Alternatieve maatregelen aanpak ordeverstorende passagiers

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 936LuchtvaartbeleidNr. 1303 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 juli 2026Met deze brief wordt de Kamer geïnformeerd over de maatregelen alsaanpak van de problematiek rond ordeverstorende passagiers in deluchtvaart, zoals toegezegd aan het voormalig lid Boutkan (PVV) tijdenshet tweeminutendebat van 17 december 20241 en in de beantwoordingvan het schriftelijk overleg van 19 september 20252. Met deze Kamerbriefworden deze toezeggingen afgedaan.De luchtvaartsector wordt in toenemende mate geconfronteerd metordeverstorende passagiers. Helaas betreft dit een wereldwijde trend. DeInternational Civil Aviation Organization (ICAO) waarschuwt voor eenaanhoudende mondiale stijging van het aantal incidenten met ordeversto-rende passagiers, waarbij situaties bovendien steeds vaker escaleren totfysieke agressie. Daarbij gaat het niet alleen om het niet opvolgen vaninstructies van de bemanning, maar ook om verbale intimidatie, bedrei-gingen, intimidatie van medepassagiers en alcoholgerelateerdeincidenten. Ook het aantal gevallen van fysieke agressie tegen cabineper-soneel en passagiers neemt toe.In Nederland gaat het momenteel om gemiddeld 2 à 3 incidenten per dagen 75 tot 100 per maand. De cijfers laten een zorgwekkende stijging zien:–ten opzichte van oktober 2022 was in oktober 2024 het aantal ordever-storende passagiers bij KLM toegenomen met 52%. Bij Transavia ginghet in 2024 om 168% ten opzichte van 2022. Ook het aantal strafzakenlaat een duidelijke stijging zien: een toename van circa 110% in 2024ten opzichte van 2022. Daarnaast ontvangt de ILT-Luchtvaartautoriteitsteeds meer meldingen van incidenten. Het aantal meldingen in 2024steeg met circa 27% ten opzichte van 2023. De cijfers over 2025 lateneen stabieler beeld zien, met een gelijkblijvend niveau dan wel eenlichte stijging ten opzichte van 2024.1Toezegging nummer: TZ202501-049; Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 936, nr. 1246.2Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 936, nr. 1246. kst-31936-1303ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 936, nr. 13031 De ontwikkeling van een toenemend aantal incidenten is volstrektonacceptabel. Ordeverstorend gedrag in de luchtvaart raakt de kern vanwat veilig en verantwoord reizen moet zijn. Het brengt de veiligheid vanpassagiers in gevaar en zet het luchtvaartpersoneel, dat dagelijks met eengrote verantwoordelijkheid werkt, onnodig onder druk. Het is belangrijkhier een grens te trekken: agressie, intimidatie en het negeren vaninstructies worden niet getolereerd. In het Nederlands Actieplan voorLuchtvaartveiligheid (NALV) 2023–2026 is het terugdringen van het aantalvoorvallen met ordeverstorende passagiers benoemd als één van deprioritaire veiligheidsinitiatieven.3Roadmap unruly passengers 2026–2027Het terugdringen van het aantal voorvallen met ordeverstorendepassagiers vraagt om een aanpak van de gehele luchtvaartketen. Daaromwerkt het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat nauw samen metluchtvaartmaatschappijen, luchthavens, de Koninklijke Marechaussee(KMar), het Openbaar Ministerie (OM) en de vakbonden om ordever-storend gedrag te voorkomen en aan te pakken.Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft samen met dezepartijen een «Roadmap Unruly Passagers 2026–2027» opgesteld. Dezeroadmap vindt u als bijlage bij deze brief bijgevoegd. Het betreft eensamenhangend pakket aan maatregelen dat door de betrokken organi-saties als het meest kansrijk wordt ingeschat om het probleem effectief teadresseren. Deze integrale aanpak vormt een belangrijke mijlpaal in deversterking van de veiligheid en orde in de luchtvaart. De maatregelen zijnonderverdeeld in 3 inhoudelijke clusters:1.Data en inzicht in wettelijke kaders;2.Preventie en gedrag;3.Registratie en handhaving.Cluster 1: Data en inzicht in wettelijke kadersHet gaat hier om het verzamelen, delen en analyseren van data om trendste ontdekken en mogelijkheden voor effectieve interventies te identifi-ceren. Ook worden eventuele onduidelijkheden over de (on)mogelijk-heden met betrekking tot privacywetgeving hierbij betrokken.–Advies inwinnen bij de Autoriteit PersoonsgegevensPrivacywetgeving wordt vaak als een obstakel ervaren bij het delenvan data over ordeverstorende passagiers. We zijn met de AutoriteitPersoongegevens in gesprek om zoveel mogelijk uitwisseling van datamogelijk te maken.–Gezamenlijke dashboards voor data-analyse en preventiebeleidBetrokken partijen gaan verkennen op welke wijze relevante datageharmoniseerd en geregistreerd kan worden zodat zij data beterkunnen vergelijken, makkelijker trends kunnen identificeren zodat errisicogericht maatregelen genomen kunnen worden.–Kwartaaldata delen en verdiepenHet analyseren van trends in ordeverstoringen, bijvoorbeeld decombinatie van tijdstip, bestemming en groepsgrootte die als risicovolworden aangemerkt. Op basis van dergelijke inzichten kan bijvoor-beeld de personeelsinzet gerichter worden afgestemd.3Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 936, nr. 1182.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 936, nr. 13032 Cluster 2: Preventie en gedragHet gaat hier om de maatregelen die de kans op ordeverstorend gedragmoeten verkleinen, onder meer door gerichte communicatie naarpassagiers en het versterken van personeelstrainingen:–AlcoholbeleidUit het belevingsonderzoek komt alcohol naar voren als een van debelangrijkste oorzaken van ordeverstorend gedrag. In dit kader wordthet alcoholbeleid van zowel luchthavens als luchtvaartmaatschappijenbezien. Enerzijds willen wij de gastvrijheid van luchthavens enluchtvaartmaatschappijen behouden. Daarbij moet de consument devrijheid hebben om een glas wijn of een biertje te bestellen, voordat hijof zij met vrienden of familie met vakantie gaat. Anderzijds zetten wijons in om het aantal incidenten vanwege excessief alcoholgebruiktegen te gaan om de luchtvaartveiligheid te waarborgen. De komendeperiode wordt daar gezamenlijk aan gewerkt.–Training in de-escalatie voor grond- en cabinepersoneelLuchtvaartmaatschappijen zullen onderling best practices uitbestaande trainingen voor grond- en cabinepersoneel uitwisselen, metals doel deze trainingen verder te verbeteren en waar nodig beter opelkaar af te stemmen. Daarna wordt nagegaan in hoeverre dezeinzichten kunnen worden geïntegreerd in de bestaande opleidingspro-gramma’s voor luchtvaartpersoneel.–Vergroten bewustzijn passagierOp grond van Annex 9 bij het Verdrag van Chicago gelden verplichtin-gen om aandacht te besteden aan duidelijke communicatie over degeldende (veiligheids)regels op luchthavens en aan boord vanluchtvaartuigen. Daarbij is het ook belangrijk om de gevolgen van hetovertreden van deze regels te benoemen. Met goede communicatiekan onduidelijkheid en verwarring over de regels voorkomen worden,en kunnen reizigers directer aangesproken worden. Daarom wordtaangesloten bij de EASA-campagne, die – na een beperkte vertraging –in de zomer van 2026 opnieuw wordt opgepakt. Het doel van dezecampagne is om passagiers bewust te maken van de gevolgen als je jemisdraagt aan boord.Cluster 3: Registratie en handhavingHet gaat hier om maatregelen die zich richten op het vergroten van deefficiëntie van processen na een incident, het verlagen van de drempelvoor melding en aangifte, en het bevorderen van een consequentesanctionering.–Aangifteproces (voor personeel) verhelderenDe KMar en het OM hebben een digitaal formulier ontwikkeld om hetaangifteproces te vereenvoudigen. Aanvullend hierop wordt eenQ&A-document opgesteld waarin veel gestelde vragen over aangifteen strafrechtelijke vervolging worden beantwoord. Hiermee wordtbeoogd eventuele drempels voor het doen van aangifte weg te nemenen het proces zo efficiënt mogelijk te laten verlopen.–Zwarte lijstenEen taskforce zal de mogelijkheden onderzoeken voor het delen vanzwarte lijsten. Zwarte lijsten zijn interne lijsten van luchtvaartmaat-schappijen met passagiers aan wie wegens ernstig wangedrag aanboord een (tijdelijk) vliegverbod is opgelegd. Momenteel worden dezelijsten door luchtvaartmaatschappijen afzonderlijk bijgehouden en nietstructureel tussen maatschappijen gedeeld. KLM en Transavia delensinds september 2022 onderling deze lijsten binnen hun concernstruc-tuur. Door deze informatie-uitwisseling kunnen luchtvaartmaatschap-pijen vooraf beter inschatten of een passagier een risico vormt voor deorde en veiligheid aan boord of op de luchthaven, en waar nodig tijdigTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 936, nr. 13033 maatregelen treffen. Daarmee wordt niet alleen opgetreden náincidenten, maar juist voorkomen dat nieuwe incidenten zich voordoenTijdens de Transportraad van 8 juni jl. heb ik mijn zorgen over deproblematiek rond ordeverstorende passagiers uitgesproken enaangegeven hoe het onderling delen van zwarte lijsten kan bijdragenaan het voorkomen van incidenten aan boord. Daarbij heb ik medenamens Hongarije, Estland en Polen de oproep gedaan om teonderzoeken hoe Europese luchtvaartmaatschappijen onderling zwartelijsten kunnen delen, waarop Frankrijk, België en Roemenië hun steunhebben uitgesproken. Samen met deze EU lidstaten, de EuropeseCommissie, de European Union Aviation Safety Agency (EASA) enandere belanghebbende partijen zullen wij komende periode onder-zoeken hoe wij het delen van zwarte lijsten vorm kunnen geven.In dit verband zal ik de Europese Commissie formeel verzoeken omschriftelijk te bevestigen dat de Europese privacyregelgeving(GDPR)geen belemmering vormt voor het delen van deze lijstenbinnen de geldende juridische kaders. Hiermee hoop ik eventueletwijfels bij andere lidstaten weg te nemen en meer steun te verkrijgenvoor een gezamenlijke aanpak op dit dossier.Het opstellen van het plan van aanpak voor het delen van zwarte lijstentussen Europese luchtvaartmaatschappijen en de uitwerking enimplementatie hiervan is voorzien voor 2026/2027.–Verkenning opleggen civielrechtelijke boetes door luchtvaart-maatschappijenEr wordt verkend of de SODA-aanpak (Service Organisatie DirecteAansprakelijkheid) kan worden toegepast. Dit principe, dat lijkt opboete-incasso in de retail- en supermarktsector, zou civielrechtelijkeboetes naast strafrechtelijke vervolging mogelijk kunnen maken. Dezeboete kan door een luchtvaartmaatschappij aan een ordeverstorendepassagier worden opgelegd als extra afschrikking die kan bijdragenaan het verminderen van ongewenst gedrag. Met partijen zal gekekenworden wat de hoogte van deze boete moet zijn en waar de opbreng-sten van de boetes voor gebruikt zullen gaan worden.Ten slotte hebben de betrokken partijen afgesproken vaker en beter af testemmen, zodat er sneller geschakeld kan worden indien nieuwemaatregelen genomen moeten worden.Het doel van deze integrale aanpak is het verminderen van het aantalvoorvallen met ordeverstorende passagiers. Om goed te kunnenmonitoren of de maatregelen het gewenste effect hebben, is het vanbelang dat melding wordt gemaakt van incidenten bij deILT-luchtvaartautoriteit. De ILT-luchtvaartautoriteit heeft afgelopen jareneen lichte stijging gezien van het aantal meldingen. Deze stijging zoukunnen samenhangen met het groeiend aantal passagiers in de lucht-vaart, maar zou ook verklaard kunnen worden door een grotere meldings-bereidheid binnen de sector. Het is van belang dat de sector voorvallenmet ordeverstorende passagiers blijft melden bij deILT-luchtvaartautoriteit om een goed beeld te krijgen of de integraleaanpak aanslaat.De betrokken partijen zetten zich onverminderd in om het aantalvoorvallen met ordeverstorende passagiers te verminderen. Het moetduidelijk zijn dat dergelijk gedrag niet wordt getolereerd. De concretedoelstelling die ik hierbij voor ogen heb, is dat we na jaren van eenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 936, nr. 13034 stijgende trend van incidenten, vanaf 2027 een dalende trend zien. Alleendoor gezamenlijke inspanning kan de veiligheid en het respect in deluchtvaart worden gewaarborgd.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,V.P.G. KarremansTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 936, nr. 13035