Aanpak overlast in het openbaar vervoer door asielzoekers en voortgang maatregelen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202619 637Vreemdelingenbeleid28 642Sociale veiligheid openbaar vervoerNr. 3615 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ASIEL EN MIGRATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 juli 2026InleidingHoewel het grootste deel van de asielzoekers niet betrokken is bijincidenten, zorgt een kleine groep voor overlast, onder meer in en rondhet openbaar vervoer in Ter Apel. Dit is onacceptabel en vraagt omgerichte inzet. Het kabinet zet in op een breed pakket aan maatregelen engeeft uitvoering aan recente moties en gedane toezeggingen, onder meerover de pendelbus en reguliere lijnen in Ter Apel, de situatie in Budel enhet veiligheidsconvenant.In deze brief kom ik terug op een aantal moties en toezeggingen metbetrekking tot de aanpak van overlast. De volgende onderwerpen wordennader toegelicht:(I)Vervoer tussen Ter Apel en Emmen(II)Het toepassen van vrijheidsbeperkende en gebiedsbeperkendemaatregelen(III)Extra maatregelen Budel(IV)Veiligheidsconvenant(I) Vervoer tussen Ter Apel en Emmen Sinds 2019 rijdt er een pendelbus rechtstreeks tussen station Emmen enaanmeldcentrum Ter Apel om overlast op reguliere buslijnen tevoorkomen. Mijn ministerie financiert de pendelbus. De gemeenteWesterwolde voert de aanbesteding uit voor de periode 2023–2026. Voorde periode 2027–2031 vinden gesprekken plaats over de voortzetting vande pendelbus. kst-19637-3615ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36151 Motie van de leden Ellian en Ceulemans over garanderen dat dependelbus tussen Emmen en het aanmeldcentrum in Ter Apel nooit meergratis wordtIn het Tweeminutendebat van 16 april 2026 heeft uw Kamer verzocht teborgen dat de pendelbus tussen Emmen en het aanmeldcentrum in TerApel nooit gratis wordt aangeboden. Sinds de start geldt als uitgangspuntdat voor gebruik van de pendelbus wordt betaald, en dat blijft zo. Dit iseen expliciete aanbestedingsvoorwaarde en dat zal ook zo blijven in deperiode 2027–2031. De pendelbus is voor iedereen toegankelijk en iederereiziger moet een kaartje kopen. Hiermee doe ik gestand aan de motie vande leden Ellian en Ceulemans (Kamerstuk 19 637, nr. 3530) en aan mijntoezegging in het commissiedebat over de (veiligheids)situatie op debuslijnen in Ter Apel. In de voorbereiding van de nieuwe aanbestedingvoor de periode 2027–2031 wordt meegenomen dat erop wordt toegeziendat de pendelbus in Ter Apel financieel niet gunstiger is dan regulierbusvervoer, waarmee wordt voldaan aan de motie van de leden Ellian enCeulemans (Kamerstuk 19 637, nr. 3534).Sociale veiligheid OVMet betrekking tot de sociale veiligheid in het openbaar vervoer heb ik inde voortgangsbrief «aanpak overlastgevende asielzoekers» d.d. 22 mei2026 (Kamerstuk 19 637, nr. 3559) toegelicht dat mijn ministerie samenmet vervoerders binnen de grenzen van de bestaande wet- en regelgevingwerkt aan diverse maatregelen om zwartrijden te voorkomen en tesanctioneren, waar het opleggen van een reisverbod onderdeel van kanzijn. Daarnaast worden in de praktijk reeds maatregelen getroffen, zoalstoegangscontroles en incidentele inzet van de AVIM bij gezamenlijkecontroles. Hiermee is voldaan aan de motie van de leden Eerdmans enVeltman over een reisverbod voor zwartrijders van en naar Ter Apel(Kamerstuk 19 637, nr. 3385).Motie van het lid Ceulemans over zorgen voor beveiliging op de regulierebuslijnen en de pendelbus tussen Emmen en Ter ApelIn het Tweeminutendebat van 16 april 2026 heeft uw Kamer verzocht tezorgen voor beveiliging en/of boa’s op de reguliere buslijnen en dependelbus tussen Emmen en Ter Apel zolang dit nodig is (Kamerstuk19 637, nr. 3531). Beveiliging in voertuigen zelf berust bij de vervoerder.Gemeentelijke boa’s hebben geen handhavingsbevoegdheid in hetvoertuig en worden primair ingezet voor de openbare orde in de publiekeruimte. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid kan daarom niet zelfzorgen voor beveiliging in de bussen, maar ondersteunt gemeenten enketenpartners binnen ieders bevoegdheden bij het terugdringen vanoverlast op en rond deze lijnen. Dit gebeurt onder andere via dedecentralisatie-uitkering (DU) bij de aanpak overlastgevende- en crimineleasielzoekers. Gemeenten zijn vrij in de besteding van deze gelden. Voor dehoogte van de DU wordt rekening gehouden met het aantal bewoners inhet azc, amv en de nabijheid van een station. De gemeente Westerwoldeontvangt financiering voor de volgende maatregelen:–Inzet van de pendelbus voor het tegengaan van overlast op dereguliere buslijnen.–Inzet particuliere winkelbeveiliging in de winkels in het centrum vanTer Apel en toezichthouders van het ministerie.–Inzet van boa’s uit de flexpool boa, opgericht in samenwerking met degemeente Groningen. De flexpool is recent uitgebreid naar 16 boa’s,waarvan er 8 structureel worden ingezet in Ter Apel. De boa’s wordeningezet in het centrum van Ter Apel, rond het aanmeldcentrum in TerTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36152 Apel (inbegrepen het voorterrein) en ondersteunen bij het in- enuitstappen bij de pendelbus.–Aanschaf van camera’s rond het aanmeldcentrum in Ter Apel(inbegrepen het voorterrein).Afgelopen mei is er een overeenkomst gesloten met de gemeente Emmenvoor de extra financiering van een aantal maatregelen ten behoeve van debeveiliging in het centrum van Emmen en het dorp Nieuw-Weerdinge. Definanciering wordt gebruikt voor de inzet van 6 boa’s en een dienstautovoor de boa’s. Ook worden toezichthouders met een de-escalerendewerking ingezet.Bovenstaande maatregelen en de inzet op beveiliging zien op mijntoezegging in het commissiedebat over de (veiligheids)situatie op debuslijnen in Ter Apel.(II) Het toepassen van vrijheidsbeperkende en gebiedsbeperkendemaatregelen Motie van de leden Lammers en Russcher over het maximaal toepassenvan vrijheidsbeperkende maatregelen bij overlastIn het Tweeminutendebat van 16 april 2026 heeft uw Kamer verzocht om,binnen de geldende wettelijke kaders, de bestaande vrijheidsbeperkendeen gebiedsbeperkende maatregelen ten aanzien van asielzoekers die zichschuldig maken aan incidenten in het openbaar vervoer of richtingpersoneel van vervoerders direct, consequent en maximaal toe te passen(Kamerstuk 19 637, nr. 3543). Dit betreft onder meer het beperken van debewegingsvrijheid tot aangewezen gebieden, het opleggen van gebieds-verboden voor overlastlocaties en, waar passend, het versneld inzettenvan een strenger toezichtregime. Ik onderschrijf het belang van eendirecte en consequente inzet van deze maatregelen binnen de geldendewettelijke kaders en met inachtneming van proportionaliteit, individuelebeoordeling en uitvoerbaarheid. Binnen deze kaders worden de maatre-gelen toegepast.(III) Extra maatregelen Budel Motie van de leden Ceulemans en Van der Plas over het zorgen voor extramaatregelen om de overlast als gevolg van de opvanglocatie in Budel zosnel mogelijk terug te dringen.Op 4 februari 2026 heeft uw Kamer de motie van de leden Ceulemans(JA21) en Van der Plas (BBB) aangenomen, waarin de regering wordtverzocht om aanvullend op bestaande maatregelen extra stappen tezetten om de overlast als gevolg van de opvanglocatie in Budel zo snelmogelijk terug te dringen (Kamerstuk 19 637, nr. 3510). Er wordenverschillende maatregelen ingezet zoals een straattoezichtteam en extrabeveiliging op station Maarheeze door de NS. Daarnaast worden extramiddelen verstrekt aan de gemeente Cranendonck voor preventievemaatregelen om overlast tegen te gaan. Een deel van deze inzet betrofreeds lopende maatregelen. Na aanneming van de motie zijn aanvullendemiddelen aan de gemeente Cranendonck verstrekt, die de gemeente naareigen inzicht binnen het lokale overlastbeleid kan inzetten. Vanuit degemeente vindt, in samenspraak met het COA, in reguliere veiligheids-overleggen actieve monitoring van overlast plaats en kunnen waar nodigspecifieke maatregelen worden ingezet. Tevens is het ministerie blijvendin gesprek met zowel de gemeente Cranendonck als de vervoerders overeen structurele oplossing voor station Maarheeze.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36153 (IV) Veiligheidsconvenant Zoals toegezegd tijdens het commissiedebat over de (veiligheids)situatiein Ter Apel wordt het veiligheidsconvenant nageleefd, daarmee wordtuitvoering gegeven aan de gemaakte afspraken met betrokken partijen.Op dit moment wordt gewerkt aan de uitwerking van het ConvenantSociale Veiligheid openbaar vervoer 2026–2031 waarbij de verantwoorde-lijkheden van de betrokken partijen, zoals toegezegd, helder wordenvastgelegd (TZ202604-209). Zodra het convenant gereed is zal dit met uwKamer worden gedeeld. Zoals toegezegd wordt hierbij ook de registratievan incidenten met de pendelbus in Ter Apel in de rapportageopgenomen.(V) Toegang tot de Basisvoorziening Vreemdelingen Ten aanzien van de toegang tot de BVV geldt dat wordt samengewerktmet de betrokken afdelingen van het Ministerie van Justitie en Veiligheid.Op dit moment worden de juridische en technische voorwaarden voortoegang geconcretiseerd en wordt gewerkt aan de uitwerking. Omdat hethier gaat om toegang tot gevoelige informatie, dient het realiseren van detoegang nauwkeurig te worden uitgewerkt. Het realiseren van toegang totde BVV is een belangrijke doelstelling en er wordt naar gestreefd om ditzo spoedig en zorgvuldig mogelijk te operationaliseren. Langs deze lijnwordt er stand gedaan aan de toezegging waarbij MAenM toezegt deKamer voor het zomerreces te informeren over de bevoegdheden vanboa’s in het ov en de gesprekken met MJenV hierover TZ202604-208.Hierover volgt een update bij de eerstvolgende voortgangsbrief aanpakoverlastgevende asielzoekers.Met deze brief heb ik u geïnformeerd over de uitvoering van de aange-nomen moties en gedane toezeggingen rond de aanpak van overlast in enrond Ter Apel, Budel en het openbaar vervoer. Waar relevant zal ik u tijdignader informeren over resultaten en vervolgstappen. Ik vertrouw erop uhiermee voldoende te hebben geïnformeerd.De Minister van Asiel en Migratie,G. van den BrinkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36154