Gasunie principebesluit deelname Duits waterstofnetwerk

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202428 165Deelnemingenbeleid RijksoverheidNr. 422 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 mei 2024Via deze brief informeer ik u, mede namens de Minister van EconomischeZaken en Klimaat, de Minister voor Klimaat en Energie en de Ministervoor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, over hetprincipebesluit van Gasunie om deel te nemen aan de ontwikkeling vanhet Duitse waterstofnet.Gasunie is actief in Duitsland met haar dochteronderneming GasunieDeutschland. Gasunie Deutschland beheert momenteel 4.600 kilometeraan aardgasleidingen in Noordwest-Duitsland. Als één van de vijftiennetbeheerders in Duitsland is Gasunie actief betrokken bij de ontwikkelingvan het waterstofnetwerk in Duitsland, ook wel het «Kernnetz» genoemd.De bestaande netbeheerders zijn betrokken omdat zij een gedeelte vanhun bestaande aardgasleidingen zullen omzetten in waterstofleidingen.Dit zal Gasunie Deutschland ook doen. Hiermee wordt een nieuwe inzetvan bestaande infrastructuur gerealiseerd en dit voorkomt stranded assetsen bijbehorende opruimkosten voor Gasunie. De huidige opzet vanGasunie is dat de pijpleidingen uit hun deel van het Kernnetz voor 66% uithergebruikte en voor 33% uit nieuwgebouwde leidingen bestaat.Gasunie heeft mij als aandeelhouder om goedkeuring gevraagd voor hetprincipebesluit. Na overleg binnen het kabinet, heb ik het gevraagdebesluit goedgekeurd. Omdat het gaat om een besluit om een Nederlandsestaatsdeelneming te laten investeren in Duitsland, informeer ik u apartover deze beslissing. Dit besluit valt binnen mijn mandaat als aandeel-houder en de Tweede Kamer hoeft niet expliciet in te stemmen met ditbesluit. Ik heb Gasunie een aantal voorwaarden meegegeven om tewaarborgen dat de voorgenomen investeringen in lijn zijn met hetNederlandse publieke belang en dat de totale investeringsuitgave doorGasunie beheersbaar blijft. De precieze voorwaarden zijn bedrijfsvertrou-welijk van aard en stuur ik u gelijktijdig in een afzonderlijke, vertrouwelijke kst-28165-422ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 165, nr. 4221 brief1. Bij deze vertrouwelijke brief stuur ik u ook vertrouwelijk deonderliggende beslisnota’s omdat het grootste gedeelte van de inhoudniet publiek gemaakt kan worden, omdat het bedrijfsvertrouwelijkeinformatie betreft.De voorwaarden worden door mij gemonitord, dit doe ik via de aparteinvesteringsbesluiten van de verschillende onderdelen van het Kernnetz.Bij alle investeringsbeslissingen neem ik de voorwaarden strikt in acht enbehoud ik de mogelijkheid om deze niet goed te keuren. Deze worden aanmij als aandeelhouder afzonderlijk voorgelegd.Publiek belangIn lijn met de Nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid 2022 is hetbelangrijkste uitgangspunt bij het beoordelen van investeringen vandeelnemingen of deze in lijn zijn met het publiek belang. Het publiekbelang wordt gedefinieerd door het betrokken beleidsdepartement, in ditgeval het Ministerie van EZK, en bestaat voor Gasunie uit het borgen vande zekerheid en betaalbaarheid van transport en de leveringszekerheidvan energie. Ook buitenlandse investeringen kunnen bijdragen aan ditpublieke belang, maar deze investeringen worden door mij wel kritischergetoetst, omdat die bijdrage vaak minder evident is dan bij binnenlandseinvesteringen. Het Nederlandse publieke belang is gediend met een tijdigeintegratie van de Nederlandse en Duitse waterstofmarkt. De Duitseontwikkeling biedt een positieve impuls voor de Nederlandse ambities.Zie hiertoe ook de Kabinetsvisie waterstof die eerder met uw Kamergedeeld is2.Ten eerste is de grote Duitse afzetmarkt van belang voor de ontwikkelingvan elektrolysecapaciteit in Nederland. Deze prille markt behoeftopschaling en in Duitsland ontstaat momenteel al vraag naar waterstof alsgevolg van Duitse financiële steun aan de industrie om te verduurzamen.Tijdige integratie verstevigt ook het investeringsklimaat voor elektrolyse-capaciteit in Nederland.Ten tweede is tijdige integratie van groot belang voor de ontwikkeling vanimportketens van waterstof. Nederland en Duitsland werken nauw samenaan het opzetten van intercontinentale handelsketens voor waterstof enwaterstofdragers, onder andere via de gezamenlijke ontwikkeling van hetH2Global-initiatief. Het is het doel van het kabinet om Nederland eenspilfunctie te geven, waarbij importstromen in Nederland aanlanden en(deels) worden doorgevoerd naar Duitsland. De importstromen die hieruitvoortvloeien dragen bij aan de financiering van de infrastructuur inNederland en vergroten de leveringszekerheid. Deze ontwikkeling totimporthub is ook in het belang van de toekomst van onze Nederlandsehavens en industrie, en daarmee ook van het vestigingsklimaat inNederland.Ten derde is het van belang dat, met oog op de leveringszekerheid endiversificatie van waterstofstromen, de Nederlandse markt voor waterstofsnel wordt aangesloten op toekomstige leveranciers van waterstof inScandinavië, met name Denemarken en Noorwegen.Voor de realisatie van het publieke belang is het belangrijk dat Gasuniedeelneemt aan het Kernnetz. Hiermee wordt de kans op tijdige integratievan de Nederlandse en Duitse waterstofmarkt namelijk vergroot. Gasunie1Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt TweedeKamer2Kamerstuk 32 813 nr. 485 & Kamerstuk 32 813 nr. 653Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 165, nr. 4222 kan door deelname sturen, prioriteren en strategische samenwerkingenaangaan om te waarborgen dat Nederland tijdig verbonden raakt. De doorGasunie beoogde trajecten liggen in het bestaande geografische gebiedvan Gasunie Deutschland. Daardoor kan Gasunie Deutschland bestaandeaardgasactiva inbrengen en van een nieuwe, groene, toekomst voorzien.Deelname aan het Kernnetz is bovendien in lijn met de Kamerbrief«energiediplomatie en import van waterstof»3, waarin het belang van debestaande nauwe samenwerking met Duitsland stevig wordt benadrukt.Juist in deze opbouwfase van internationale waardeketens van waterstofis het zaak dat we in gezamenlijkheid met vooral ook Duitsland blijvenoptrekken.Financiële effecten en risico’sDe Duitse overheid heeft een subsidiemechanisme ontwikkeld dat net alshet Nederlandse subsidiekader voor de waterstofbackbone erop is gerichtom vollooprisico’s zoveel mogelijk weg te nemen. Daarmee waarborgt hetvoor de deelnemende netbeheerders een aantrekkelijk rendement. Dehuidige verwachting is dat de investering rendeert en daarmee voldoetaan de financiële toets van het deelnemingenbeleid. Er is dan ook geensprake van een Nederlandse subsidie aan het Duitse waterstofnetwerk.Omdat het een investering in het buitenland betreft heb ik, zoals eerdergenoemd, aanvullende afspraken met Gasunie gemaakt, die ik nadertoelicht in de vertrouwelijke brief. Dit is in lijn met de Nota Deelnemingen-beleid Rijksoverheid 2022 waarin wordt aangegeven dat buitenlandseinvesteringen extra risico-mitigerende maatregelen vereisen. Met dezeaanvullende afspraken voorkom ik dat een vergelijkbare situatie ontstaatals bij TenneT Duitsland, waarbij de Nederlandse staat verantwoordelijk isvoor een kapitaalbehoefte van een buitenlandse dochter van eenstaatsdeelneming. Gasunie heeft aan mij aangegeven dat er geenNederlands kapitaal via stortingen van daadwerkelijk eigen vermogennaar Gasunie Deutschland vloeit en dat Gasunie Deutschland de activi-teiten kan financieren op basis van haar eigen kasstromen.Strekking principebesluitDe ontwikkeling van het Kernnetz zal gefaseerd plaatsvinden en zal deontwikkeling van de Europese waterstofmarkt volgen. Hiermee wordtvoorkomen dat ontwikkelde transportcapaciteit ongebruikt blijft. Gasunieheeft gevraagd om voor 13 mei goedkeuring te verlenen aan hetprincipebesluit, omdat Gasunie op deze datum zijn inbreng moet delen bijFNB Gas (het samenwerkingsverband van Duitse netbeheerders). BinnenFNB Gas wordt de inbreng van de netbeheerders op elkaar afgestemd,zodat het gezamenlijke plan daarna op 21 mei ingediend kan worden bijde Duitse toezichthouder. Deze deadline van 21 mei is een wettelijkedeadline in Duitsland. Na dit principebesluit zal Gasunie investeringsbe-slissingen per deeltraject aan mij als aandeelhouder voorleggen. Hiermeehoud ik grip op de aanvullende voorwaarden die ik heb gesteld.De Minister van Financiën,S.P.R.A. van Weyenberg3Kamerstuk 29 023 nr. 431 (binnenkort ontvangt uw Kamer een voortgangsbrief)Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 165, nr. 4223