Toezegging gedaan tijdens het commissiedebat Eerstelijnszorg van 7 november 2024, over doorgeven van ova-middelen binnen de apotheekzorg

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 689Herziening ZorgstelselNr. 1272 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 november 2024In het commissiedebat over de Eerstelijnszorg van 7 november jl. heb ikna vragen van het lid Claassen (PVV) en het lid Dijk (SP) toegezegd om opeen rijtje te zetten hoe het zit met de middelen voor arbeidsvoorwaarden –de zogenaamde overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling (ova)– en hoe die middelen terecht komen bij de apotheeksector. Middels dezebrief doe ik deze toezegging gestand. Allereerst leg ik uit hoe deova-systematiek werkt en vervolgens ga ik in op de situatie in deopenbare apotheeksector.Los hiervan maak ik van de gelegenheid gebruik om uw Kamer over hetvolgende te informeren: op 12 november jl. heeft uw Kamer eenplanningsbrief ontvangen met verwachte beleidsbrieven voor 2025.Daarin staat dat een Kamerbrief over het aanvullend zorg en welzijnsak-koord verwacht wordt in Q1 van 2025. Volledigheidshalve meld ik uwKamer hierbij dat dit ook betekent dat de leidraad Vakmanschap enWerkplezier, die mee zal gaan als bijlage bij het aanvullend zorg enwelzijnsakkoord, ook in Q1 van 2025 zal volgen.Hoe werkt de ova-systematiek?Om een marktconforme loonontwikkeling binnen de zorg mogelijk temaken stelt de overheid ieder jaar via de ova extra geld beschikbaar voorarbeidsvoorwaardenontwikkeling. Hoe de ova tot stand komt, isvastgelegd in het zogeheten ova-convenant. Dit convenant is in 1999gesloten tussen de overheid en werkgevers in de zorg. De doelstellingenvan het ova-convenant zijn:•normale arbeidsverhoudingen, gericht op het handhaven van derelatieve arbeidsmarktpositie van de werkgevers in de zorgsector;•handhaving van het door de overheid beoogde voorzieningenniveau inde zorg;•kostenbeheersing in het licht van een kwantitatief en kwalitatief goededienstverlening. kst-29689-1272ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 689, nr. 12721 De hoogte van het ova-percentage wordt vastgesteld via een rekenregeldie vast is gelegd in het ova-convenant. De ova bestaat uit drie elementen:•de contractloonontwikkeling in de marktsector op jaarbasis,•de incidentele loonontwikkeling (ilo) in de marktsector,•de werkgeverslastenontwikkeling voor de sociale zekerheid enpensioen (bedrijven).De ova wordt vastgesteld op basis van ramingen van de bovenstaandeelementen door het CPB.Het ova-percentage wordt gebruikt voor het indexeren van het loonge-voelige deel van de budgetten (contracteerruimte, macroprestatiebedragen macrobeheersingskaders) binnen de Wet langdurige zorg (Wlz), deZorgverzekeringswet (Zvw) die onder de premiegefinancierde uitgavenvallen en beschermd wonen in de Wet maatschappelijke ondersteuning(Wmo). Voor 2025 gaat het om 3,6 miljard euro structureel. De ova-ruimtemaakt integraal onderdeel uit van de budgettaire kaders die door VWSworden vastgesteld.De daadwerkelijke zorguitgaven worden vervolgens bepaald door deafspraken die zorginkopers en zorgaanbieders maken. Deze uitgavenkunnen dus hoger of lager uitvallen dan de kaders die door VWS zijngesteld en hebben consequenties voor de premies die zorgverzekeraars inrekening brengen bij de verzekerden. Voor de gereguleerde tarieven geldtdaarbij dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de ova gebruikt om hetloongevoelige deel van het tarief te indexeren. Voor de vrij onderhan-delbare tarieven binnen de Zvw geldt dat in het Integraal Zorg Akkoord(IZA) is afgesproken dat zorgverzekeraars en zorgaanbieders als startpuntvan de onderhandeling de ova als index voor loonstijgingen hanteren.Daarmee is niet gezegd dat er helemaal geen op- of afslagen op het tariefkunnen worden afgesproken, nadat de ova als startpunt van de onderhan-delingen is doorvertaald. Eventuele kortingen of opslagen moeten echterwel inzichtelijk worden gemaakt door partijen. Deze IZA-afspraak is alsrichtsnoer nader geconcretiseerd in de Handvatten Contractering enTransparantie gecontracteerde zorg van de NZa.Tot slot is het aan werkgevers en werknemers in de zorg om samenafspraken te maken over de arbeidsvoorwaarden en deze vast te leggen ineen collectieve arbeidsovereenkomst (cao). De overheid is hierin geenpartij en mag zich hier op grond van verschillende internationaleverdragen ook niet mee bemoeien.Openbare apothekenIn het debat over de eerstelijnszorg van 7 november jl. vroegen de ledenClaassen (PVV) en Dijk (SP) aandacht voor de situatie in de openbareapotheken en meer specifiek hoe gezorgd kon worden dat deova-middelen voor de apotheekzorg op de juiste plek terecht komen.Ik zie dat de cao-loonstijgingen binnen de Cao Apotheken gemiddeldgenomen achterblijven bij de rest van de sector zorg en welzijn en bij deruimte die beschikbaar is via de ova. De overheid kan en mag zich zoalshierboven aangegeven echter niet mengen in cao-aangelegenheden.Bovendien zijn er – zoals ook aangegeven in antwoord op vragen van hetlid Dijk (SP)1 – binnen het zorgverzekeringsstelsel duidelijke taken enverantwoordelijkheden. Het Ministerie van VWS stelt jaarlijks extraarbeidsvoorwaardenruimte beschikbaar via het ophogen van de financiëlekaders, om zo marktconforme loonontwikkeling mogelijk te maken.Vervolgens onderhandelen zorgverzekeraars en aanbieders over1Aanhangsel Handelingen II 2024/25, nr. 508Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 689, nr. 12722 contracten, waarbij zorgverzekeraars een zorgplicht hebben omvoldoende zorg in te kopen voor hun verzekerden. Ook zijn zorgverzeke-raars en zorgaanbieders in eerste instantie verantwoordelijk voor dekwaliteit en continuïteit van zorg. VWS is geen partij in de contractonder-handelingen tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders, in dit geval deapotheken. Er gelden vrije tarieven en ik ben dus niet in de positie om inte grijpen in de onderhandelingen tussen deze private partijen. Binnen hethuidige zorgverzekeringsstelsel is het ook niet mogelijk om ova-middelente oormerken, zoals verzocht door de leden Bushoff (PvdA) en Dijk (SP) inde verworpen motie2 van 12 november jl.Wel is – zoals hierboven aangegeven – in het IZA afgesproken datzorgverzekeraars en zorgaanbieders als startpunt van de onderhandelingde ova als index voor loonstijgingen hanteren. Deze IZA-afspraak is alsrichtsnoer nader geconcretiseerd in de Handvatten Contractering van deNZa. Deze Handvatten zijn ook van toepassing op farmaceutische zorg.Indien zorgverzekeraars zich niet houden aan die afspraak, kunnenzorgaanbieders dat melden bij de NZa. Ik ga ervan uit dat zorgverzeke-raars zich houden aan de afspraak uit het IZA en ik zal hen – zoalsaangegeven tijdens het debat van 7 november jl. – daar zo nodig opaanspreken.SlotMedewerkers in de apotheekzorg doen belangrijk werk en zijn essentieelvoor de verstrekking van medicijnen aan de Nederlandse bevolking.Hopelijk weten partijen op korte termijn uit de impasse te geraken en eennieuwe cao af te sluiten voor de medewerkers binnen de openbareapotheken.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M-F. Agema2Kamerstuk 36 600 XVI, nr. 104.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 689, nr. 12723