Voortgang visserijdossiers

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202521 501-32Landbouw- en Visserijraad29 675Zee- en kustvisserijNr. 1706 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, VISSERIJ,VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 mei 2025Hierbij informeer ik u over een aantal onderwerpen aangaande hetvisserijbeleid. Het gaat hierbij om een stand van zaken rondom:–de uitvoeringsagenda voor de visie op voedsel uit zee en grotewateren;–onderzoek naar financiële compensatie voor de mosselsector;–de baseline evaluatie van het European Maritime Fisheries andAquaculture Fund (EMFAF);–het rapport «Bouwen aan kennis over inktvis»;–een wijziging van de Uitvoeringsregeling Visserij;–de natuurcompensatie Voordelta;–de comitologie van de controleverordening;–de voortgang op de verkenning van de mogelijkheden voor actievevisserij binnen toekomstige windparken op de Noordzee;–appreciatie wetenschappelijk vangstadvies Noordzeeharing;–de invulling van de motie van lid Boomsa over samen met deschelpdierensector een tweetal demonstratieprojecten uitrollen opzandwinlocaties die nog niet in gebruik zijn (Kamerstuk 36 600 XIV,nr. 26).Visie op voedsel uit zee en grote waterenMomenteel werk ik samen met vertegenwoordigers uit de visserij- enaquacultuursector, ketenpartners, het Bestuurlijk Platform Visserij ennatuurorganisaties aan het opstellen van een uitvoeringsagenda voor deVisie op voedsel uit zee en grote wateren, die in maart 2024 aan deTweede Kamer is toegestuurd (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1624). Ik vind hetbelangrijk dat de uitvoeringsagenda niet alleen de acties van het rijkbevat, maar ook die van de stakeholders om samen het toekomstbeeld terealiseren: een robuuste visserij- en aquacultuursector die een goedeboterham verdient en een regionaal, gezond en duurzaam product leverten werkt binnen de draagkracht van het ecosysteem. De uitvoerings-agenda wordt opgesteld aan de werktafel, waaraan deelnemers vanuit kst-21501-32-1706ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17061 betrokken organisaties samenkomen onder leiding van de heer Bisschop,oud Tweede Kamerlid voor de SGP. De werktafels richten zich opbelangrijke thema’s van de Voedselvisie: voedsel, ruimte en ondernemer-schap. De uitvoeringsagenda is geen startpunt; veel acties, die benoemdzijn in de visie, zijn al in uitvoering of zullen vooruitlopen op de start vande publicatie van de agenda. Ik verwacht deze uitvoeringsagenda in hetlaatste kwartaal van dit jaar aan de Tweede Kamer te kunnen toesturen.Een prioriteit in de Visie op Voedsel uit Zee en Grote Wateren onder hetthema ondernemerschap is de inzet op innovatie van de Nederlandsevisserij en vloot. De visie benoemt de druk op de boomkorvloot, die ik ookin internationaal verband waarneem. Het is dan ook essentieel datNederland inzet op innovaties binnen deze vloot. Ik heb het recentebezoek van Eurocommissaris Kadis aan het innovatiecentrum en de havenvan Stellendam van 7 april jl. benut om ook hem te tonen welke stappenNederland hierin zet. Zoals eerder via de verslagen van de Landbouw- enVisserijraad gemeld, heb ik ook in gesprekken met diverse Europesecollega’s de pulsvisserij onder de aandacht gebracht. Dit zal ook dekomende tijd een voorzichtige aanpak blijven vragen gezien de nog steedsbestaande gevoeligheid rondom puls in Europa. Naast de pulstechniekbreng ik ook andere technieken onder de aandacht. Hierbij stuur ik uwKamer de recente door WMR opgestelde routekaart voor de «Flomo-codend», ook wel bekend als de kiwikuil.Deze techniek lijkt een zeer kansrijke innovatie voor het verhogen vanoverlevingskansen van in zee teruggezette ondermaatse bijvangsten(discards). De routekaart geeft aan wat de toepassingsmogelijkheden envoordelen van het «Flomo-concept» in de verschillende Nederlandse enEuropese visserijen zijn. Op basis van deze routekaart kan ik degesprekken met de Europese Commissie en andere landen voeren ofvervolgen ten behoeve van acceptatie van deze innovatieve ontwikkeling.Ook ben ik op dit moment aan het verkennen hoe de visserijsector verderkan digitaliseren. Digitalisering kan visserijbedrijven bijvoorbeeld helpenmet beter inzicht in hun brandstofverbruik en overzicht bieden van desituatie aan boord tijdens het vissen. Uiteindelijk zullen eventuele actiesop het terrein van digitalisering hun plek moeten krijgen in de uitvoerings-agenda van de Visie op voedsel uit zee.Daarnaast is op 16 oktober de motie-Van der Plas aangenomen betref-fende het in gesprek gaan met decentrale overheden om hen te wijzen ophet belang van vis, schaal- en schelpdieren als onderdeel van een gezonden gevarieerd voedingspatroon (Kamerstuk 36 600 XIV, nr. 16). Hieroverkan ik toezeggen dat ik tijdens overleggen met decentrale overheden ditonderwerp op de agenda zal zetten. Daarmee is deze motie afgedaan.Onderzoek naar financiële compensatie mosselsectorOp 8 november heeft het lid Flach Kamervragen gesteld over de drama-tische terugval in mossel- en kreeftenvangsten in de Oosterschelde.Hierbij is de vraag gesteld of ik bereid ben de huurprijs voor mosselper-celen over het afgelopen seizoen kwijt te schelden dan wel naar benedenbij te stellen. Ik heb toegezegd te onderzoeken of en zo ja, op welke wijzede sector financieel kan worden ondersteund en uw Kamer hierover zospoedig mogelijk nader te informeren. Ook ik maak mij zorgen over deonzekere en kwetsbare positie van de mosselsector. Helaas neemt ditonderzoek meer tijd in beslag dan aanvankelijk was gedacht. De redenhiervoor is gelegen in zowel het onderzoek naar mogelijkheden in hetkader van staatssteunregels (waarbij ik mij zal inzetten op afstemmingmet en goedkeuring door de Europese Commissie) als de mogelijkeTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17062 gevolgen in het kader van precedentwerking voor andere sectoren. Ik zalde Kamer in de loop van dit jaar nader informeren.Baseline evaluatie European Maritime Fisheries and AquacultureFund (EMFAF)Het European Maritime Fisheries and Aquaculture Fund (hierna: EMFAF) iseen Europees structuurfonds gericht op de visserij- en aquacultuursector.Naar aanleiding van de uitkomsten van de eindvaluatie van devoorganger van het EMFAF, het Europees Fonds voor Maritieme Zaken enVisserij (EFMZV), waar ik uw Kamer eerder over heb geïnformeerd(Kamerstuk 21 501-32, nr. 1689), heb ik door Technopolis Group eenbaseline evaluatie van het EMFAF laten uitvoeren. Dit rapport bied ik uwKamer middels deze brief aan. De onderzochte periode van 2021 tot enmet 31 december 2024 dient als start meetpunt voor vervolgevaluaties. Zokan het EMFAF de komende periode zo goed mogelijk worden ingezet.Technopolis Group heeft de verschillende subsidieregelingen enoverheidsopdrachten geëvalueerd en is tot de volgende aanbevelingengekomen: (1) pak kritische knelpunten binnen de huidige regelingen zoalsadministratieve regeldruk, aan, (2) zorg dat de middelen uit het EMFAFworden uitgegeven binnen de duur van het fonds, (3) versterk coherentiemet andere nationale budgetten en regelingen, en (4) zet een duidelijksysteem van Kritische Prestatie-Indicator (KPI’s) op.Daarnaast wijst Technopolis Group op het verlagen van de uitvoerings-kosten. Dit komt overeen met de aanbevelingen die de ADR en SiraConsulting eerder hebben geformuleerd over het EFMZV. Deze knelpuntenzijn inmiddels opgepakt en blijven een aandachtspunt waar ik mijonverminderd voor zal blijven inzetten.Rapport «Bouwen aan kennis over inktvis»Sinds 2019 is de visserij naar inktvis gegroeid en is het belang van dezevisserij voor Nederland toegenomen. Dit is aanleiding geweestWageningen Marine Research en Wageningen Economic Research tevragen onderzoek te doen naar deze ontwikkeling en de huidige stand vanzaken in de Nederlandse inktvisvisserij. Met deze brief bied ik ditonderzoek aan de Tweede Kamer aan. Het onderzoek biedt inzicht in deinktvisvisserij en geeft mogelijke vervolgstappen naar de toekomst toeaan. De komende tijd zal ik dit onderzoek verder bestuderen en in overlegtreden met stakeholders en internationaal verder afstemmen aangezienvisserijbeheer onder de exclusieve competentie van de EuropeseCommissie valt. Op basis hiervan zal ik mij beraden op eventueleinternationale managementmaatregelen.Wijziging Uitvoeringsregeling VisserijIk werk momenteel aan een wijziging van de Uitvoeringsregeling Visserijom garnalenvissers te verplichten om een werkend blackbox-systeem aante schaffen en te installeren. In de aanstaande natuurvergunning zalhetzelfde volgsysteem verplicht worden gesteld (Kamerstuk 33 576,nr. 443). Het betreffende blackbox-systeem is verbeterd ten opzichte vande eerdere blackboxen die reeds in eerdere natuurvergunningen verplichtwaren voor garnalenvissers. De technische vereisten van het systeem zijnvastgelegd in een Nederlands Technische Afspraak (NTA 8390:2025). Doorzowel in de natuurvergunning als in de Uitvoeringsregeling Visserij naarhet blackbox-systeem te verwijzen, wordt geborgd dat het systeem vantoezicht en handhaving voor alle garnalenvissers binnen de 3-mijlszonegelijk is, ongeacht of deze visser zich binnen of buiten Natura 2000-gebiedbevindt. Ik ben voornemens om de wijziging van de UitvoeringsregelingTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17063 Visserij per 1 januari 2026 te laten gelden. Tevens wordt er een subsidiere-geling onder het EMFAF opengesteld om ondernemers tegemoet tekomen in de kosten die gepaard gaan met de aanschaf van een nieuwsysteem of het updaten van een bestaand systeem (zie Kamerbrief 32 201,nr. 118).Natuurcompensatie VoordeltaHet dossier over de compensatie voor de aanleg van de TweedeMaasvlakte loopt al lang. Ik vind het van groot belang om dit dossier nusnel, maar zorgvuldig, tot een goed einde te brengen. Afgelopen februariheb ik daarom een alternatief besproken met vertegenwoordigers van demeest relevante partijen: visserijorganisaties, natuur- en milieuorgani-saties, Havenbedrijf Rotterdam en andere departementen. Daaruit isgebleken dat dit alternatief op onvoldoende steun kan rekenen.De visserijorganisaties en de natuur- en milieuorganisaties hebben mijverzocht om, indachtig de motie Flach (Kamerstuk 36 410 XIV, nr. 88),nogmaals in gesprek te gaan en te proberen om er gezamenlijk uit tekomen.Tijd voor een langdurig proces is er niet: de Europese Commissieverwacht dat ik op korte termijn de Nederlandse invulling van denatuurcompensatie voor instemming voorleg. Onder leiding van mijndepartement is daarom eind maart gestart met een kortlopend proces.Met begrip voor elkaars belangen en overwegingen hebben de partijengeprobeerd om gezamenlijk tot een breed gedragen alternatief te komen.Op 14 mei hebben zij mij laten weten dat hen dit niet is gelukt. Ditbetekent dat ik nu zelf een alternatief zal uitwerken. Vanzelfsprekend houdik daarbij voor zover mogelijk rekening met de door de partijeningebrachte overwegingen ten aanzien van de gedeelde belangen en despecifieke belangen van de visserij en de natuur.Met instemming van het kabinet zal ik het alternatief ter instemmingvoorleggen aan de Europese Commissie. Parallel stuur ik het ook aan uwKamer. Ik streef ernaar om dat deze zomer te doen; zo heb ik ookEurocommissaris Roswall toegezegd. Een definitief besluit over deNederlandse invulling van de natuurcompensatie kan ik nemen wanneerde Commissie instemt met mijn voorgenomen besluit.Comitologie van de controleverordening (CoVo)In december 2024 heb ik de Tweede Kamer geïnformeerd over deonderhandelingen over de uitvoerings- en gedelegeerde handelingen(comitologie) onder de herziene controleverordening visserij (CoVo)(Kamerstuk 21 501-32, nr. 1689). Middels deze brief wil ik de TweedeKamer een stand van zaken geven over dit proces.Op 12 februari 2025 is door de Europese Commissie de uitvoeringsveror-dening met uitvoeringsbepalingen voor controlemaatregelen voor derecreatieve visserij vastgesteld.1 De uitvoeringsverordening zal op10 januari 2026 in werking treden. Het betreft een verdere uitwerking vande verplichtingen omtrent de vangstregistratie voor de recreatieve visserijin het kader van artikel 55 (leden 1 tot en met 3) van de herziene CoVo.Vanaf 10 januari 2026 zullen recreatieve vissers (voornamelijk hengelaars)1Uitvoeringsverordening (EU) 2025/274 van de Commissie van 12 februari 2025 tot vaststellingvan uitvoeringsbepalingen van artikel 55 van Verordening (EG) nr. 1224/2009 van de Raad overde controle van de recreatievisserij.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17064 die in de Noordzee vissen zichzelf en een deel van hun vangsten moetenregistreren. In Nederland zal de vangstregistratie in eerste instantiegericht zijn op de registratie van zeebaars en de incidentele bijvangst vanaal. Voor deze verplichte registratie van recreatieve vissers en hunvangsten wordt momenteel een mobiele applicatie (RecFish) ontwikkelddoor de Europese Commissie, waarbij de betrokken lidstaten ook wordtgevraagd mee te denken over de praktische uitvoering van de applicatie.In de voorbereiding van deze gesprekken betrek ik verschillende partijen,waaronder de visserijsector via Sportvisserij Nederland, de NVWA enRVO. De Europese Commissie is voornemens om in september 2025 testarten met de testfase van de applicatie, waarna deze in december 2025operationeel moet zijn. De verwachting is dat de applicatie volledigingezet kan worden op 10 januari 2026.Aanvullend op de ontwikkelingen bij de recreatieve visserij lopen er noggesprekken over andere onderdelen van de comitologie. Deze gaan overuitvoerings- en gedelegeerde handelingen die onder andere betrekkinghebben op de regels over de weging van visserijproducten, het VesselMonitoring System (VMS), de minimale datavereisten (en bijbehorendecontroleactiviteiten), traceerbaarheid en het puntensysteem voorkapiteins. Een deel van deze handelingen zal voor de zomer van 2025worden vastgesteld in verband met het tijdig kunnen voorbereiden vangewijzigde systemen en werkinstructies van uitvoeringsinstanties entoezichthouders en het tijdig informeren van de sector. In dit proceshechten de betrokken partijen, waaronder de visserijsector, grote waardeaan administratieve lastenverlichting en proportionaliteit. Ik zet mijdaarom in voor effectieve, uitvoerbare en handhaafbare controlemaatre-gelen die aansluiten bij de Nederlandse situatie.De onderhandelingen over de regels over de weging van visserijpro-ducten zullen naar verwachting aan het einde van 2025 zijn afgerond. Denieuwe regels zullen vanaf 10 januari 2027 in werking treden. De EuropeseCommissie heeft aangegeven begin 2026 te willen starten met degesprekken over de controlemaatregelen die pas in 2028 geïmplemen-teerd moeten zijn, zoals REM/CCTV (cameratoezicht aan boord), continu-meting van motorvermogen en de maatregelen voor de kleinschaligevloot. Ik zal de Tweede Kamer over dit traject blijven informeren.Voortgang op de verkenning van de mogelijkheden voor actievevisserij binnen toekomstige windparken op de NoordzeeDe Kamer is in juni 2024 (Kamerstuk 29 675, nr. 230) geïnformeerd overhet voornemen om te verkennen óf en zo ja onder welke voorwaardenvormen van actieve visserij op termijn in windparken op zee toegestaankunnen worden als medegebruiksvorm. Via deze brief informeer ik u overde voortgang hiervan.De eerste fase van de verkenning bestond uit een inventarisatie van deperspectieven van stakeholders en een stakeholderenquête. Dezestakeholderenquête is breed uitgezet onder stakeholders op de Noordzee,onder andere via het Noordzeeoverleg. De presentatie met de resultatenzullen op het Noordzeeloket worden geplaatst.Om een zorgvuldige afweging te kunnen maken over de mogelijkheid vanactieve visserij binnen windparken zijn vervolgens, mede op basis van deresultaten van de stakeholderenquête, onderzoeksvragen geformuleerd.Komend jaar zet Wageningen Marine Research (WMR) in samenwerkingmet het Maritime Research Institute Netherlands (MARIN) de eerste stapin het onderzoeken van de mogelijke toepassing van verschillende actievevistuigen. Kansrijke opties zullen daaropvolgend nader worden onder-Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17065 zocht, onder andere op het gebied van veiligheid, kosten voor aanpas-singen aan het windpark en/of visserijtechnieken, visserij opbrengsten,verzekerbaarheid en ecologische effecten. Wat betreft toekomstigwindpark «Doordewind» heeft het kabinet in het ontwerp van de PartiëleHerziening van het Programma Noordzee 2022–20272 opgenomen datactieve visserij binnen dit windpark zal worden toegestaan, mits uit hetonderzoek blijkt dat dit veilig, haalbaar en uitvoerbaar kan. Daarom werkik nu in samenwerking met onder andere het Ministerie van Klimaat enGroene Groei (KGG) en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat(IenW) versneld aan het onderzoek hiervoor. Dat deze verkenning middelsonderzoek plaatsvindt, vind ik erg belangrijk, gezien de prioriteit die ditkabinet geeft aan visserij. Indien het onderzoek laat zien dat actievevisserij binnen windparken (onder voorwaarden) mogelijk is, beoogt deMinister van IenW in afstemming met andere departementen, waaronderLVVN, KGG en VRO, en ook in overleg met het Noordzeeoverleg, hiertoehet medegebruiksbeleid tijdig te herzien. Eventueel aangepast beleid zalworden betrokken bij het volgende Programma Noordzee (2028–2033).Appreciatie wetenschappelijk vangstadvies NoordzeeharingOp 30 april 2025 is het advies voor een meerjarig beheerplan voorNoordzeeharing3, evenals het wetenschappelijk vangstadvies voor ditbestand gepubliceerd4. Het advies over het meerjarig beheerplan is hetresultaat van een trilateraal verzoek van Noorwegen, Verenigd Koninkrijken de Europese Unie uit 2023 aan de wetenschappelijke koepel Interna-tional Council for Exploration of the Sea (ICES). In tegenstelling tot degebruikelijk benadering volgens maximale duurzame opbrengst(maximum sustainable yield, MSY) volgt een meerjarig beheerplan eenlange termijn benadering voor het vaststellen van vangstmogelijkheden,met stabiliteit in de jaarlijkse vangsten en robuustheid tegen onzeker-heden als belangrijkste uitgangspunten. De laatste jaren schommelen devangstadviezen voor Noordzeeharing, waardoor het vaststellen vanvangstmogelijkheden volgens een beheerplan extra wenselijk is. Indiendrie partijen er komende maanden in slagen om een akkoord te bereikenop een lange termijn beheerplan, dan zouden de ICES vangstadviezenvoor Noordzee haring voortaan deze benadering volgen.Daarnaast informeer ik u over het wetenschappelijk advies voor Noord-zeeharing voor 2026. Net als vorig jaar kent Noordzeeharing een negatiefvangstadvies. Voor 2026 wordt een korting van –30,2% voorgesteld,volgens de MSY-benadering. Het verlaagde advies is te verklaren door deaanpassing van een van de wetenschappelijke referentiepunten bij debestandschatting, mede ingegeven door het parallelle wetenschappelijkwerk aan het beheerplan. De tweede belangrijke factor is aanhoudendelage jonge aanwas.Ik zal beide wetenschappelijke adviezen in de komende maandenbestuderen en in gesprek gaan met betrokken stakeholders. Ik zal mehierbij inzetten voor een trilateraal akkoord op een beheerplan met hetoog op meer stabiliteit in de jaarlijkse adviezen en waarborging vanduurzaamheid van deze visserij. Ik houd uw Kamer geïnformeerd overdeze ontwikkelingen via de reguliere brieven aan de Tweede Kamer overde Landbouw- en Visserijraad.2Ontwerp Partiële Herziening Programma Noordzee 2022–2027.pdf3https://doi.org/10.17895/ices.advice.28855793.v14https://doi.org/10.17895/ices.advice.27202626.v1Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17066 Stand van zaken motie van lid Boomsa over samen met deschelpdierensector een tweetal demonstratieprojecten uitrollenop zandwinlocaties die nog niet in gebruik zijnOp 16 oktober 2024 is de motie-Boomsma aangenomen (Kamerstuk36 600 XIV, nr. 26) betreffende een tweetal tijdelijke demonstratieprojectenvoor schelpdierkweek in de Noordzeekustzone in zandwinlocaties die nietin gebruik zijn. De sector zou hiervoor zelf een plan opstellen en voorverdere bespreking indienen bij Rijkswaterstaat (RWS). In de afgelopenperiode heeft echter slechts één bedrijf een verkennend overleg met RWSgevoerd over een project van mosselhangcultuur op de Noordzee. Ditprojectplan had betrekking op zowel een pilot als opschaling vanschelpdierkweek in de Noordzee buiten windparken, waarbij is geopteerdvoor een grote oppervlakte gedurende een lange periode. Dit strooktechter niet met de door RWS gehanteerde beleidslijn ingevolge hetProgramma Noordzee 2022–2027 («ruimte voor schelpdierkweek inwindparken, buiten windparken alleen ruimte voor kortdurende enkleinschalige projecten»). De voorgestelde locaties voor pilots énopschaling in het betreffende projectplan zouden ook niet zijn gesitueerdin zandwinningsgebieden, hetgeen wel de strekking van de motie is(«twee demonstratieprojecten om tijdelijk mosselen te kweken opzandwinlocaties die nog niet in gebruik zijn»). Uiteraard staat hetbedrijven nog steeds vrij om specifieke aanvragen en/of projectplannenbij RWS in te dienen voor tijdelijke schelpdierkweek in niet-gebruiktezandwingebieden.De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J.F. RummenieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17067