Definitie van protectionisme

31371KredietcrisisNr.298BRIEFVANDEMINISTERENDESTAATSSECRETARISVANECONOMISCHEZAKENAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,18december2009UwKamerverzocht,innavolgingvanhetAlgemeenOverlegProtectio-nismeop12novemberjl.(Kamerstuk31371,nr.290),omeenbriefoverdedefinitievanprotectionismevanhetkabinet.ZoalstijdenshetAlgemeenOverlegendeantwoordenopdekamer-vragenvanlidGesthuizen(AanhangselvandeHandelingenTweedeKamer2009–2010,nr.539)alisgemeld,bestaaternaardemeningvanhetkabinetgeeneenduidigedefinitievanprotectionisme.InEuropaenbinnendeWTOzijnerinternationaleregelsopgesteldoverhettegengaanvanhandelsverstoringenconcurrentievervalsing.Hetmogeduidelijkzijndatlandenzichaandezeregelsdienentehouden.ErissprakevanprotectionismealsdezeinternationaalovereengekomenregelsvandeEuropeseCommissieendeWTOwordenovertreden.Maatregelendieinstrijdzijnmetderegels,kunnenwordenaangepaktviaderegulierewegeninBrussel(staatssteunregelsvandeEuropeseCommissie)enGenève(geschillenbeslechtingssysteemvandeWTO).Onderstaandevoorbeeldenvallen,afhankelijkvanheteffectvandemaat-regel,veelalonderdenoemerprotectionisme:•Hetbeschermenvanbinnenlandseproducentenvangoederen,dien-stenenmarktentegenbuitenlandseconcurrentiedoorverhogenvantarifaireennon-tarifairebelemmeringen;•Hetoneigenlijkbevoordelenvanheteigenbedrijfsleven,bijvoorbeeldinaanbestedingsproceduresofdoorhettoekennenvanongeoorloofdesubsidiesenleningen.DeEuropeseUnieheefteengoedontwikkeldkadervoordeEuropesespelregelsvoordeinternemarktenstaatssteun.DeEuropeseCommissiezietstrikttoeopdezespelregels.Hoewellidstatenruimtehebbenomnaareigeninzichthunbeleidintevullen,moetditwelaltijdvoldoenaandespelregelsvandeEU.Allesteunmaatregelendielidstatennemen,wordenTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1394430910tkkst31371-298ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2010TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2981 doordeEuropeseCommissievangevaltotgevalbeoordeeldaandehandvandezevastgestelderegels.DeEuropeseCommissiegrijptinalsersprakeisvanhetovertredenvandeEuropesespelregels.AlslidstatenmaatregelennemendievallenbinnendespelregelsvandeEU,isergeensprakevanprotectionisme.DeWTO-disciplineslatenwelenigeruimtevoorhetnemenvanmaatre-gelendieeconomischgezienzijnaantemerkenalsprotectionistisch,maar(juridisch)nietzijntekwantificerenalsinbreukenophetWTO-recht.InWTOkaderzijnafsprakengemaaktoverdehoogtevantarieven,dezogenaamde«gebonden»tarieven.InpraktijkpassenveleWTO-landenlagere(gunstigere)tarieventoedanzijverplichtzijn.Metdecrisishebbensommigelidstatenhuntarievenverhoogdnaarhetgebondenniveau.DitisbinnendeWTOgeaccepteerd,maarbetekentduidelijkeenverslechte-ringvandeopenmarktenenwordtgezienalseentoenamevanprotectio-nisme.Daarnaastheefteenaantallanden,waaronderRusland,zijntarievenaanzienlijkverhoogd.RuslandisgeenWTO-lidenderhalvenietgebondenaandeWTO-afspraken.InG20-verbandkanRuslandwelhieropwordenaangesproken,omdatG20-landengezamenlijkookbeloofdhebbengeenprotectionistischemaatregelentenemen.Succesvolleafron-dingvandeDoharondezouderuimtevoorprotectionistischemaatre-gelenaanzienlijkbeperken.Totdietijdkanalleenpeerpressurelandenvandergelijkemaatregelenweerhouden.Misschiennogschadelijkerdandeverhogingvantarieven(binnenofbuitenWTO-kader)zijndenon-tarifairebarrières.Hetbetrefthierregels,technischespecificatiesvanproducten,maatregeleninhetkadervangezondheidofveiligheidinalgemeen,diedefactodetoegangvanbuiten-landseproductentoteenbepaaldemarktkunnenbeperken.Voorbeeldhiervankanzijndeveiligheidsregelgevingombepaaldeproductentetestenterwijldezereedsafdoendegetestzijninvooraanstaandelabora-toria(probleemvan«doubletesting»).Vaakbestaatereenmisverstandtussenprotectionisme(oneigenlijkafschermenvaneigenmarkten)enhandelsbelemmerendinstrumenta-riumzoalsvrijwarings-enanti-dumpingmaatregelen.Dezeinstrumentenwordentegenproductenuitderdelandeningezet(ookdoordeEU)indienersprakeisvanoneigenlijkeconcurrentiedoordezeproductenonderdeproductieprijsteverkopen.InWTO-kaderzijn40landen(ondermeer27EU-lidstaten,VS,Japan,Canada)lidvandeovereenkomstvooroverheidsaanbestedingen(Govern-mentProcurementAgreement).Dezeschermenhunopenbareaanbeste-dingennietaf.LandenzoalsChina,diegeenlidzijnvandezeovereen-komst,kunnenduspubliekemiddelenvoorinvesteringsprojectenreserverenvoornationalebedrijvenzonderdatersprakeisvanschendingvanWTO-recht.Netzoalsbijnon-tarifairebelemmeringenkunnenookhierdelandenwordenaangesprokenophunverantwoordelijkheidomdewereldhandelniettebeperken,omdatdezedemotorisvanhetherstel.Totslot,erzijnmondiaalgevallenwaarinergeenregelszijn,omdatdisci-plinesonvoldoendeuitgewerktzijnofomdatlandenzichnietaanbestaanderegelshebbengebonden.Indezegevallenisheteffectvandemaatregelenopderdelandenbepalendvoordebeoordelingervanalsprotectionistischofnietprotectionistischineconomischezin.DeministervanEconomischeZaken,M.J.A.vanderHoevenDestaatssecretarisvanEconomischeZaken,F.HeemskerkTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2982