Verslag Landbouw en Visserijraad 24 juni 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202421 501-32Landbouw- en VisserijraadNr. 1661 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR ENVOEDSELKWALITEIT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 juli 2024Met deze brief informeer ik de Kamer over de Landbouw- en Visserijraad(hierna: Raad) die op 24 juni jl. plaatsvond te Luxemburg.Verslag van de Landbouw- en VisserijraadMededeling stand van zaken Gemeenschappelijk Visserijbeleid envooruitblik vangstmogelijkheden 2025De Europese Commissie (hierna: Commissie) concludeerde dat steedsmeer bestanden duurzaam bevist worden en dat dit een positieveontwikkeling is. De Commissie gaf echter ook aan zorgen te hebben overde visbestanden in de Oostzee. Het uitblijven van herstel van de visbe-standen daar heeft onder andere te maken met milieuvervuiling enoverbevissing door Rusland. De Commissie gaf aan dat brandstof degrootste kostenpost blijft voor de sector en benadrukte het belang van deenergietransitie. Veel lidstaten riepen op tot realisme, omdat debenodigde technologie nog niet voorhanden is. De energietransitie vraagtom investeringen in kennis en innovatie. Ik benoemde in dit kader devoordelen van de pulstechnologie en heb hiermee uitvoering gegeven aande motie van de leden Van der Plas en Pierik (BBB) om te streven naar eenherziening van het Europese beleid om ruimte te bieden voor het gebruiken de verdere ontwikkeling van pulsvisserij als een duurzame eneffectieve vangstmethode (Kamerstuk 36 410 XIV, nr. 83). Verschillendelidstaten, waaronder Nederland, benoemden ook de noodzaak voor eenpraktische aanpak bij de aanlandplicht en het belang om rekening tehouden met de sociaaleconomische impact bij de besluitvorming overvangstmogelijkheden. Ik vroeg hierbij nogmaals aandacht voor hettongquotum dat, nu blijkt uit nieuw wetenschappelijk onderzoek,onterecht gekort is vorig jaar.In dit verband wil ik ook aangeven dat ik voorafgaand aan de Raad hebgesproken met Eurocommissaris Sinkevicˇius over de recente uitkomsten kst-21501-32-1661ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 16611 van de benchmark op Noordzeetong. Hij heeft mij toegezegd dat deCommissie na de verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk (VK) op 4 juli2024 met het VK in gesprek gaat over een mogelijke tussentijdseaanpassing van de vangstmogelijkheden voor Noordzeetong in 2024.Daarvoor heb ik hem tijdens de Raad bedankt.Conclusies over de toekomst van de landbouw in de EUHet Belgisch voorzitterschap heeft het initiatief genomen om tot Raads-conclusies te komen over de toekomst van de landbouw in de EU. Dit naaraanleiding van de strategische dialoog over de toekomst van de landbouwin de EU, die in januari jl. geïnitieerd is door de voorzitter van deCommissie. De lidstaten zijn geen partij bij die strategische dialoog.Tijdens de Raad is er uiteindelijk op het laatste moment geen overeen-stemming bereikt over de Raadsconclusies. Over het algemeen waren delidstaten te spreken over de inzet van het Belgisch voorzitterschap enconcludeerden ze dat het voorzitterschip een redelijk compromis hadbereikt. Dit was voor één lidstaat echter alsnog niet voldoende. Daaromheeft het Belgisch voorzitterschap besloten tot het nemen van voorzitter-schapsconclusies. Deze conclusies geven alleen het standpunt van hetvoorzitterschap weer, zonder verplichting voor de Raad.Diversenpunt: Stand van zaken Verordening tot vaststelling van eenmonitoringskader voor veerkrachtige Europese bossenHet Belgisch voorzitterschap gaf een stand van zaken van de besprekingvan dit voorstel. Er is brede steun binnen de Raad voor het harmoniserenvan de monitoring van de Europese bossen, omdat het leidt tot verge-lijkbare data. Dat neemt niet weg dat met name de lidstaten met een grootbosareaal nog wel aandachtspunten zien waar de Raad mee aan de slaggaat, onder meer de relatie tussen de nationale monitoringssystemen enhet op te zetten Europese monitoringssysteem. De Commissie steunde delidstaten hierin en gaf aan dat het de bedoeling is dat een Europeesmonitoringssysteem de bestaande systemen aanvult en niet vervangt. Ikbracht in dat het verbeteren van betrouwbare, vergelijkbare en kosteneffi-ciënte monitoring de bossen in de hele EU ten goede zal komen.Diversenpunt: Impact van Russische acties in de Oostzee en de EU internemarktTen behoeve van de Oost- en Baltische zee heeft de EU strikte maatre-gelen genomen gericht op het herstel van visbestanden; dit betreffeningrijpende vangstbeperkingen. De Russische vloot wordt niet beperktdoor deze maatregelen en lijkt zich niet te houden aan de wetenschappe-lijke vangstadviezen voor bestanden in dit gebied. Omdat dialoog metRusland op dit moment niet mogelijk is, riepen enkele lidstaten op tot eenimportstop op vis vanuit Rusland. De Commissie erkende de problematieken moedigde lidstaten aan om op nationaal niveau maatregelen tenemen. In de Raad was verdeeldheid over hoe om te gaan met de importvan vis uit Rusland. Enkele lidstaten riepen op om producten die nietafkomstig zijn van duurzame visserij te sanctioneren. Andere lidstatenerkenden het probleem, maar riepen op om voorzichtig te zijn en goed debelangen van de verwerkende industrie mee te nemen en de mogelijkeimpact van een verbod op de EU. Ik benadrukte dat deze discussiehierover moet plaatsvinden in de Raad Buitenlandse Zaken Handel en opbasis van een impactanalyse.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 16612 Diversenpunt: Toekomstige visserijrelatie tussen EU en NoorwegenOnder dit agendapunt bespraken de lidstaten dat Noorwegen en de EU opveel vlakken belangrijke partners van elkaar zijn, maar dat de relatie ophet gebied van visserij heel stroef verloopt. Voor veel lidstaten, waaronderNederland, is het problematisch dat Noorwegen ongelimiteerd vispro-ducten naar de EU kan exporteren, terwijl Noorwegen het aan de anderekant de EU steeds moeilijker maakt om gebruik te maken van de histo-rische vangstrechten. Ik wees in dit kader op de boomkorban dieNoorwegen zonder wetenschappelijke onderbouwing heeft ingevoerd. Dehandels- en visserijrelatie zou zoveel mogelijk gebalanceerd moeten zijn,zodat zowel Noorwegen als de EU beide optimaal profiteren. De lidstatenvroegen de Commissaris om een strategisch partnerschap op te zettenmet Noorwegen, waarbij visserij beter wordt geïntegreerd in de bredereEU-Noorwegen relatie. De Commissaris reageerde dat Noorwegen eenbelangrijke partner is voor de EU op veel vlakken, maar erkende dat derelatie op het gebied van visserij stroef verloopt. Daarom wordt opverschillende niveaus, waaronder door de voorzitter van de Commissie,gesproken met Noorwegen om de problemen op visserijgebied op telossen.Diversenpunt: Stand van zaken verordeningen Plant ReproductiveMaterials (PRM) en Forest Reproductive Materials (FRM)Het Belgisch voorzitterschap heeft een korte stand van zaken gegevenover het voorstel voor Plant Reproductive Materials (PRM) en het voorstelvoor Forest Reproductive Materials (FRM). De Commissie gaf aan dat inapril jl. het Europees Parlement al een positie heeft ingenomen tenaanzien van deze voorstellen. Vooral voor PRM moeten een aantal zakenop dit moment nog verder besproken worden, waaronder: registratie vanplantteeltmateriaal (zoals nieuwe rassen), verplichte bestudering van allenieuwe uitzonderingen en het duurzame gebruikswaardeonderzoek.Lidstaten riepen op om rekening te houden met nationale specifiekekenmerken, waarbij het ook mogelijk is striktere nationale regels tehanteren. Ook werd duidelijk naar voren gebracht, waaronder doorNederland, dat deze voorstellen niet mogen leiden tot aanvullendeadministratieve lasten voor het bedijfsleven en de overheid. Verder riepde Raad op om vaart te maken met de bespreking van deze voorstellenonder het Hongaars voorzitterschap.Diversenpunt: Stand van zaken DierentransportverordeningHet Belgisch voorzitterschap heeft een korte stand van zaken gegevenover de Dierentransportverordening. De Commissie heeft op 2 december2023 een voorstel voor de herziening van de Dierentransportverordeninggepubliceerd. De Raadswerkgroepen bevinden zich nog in een prille fase.Het is nog onduidelijk hoe het Hongaars voorzitterschap hiermee verdergaat. Vanuit de lidstaten werd aangegeven dat het voorstel een belang-rijke rol kan spelen in het verbeteren van dierenwelzijn in de EU. Enkelelidstaten brachten echter ook duidelijk naar voren dat er goed rekeninggehouden moet worden met de kenmerken van regio’s. De verschillentussen lidstaten mogen volgens deze lidstaten geen negatief effecthebben op het vrije verkeer en de concurrentiepositie van verschillendelidstaten. Meerdere lidstaten benadrukten wederom dat er goed rekeninggehouden moet worden met de effecten op de administratieve lasten. Eenenkele lidstaat gaf aan belang te hechten aan een transitieperiode omveehouders de mogelijkheid te geven zich aan te passen. Ik bracht in dathet Nederlandse standpunt en onze aandacht vooral is gericht op hetcreëren van betere vervoersomstandigheden voor dieren, maximalereistijden, vervoer over zee, temperaturen en beperking van het vervoerTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 16613 naar derde landen. Daarbij dat ik mij inzet voor het verbeteren van dehandhaafbaarheid en het afstemmen van onze regels op de nieuwstewetenschappelijke inzichten en maatschappelijke verwachtingen.Diversenpunt: Symposium over etikettering (25 april 2024)Het Belgisch voorzitterschap gaf een terugkoppeling over de wetenschap-pelijke conferentie op 25 april jl. over de ervaringen en inzichten vanverschillende Europese landen met verschillende front-of-packagevoedselkeuzelogo’s (FOPNL). Duidelijk werd in de Raad dat de lidstatenuitkijken naar het voorstel van de Commissie voor een geharmoniseerdsysteem voor voedingswaarde-etikettering. De Commissie gaf echter aandat er meer tijd nodig is om het voorstel verder uit te werken.Diversenpunt: Investeringssubsidie aankoop fokdierenRoemenië wil het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling(ELFPO) inzetten om te investeren in de aankoop van fokdieren. Op dezemanier kan het overschot van Roemeens graan binnenlands ingezetworden als veevoer voor de fokdierhouderij. Vanuit de Raad was er weinigsteun. De Commissie reageerde met enig begrip en gaf aan te willenkijken welke rol het ELFPO hierin kan spelen.Diversenpunt: Aanpassing Europees Landbouwfonds voor Plattelandsont-wikkelingBulgarije vroeg tijdens de Raad onder andere om de regelingen rondomhet ELFPO te versoepelen, zodat de beschikbare middelen niet verlorengaan. Een aantal lidstaten sprak steun uit voor het voorstel van Bulgarijeen vroeg om meer flexibiliteit om efficient gebruik te kunnen maken vande beschikbare middelen. De Commissie reageerde dat de boeren moetenworden bijgestaan, maar dat het niet haalbaar is om het wettelijk kader tewijzigen om de periode te verlengen om ongebruikt ELFPO-geld uit tegeven. De Commissie gaf daarbij aan in nauwe samenwerking met debeheersautoriteiten te willen kijken wat wel mogelijk is.Diversenpunt: Tijdelijk Crisis- en TransitiekaderBulgarije riep tijdens de Raad op om de individuele limiet voor steun aanondernemers binnen de primaire landbouw af te schaffen of te verhogenin het kader van het Tijdelijk Crisis- en Transitiekader. In de Raad washiervoor beperkt steun. De Commissie ging niet mee in de oproep vanBulgarije en bracht in dat de gevraagde verhoging of afschaffing van hethuidige plafond zou kunnen leiden tot grote verstoringen tussen delidstaten, afhankelijk van hun fiscale ruimte, en daarom niet moet wordennagestreefd. Daarnaast wees de Commissie op het voorstel om dede-minimis voor landbouw te verhogen, waarover de lidstaten op ditmoment worden geconsulteerd.Diversenpunt: Schade door extreme weersomstandighedenKroatië stelde tijdens de Raad voor om een ad hoc financieel steunmecha-nisme voor crises door extreem weer in te stellen in het kader van hetGemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en de landbouwsector toe tevoegen aan de lijst van het EU-solidariteitsfonds van waaruit lidstatenfinancieel ondersteund kunnen worden bij natuurrampen. Tijdens de Raadvan oktober jl. deden Kroatië en Slovenië al een vergelijkbaar voorstelvoor het instellen van een nieuw ad hoc mechanisme voor financiëlesteun binnen de Nationaal Strategische Plannen. Het voorstel van Kroatiëkon in de Raad wederom op beperkte steun rekenen, gezien het feit datTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 16614 een aantal lidstaten de afgelopen jaren te maken heeft gehad met schadeaan de landbouw als gevolg van extreme weersomstandigheden. DeCommissie gaf aan geen voorstander te zijn om de lijst van hetEU-solidariteitsfonds uit te breiden en wees op het belang van preventieen op het huidige GLB, dat al instrumenten heeft in het kader vancrisisbeheer en preventie. Volgens de Commissie moeten de boerendaarnaast niet ontmoedigd worden om zichzelf te verzekeren of om overte schakelen op meer veerkrachtige landbouwsystemen. De Commissieliet echter wel blijken sympathie te hebben voor de getroffen boeren engaf aan dat ze kijkt, ook binnen het huidige en het nieuwe GLB, hoe dezehet beste gesteund kunnen worden.De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,P. AdemaTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 16615