteren, moet ook de (binnenvaart)re-gelgeving worden gemoderniseerd. In de huidige regelgeving is immershet uitgangspunt dat de schipper altijd aan boord moet zijn tijdens devaart. Door de technologische ontwikkelingen zal dit in de toekomstwellicht niet meer noodzakelijk zijn.Verhouding internationale- en nationale regelgevingVoor een groot deel van de belangrijkste vaarwegen geldt de interna-tionale regelgeving die wordt vastgesteld binnen de Centrale Commissievoor de Rijnvaart (CCR). De nationale regelgeving die van kracht is voorde andere vaarwegen wordt hierop afgestemd. Het nationale wettelijkkader wordt voor een groot deel bepaald door wat binnen de CCR wordtbesloten. De modernisering van de CCR-regelgeving is onderwerp vangesprek binnen de CCR. Nederland heeft een onderzoek laten uitvoerendoor het T.M.C. Asser Instituut op welke wijze de CCR-regelgeving kanaansluiten bij de toekomstige ontwikkelingen met vergaand geautomati-seerd varen. Met deze brief wordt u het onderzoeksrapport aangeboden.Inhoud rapportIn het rapport wordt ingegaan op de ontwikkelingen die plaatsvindenbinnen het internationale zeerecht. Met een uitstapje naar het zeerecht,wordt duidelijk gemaakt dat de uitdagingen waarvoor de zeegaande kst-31409-449ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 409, nr. 4491 scheepvaart staat, ook gelden voor de binnenvaart. Vervolgens wordtingegaan op de ontwikkelingen bij de Rijnvaart. Het rapport gaathoofdzakelijk in op het aspect «verantwoordelijkheid» uit de Gedetail-leerde Visie ter ondersteuning van autonoom varen.1 Met dit begrip wordtde verantwoordelijkheid bedoeld die bestaat voor de naleving vanpubliekrechtelijke voorschriften van de Rijnvaart.Omdat er in het wegverkeer soortgelijke ontwikkelingen zijn, heeft deonderzoeker dit ook betrokken in zijn onderzoek. In een Brits rapport tervoorbereiding op wetgeving voor zelfrijdende voertuigen wordt veelaandacht besteed aan juridische criteria die kunnen worden gebruikt omde verantwoordelijkheden tijdens de actieve verkeersdeelname te duiden.Hierdoor wordt het mogelijk te bepalen wanneer verantwoordelijkheidwordt verlegd tussen de mens en het systeem en welke gevolgen datheeft. Dit vraagstuk speelt immers ook bij het bepalen wanneer eensysteem bepaalde taken van de schipper overneemt.Het rapport gaat uitgebreid in op de inhoud van de termen vaartuig, schipen schipper, zoals deze primair bepaald worden door de HerzieneRijnvaartakte. Tot slot bespreekt de onderzoeker de relevantie van dezebegrippen in verhouding tot autonome vaart en wordt een aantalconclusies getrokken.VervolgstappenDe Nederlandse delegatie heeft het onderzoeksrapport verspreid binnende verschillende comités van de CCR, met het verzoek om, conform devastgestelde werkprogrammas, geautomatiseerd varen in brede zinbinnen elk relevant comité als belangrijk bespreekpunt te agenderen. Hetis noodzakelijk dat de CCR-regelgeving wordt klaargestoomd om rekeningte houden met het geautomatiseerd varen. Het onderzoeksrapport is eenbelangrijk startpunt van deze gesprekken. Zodra overeenstemming isbinnen de CCR en de regelgeving is gewijzigd, kan ook de nationaleregelgeving hierop worden aangepast.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,M.G.J. Harbers1https://www.ccr-zkr.org/files/documents/AutomatisationNav/Vision_detaillee_nl.pdf.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 409, nr. 4492