Brief van het Presidium over een adviesaanvraag aan de Onderwijsraad over ‘Verkenning over Speciaal onderwijs’ en ‘Advies over polarisatie tussen ouders en school’

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 VIIIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Onderwijs, Cultuur enWetenschap (VIII) voor het jaar 2025Nr. 174 BRIEF VAN HET PRESIDIUM Aan de LedenDen Haag, 11 juni 2025Het presidium legt hierbij, conform artikel 7.35 lid 2 van het Reglementvan Orde, aan u voor het verzoek van de vaste commissie voor Onderwijs,Cultuur en Wetenschap bij brief van 26 mei 2025 om advies te vragen aande Onderwijsraad inzake «Verkenning over Speciaal onderwijs» en«Advies over polarisatie tussen ouders en school».Het presidium stelt u voor in te stemmen met het bijgevoegde verzoek endit door te geleiden aan de Onderwijsraad.De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal,M. Bosma kst-36600-VIII-174ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1741 BRIEF VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR ONDERWIJS, CULTUUREN WETENSCHAPAan het presidiumDen Haag, 26 mei 2025Namens de leden van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur enWetenschap verzoek ik u aan de Kamer voor te stellen1 om een adviesaan-vraag bij de Onderwijsraad in te dienen om in het Werkprogramma2026–2027 de volgende onderwerpen op te nemen:a.Verkenning over speciaal onderwijsb.Advies over polarisatie tussen ouders en schoolIn de bijlage treft u een uitgewerkte vraagstelling aan.Ik verzoek u te bevorderen dat de Kamer hierover zo spoedig mogelijk eenbeslissing neemt.De voorzitter van de commissie,BrometDe griffier van de commissie,Verhoev1Conform besluit in OCW-procedurevergadering d.d. 22 mei 2025.BIJLAGETweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1742 BIJLAGEDe Onderwijsraad is bereid en heeft ruimte in haar werkprogramma om inte gaan op het verzoek van de Kamer om een verkenning c.q. advies uit tebrengen over Speciaal onderwijs en Polarisatie tussen ouders enschoolIn overleg met de Onderwijsraad zijn de formuleringen van deverkenning- c.q. adviesaanvraag als volgt vormgegeven:Speciaal onderwijsVerkenning op verzoek van de Tweede KamerDe vraag naar speciaal onderwijs groeit. Die vraag betreft zowel kinderendie instromen vanuit de peuteropvang naar het basisonderwijs, kinderendie nu in het primair onderwijs zitten als jongeren die in het voortgezetonderwijs zitten. Het speciaal onderwijs kan niet voorzien in dezegroeiende vraag. Eén van de redenen daarvoor is dat hier nog meer danin het regulier onderwijs, sprake is van aanhoudende lerarentekorten. Ookgemaakte afspraken over het terugdringen van deelname aan het speciaalonderwijs en daarop ingestelde bekostiging, dragen bij aan de druk op hetspeciaal onderwijs. Er zijn lange wachtlijsten, waardoor het aantalkinderen en jongeren in de leerplichtige leeftijd dat geen onderwijs volgt,toeneemt. Deze groei is zorgelijk omdat de schoolloopbaan van dezejongeren wordt onderbroken en zij daar blijvend gevolgen van kunnenondervinden. Een groei van het speciaal onderwijs staat op gespannenvoet met het streven naar inclusiever onderwijs, waarin leerlingen meteen extra ondersteuningsbehoefte waar mogelijk samen naar school gaanmet leerlingen die deze extra ondersteuningsbehoefte niet hebben.Er zijn tenminste drie verschillende benaderingen om de groeiende vraagnaar speciaal onderwijs te temperen en álle leerlingen voldoendeondersteuning te bieden. De eerste benadering is dat het regulieronderwijs meer «klaarstaat» voor leerlingen met een extra ondersteu-ningsbehoefte. Er zijn dan minder doorverwijzingen nodig naar hetspeciaal onderwijs. Een tweede benadering is dat er meer maatwerktra-jecten komen voor leerlingen die tijdelijk niet naar school kunnen. Denkbijvoorbeeld aan digitaal afstandsonderwijs of onderwijszorgarrange-menten waarbij de zorg voor leerlingen voorop staat. Een derdebenadering is dat, waar mogelijk, de leerlingen vanuit het speciaalonderwijs zodanig worden toegerust dat ze de stap (terug) naar hetregulier onderwijs kunnen maken. Bij deze benadering passen ookcombinatievormen van regulier en speciaal onderwijs, bij voorkeur binnendezelfde onderwijsinstelling.Deze eerste twee benaderingen zijn te herkennen in de twintig verbeter-maatregelen die sinds 2020 worden doorgevoerd in het regulier enspeciaal onderwijs onder de noemer «verbeteraanpak passendonderwijs». Elk van deze maatregelen wordt in de periode 2022- 2026geëvalueerd, uitmondend in een integrale evaluatie in 2027 van deverbeteraanpak en het stelsel van passend onderwijs. De derdebenadering krijgt binnen de verbeteraanpak weinig aandacht omdat defocus ervan ligt op het regulier onderwijs, niet op het speciaal onderwijs.De Onderwijsraad voert een verkenning uit naar de volgende vraag: Welkerol kan het speciaal onderwijs spelen in het streven naar passend eninclusiever onderwijs? In deze verkenning wordt ingegaan op de oorzakenvan zowel de groeiende vraag naar speciaal onderwijs, de oorzaken vanhet toenemende aantal jongeren met een leerplichtige leeftijd dat geenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1743 onderwijs volgt en de uitdagingen die deze ontwikkelingen met zichmeebrengen voor het speciaal onderwijs. De verkenning kan ook als brondienen voor de integrale evaluatie passend onderwijsPolarisatie tussen ouders en schoolAdvies op verzoek van de Tweede KamerEen goede relatie tussen ouders en school is belangrijk voor het realiserenvan goed onderwijs voor iedereen. Deze relatie is vaak goed, maar tochstaat de relatie tussen ouders en het onderwijs onder druk. Vertrouwen ensamenwerking hebben in de afgelopen jaren nogal eens plaatsgemaaktvoor een groeiende spanning. Regelmatig is er sprake van een verschil inverwachtingen over wat de school moet en kan bieden. Ouders geven aanzich niet gehoord te voelen en ervaren dat scholen naar binnen gekeerdzijn. Dit komt bijvoorbeeld tot uitdrukking in de stijging van het aantalzaken dat terecht komt bij Stichting Onderwijsgeschillen. Tegelijkertijdworstelen scholen met een toenemende druk vanuit ouders die indivi-duele aandacht en maatwerk voor hun kind verwachten. Ook is hetonderwijsbeleid is steeds nadrukkelijker gericht op het (juridisch)versterken van de positie van individuele leerlingen en ouders.Deze situatie zorgt voor een verslechtering van de onderlinge verhou-dingen. Er is een verschuiving zichtbaar: van samenwerking naaronbegrip, conflict en zelfs agressie. Ouders en scholen staan steeds vakertegenover elkaar in plaats van naast elkaar. Geschillen monden sneller uitin formele procedures, waarbij juridische stappen niet geschuwd worden.In dit advies brengt de raad in beeld waar de spanningen in de relatietussen ouders, leerling en school zitten. Er wordt gekeken naar demaatschappelijke en beleidsmatige ontwikkelingen die deze verhoudingenbeïnvloeden. Wat zijn de verwachtingen van ouders ten aanzien van hetonderwijs? Hoe geven wet- en regelgeving vorm aan deze verwachtingenen op welke wijze beïnvloedt het onderwijsbeleid de relatie tussen oudersen leerling en school? Hoe reageren scholen daarop en wat betekent datvoor hun interne organisatie en communicatie? Het advies beoogt inzichtte bieden in de wijze waarop het vertrouwen tussen ouders, leerlingen enscholen kan worden ge(waar)borgd en indien nodig hersteld.In dit advies richt de raad zich op de vraag: Wat is nodig om goede relatiestussen leerling, ouders en school in tijden van maatschappelijke polari-satie te onderhouden en wat vraagt dit van alle betrokken partijen?Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1744